MỤC LỤC
NỘI DUNG
A . MỞ ĐẦU.
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG
KIẾN KINH NGHIỆM.
1. Về phía giáo viên.
2. Về phía học sinh.
III. CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN
ĐỀ.
1. Rèn đọc đúng.
a. Rèn kĩ năng đọc thầm.
b. Rèn kĩ năng đọc thành tiếng.
c. Rèn kĩ năng đọc đúng, rõ ràng, rành mạch, lưu loát.
2. Rèn đọc diễn cảm
2a. Đọc mẫu của giáo viên.
2b. Tìm hiểu kĩ nội dung bài để đọc diễn cảm tốt.
2c. Rèn đọc diễn cảm qua việc hướng dẫn HS xác định vị trí
ngắt giọng.
2d. Hướng dẫn học sinh đọc đúng tốc độ.
2e. Hướng dẫn học sinh phân biệt cách đọc thơ, văn, truyện...
2g. Đọc diễn cảm là việc thể hiện kĩ năng.
2h. Tổ chức thi đọc diễn cảm lôi cuốn học sinh ham thích luyện
đọc.
3. Các hình thức ngoài giờ học
IV. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI
17
17 - 19
19 - 20
19
20 - 21
21
A. MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1
Môn Tiếng Việt là môn học vô cùng quan trọng trong chương trình dạy
học ở Tiểu học. Nó có nhiệm vụ hình thành năng lực ngôn ngữ cho học sinh.
Năng lực đó được thể hiện qua 4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết, giúp học sinh
hiểu,diễn đạt tư tưởng, tình cảm của mình ngày càng chính xác, phong phú và
sinh động. Tiếng Việt còn góp phần bồi dưỡng những tình cảm chân thành, lành
mạnh như tình yêu gia đình, bạn bè, thầy trò, đồng thời cũng hình thành và phát
triển ở các em những phẩm chất tốt đẹp.
Môn Tiếng Việt có nhiều phân môn như: tập viết, chính tả, tập đọc, tập
làm văn, ... Một trong các phân môn đó thì Tập đọc có vị trí rất quan trọng. Nó
là môn học công cụ để học tốt các phân môn khác trong Tiếng Việt. Chính nó đã
trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với người đi học. Đọc giúp trẻ chiếm
lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập. Đồng thời nó cũng tạo
điều kiện để học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cả đời. Đọc là khả
năng không thể thiếu được của con người trong thời đại văn minh. Đọc một cách
có ý thức sẽ tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng như tư duy của người
đọc. Việc dạy học sẽ giúp học sinh hiểu biết hơn, bồi dưỡng các em lòng yêu cái
thiện, cái đẹp, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách lôgic cũng như biết tư duy
đọc diễn cảm các bài văn, thơ, ... trong các tiết tập đọc.
III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Trau dồi vốn ngôn ngữ và bồi dưỡng những kiến thức về đời sống, giúp
học sinh phát triển những năng lực như: phân tích, óc tưởng tượng, so sánh, ...
Từ đó các năng lực trí tuệ và phẩm chất tốt đẹp của học sinh được phát triển dần.
Học sinh lớp 5B ở Trường Tiểu học Yên Thọ 1 huyện Như Thanh tỉnh
Thanh Hóa mạnh dạn hơn trong các hoạt động học tập, tiếp đó là rèn những kĩ
năng, thói quen biểu cảm khi đọc, trong các giờ tập đọc của các tiết Tiếng Việt
trong chương trình SGK lớp 5 năm học 2015-2016.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Ngoài việc học hỏi đồng nghiệp tôi còn sử dụng những phương pháp kĩ
thuật sau:
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp phân tích - tổng hợp.
- Phương pháp thực hành luyện tập.
- Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực.
B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
Với học sinh lớp 5, phân môn tập đọc có nhiệm vụ giúp học sinh:
Củng cố phát triển kĩ năng đọc trơn, đọc thầm đã được hình thành ở các
lớp dưới, tăng cường tốc độ đọc, khả năng đọc lướt để chọn thông tin nhanh,
tiếp tục rèn kĩ năng đọc diễn cảm. Phát triển kĩ năng đọc hiểu lên mức cao hơn:
nắm và vận dụng được một số khái niệm như đề tài, cốt truyện, nhân vật, tính
cách…để hiểu ý nghĩa của bài và phát hiện một vài giá trị nghệ thuật trong các
bài văn, bài thơ.
Mở rộng vốn hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người để góp phần hình
thành nhân cách của con người mới .
