MỤC LỤC
Mục
1
1.1
1.2
1.3
1.4
2
2.1
2.2
2.3
2.4
3
3.1
3.2

Nội dung
Mở đầu
Lí do chọn đề tài
Mục đích nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm
Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Hiệu quả khi áp dụng đề tài
Kết luận, kiến nghị.
Kết luận
Kiến nghị

cần thiết. Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn
mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ
chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn
học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất. Với mong muốn góp phần nhỏ bé của
mình trong việc nâng cao chất lượng của mỗi giờ dạy Ngữ văn. Tôi chọn đề tài:
Tích hợp kiến thức liên môn vào dạy văn bản “Đồng chí” cho học sinh lớp
9, trường THCS Ngọc Phụng, Thường Xuân.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
- Nhằm nâng cao hiệu quả giờ học văn, phát huy được tính tích cực học tập
của HS. Từ đó khơi gợi lòng say mê yêu thích môn Ngữ văn.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh khối 9 - Trường THCS Ngọc Phụng - Thường Xuân.
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết.
- Phương pháp thu thập thông tin.
- Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát.
- Dạy thử nghiệm trên lớp.
2, Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Dạy học tích hợp liên môn là dạy cho học sinh biết tổng hợp kiến thức, kĩ
năng ở nhiều môn học để giải quyết các nhiệm vụ học tập và hình thành
năng lực giải quyết các tình huống thực tiễn.
Môn Ngữ văn là môn học rất quan trọng trong trường phổ thông, có ý
nghĩa lớn trong việc hình thành, phát triển, định hướng nhân cách cho học sinh.
Nhà văn Nga M.Go - ro - ki đã từng viết: “Văn học là nhân học”. Giáo sư Hà
Minh Đức từng khẳng định “Văn học không chỉ là một nguồn tri thức mà còn là
nguồn năng lượng tinh thần lớn lao, có ý nghĩa cổ vũ, tiếp sức cho con người
trong cuộc sống”.
1

- Trong những năm qua giáo viên cũng đã được trang bị thêm nhiều kiến
thức mới về phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực.
- Vận dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn hình thành và thúc đẩy
tư duy trong quá trình làm việc nhóm của giáo viên và học sinh.
2.2.2. Khó khăn:
* Đối với học sinh:
- Đa số học sinh đều có sức ì lớn và tâm lí ngại thay đổi tìm tòi, ngại khó
khăn, vẫn mang tư duy lối mòn cũ nên khi đổi mới học sinh thấy lạ lẫm và khó
bắt kịp.
- Phần lớn học sinh ít có tư liệu để tham khảo và cũng chưa có thói quen
đọc sách tham khảo để bổ sung kiến thức môn học.
* Đối với giáo viên:
- Thực tế việc dạy học tích hợp kiến thức liên môn phải có sự phối kết hợp
làm việc nhóm giữa nhiều giáo viên các bộ môn nên tốn thời gian.
- Việc sưu tầm, chọn lọc tài liệu gặp nhiều khó khăn.
2


- Bản thân mỗi giáo viên để soạn giáo án liên môn phải xây dựng bài giảng
điện tử phải tốn nhiều thời gian nghiên cứu, đầu tư công sức cho bài dạy và gặp
không ít khó khăn khi tìm hình ảnh minh hoạ, tư liệu dẫn chứng phù hợp.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1. Xác định kiến thức các môn học được tích hợp:
Khi dạy bài ”Đồng chí” tôi đã tích hợp với các môn học sau:
- Môn Lịch sử: Hiểu rõ hoàn cảnh ra đời của bài thơ, những khó khăn của
cả dân tộc nói chung và của bộ đội nói riêng trong thời kỳ đầu cuộc kháng chiến
chống Pháp.
- Môn Âm nhạc: Cảm nhận tình đồng đội cảm động, chân thành, ấm áp khi
nghe ca khúc “Đồng chí” mà nhạc sĩ Bùi Minh Quốc đã phổ nhạc từ những lời
thơ trong bài thơ cùng tên của nhà thơ Chính Hữu.

- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại.
- Bao quát toàn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ.
- Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ đó thấy được giá trị của
3


chúng trong bài thơ.
3. Thái độ: Giáo dục tình cảm biết ơn các anh bộ đội đã dũng cảm chiến đấu,
bảo vệ độc lập dân tộc.
B. CHUẨN BỊ:

1. Giáo viên: Giáo án, máy chiếu.
2. Học sinh: Đọc bài thơ, trả lời câu hỏi phần đọc - hiểu văn bản.
C. CÁC HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP:

1. Kiểm tra bài cũ:
? Qua văn bản Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga, em hiểu gì về về tính
cách của hai nhân vật này ?
2. Bài mới:
* Giới thiệu bài: Trong cuộc chiến tranh bảo vệ tổ quốc, hình ảnh người
lính mãi mãi là hình ảnh cao quý nhất, đẹp đẽ nhất. Hình tượng người lính đã đi
vào lòng người và văn chương với tư thế, tình cảm và phẩm chất cao đẹp nhất.
Một trong những tác phẩm ra đời sớm nhất, tiêu biểu và thành công nhất viết về
hình tượng của những người lính cụ Hồ là bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu
Bằng những rung động mới mẻ và sâu lắng, bằng chính sự trải nghiệm
của người trong cuộc, qua bài thơ “Đồng chí”, Chính Hữu đã diễn tả thật sâu sắc
tình đồng chí gắn bó thiêng liêng của anh bộ đội thời kháng chiến chống Pháp.
Vậy tình đồng chí của người lính được thể hiện như thế nào trong bài thơ ?
Chúng ta cùng tìm hiểu trong bài hôm nay.
Hoạt động của GV và HS



thơ ?

giả cùng đồng đội tham gia chiến
đấu trong chiến dịch Việt Bắc Thu
- Đông năm 1947.
- Xuất xứ: Tác phẩm tiêu biểu nhất
viết về người lính cách mạng của
văn học thời kì kháng chiến chống
thực dân Pháp (1946 - 1954). Bài
thơ rút từ tập “Đầu súng trăng treo”

*Tích hợp môn Lịch sử.
- GV chiếu tranh:

Chiến dịch Việt Bắc thu - đông 1947
? Bằng kiến thức lịch sử, em hãy cho
biết âm mưu và hành động của thực
dân Pháp trong chiến dịch Việt Bắc thu
- đông 1947 ? Chủ trương và kế hoạch
của ta ?
- HS trả lời, GV giảng.
Năm 1947, thực dân Pháp tiến công
căn cứ địa Việt Bắc âm mưu “Đánh
nhanh thắng nhanh”nhằm phá tan cơ
quan đầu não kháng chiến của ta, tiêu
diệt phần lớn bộ đội chủ lực, khóa chặt
biên giới Việt - Trung, ngăn chặn liên
lạc giữa ta với quốc tế...

hướng, lý tưởng .
thơ ?
- Nhan đề : Đồng chí  Tình cảm
thiêng liêng, sâu nặng của người
lính cách mạng.
? Theo em bài thơ có thể chia thành 4, Bố cục: 3 đoạn
mấy đoạn ? Giới hạn và nội dung từng + 7 câu đầu: Cơ sở hình thành tình
đoạn ?
đồng chí của người lính.
+ 10 câu tiếp: Biểu hiện của tình
đồng chí.
+ 3 câu cuối: Sức mạnh và vẻ đẹp
của tình đồng chí.
? Bài “Đồng chí” được viết theo thể thơ 5, Thể thơ: Tự do.
nào ? Phương thức biểu đạt chính của - Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
văn bản này là gì ?
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu chi tiết.
II. Tìm hiểu chi tiết:
- GV yêu cầu 1 HS đọc 7 dòng thơ đầu
và nêu nội dung của đoạn thơ này.
1, Cơ sở hình thành tình đồng chí
? Hai câu thơ đầu giới thiệu như thế của người lính.
nào về hoàn cảnh xuất thân của những
người lính ?
- Hoàn cảnh xuất thân:
+ Quê anh: “ nước mặn đồng chua”.
? Nước mặn đồng chua và đất cày lên + Làng tôi: “đất cày lên sỏi đá”.
sỏi đá cho em hình dung về những - Vùng đồng bằng chiêm trũng,
vùng đất như thế nào ?

