MỤC LỤC

NỘI DUNG
1.PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
1.2 Mục đích nghiên cứu
I.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu
1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1. Thuận lợi – khó khăn
2.1.2. Thành công – hạn chế
2.1.3. Mặt mạnh – mặt yếu:
2.1.4. Nguyên nhân, các yếu tố tác động.
2.3. Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề

TRANG
2
2
2
2
2
2
2
2
3
3
3
3

3.2. Kiến nghị

12

TÀI LIỆU THAM KHẢO

2

2


PHẦN 1: MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI [1] về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo cũng đã xác định rõ “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các
yếu tô cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất,
năng lực của người học”; “Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm
chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề
nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục
lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng
thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học,
khuyến khích học suốt đời”
Giáo dục học sinh không chỉ là trang bị cho các em kiến thức cần thiết mà còn
giáo dục các em cả ý thức trong cuộc sống. Ngày nay nạn bạo lực học đường đang
là mối quan tâm không riêng của mỗi gia đình, của ngành giáo dục, mà đã trở thành
vấn đề cả xã hội đều phải lo lắng trăn trở. Vấn đề ngăn chặn bạo lực học đường
được bàn đến trong cả phiên họp của Quốc Hội, các trường học, đã được mọi giới
quan tâm. Bất kỳ trường học nào cũng có không ít học sinh cá biệt, áp dụng biện
pháp nào để có thể giúp cho những học sinh cá biệt này có thể trở thành học sinh
phát triển toàn diện.

được đưa ra và đã thống nhất rất cao trong nhóm để đưa vào áp dụng.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1. Thuận lợi – khó khăn
Do tất cả các em đều xuất thân từ những gia đình nông dân. Mặt khác giáo viên
ở đơn vị tôi luôn giữ liên lạc, gặp gỡ và trao đổi trực tiếp với phụ huynh. Mối quan
hệ giữa gia đình và giáo viên rất thân thiện, cởi mở…
Trở ngại vì trường đóng trên địa bàn tương đối khó khăn về kinh tế có nhiều gia
đình thuộc các xã trường tôi tuyển sinh phải để con ở nhà với ông bà nội hoặc
ngoại chăm sóc còn bố ,mẹ hoặc cả bố mẹ phải vào các thành phố lớn để làm việc,
an ninh cũng chưa thực sự bảo đảm. Khả năng hiểu biết về xã hội bên ngoài của các
em cũng chưa rộng…

4

4


2.2.2. Thành công – hạn chế
Đa số các em đều có ý thức trong học tập tốt sau một kỳ học được các Giáo
viên chủ nhiệm áp dụng các hình thức giáo dục dựa theo đề tài này. Từ đó kỷ luật
nhà trường khép chặt hơn. Các em đã tiến bộ rất nhiều trong rèn luyện đạo đức và
trau dồi kiến thức văn hoá và kỹ năng sống.
Bên cạnh đó các em còn mang đậm nét nông thôn, rất bảo thủ, cố chấp, mọi
việc các em đều có xu hướng giải quyết bằng “tay chân”.
2.2.3. Mặt mạnh – mặt yếu:
Các em rất thích làm theo phim ảnh, thần tượng tự tìm ra. Có thói quen cho
phép mình làm theo ý mình. Như vậy rất cần một nhận thức đúng đắn để hướng các
em trở nên hoàn thiện mình.
Mặt yếu của các em là du nhập cách hành xử khác lạ mà không chọn lọc. Các
cách đối nhân xử thế, lối sống không phù hợp với thời đại thể hiện khác xa với khu