Ngoài ra môn Tiếng Việt lớp 5 được dạy theo từng chủ điểm. Mỗi chủ
điểm là một nội dung mới cung cấp những kiến thức bổ ích cho học sinh. Phân
môn tập đọc bao gồm các bài tập đọc xoay quanh các chủ điểm đó. Để rèn đọc
- Thậm chí một số đọc còn đánh vần, ê a do chưa có ý thức đọc.
- Có em hiểu bài nhưng diễn đạt tình cảm của mình với nội dung qua đọc
chưa cao.
- Nhiều em còn phát âm theo tiếng địa phương.
Từ những lỗi nêu trên dẫn đến các em rất lúng túng, rụt rè, thiếu tự nhiên
khi thể hiện một văn bản, một bài thơ nào đó …Thiết nghĩ những hạn chế nêu
trên xuất phát là do học sinh:
- Ít có thói quen đọc sách báo…
- Trẻ tiểu học còn nhỏ, cái tuổi dễ nhớ, mau quên nên vốn kiến thức còn
nghèo nàn.
III. CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
1. Rèn đọc đúng:
Để giúp học sinh đọc diễn cảm bài tập đọc trước hết giáo viên phải rèn
đọc đúng cho các em. Học xong tiểu học, học sinh phải nắm được thành thạo hai
hình thức đọc chính là: đọc thầm và đọc thành tiếng, có các kĩ năng đọc đúng
(phát âm đúng, chính xác); đọc nhanh (bao quát được toàn bộ bài đọc, biết
ngừng nghỉ theo các dấu câu, không vấp váp ê, a); đọc có ý thức (xác định rõ nội
dung, ý nghĩa và các mối quan hệ từ trong bài đọc) và đọc diễn cảm (đọc được
cái “thần thái” của bài văn, diễn tả đúng những tình cảm mà nhà văn gửi gắm
vào tác phẩm). Những kĩ năng này cũng chính là cơ sở tạo nên chất lượng đọc.
Xuất phát từ việc nắm vững được nhiệm vụ đó của việc dạy Tập đọc tôi luôn
quan tâm tới hai hình thức đọc: đọc thầm và đọc thành tiếng.
a. Rèn kĩ năng đọc thầm:
Đọc thầm là hình thức đọc không thành tiếng của mỗi cá nhân, Đọc hoàn
toàn bằng mắt, không mấp máy môi. Đọc thầm có ưu thế giúp người đọc dễ có
điều kiện tiếp nhận thông tin.
Đọc thầm một bài văn, bài thơ hoặc một đoạn văn đoạn thơ nào đó trước
và trong khi tìm hiểu nội dung bài là một việc cần thiết. Trong giờ tập đọc, số
4
hợp để thấy rõ các nội dung cầu khiến khác nhau. Như vậy, đọc đúng đã bao
gồm một số tiêu chuẩn của đọc diễn cảm.
c. Rèn kĩ năng đọc đúng, rõ ràng, rành mạch , lưu loát:
c1.Rèn phát âm đúng:
Trong nhà trường tiểu học phát âm đúng tiếng việt là một yêu cầu cấp
thiết hàng đầu.Vấn đề đặt ra là chữ viết trong hệ thống ngữ âm chuẩn nhưng
cách đọc của học sinh lại thể hiện ngữ âm của phương ngữ và bất kì sự lệch lạc
nào ra khỏi các tiêu chuẩn chính âm đều gây trở ngại cho việc tiếp thu nội dung
bài đọc, làm cho người nghe không chú ý, mất lòng tin ở người đọc, đôi khi lại
gây buồn cười hoặc coi thường người đọc. Nếu đi lệch khỏi các tiêu chuẩn về
ngữ âm, ngữ pháp thì âm điệu và nhạc tính của văn học sẽ bị phá vỡ, tác dụng
thẩm mĩ đối với người nghe bị giảm sút nhiều.
c2. Rèn đọc đúng rõ ràng, rành mạch, lưu loát các từ, câu, đoạn, bài:
5
Phần này tôi thường rèn cho các em đọc trong phần đọc vỡ, khi các em
nối tiếp nhau đọc từng đoạn cho đến hết bài . Tôi yêu cầu các em phải đọc thật
đúng với hệ thống âm chuẩn.Chẳng hạn:
-Em Nguyễn Văn Đậu, Hoàng Thị Hiền, Lê Thị Khánh Huyền đọc đúng
phụ âm đầu:
Không đọc chẻ chung ; phải đọc trẻ trung.
Không đọc dung dinh ; phải đọc rung rinh.
-Em Bùi Anh Nhân, Nguyễn Thị Loan, Quách Văn Hạnh, Quách Thị
Thanh Thư đọc đúng các âm cuối:
Không đọc buồng buồng; phải đọc buồn buồn.