cách mạng để chiến đấu bảo vệ tổ
? Vào cùng hàng ngũ, họ đã Súng bên quốc.
súng đầu sát bên đầu. Theo em, súng - - Súng: biểu tượng cho nhiệm vụ
đầu biểu tượng cho điều gì ?
chiến đấu.
- Đầu: biểu tượng cho lí tưởng, suy
? Câu thơ sử dụng biện pháp tu từ gì ? nghĩ.
Tác dụng ?
- Nghệ thuật: Điệp ngữ, (súng, bên,
đầu), ẩn dụ.
=>Tác dụng: Nhấn mạnh sự gắn kết,
cùng chung lí tưởng, chung nhiệm
vụ, họ kề vai sát cánh, cùng hướng
? Câu thơ Đêm rét chung chăn thành về một mục đích.
đôi tri kỉ còn cho thấy cơ sở hình thành - “Đêm rét chung chăn thành đôi tri
nào của tình đồng chí ?
kỉ”  Tình đồng chí, đồng đội nảy
nở, bền chặt trong sự chan hoà, chia
- GV : Tình đồng chí, đồng đội nảy nở, sẻ mọi gian lao, niềm vui.
bền chặt trong sự chan hoà, chia sẻ
mọi gian lao, niềm vui, đó là mối tình
“tri kỉ”
? Em hiểu thế nào là “tri kỉ” ?
- Tri kỉ: Người bạn chí cốt, yêu
thương nhau, chia sẻ, cảm thông với
? Đoạn thơ đầu cho thấy sự phát triển nhau như ruột thịt .
trong mối quan hệ giữa những người - Anh với tôi vốn là những người xa
lính như thế nào?
lạ nhưng những điểm tương đồng đã
7

người lính được biểu hiện qua những - Ruộng nương anh gửi bạn thân
chi tiết, hình ảnh thơ nào ?
cày.
- HS trả lời, GV chiếu một số hình ảnh: - Gian nhà không: mặc kệ gió lung
lay.
- Giếng nước, gốc đa: nhớ người ra
? Qua những chi tiết, hình ảnh đó em lính.
hiểu gì về tâm tư, tình cảm của những  Họ thấu hiểu hoàn cảnh, tâm tư,
người lính ?
nỗi niềm của nhau. Họ nói về đồng
đội mà như nói về mình. Họ thấu
hiểu cảnh ngộ, mối bận lòng của
? Từ “mặc kệ”trong câu thơ “Gian nhà nhau.
không mặc kệ gió lung lay” cho thấy - Mặc kệ: Tư thế dứt khoát mang
tư thế gì của người lính ?
dáng dấp trượng phu. Câu thơ pha
chút hóm hỉnh thể hiện tinh thần lạc
quan. Người lính sẵn sàng hi sinh
hạnh phúc riêng tư, để lại sau lưng
những gì thân thuộc nhất để đi chiến
8


đấu giành độc lập, tự do cho tổ
quốc.
- Bề ngoài họ có vẻ thờ ơ, lạnh lùng
với người thân, với quê hương
nhưng trong sâu thẳm tâm hồn họ
- GV liên hệ câu thơ trong bài“Đất vẫn nặng lòng với quê hương.
nước”(Nguyễn Đình Thi).