con của họ lại là những học sinh bị gọi là "học sinh cá biệt" do người cha và mẹ
đi làm ở xa liên tục, không có thời gian chăm sóc, gần gũi con để con có thể
tâm sự, trao đổi, hỏi han tình hình học tập, vui chơi của con. Những học sinh này
thường sống với anh chị hoặc chung sống với ông.Từ đó các em sẽ cảm thấy thiếu
đi bàn tay người mẹ, ánh mắt người cha...
Người lớn chỉ biết đáp ứng đầy đủ, thậm chí là dư dả nhu cầu tiền bạc, vật chất
cho con và xem đây là điều kiện tiên quyết cho con học hành. Thực sự thì
hành động này đã có thể vô tình đầy con của mình vào con đường lêu lổng, ăn chơi,
trở thành học sinh “cá biệt” và khi phát hiện được thì có thể đã muộn.
Cũng có những gia đình, do xung đột giữa các thành viên trong gia đình diễn ra
trước mắt của các em, khiến cho các em trở nên cộc cằn, hoặc xấu hổ với bạn bè...
có những hành vi bắt chước người lớn trong khi giải quyết các xung đột với các
bạn cùng lớp. Như vậy vô tình người lớn đã đẩy các em trở thành học sinh “không
ngoan”.
Đã có trường hợp xung đột giữa Ông(bà) với Cha(mẹ) khiến cho các em mất
lòng tin vào đấng sinh thành và trở nên hỗn láo, khó bảo, thường xuyên dùng vũ
lực nhằm giải quyết các xung đột với bạn học.
Cũng có trường hợp gia đình của các em quá khó khăn. Các em phải lo phụ
giúp gia đình để kiếm sống và thời gian học bài của các em ở nhà bị hạn chế
khiến sức học các em bị đuối dần từ đó các em trở thành học sinh “cá biệt”...
Nếu như giáo viên chủ nhiệm nắm bắt được kịp thời hoàn cảnh sống của học
sinh, chắc chắn sẽ có biện pháp kết hợp với gia đình để cùng nhau đưa ra các biện
pháp giáo dục phù hợp hơn nhằm đưa học sinh trở lại chính mình
Bước thứ 2 : Tìm hiểu về tâm sinh lý của học sinh

6

6



Bạn bè xấu, tốt ảnh hưởng nhiều đến nhân cách của các em, người xưa nói
"Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" điều này hoàn toàn không sai... Vấn đề là ai
sẽ đen, ai sẽ sáng thì Thầy cô phải can thiệp một cách tế nhị, đúng lúc, kịp thời...

7

7


Nếu như Thầy cô trở thành người bạn của các em thì quả là không gì tốt hơn,
điều này rất khó. Thầy cô có thể tạo môi trường cho các em sinh hoạt chung và từ
đó nảy sinh tình bạn tốt giữa các em. Hãy để cho các em phát triển tình bạn một
cách tự do trong tầm kiểm soát chừng mực của người lớn. Vấn đề này cần có sự
phối hợp của gia đình và nhà trường một cách chủ động.
Bước thứ 4 : Tìm hiểu năng lực học tập
Có những học sinh học giỏi toán, lý, hóa nhưng lại kém văn, sử …Có những
học sinh rất giỏi ngoại ngữ và các môn xã hội nhưng lại sợ toán, lý...Hãy khơi dậy
sự tự hào của các em với nhưng sở trường và khuyến khích các em cố gắng đạt
được những tiến bộ so với chính mình ở ngày hôm qua... "hãy đừng phạm sai lầm
ngày hôm qua mình đã gặp" chính là chủ trương mà tất cả học sinh đều phải thấm
nhuần.
Thầy cô, đặc biệt là Thầy cô chủ nhiệm cần phải nắm được học sinh của
mình yếu môn nào, khi nào thì bắt đầu sa sút, để từ đó có biện phái thúc đẩy, nhắc
nhở kịp thời, không để học sinh có cảm giác bị bỏ rơi, không để cho học sinh vì
yếu một môn mà nản lòng rồi kéo theo bỏ học, trở thành “cá biệt.”
Bước thứ 5 : Tìm hiểu sở thích, năng khiếu
Hầu như bất kỳ một học sinh nào đều có một năng khiếu nhất định, năng khiếu
này có thể do bẩm sinh, do rèn luyện, vấn đề của người Thầy là thấy được năng
khiếu ấy và phát huy sở trường của các em nhằm lấy nó làm động lực kéo theo
cho học sinh cố gắng hơn ở những mặt còn kém.