Không đọc cuống vở; phải đọc cuốn vở.
Không đọc buông Chư Lênh; phải đọc buôn Chư Lênh
- Em Lê Minh Phong, Phạm Ngọc Hoàn, Đỗ Xuân Trường đọc đúng các
6
Lúc ấy:
Cả công trường đang say ngủ/ cạnh dòng sông
Những tháp khoan/ nhô lên trời ngẫm nghĩ
Những xe ủi, xe ben/ sóng vai nhau nằm nghỉ
Chỉ còn tiếng đàn/ ngân nga
Với một dòng trăng / lấp loáng/ sông Đà.
2b. Tìm hiểu kĩ nội dung bài để đọc diễn cảm tốt:
Ngoài việc trau dồi vốn Tiếng Việt, vốn văn học, phát triển tư duy, mở
rộng sự hiểu biết của học sinh về cuộc sống, việc tìm hiểu bài còn phải nhằm
mục đích phục vụ cho luyện đọc. Các em hiểu nội dung, ý nghĩa của văn bản
mới có thể đọc đúng, hay và diễn cảm được. Chính vì vậy trong giờ tập đọc giáo
viên cần hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi để xác định nội dung, hiểu và
cảm thụ cái “ thần thái” của văn bản nhằm kích thích khả năng đọc.
Ví dụ: Khi dạy bài “ Về ngôi nhà đang xây ” (Tiếng Việt 5, tâp 1). Đây là
bài thơ viết theo thể tự do, những câu thơ ngắt không đều, lại không vần nên rất
khó đọc. Vì vậy để giúp học sinh phát hiện ra giọng đọc và đọc hay tôi hướng
dẫn học sinh tìm hiểu kĩ nội dung bài bằng một số câu hỏi:
Các em hãy đọc thầm bài thơ nhiều lần để tìm hiểu nội dung và cách đọc
(phần này các em thực hiện ở tiết hướng dẫn học hôm trước).
- Các bạn nhỏ quan sát những ngôi nhà đang xây khi nào?
(Học sinh nêu, các em khác bổ sung, giáo viên chốt: Các bạn nhỏ quan sát
những ngôi nhà đang xây khi đi học về.).
- Những chi tiết nào vẽ lên hình ảnh một ngôi nhà đang xây?
(Học sinh nêu: Những ngôi nhà đang xây với giàn giáo như cái lồng che
chở, trụ bê tông nhú lên, bác thợ nề đang cầm bay, ngôi nhà thở ra mùi vôi vữa
còn nguyên mầu vôi gạch, những rãnh tường chưa trát.).
+ Cao giọng
+ Thấp giọng
Chiều/ đi học về
Chúng em qua ngôi nhà đang xây dở//
Giàn giáo tựa cái lồng che chở//
Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây
Bác thợ nề ra về còn huơ huơ cái bay:
Tạm biệt!
Ngôi nhà tựa vào nền trời sẫm biếc//
Thở ra mùi vôi vữa nồng hăng//
Ngôi nhà giống bài thơ sắp làm xong//
Là bức tranh còn nguyên màu vôi, gạch.
Sau đó giáo viên cho học sinh luyện đọc cá nhân, đọc theo cặp, theo
nhóm, thi đọc…
- Vậy theo em bài thơ bộc lộ tâm trạng gì của tác giả?
* Học sinh nêu, giáo viên chốt: Bài thơ bộc lộ niềm vui của tác giả khi
nhìn thấy đất nước đang từng ngày đổi mới.
- Tác giả muốn nói điều gì qua bài thơ ?
* Học sinh nêu: Những công trình đang xây là sự phát triển sự thay đổi vì
vậy chúng ta luôn luôn có tình yêu quê hương đất nước. Từ những câu hỏi gợi
mở cùng với những lời giảng của giáo viên, các đồ dùng trực quan minh hoạ kết
hợp giải thích nghĩa của từ bằng nhiều hình thức học sinh dễ dàng tìm ra nội
dung của bài là: Vẻ đẹp của những ngôi nhà đang xây, điều đó thể hiện sự đổi
mới hằng ngày trên đất nước ta. Sau khi hiễu rõ nội dung các em sẽ đưa ra giọng
đọc toàn bài là: giọng nhẹ nhàng, chậm rãi, tình cảm, nhấn giọng ở những từ ngữ
gợi tả, gợi cảm.
Như vậy, bằng những lời giảng, câu hỏi dẫn dắt, gợi mở của thầy giáo các
em học sinh đã hiểu và cảm thụ nội dung bài học, từ đó đưa ra giọng đọc phù
hợp .