đốt.
* Biểu hiện lâm sàng:
- Bệnh nhân rét run cầm cập (đắp
nhiều chăn, răng va vào nhau), da
tái nhợt, môi tím vì lạnh.
- Thân nhiệt tăng vọt 39 đến 40 độ;
mặt đỏ, mắt xung huyết đỏ, nhức
đầu dữ dội, mạch nhanh, nhịp thở
nhanh có thể nôn.
- Sau đó dần dần hạ, ra nhiều mồ
9


hôi, khát nước cảm thấy dễ chịu dần
- GV: Chỉ với hai câu thơ mà Chính rồi trở lại trạng thái gần như bình
Hữu đã diễn tả chân thực cả quá trình thường
của một cơn sốt rét rừng, nó như muốn
thử thách sự kiên cường của người
lính. Qua đó chúng ta càng hiểu và
cảm thông hơn với nỗi gian lao, sự khổ
cực của các anh bộ đội khi tham gia
chiến đấu bảo vệ tổ quốc.
? Mặc dù gặp phải khó khăn như vậy
nhưng tinh thần của họ như thế nào ?
- GV: “Nụ cười buốt giá”  nụ cười - Tinh thần:
bừng lên trong gió rét, trong sương + Miệng cười  Lạc quan, yêu đời,
muối. Nhưng đó là nụ cười coi thường cười thẳng vào khó khăn, gian khổ
gian khổ, nụ cười lạc quan với niềm tin để bước tiếp.
chiến thắng.
? Cử chỉ “Tay nắm lấy bàn tay” cho ta

10


gian khổ của cuộc kháng chiến, của bộ
đội ta.
 Gian khổ thế nhưng miệng vẫn cười
càng cho ta hiểu rõ thêm về cuộc đời,
* Tích hợp kĩ năng sống cho học sinh. phẩm chất anh bộ đội cụ Hồ
? Từ tinh thần của người lính em rút - Dũng cảm đối mặt với những khó
ra được bài học gì cho bản thân trong khăn thử thách bằng ý chí niềm tin,
cuộc sống ?
nghị lực, tinh thần đoàn kết.
- GV: Khó khăn, thiếu thốn của người
lính là khó khăn chung của cả dân tộc
trong thời kỳ đầu cuộc kháng chiến
chống Pháp. Nhưng với tình cảm đồng
chí, đồng đội keo sơn gắn bó đã giúp
họ vượt lên trên tất cả để chiến đấu,
chiến thắng kẻ thù xâm lược. Và hình
ảnh người lính một lần nữa lại được
hiện lên thật đẹp trong ba câu thơ cuối.
- GV gọi HS đọc 3 câu thơ cuối.
3. Sức mạnh và vẻ đẹp của tình
? Cuộc sống chiến đấu của người lính đồng chí.
được miêu tả qua ba câu thơ cuối như - Thời gian: Ban đêm “Đêm nay”
thế nào (Thời gian, không gian, thời - Không gian, thời tiết: “Rừng
tiết, tư thế ) ?
hoang sương muối”
- Tư thế: “Đứng cạnh bên nhau chờ
giặc tới”  Kề vai, sát cánh, sẵn

trời cao xuống thấp dần và có lúc như
treo lơ lửng trên đầu mũi súng. Những
đêm phục kích chờ giặc, vầng trăng
đối với chúng tôi như một người bạn;
rừng hoang sương muối là một khung
cảnh thật.”
- GV : Hình ảnh” Đầu súng trăng
treo” là một thi nhãn của bài thơ. Bài
thơ khép lại trong hình ảnh giản dị mà
vô cùng đẹp. Có lẽ bởi vậy mà câu thơ
cuối cùng đã được chọn làm nhan đề
cho cả tập thơ.
* Tích hợp môn Giáo dục công dân:
? Từ vẻ đẹp, phẩm chất, tinh thần của
những người lính cách mạng trong bài
thơ, là học sinh em thấy mình phải có
trách nhiệm gì với Tổ quốc ?
- GV chiếu tranh, HS quan sát trả lời.

