MỤC LỤC
Nội dung
I. MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Thuận lợi
2.2. Khó khăn
2.2.1.Về phía học sinh
2.2.2.Về phía giáo viên
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1. Các môn học tích hợp
2.3.2. Định hướng tích hợp
2.3.4. Soạn giáo án tích hợp
2.4. Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục
III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
2. Kiến nghị
TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang
3
3
3
3
3
3

Học sinh
Giáo dục công dân
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo dục và đào tạo
Công nghệ thông tin
Nhà xuất bản Giáo dục
Sách giáo khoa

2


I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Môn Ngữ văn là môn học thuộc nhóm khoa học xã hội, điều đó nói lên tầm
quan trọng của nó trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm cho học sinh.
Môn Ngữ văn còn là môn học thuộc nhóm công cụ, điều đó nói lên mối quan hệ
giữa môn Ngữ văn với các môn khác. Học môn Ngữ văn sẽ có tác động tích cực
đến kết quả học tập các môn khác và các môn khác cũng sẽ góp phần giúp học tốt
môn Ngữ văn. Việc giảng dạy theo quan điểm tích hợp không phủ định việc dạy
học các tri thức, kỹ năng riêng của từng phân môn, đồng thời đó còn là sự tích hợp
liên môn giữa môn Ngữ văn với các môn học khác như Lịch sử, Địa lí, GDCD…
Vấn đề là làm thế nào để phối hợp các tri thức, kĩ năng thuộc các bộ môn học đó
vào trong bài dạy thật nhuần nhuyễn nhằm đạt tới mục tiêu chung của môn Ngữ
văn. Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn mình dạy
mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng
dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách
nhanh nhất, hiệu quả nhất.
Là giáo viên nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của hoạt động này
nên tôi trình bày và thực hiện thử nghiệm một dự án nhỏ đối với môn Ngữ văn.
Trong khuôn khổ của bài viết này, tôi xin chia sẻ: Cách dạy văn bản “ Lặng lẽ Sa

Để dạy và học tốt môn Ngữ văn, người dạy và người học phải không ngừng trau
dồi kiến thức ngôn ngữ, từ vựng, các kiến thức liên quan về các hình thức nghệ
thuật, các nhà văn, nhà thơ, các câu cadao tục ngữ, lấy vốn đó làm vốn sống, kinh
nghiệm cho bản thân.
Việc vận dụng kiến thức liên môn với Lịch sử, Địa lí, GDCD, Âm nhạc, Mĩ
thuật… và ứng dụng công nghệ thông tin làm cho hiệu quả của bài Ngữ văn được
nâng cao, giúp cho học sinh học bài với niềm say mê, hứng thú. Đồng thời làm cho
các em hình dung được một cách chân thực, sinh động cuộc sống xung quanh mình
qua các môn học khác.
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN:
2.1. Thuận lợi:
- Các em học sinh lớp 9 nên đã tiếp cận 4 năm học với kiến thức chương
trình bậc THCS, không còn bỡ ngỡ, lạ lẫm với những hình thức kiểm tra đánh giá
khi giáo viên đề ra.
- Đối với học sinh lớp 9 các em đã được học rất nhiều bài từ lớp 6 có liên
quan đến vấn đề Lịch sử, Địa lí, GDCD, các tình huống liên quan thực tế mang
tính giáo dục kĩ năng sống.
- Đối với các môn học khác cũng vậy như môn Lịch sử, Địa lí, GDCD...các
em đã được tìm hiểu về kiến thức liên quan đến kĩ năng sống, những phẩm chất tốt
đẹp, những địa danh, những thời điểm lịch sử có liên qua đến tác phẩm văn học
được tích hợp trong các bài học. Vì vậy, nên khi cần thiết kết hợp các kiến thức của
một môn học nào đó vào bộ môn Ngữ văn để giải quyết một vấn đề trong bài học
các em sẽ cảm thấy không bỡ ngỡ.
- Các em đều có SGK, nhiều em có tài liệu tham khảo, có điều kiện tra cứu
thông tin trên mạng Internet qua máy tính nên việc học cũng rất thuận lợi.
2.2. Khó khăn:
2.2.1. Về phía học sinh:
- Đa số học sinh còn hạn chế trong việc tiếp thu và cảm thụ văn bản văn học.
- Học sinh hạn chế việc nắm bắt các mối liên hệ giữa thời đại thông qua bộ
môn Lịch sử với giá trị phản ánh của tác phẩm.