2c. Rèn đọc diễn cảm qua việc hướng dẫn học sinh xác định vị trí ngắt
em đọc sai.
Ví dụ 2: Nối rừng / hoang với / biển xa
Đất nơi/ đâu cũng / tìm ra / ngọt ngào.
(Hành trình của bầy ong - Tiếng Việt 5, tập 1)
Ở những trường hợp trên bị coi là ngắt giọng sai vì đã ngắt nghỉ không
đúng giữa các cụm từ “sau 80 năm giời nô lệ” hoặc “xây dựng
lại cơ đồ” ngắt sai vì đã tách từ ra làm hai “rừng hoang”; “nơi đâu”, tách bổ
ngữ ra khỏi động từ “cũng tìm ra ngọt ngào”. Trong khi đó về ý nghĩa, những
yếu tố trên gắn chặt với nhau, cả tổ hợp mới tạo thành ngữ đoạn. Nếu đọc như
vậy sẽ làm cho người nghe hiểu sai ý nghĩa từ, dẫn đến hiểu sai nội dung mà tác
giả muốn diễn đạt. Vì vậy khi đưa ra câu dài ở ví dụ 1 và câu thơ ở ví dụ 2 tôi
tiến hành cho các em tự đề xuất cách ngắt và thể hiện giọng đọc luôn giọng đọc
của mình theo cách ngắt nghỉ đó. Nếu học sinh ngắt sai, tôi yêu cầu các em khác
nhận xét và sửa lại cho đúng.
* Câu văn trên đọc đúng phải là :
“Sau 80 năm giời nô lệ / làm cho nước nhà bị yếu hèn, / ngày nay chúng
ta cần phải xây dựng lại cơ đồ / mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, /làm sao cho
chúng ta theo kịp các nước khác / trên toàn cầu.”
9
* Câu thơ trên đọc đúng phải là:
Nối rừng hoang / với biển xa
Đất nơi đâu / cũng tìm ra ngọt ngào.
Vì vậy để hướng dẫn học sinh biết cách ngắt giọng đúng, trước khi dạy
một bài cụ thể tôi thường đọc kĩ bài, xác định những chỗ cần ngắt giọng, đồng
thời dự tính những chỗ học sinh hay ngắt giọng sai để xác định điểm cần luyện
ngắt giọng cho học sinh.
Khi các em đọc ngắt giọng sai, giáo viên phải chỉ ra chỗ sai trong cách
Có hương sen thơm
Trong hồ nước đầy
Có lời mẹ hát
Ngọt bùi đắng cay...
.
2c2 . Ngắt giọng biểu cảm:
10
Nếu như ngắt giọng lô gíc là phương tiện truyền đạt ý nghĩa của tác phẩm
thì ngắt giọng biểu cảm là một phương tiện tác động đến tình cảm của người
nghe. Vì vậy, bên cạnh việc dạy học sinh đọc ngắt giọng thể hiện đúng quan hệ
nghĩa, ngữ pháp tôi còn hướng dẫn các em biết đọc ngắt giọng biểu cảm. Ngắt
giọng biểu cảm không phụ thuộc vào dấu ngắt câu mà có thể đặt vào bất kì chỗ
nào trong câu: đầu câu, cuối câu, giữa câu. Nó có thể trùng hoặc không trùng với
những dấu ngắt câu. Đó là chỗ ngừng lâu hơn bình thường hoặc chỗ ngừng
không lô gíc ngữ nghĩa mà do dụng ý của người đọc nhằm gây ấn tượng về cảm
xúc, gây tập trung chú ý của người nghe vào những từ ngữ sau chỗ dừng góp
phần tạo nên hiệu quả nghệ thuật cao. Đây là một sự ngắt giọng có dụng ý nghệ
thuật.
Ví dụ: “Hai Long phóng xe về phía Phú Lâm / tìm hộp thư mật.
Người đặt hộp thư / lần nào cũng tạo cho anh sự bất ngờ.”
(Hộp thư mật - Tiếng Việt 5, tập 2)
Ngắt giọng đúng và hay của dạy đọc cũng là một trong những phương
tiện giúp học sinh tiếp nhận, chiếm lĩnh văn bản được đọc .
2d. Hướng dẫn học sinh đọc đúng tốc độ:
Không chỉ việc ngắt giọng mà tốc độ đọc cũng ảnh hưởng đến đọc diễn
cảm, đặc biệt là chỗ thay đổi tốc độ gây sự chú ý có giá trị biểu cảm tốt. Tốc độ
đọc phải song song với việc tiếp nhận có ý thức bài đọc. Đọc nhanh quá hoặc
Em vui / em hát
Hạt vàng / làng ta.