- Có thể do buồn chuyện gia đình, cảm giác tự ti xuất hiện, các em cảm thấy
chán nản, mất phương hướng, tuyệt vọng, ...
Từ việc xác định được nguyên nhân chủ yếu, tôi tin rằng phần việc còn lại hoàn
toàn không khó khăn với một Thầy cô tâm huyết với nghề, có tấm lòng yêu thương
các em... nhằm giúp các em có thể khắc phục những khó khăn, thay đổi được
những suy nghĩ chưa đúng, để có thể trở thành những học sinh bình thường như
bao bạn khác.Thầy cô hãy thông báo kịp thời cho Ban giám hiệu nhà trường tất cả
các trường hợp mà Thầy cô cho rằng đấy là những học sinh cá biệt, để cùng nhau
có biện pháp phối hợp giữa các bộ phận, bộ môn.Thầy cô không nên tự tin cho rằng
chỉ một mình thôi có đủ bản lĩnh cảm hóa, giáo dục các em cá biệt, hậu quả sẽ khôn
lường nếu như Thầy cô rơi vào trạng thái bất lực, khi đó sẽ là quá muộn để có thể
sự phối hợp giáo dục các em này và lúc này, chính Thầy cô sẽ là người đẩy các em
ra xa hơn môi trường giáo dục phổ thông.
Bước thứ 7: Vai trò của Giáo viên chủ nhiệm
- Yêu cầu về phẩm chất
Giáo viên chủ nhiệm cần có một nhận thức đúng đắn và sâu sắc về vị trí, yêu cầu
đối với chính bản thân mình và công việc. Không chỉ trang bị cho mình những
kiến thức cần thiết cho việc giảng dạy, những vốn sống sâu sắc về con người,
cuộc đời… người Giáo viên chủ nhiệm còn cần phải rèn luyện cho chính mình đạt
những phẩm chất đạo đức có tính chuẩn mực để trên cơ sở đó, mới có thể nhắc
nhở, uốn nắn học sinh. Từ hành vi, ngôn ngữ, cách cư xử, cách suy nghĩ, đánh giá
những sự việc trong cuộc sống, những thói quen trong sinh hoạt… tất cả luôn cần

9

9


được người Giáo viên chủ nhiệm tự xem xét, điều chỉnh để có thể không ngừng
hoàn thiện mình trong mắt học trò. Đơn giản một sự việc là, khó có thể yêu cầu

Mặc dù khi nhận trách nhiệm các giáo viên đều nhìn thấy khó khăn phía trước
như những điểm yếu của tập thể, có học sinh “cá biệt”… nhưng với bản lĩnh nghề
nghiệp, họ coi đó chỉ là những khó khăn tạm thời.
10

10


Tuy nhiên, vẫn còn nhiều Giáo viên chủ nhiệm kêu than bây giờ làm công tác
chủ nhiệm lớp không dễ chút nào, điều đó là có căn cứ. Nếu trước đây học sinh rất
thuần, chăm ngoan, luôn nghe lời thầy cô thì bây giờ có nhiều em ngỗ ngược, luôn
muốn tự khẳng định mình. Tuy nhiên, theo một số Giáo viên chủ nhiệm muốn
hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình trước hết phải thực sự thương yêu học sinh, coi
các em như người thân của mình. Khi đã có tình yêu thương thì người thầy sẽ hiểu
và biết cách dạy học sinh, ngược lại các em quý mến giáo viên của mình hơn. Chỉ
khi tình yêu thương đặt đúng chỗ, học sinh mới cảm nhận được tình cảm từ trái
tim thầy cô. Nói cách khác, giữa thầy và trò luôn có sự đồng điệu về tâm hồn. Tại
sao cùng một học sinh cá biệt nhưng đối với thầy cô này thì em chống đối còn với
thầy cô khác lại phục tùng và nghe lời? Rõ ràng, điều quan trọng không phải là học
sinh đã phạm lỗi ra sao mà nằm ở chỗ các em đã nhìn thấy lỗi của mình như thế
nào? Làm được điều này chính là nhờ sự thu phục nhân tâm của Giáo viên chủ
nhiệm. Ngoài cá tính của từng em, phải nói thật rằng có nhiều học sinh nổi loạn là
do… thầy. Thầy làm sai, phân biệt đối xử với trò thì lời nói trước lớp khó có trọng
lượng. Một số Giáo viên chủ nhiệm giỏi đã đưa ra kinh nghiệm, học sinh bây giờ
thích khuyên bảo nhẹ nhàng hơn là trách phạt.
Giáo viên chủ nhiệm có “quyền lực” trong tay nhưng không phải vì thế mà lúc
nào cũng lạm dụng nó, phải biết khi nào cứng rắn và khi nào mềm dẻo để xử lý các
tình huống. Vì thế, ngoài năng lực chuyên môn Giáo viên chủ nhiệm còn là một
nhà tâm lý giỏi, hiểu thấu đáo những suy nghĩ, tâm tư của học trò. Nhiều lúc Giáo
viên chủ nhiệm phải tự đặt mình vào vị thế của học sinh để hiểu được hành vi và