Chiến sĩ
Thi sĩ
 Biểu tượng của thơ ca kháng chiến,
một nền thơ giàu tính hiện thực và dạt
dào cảm hứng lãng mạn.
- Hình ảnh “Đầu súng trăng treo” là
sự gắn kết giữa thực tại và mộng
mơ, chiến tranh gian khổ, ác liệt và
hoà bình trong sáng, chất thép và
chất trữ tình trong cuộc đời và tâm
hồn người lính .
items/src/2107/1601ae03ffab8bcbc480152f14abf
e30.jpg"
\*
MERGEFORMATINET

INCLUDEPICTURE
" />015_12_15/Resize
of
2015.JPG"
\*

III. Tổng kết:
1. Nội dung: Ca ngợi vẻ đẹp của
tình đồng chí trong kháng chiến.
2. Nghệ thuật:
- Hình ảnh, chi tiết chân thực, giản
dị mà hàm súc, gợi cảm.

MERGEFORMATINET

* Tích hợp môn Âm nhạc: Cho HS
nghe bài hát "Đồng chí" của nhạc sĩ
Minh Quốc để bồi đắp, giáo dục tình
cảm đồng chí, đồng đội.
D. DẶN DÒ, HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ.

- Học thuộc bài thơ, nắm vững nội dung, giá trị nghệ thuật của tác phẩm.
13


- Soạn “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
- Tích hợp môn Mĩ thuật: (Lớp 6, Bài 13: Vẽ tranh về đề tài Bộ đội).
E. ĐIỀU CHỈNH KẾ HOẠCH DẠY HỌC.

2.4. Hiệu quả khi áp dụng đề tài.
2.3.2. Về phía học sinh:
Các em tích cực, chủ động, hứng thú trong việc tìm ra các tri thức mới với
những biểu hiện như: sôi nổi, tích cực trao đổi, chủ động bày tỏ quan điểm, được
quan sát, trải nghiệm thực tế rồi tự rút ra kiến thức từ đó hiểu bản chất, dễ nhớ
và nhớ lâu. Phát huy kiến thức ở nhiều môn học, tạo động lực cho học sinh học
toàn diện các môn, tránh xu hướng học lệch. Các em được phát triển các năng
lực quan sát, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực phán đoán, năng lực thu nhận
thông tin, năng lực giao tiếp, năng lực tư duy sáng tạo…
Qua tiết học, học sinh nắm bắt được những kiến thức cơ bản về nội dung
và nghệ thuật của bài thơ, thấy được vẻ đẹp, phẩm chất, tinh thần của những
người lính cách mạng trong thời kì kháng chiến chống Pháp, từ đó mong muốn
được cống hiến, đóng góp cho Tổ quốc.
2.3.3. Về phía giáo viên:
Thực tế cho thấy giảng dạy tích hợp liên môn đem lại hiệu quả là kích
thích giáo viên tư duy và không ngừng trau dồi kiến thức ở nhiều lĩnh vực, bộ

phục vụ cho công tác dạy và học.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng khung chương trình theo hướng dạy
học tích hợp liên môn ở tất cả các môn học một cách đồng bộ, logic để tránh sự
chồng chéo, biệt lập về kiến thức các môn học.
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân mà trong quá trình giảng
dạy bộ môn tôi đã đúc kết được. Tuy nhiên, do thời gian có hạn, bài viết chắc
chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy, tôi rất mong được sự đóng
góp ý kiến chân thành của các đồng nghiệp, các đồng chí phụ trách chuyên môn
để sáng kiến kinh nghiệm này thêm hoàn chỉnh và mang lại hiệu quả thiết thực
hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thường Xuân, ngày 15 tháng 3 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của
người khác.

Trịnh Thị Hiền

15


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo: Ngữ văn 9
2. Sách giáo khoa: Lịch sử 9, Sinh học 7, Giáo dục công dân 9, Mĩ thuật 6.
3. Tài liệu dạy học tích hợp Bồi dưỡng thường xuyên module 14 dành cho giáo
viên của Bộ giáo dục.


Một số kinh nghiệm để nâng
cao hiệu quả giờ dạy môn Ngữ Cấp phòng
văn lớp 8.

B

Một số biện pháp nâng cao
hiệu quả công tác bồi dưỡng Cấp phòng
học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp
9 ở trường THCS Ngọc Phụng.

C

Năm học
đánh giá
xếp loại

2003 -2004

2013 -2014

17