Ở văn xuôi, các câu đơn tốc độ đọc thường nhanh hơn vì lượng thông tin
nhiều hơn, dồn nén.
Ví dụ: “Gió thơm! Cây cỏ thơm! Đất trời thơm ! Người đi rừng thảo quả
về, hương thơm đậm ấp ủ trong từng nếp áo nếp khăn”.
(Mùa thảo quả - Tiếng Việt 5, tập 1).
Còn các câu văn dài, tốc độ đọc giãn ra làm cho người nghe có thời gian
suy nghĩ:
“Ai nấy bàng hoàng/ vì trong cái bọc chăn còn vương khói/ mà người ấy
đang ôm khư khư / là một đứa bé mặt mày đen nhẻm/ thất thần, khóc không
thành tiếng...
(Tiếng rao đêm - Tiếng Việt 5, tập 2)
Đặc biệt với những câu cuối bài, tôi hướng dẫn các em đọc giọng kéo dài
hơn so với các tiếng cuối câu tạo dấu hiệu kết thúc một bài văn.
Ví dụ: “Thảo quả / như những đốm lửa hồng, ngày qua ngày lại thắp
thêm nhiều ngọn mới, nhấp nháy, vui mắt”.
( Mùa thảo quả - Tiếng Việt 5, tập 1)
2e. Hướng dẫn học sinh phân biệt cách đọc thơ, văn, truyện...
Thơ trong Tiếng Việt 5 có rất nhiều thể loại: thơ lục bát, thơ tự do, thơ 4
chữ, thơ 5 chữ, thơ 7 chữ.... Muốn dạy học sinh đọc thơ đúng và hay giáo viên
phải nắm vững những nét đặc trưng của dòng thơ, nhịp thơ, vần thơ, thể thơ....
Chẳng hạn nhịp chủ yếu trong thơ lục bát thường là câu sáu chữ ngắt nhịp 4/2
hoặc 2/2/2 ; câu 8 chữ thường ngắt nhịp 4/4 hoặc 3/5. Thơ 5 chữ thường ngắt
nhịp 3/2 hoặc 2/3... Tuy nhiên ta cần linh hoạt cách ngắt nhịp để phù hợp với nội
dung của bài. Từ đó hướng dẫn học sinh cách ngắt nhịp , từ ngữ cần nhấn mạnh
hoặc nhấn mạnh các tiếng gieo vần trong thơ...
Ví dụ:
Chắt trong vị ngọt/ mùi hương
Lặng thầm thay/ những con đường ong bay
Đời đẹp tươi/ khăn đỏ tung bay
( 3/4)
Cháu ơi! / ngủ nhé, / cho say ...”
(2/2/2)
Trong phân môn tập đọc, ngoài những bài thơ, chương trình lớp 5 còn
cung cấp cho học sinh một số văn bản khác như: văn bản miêu tả, văn bản
khoa học, truyện kể hoặc trích đoạn kịch....Vì vậy giáo viên cần giúp các em đọc
diễn cảm đối với từng thể loại.
Chẳng hạn, đối với văn miêu tả, cần giúp học sinh cảm nhận được cái hay,
cái đẹp của cảnh miêu tả thông qua việc hướng dẫn đọc. Thể loại này thường
đọc thong thả nhẹ nhàng nhấn giọng các từ ngữ gợi tả.
Ví dụ: “Thảo quả trên rừng Đản Khao đã vào mùa.
Gió tây lướt thướt bay qua rừng,/ quyến hương thảo quả đi,/ rải theo
triền núi, / đưa hương thảo quả ngọt lựng / thơm nồng / vào những thôn xóm
Chim San .”
(Mùa thảo quả, Tiếng Việt 5, tập 1)
Còn đối những bài thuộc văn bản khoa học thì cần hướng dẫn học sinh
đọc rõ ràng, rành mạch, dứt khoát giữa các câu.
Ví dụ: Trong bài “Nghìn năm văn hiến” (Tiếng Việt 5, tập 1) giáo viên
lưu ý học sinh cách đọc bảng thống kê rõ ràng, rành mạch, tuần tự từng mục,
ngắt giọng trình tự cột hàng ngang:
Triều đại /Lý / số khoa thi / 6/ số tiến sĩ /11 / số trạng nguyên /0 /.
Triều đại / Trần / số khoa thi / 11 / số tiến sĩ /51 / số trạng nguyên /9/.
Triều đại /Hồ / số khoa thi / 2 / số tiến sĩ /12 / số trạng nguyên /0 /.