30

HS biết vận dụng kiến thức
liên môn trong tiếp cận văn
bản
Sl
Tỉ lệ
20
60%
13
43%

HS chưa biêt vận dụng kiến
thức liên môn trong việc tiếp
cận văn bản
Sl
Tỉ lệ
13
40%
17
57%

2.2.2. Về phía giáo viên:
- Có giáo viên chỉ tập trung chuyển tải một cách rập khuôn những thông tin
có trong bài học mà chưa chú trọng khai thác những vấn đề liên quan.
- Giáo viên còn lúng túng khi đưa ra hệ thống câu hỏi khai thác cũng như
phương pháp triển khai những văn bản văn học.
- Vẫn còn hiện tượng giáo viên thiếu nhiệt tình trong quá trình giảng dạy,
quá trình tìm tòi, sưu tầm những kiến thức có liên quan bổ sung cho nội dung bài
dạy dẫn đến khả năng tích hợp kiến thức còn hạn chế.

- Tích hợp thông qua việc kiểm tra bài cũ
- Tích hợp thông qua việc giới thiệu bài mới
- Tích hợp thông qua câu hỏi tìm hiểu bài
- Tích hợp thông qua phương tiện dạy học như bảng phụ tranh ảnh . . .
- Tích hợp thông qua hệ thống bài tập ( ở lớp cũng như ở nhà )
- Tích hợp thông qua hình thức kiểm tra đánh giá
- Tích hợp gắn với đời sống xã hội
2.3.3. Soạn giáo án cụ thể theo hướng tích hợp:
Tiết 66,67:

LẶNG LẼ SA PA
(Nguyễn Thành Long)
A. MỤC TIÊU:

Giúp HS:
1. Kiến thức:
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng người con thầm lặng cống hiến
quên mình vì Tổ quốc trong tác phẩm.
- Nghệ thuật kể chuyện, miêu tả sinh động, hấp dẫn trong truyện.
2. Kĩ năng:
- Nắm bắt diễn biến truyện và tóm tắt được truyện.
- Phân tích được nhân vật trong tác phẩm tự sự.
- Cảm nhận được một số chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm.
B. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

1. Giáo viên:
- SGK, máy chiếu, các tài liệu khác.
2. Học sinh:
- Soạn bài theo câu hỏi SGK.
C. CÁC HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:

Kháng chiến chống pháp .
- Cây bút chuyên về chuyện ngắn
và kí.

Hỏi: Văn bản Lặng lẽ Sa Pa ra đời trong 2. Tác phẩm
hoàn cảnh nào? Nêu xuất xứ của truyện?
a. Hoàn cảnh sáng tác và xuất
xứ:
- Sáng tác 1970, là kết quả của
chuyến đi lên Lào Cai.
Tích hợp với môn Lịch sử.
- Rút từ tập Giữa trong xanh, in
Hỏi: Qua kiến thức về môn Lịch sử em biết gì 1972.
về hoàn cảnh lịch sử đất nước ta những năm
70 ?
HS phát biểu
GV chốt: Những năm 70 của Thế kỷ XX là
thời điểm vô cùng gian khổ nhưng cũng thật
hào hùng của dân tộc. Đế quốc Mỹ mở công
cuộc chiến tranh xâm lược ở cả 2 miền Nam –
Bắc. Miền Bắc lúc này cùng lúc phải gánh vác
2 nhiệm vụ nặng nề: vừa đấu tranh chống
chiến tranh phá hoại vừa phải làm nhiệm vụ là
hậu phương lớn cho tiền tuyến Miền Nam.
Gv cho HS đọc văn bản
1. Từ đầu... kìa, anh ta kia
b. Đọc, tóm tắt
2. Bác lái xe dắt anh ta ... bốn năm nay
* Đọc
7

Tích hợp với môn Địa lí
- Gv treo lược đồ vùng Trung Du Miền Núi
phía Bắc và yêu cầu học sinh tìm vị trí của
Sa Pa trên lược đồ.