đắn. Bên cạnh đó cần có sự cận kề chia sẻ của các đồng nghiệp, giúp đỡ của các tổ
chức đoàn thể … Đặc biệt là có sự hiện diện của Ban giám hiệu nhà trường.
2.3.4. Mối liên hệ giữa các giải pháp.
Thực ra các biện pháp nêu ra không phải theo cấp độ quan trọng từ trên xuống
dưới mà thực ra lại phụ thuộc vào chính người vận dụng thuần thục cả bảy bước
trên. Cần làm gì trước khi thực hiện các bước tiếp theo. Khi đã làm đủ bảy bước thì
tất yếu sẽ thành công để cảm hoá được học sinh được coi là “cá biệt” của mình.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân,
đồng nghiệp và nhà trường.
- Khi chủ nhiệm lớp A2 khóa 2012 - 2015 có em Nguyễn Thị Hạnh năm lớp 10
là một học sinh học rất yếu, em thường xuyên không thuộc bài cũ và điểm rất kém
ở các bài kiểm tra, em chán nản và có ý định bỏ học nhưng vì gia đình ép nên em
đành phải đi học. Em tỏ ra lầm lì ít nói, mặc cảm với bạn bè, với thầy cô, xa lánh
mọi người, nhất là đối với tôi em lại càng lẩn tránh hơn. Khi đó tôi đã gặp trực tiếp
em, biết được tâm tư, nguyện vọng của em, tôi động viên em học, trong các giờ học
tôi thường xuyên quan tâm em nhiều hơn, trao đổi với giáo viên bộ môn tạo điều
kiện tốt hơn để em tự tin trong học tập, phân công các em học sinh giỏi ở gần nhà
đến giúp đỡ, ở lớp - tôi phân một em học sinh giỏi, nhiệt tình ngồi cạnh để quan
tâm nhiều đến em hơn. Dần dần em tự tin hơn, em được nhiều người quan tâm, em
nỗ lực cố gắng và đã có những tiến bộ rõ nét và hoàn thành chương trình phổ
thông, tuy không đăng ký dự tthi vào trường đại học hay cao đẳng mà em chỉ học
nghề nhưng bây giờ đã đi làm, có thu nhập giúp đỡ được gia đình. Nhiều lần gặp lại
tôi em chỉ tủn tỉm cười.
Trường hợp Nguyễn Văn Hải lớp B6 khóa học 2013 - 2016 là một học sinh nằm
trong một hoàn cảnh đặc biệt, cha mất sớm, một mình mẹ nuôi em ăn học, vất vả vì
công việc, thu nhập ít, đời sống vô cùng chật vật, tuy nhiên em lại có học lực rất
12

12


hơn. Ngoài ra tôi còn trao đổi, thảo luận giúp một số giáo viên chủ nhiệm có học
sinh cá biệt để giaoa dục các em và đều mang lại kết quả rất khả quan.

PHẦN 3: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.
3.1. Kết luận.

13

13


Trên đây là một vài điều phân tích về một số kinh nghiệm giáo dục học sinh cá
biệt trong nhà trường phổ thông, mà tôi đã đúc kết được từ thực tiễn giảng dạy.
Vấn đề giáo dục học sinh cá biệt trong nhà trường luôn luôn là đề tài nóng hổi,
được sự quan tâm của hầu hết Thầy Cô, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm.
Để có thể giáo dục tốt các em học sinh cá biệt, cần phải có sự phối hợp cả gia
đình, xã hội và nhà trường. Vai trò giáo dục của gia đình và xã hội giữ vị trí quan
trọng, vai trò giáo dục của nhà trường mang yếu tố quyết định giúp các em có thể
có những định hướng đúng đắn, để sau này trở thành những người con có ích cho
xã hội, hiếu thảo trong gia đình và chính các em sẽ là tấm gương tốt cho các em
học sinh khác mà người Thầy sẽ luôn lấy các em ra làm ví dụ khi giáo dục các học
sinh khác.
3.2. Kiến nghị.
Càng ngày trong mắt học sinh thì hình ảnh của chúng ta càng tầm thường, nhiều
lúc còn bị coi là “gai mắt”. Do đâu? Phải chăng là do trong đội ngũ của chúng ta
còn quá nhiều người coi rẻ bản thân mình? Học trò là con, là cháu của chúng ta.
Cán bộ giáo viên cần phải xem xét lại cách ăn mặc, cử chỉ, …vì các em trong sáng
hay không phụ thuộc vào tấm gương là mỗi chúng ta.
Về phía nhà trường, để làm tốt công tác giáo dục học sinh cá biệt, cần phải có
sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận, giữa các Thầy Cô. Vai trò của Thầy Cô chủ


16