Đối với những bài tập đọc có đoạn đối thoại, tôi hướng dẫn các em đọc
phân biệt lời tác giả (thường là giọng kể) với lời nhân vật. Trong bài tập đọc mà
có nhiều nhân vật, phải biết đọc giọng khác nhau tuỳ theo tính cách của nhân
vật.
Hoặc: Khi đọc bài “Luật tục xưa của người Ê-đê” (Tiếng Việt 5, tập 2).
Đây là văn bản luật nên cần thể hiện sự trang trọng, nghiêm minh, rõ ràng của
vai các nhân vật: dì Năm, An, chú cán bộ, lính, cai và người dẫn chuyện. Mỗi
em sẽ thể hiện tính cách phù hợp với nhân vật trong vở kịch:
*Một em đọc giọng kể: lời dẫn chuyện “Má con Dì Năm đang ăn cơm thì
một chú cán bộ bị địch rượt bắt chạy vô.”
*Một em đọc lời Cai khi nói với dì Năm và anh cán bộ: giọng hống hách,
xấc xược:
“Anh chị kia!
.....
- Có thấy một người mới chạy vô đây không?”
*Một em đọc lời dì Năm ở đoạn đầu vở kịch : giọng tự nhiên “Dạ, chồng
tui.”
* Đoạn sau đọc giọng dì Năm than vãn:
- Trời ơi! Tôi có tội tình chi?
Khi nói lời trối trăng với con giọng chị nghẹn ngào:
“- An ... Mầy qua bà Mười... dắt con heo về..., đội luôn năm giạ lúa.
Rồi ... cha con ráng đùm bọc lấy nhau.”
*Còn em đóng vai An thì thể hiện giọng : tự nhiên, mếu máo khi tưởng
má bị bắn chết.
“ Má ơi má!”
Với những tiết học như thế này, các em rất hào hứng luyện đọc, lớp học
sôi nổi hẳn lên, bạn nào cũng cố gắng đọc thật đúng với nhân vật mà mình đảm
nhận.
2g. Đọc diễn cảm là việc thể hiện kĩ năng:
14
Làm chủ tốc độ, ngữ điệu, chỗ ngừng giọng, cường độ giọng... để biểu đạt
đúng ý nghĩa và tình cảm mà tác giả gửi gắm trong bài đọc, đồng thời thể hiện
sự thông hiểu, cảm thụ của người đọc đối với tác phẩm.
... Cha đi vui, xin mẹ đừng buồn!”
Lại cần đọc với giọng yêu thương, nghẹn ngào xúc động để thể hiện lời từ
biệt vợ con của chú Mo-ri-xơn.
Còn đối với các câu hỏi cần đọc cao giọng và nhấn mạnh vào các từ cần
hỏi:
Ví dụ 2: “- Thế là thế nào?
- Đất nước của mình, mình không đến ở thì để cho ai?
- Thế nào con, đi với bố chứ?
(Lập làng giữ biển – Tiếng Việt 5, tập 2)
15
+ Ngoài ra giáo viên còn cần phải lưu ý các em những chỗ , những câu lên
giọng , xuống giọng có dụng ý nghệ thuật.
Ví dụ 3: “ Cháu quả là chàng gác rừng dũng cảm!”
(Người gác rừng tí hon- Tiếng Việt 5, tập 1)
Đọc với giọng vui vẻ, khen ngợi.
Hoặc “ Ôi, Chữ cô giáo này ! Nhìn kìa!
A, chữ, chữ cô giáo !”
(Buôn Chư Lênh đón cô giáo - Tiếng Việt 5, tập 1)
Đọc với giọng vui vẻ, hồ hởi, thể hiện được người dân Chư Lênh rất yêu
quý cái chữ của Bác Hồ.
Ví dụ 4 : Trong bài “Tiếng rao đêm” (Tiếng Việt 5, tập 2)
Cần đọc giọng trầm buồn, tốc độ chậm ở đoạn đầu của bài.
“ Gần như đêm nào/ tôi cũng nghe thấy tiếng rao ấy : “ Bánh .....
giò......ò......ò!”. Tiếng rao đều đều, khàn khàn kéo dài trong đêm khuya tĩnh
mịch/ nghe buồn não ruột .”
Nhưng ở đoạn 2 ,3 giọng đọc nhanh hơn, dồn dập căng thẳng để thể hiện
hành động dũng cảm, xả thân của anh thương binh khi xông vào đám cháy.
nhỏ đối với những sắc màu qua đó thể hiện tình yêu của bạn đối với quê hương
đất nước. Vì vậy khi đọc bài ta cần nhấn giọng vào các từ ngữ “em yêu” và các
từ chỉ màu sắc:
“Em yêu màu đỏ: /
....Em yêu màu xanh /
Như máu trong tim, /
Đồng bằng,/ rừng núi /
Lá cờ tổ quốc,
Biển đầy cá tôm
Khăn quàng đội viên.”