Bằng kiến thức thực tế, em hãy trình bày
những hiểu biết của mình về địa danh Sa
Pa?
Nằm ở phíaTây Bắc của Tổ quốc, Sa Pa là một
huyện vùng cao của tỉnh Lào Cai, một vùng
đất khiêm nhường, lặng lẽ nhưng ẩn chứa bao
điều kỳ diệu của cảnh sắc thiên nhiên. Phong
cảnh thiên nhiên của Sa Pa được kết hợp với
sức sáng tạo của con người cùng với địa hình
của núi đồi, màu xanh của rừng, như bức tranh
8


Hoạt động của giáo viên và học sinh
có sự sắp xếp theo một bố cục hài hoà tạo nên
một vùng có nhiều cảnh sắc thơ mộng hấp dẫn.
Chìm trong làn mây bồng bềnh thị trấn Sa Pa
như một thành phố trong sương huyền ảo, vẽ
lên một bức tranh sơn thủy hữu tình. Nơi đây,
có thứ tài nguyên vô giá đó là khí hậu trong
lành mát mẻ, mang nhiều sắc thái đa dạng.
Nằm ở độ cao trung bình 1500m – 1800m, nên
khí hậu Sa Pa ít nhiều lại mang sắc thái của xứ
ôn đới, với nhiệt độ trung bình 15-18°C.
Gv Chốt kiến thức:

màu hoa cà lên trên màu xanh của
rừng.
- Mây cuộn tròn, lăn trên các vòm
lá…

-> Bức tranh thiên nhiên đẹp, thơ
mộng được tái hiện bằng ngôn
ngữ nghệ thuật tạo hình, giàu chất
thơ và qua sự rung cảm của một
tâm hồn tinh tế. Sa Pa có phong
cảnh thơ mộng, tuyệt đẹp, thiên
nhiên đa dạng phong phú nhưng
có phần khắc nghiệt.

9


Hoạt động của giáo viên và học sinh
thì thiên nhiên nơi đây còn muốn thử thách ý
chí và nghị lực của con người ở đây bởi chính
sự khắc nghiệt của thời tiết nơi vùng núi cao
vào mùa đông lạnh giá và tuyết rơi.Vậy con
người nơi đây đã khắc phục và vượt lên thử
thách đó như thế nào chúng ta tìm hiểu sang
phần 2
Hỏi: Vẻ đẹp của người lao động được tác giả
khắc họa qua những nhân vật nào?
Học sinh kể tên các nhân vật.
Hỏi: Tác giả giới thiệu chung về nhân vật anh
thanh niên như thế nào?
Có sự thay đổi theo thời gian; ban đầu
cũng không quen sự cô đơn trong công việc.
Hỏi: Tìm những chi tiết nói lên tâm sự, suy
nghĩ của anh thanh niên về công việc mà anh
làm?

Hỏi: Em có cảm xúc và suy nghĩ gì về nhân tích về mình.
vật anh thanh niên?
=> Anh thanh niên là con người
Tích hợp với môn giáo dục công dân.
sống có lí tưởng, có nếp sống
->Vậy em hiểu lí tưởng sống là gì?
đẹp, suy nghĩ và hành động đẹp,
Lý tưởng sống (lẽ sống) là cái đích của cuộc có khát vọng cao quý, luôn lo cho
sống mà mỗi người khát khao muốn đạt được. hạnh phúc của mọi người, có tinh
-> Hãy nêu những biểu hiện của lí tưởng thần trách nhiệm cao.
sống ở nhân vật thanh niên?
Anh thanh niên là người sống có lí tưởng
cao đẹp. Dù phải sống và làm việc một mình
nhưng anh luôn suy nghĩ nghiêm túc, có tinh
thần trách nhiệm cao trong công việc. Anh
luôn cố gắng hết mình vượt qua mọi khó khăn,
gian khổ để thực hiện lí tưởng sống của mình:
được làm việc, được cống hiến sức mình cho
đất nước.
Hỏi: Hãy nêu vai trò, vị trí và trách nhiệm của
thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước?
Hỏi: Trong văn bản có một người lặng lẽ quan
sát, xúc cảm và suy nghĩ, đó là nhân vật nào?
11