Bầu trời cao vợi”
2h. Tổ chức thi đọc diễn cảm lôi cuốn học sinh ham thích luyện đọc.
Để giờ học thêm sinh động, lôi cuốn học sinh yêu thích môn Tập đọc và
say mê luyện đọc trong giờ học, tôi thường tổ chức cho các em thi đọc diễn cảm
trong phần luyện đọc diễn cảm với những hình thức khác nhau như:
* Thi đọc giữa nam và nữ:
Cách tiến hành: Gọi một học sinh nam, một học sinh nữ cùng đọc một câu
hoặc một đoạn đã định. Sau đó cho học sinh khác nhận xét cách đọc của hai bạn.
Cách làm này vừa giúp so sánh được mức độ đọc của các em, đồng thời
cũng giúp cho những em đọc chưa tốt có hướng phấn đấu đọc bằng bạn.
* Thi đọc tiếp sức:
Đây cũng là một hình thức được tôi vận dụng một cách linh hoạt và đạt
hiệu quả cao trong các giờ học.
Ví dụ: Khi dạy bài Hành trình của bầy ong
Chắt trong vị ngọt/ mùi hương
Lặng thầm thay/ những con đường ong bay
Trải qua/ mưa nắng/ vơi đầy.
Men trời đất/ đủ làm say đất trời.
Bầy ong/ giữ hộ cho người
Những mùa hoa/ tàn phai tháng ngày..
rèn kĩ năng đọc cho học sinh. Xác định được tầm quan trọng như vậy, tôi đã phát
động phong trào thi đua “Đọc sách báo” trong học sinh. Mỗi tuần có tiết hoạt
động tập thể với nội dung “Đọc truyện” tôi cho các em xuống thư viện của
trường để đọc. Tôi chọn ra 4 em là tổ trưởng các tổ làm ban chủ nhiệm. Các em
này đều là những em có ý thức trách nhiệm, chăm chỉ. Mỗi em có 1 quyển sổ
riêng dùng để ghi danh sách tổ viên của mình để theo dõi việc đọc của các bạn
trong tổ. Công việc này được tôi tiến hành bằng cách: Trước hết, tôi khuyến
khích các em đọc báo thiếu nhi, truyện tranh để gây hứng thú cho các em. Vì đối
với trẻ ở Tiểu học, các em rất thích những tranh ảnh, hình vẽ đẹp. Sau đó tôi
hướng dẫn các em đọc sách có nội dung văn học, truyện cổ tích, truyện ngụ
ngôn để các em có dịp hiểu thêm nội dung tác phẩm, tính cách nhân vật, mở
rộng vốn kiến thức văn học, tạo đà cho việc thể hiện các văn bản trong giờ học
được đúng và dễ dàng hơn. Thời gian đầu của công việc tôi theo dõi rất sát sao
việc đọc của các em để phát hiện, phân loại đối tượng ra thành các nhóm sau:
* Nhóm các em ham thích và có thói quen đọc sách báo.
* Nhóm các em chưa ham thích đọc sách báo.
* Nhóm các em ít đọc và chưa có ý thức đọc.
Phân loại được các nhóm đối tượng nêu trên, tôi lại phân công thêm các
em đã ham thích và có thói quen đọc sách báo kết hợp với tổ trưởng đôn đốc,
tiếp cận các em ít đọc, chưa có ý thức đọc nên chăm đọc sách báo hơn. Để đánh
giá được đúng mức, thực chất kết quả của việc làm, tôi thường đặt ra những yêu
cầu khi đọc cho các em, đó là: Câu chuyện con đọc có nội dung gì ? Nhân vật
chính trong truyện là ai ? ý nghĩa của câu chuyện là gì ?... Cuối tuần có đánh
giá tổng kết, tuyên dương khen thưởng kịp thời cho những em tiến bộ, ham đọc
bằng cách ghi tên vào bảng danh dự hoặc thưởng các món quà nhỏ cho các em
như: bút chì, nhãn vở, thước kẻ ... Dần dần phong trào này của lớp tôi diễn ra rất
sôi nổi, hào hứng với hình thức này. Trước kia trong lớp tôi nhiều em đọc chưa
tốt, chưa hay mà đến nay đã đọc hay và diễn cảm.