Hoạt động của giáo viên và học sinh

Kiến thức cần đạt

… có những con người làm việc
và lo nghĩ cho đất nước”.
2. Nghệ thuật.
- Truyện ngắn đầy chất thơ trữ
tình
- Xây dựng tình huống hợp lý .
- Kể kết hợp với trữ tình, bình
luận
Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập.
- Gv cho hs làm bài tập nhanh bằng câu hỏi.
IV. Luyện tập
( Học sinh làm vào phiếu học tập)
Hỏi: Em hiểu gì về nhan đề “Lặng lẽ Sa Pa”.
D. HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Viết một đoạn văn ghi lại cảm nhận về một vài chi tiết nghệ thuật mà em
thích nhất.
- Thi vẽ tranh về thiên nhiên và con người Sa Pa thông qua văn bản “ Lặng
lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long.
E. ĐIỀU CHỈNH KẾ HOẠCH DẠY HỌC
13


2.4. Hiệu quả khi áp dụng đề tài
Áp dụng SKKN và qua thực tế giảng dạy tôi thấy rằng:
1. Về phía học sinh: Các em sẽ dành thời gian học tập nhiều hơn. Buộc các
em phải tìm tòi, suy nghĩ để chuẩn bị bài có hiệu quả. Tạo cho học sinh tính nhạy
bén, năng động, sáng tạo và hứng thú với giờ học văn. Học sinh vừa nắm được bài
học đồng thời có điều kiện ôn lại kiến thức Lịch sử, Địa lí,về những kiến thức xã
hội…Qua tiết học, học sinh nắm bắt được những kiến thức cơ bản về nội dung và ý


HS chưa biêt vận dụng kiến
thức liên môn trong việc tiếp
cận văn bản
Sl
Tỉ lệ
0
0
3
12%

2. Về phía giáo viên: Thúc đẩy giáo viên đầu tư nhiều hơn trong chuẩn bị,
thiết kế giáo án cho phù hợp với tinh thần đổi mới. Đầu tư nghiên cứu kiến thức
liên môn có liên quan để cùng hợp tác với học sinh giúp các em chiếm lĩnh nội
dung bài học sâu sắc, sinh động hơn. Làm tốt công tác đầu tư cho tiết học sẽ giup
giáo viên chủ động, linh hoạt trong khâu tổ chức, hướng dẫn học sinh khai thếm
lĩnh kiến thức; mặt khác sẽ tránh được sự lúng túng, bị động khi học sinh chất vấn
những vấn đề liên quan.

14


III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Dạy học theo hướng tích hợp vẫn đuổi theo qua điểm: “lấy học sinh làm
trung tâm”, tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh trong mọi mặt. Qua tiết
học, học sinh đã bắt đầu biết tích hợp các kiến thức và lĩnh hội, xác lập mối liên hệ
giữa các tri thức và kĩ năng đã lĩnh hội, xác lập mối liên hệ giữa các tri thức và kĩ
năng thuộc môn Ngữ văn với các môn khác bằng cách tổ chức, thiết kế các nội
dung, tình huống tích hợp để học sinh vận dụng, phối hợp các tri thức và kĩ năng


15


TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Phương pháp dạy học Văn-NXB Đại học Sư phạm - Phan Trọng Luận chủ
biên.
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo: Ngữ văn 9 - NXBGD
- Sách giáo khoa: Lịch sử 9, Địa lý 6, 9; GDCD 9; Mĩ thuật 7, 8 - NXBGD
- Lược đồ tự nhiên vùng Trung du và Miền núi Bắc Bộ, audio “Sa Pa thành
phố trong sương” (sáng tác: Vĩnh Cát), tranh ảnh minh họa.

16