3a2. Tập làm phát thanh viên Đài truyền hình, Đài tiếng nói Việt Nam:
Ở trẻ Tiểu học, các em rất hiếu động, hay bắt chước, thích tò mò tìm hiểu
xuân đến.
Sau đó tôi chọn 5 em trong lớp thành lập nhóm phát thanh. Các em này
đều là những học sinh Hoàn thành tốt, có giọng đọc to, hay và truyền cảm để dễ
thu hút được sự chú ý nghe của những em khác. Bài viết của các em được nộp
vào cuối tuần cho nhóm phát thanh. Các em trong nhóm cùng tôi lựa chọn và
sắp xếp đưa vào chương trình phát thanh trong giờ sinh hoạt. Với giọng đọc
mượt mà, hấp dẫn, nhóm phát thanh đã cuốn hút được sự tập trung chú ý của cả
lớp khiến các em rất thích thú và muốn tham gia vào hoạt động này. Vì thế, sau
mỗi lần tôi lại chọn và thay thế dần từng em làm phát thanh viên để lần lượt các
em trong lớp cùng được tham gia.
Để hình thức này đạt kết quả cao hơn, tôi không quên động viên, khuyến
khích, khen thưởng cho những em có giọng đọc tiến bộ bằng các phần thưởng
như quyển vở, bức tranh, bút chì... Việc làm này không những góp phần vào
việc luyện viết văn cho các em mà còn làm cho các em phát triển khả năng diễn
đạt lưu loát, rõ ràng. nâng cao được ý thức tự rèn đọc.
IV. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG GIÁO DỤC, VỚI BẢN THÂN, ĐỒNG NGHIỆP VÀ NHÀ
TRƯỜNG.
19
Qua áp dụng một số biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh tôi nhận
thấy chất lượng đọc diễn cảm của các em có tiến bộ rõ rệt.
Hầu hết các em trong lớp đều biết ngắt giọng, nghỉ hơi hợp lí khi đọc và
thể hiện giọng đọc diễn cảm phù hợp với nội dung bài.
Trong giờ Tập đọc, nhất là phần luyện đọc diễn cảm, các em học tập rất
sôi nổi, hào hứng. Ngoài ra các hình thức tổ chức ngoài giờ học cũng góp phần
quan trọng trong việc rèn đọc diễn cảm cho các em.
Các em đã mạnh dạn hơn khi đọc những đoạn văn, bài văn... vốn kiến
ĐỌC LƯU
LOÁT
SL
TL
SL
TL
8
8
5
5
29,6%
29,6%
18,6%
18,6%
6
6
10
9
22,2%
22,2%
37%
những bài học quý báu và những kinh nghiệm bổ ích, lí thú trong việc rèn đọc
diễn cảm đó là:
20
* Muốn rèn đọc diễn cảm cho học sinh thì giáo viên phải nắm vững kĩ
năng đọc của từng em trong lớp, từ đó đề ra kế hoạch biện pháp rèn đọc cụ thể.
* Giáo viên phải luôn luôn học hỏi, nghiên cứu tài liệu để nâng cao năng
lực chuyên môn và đặc biệt phải chuẩn bị bài dạy thật chu đáo, trau dồi cho
mình kĩ năng đọc diễn cảm để làm mẫu cho học sinh noi theo.
* Thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, phát huy vai trò chủ động
sáng tạo trong học sinh, luôn động viên khen thưởng kịp thời khi các em tiến bộ.
* Coi trọng việc rèn đọc cá nhân, rèn đọc câu, rèn đọc đoạn, bài.
* Rèn đọc cho các em phải thường xuyên, liên tục trong tất cả các giờ học
ở các phân môn.
* Tổ chức nhiều hình thức dạy học phong phú trong và ngoài giờ học
nhằm thu hút học sinh say mê luyện đọc.
II. MỘT SỐ KIẾN NGHI:
Để nâng cao chất lượng giảng dạy môn tập đọc trong nhà trường tôi xin
có một số khuyến nghị như sau:
*Đối với chuyên viên của phòng giáo dục :
- Tổ chức các lớp tập huấn về đổi mới phương pháp dạy học môn tập đọc,
tổ chức nhiều chuyên đề tập đọc để giáo viên được học hỏi, nâng cao chất lượng
giảng dạy.
*Đối với ban giám hiệu nhà trường :
- Chỉ đạo tốt các buổi sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề "Sinh hoạt
chuyên môn lấy học sinh làm trung tâm" từ đó đi sâu vào đổi mới phương pháp
giảng dạy nhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh.
- Triển khai kịp thời các chuyên đề, hội thảo về chuyên môn do cấp trên
Copyright: Tài liệu đại học ©