MỤC LỤC
Nội dung
Trang
I. Mở đầu
2
1.1. Lí do chọn đề tài
2
1.2. Mục đích nghiên cứu
2
1.3. Đối tượng nghiên cứu
2
1.4. Phương Pháp nghiên cứu
3
II. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
3
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
3
2.2. Thực trang vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến
4
2.3. Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
5
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm với hoạt động giáo dục với bản
16
thân, đồng nghiệp và nhà trường
III. Kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luận
3.2. Kiến nghị

17
17
17

Xuất phát từ thực tế trên tôi thấy để nâng cao chất lượng giáo dục bộ môn
hóa, người giáo viên phải phát huy tốt các phương pháp dạy học tích cực, cần
khai thác các hiện tượng hóa học thực tiễn trong đời sống đưa vào bài giảng
bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm giúp học sinh biết cách nhìn nhận các
hiện tượng hóa học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đem lại
niềm vui, hứng thú trong học tập bộ môn.
Nghiên cứu kĩ đối tượng học sinh từng lớp về khả năng tư duy, nhận thức,
khả năng học tập, rèn luyện, thái độ, tình cảm của các em đối với môn học để
người giáo viên lựa chọn đúng phương pháp truyền đạt, việc lựa chọn bài tập
thực tiễn đặt vào vị trí nào trong bài giảng để đạt hiệu quả cao đó là vấn đề đòi
hỏi người giáo viên cần phải nghiên cứu.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài này được xây dựng trên chương trình kiến thức phần hóa học hữu
cơ được áp dụng cho học sinh khối 12 tại trường THPT Lê Viết Tạo, là đối
tượng học sinh có sức học bộ môn còn hạn chế, khả năng nhìn nhận, giải thích
các hiện tượng hóa học còn yếu kém. Trong đề tài này tôi xây dựng các dạng
câu hỏi thực tiễn, có hình ảnh minh họa vận dụng vào từng phần kiến thức của
2


các bài dạy trong phần hóa học hữu cơ lớp 12 với mong muốn giúp cho các em
lĩnh hội những kiến thức “gọi là bị mất gốc” của bộ môn một cách hứng thú và
say mê hơn.
Xây dựng câu hỏi lồng ghép với hình ảnh vào nội dung bài học có tính
liên hệ thực tế cao, minh họa các hiện tượng thường xuyên trong cuộc sống
hằng ngày
Nắm vững phân phối chương trình và phương pháp giảng dạy của từng bài
học đối với các lớp: Trong những năm công tác trong nghề, bản thân tôi luôn coi
trọng PPCT và việc soạn giảng bài mới là điểm xuất phát cho một tiết học đạt
hiểu quả. Thực tế chứng minh rằng: Chỉ khi nào có sự chuẩn bị sẵn sàn, học

khoa học nói chung, người ta cố gắng trình bày cho học sinh thấy mối quan hệ
hữu cơ của các lĩnh vực không những của hóa học với nhau mà còn giữa các
ngành khoa học khác nhau như: sinh học, hóa học, toán học, vật lí,… Khi dạy
3


kiến thức hóa học bất kể từ lĩnh vực nào: Cấu tạo nguyên tử, tính chất hóa học,
dung dịch… đều liên quan đến kiến thức vật lí hay nhiều hiện tượng thiên
nhiên, hoặc kiến thức hóa hữu cơ: gluxit, lipit, protein,… đều liên quan đến kiến
thức sinh học. Nếu người giáo viên kết hợp tốt phương pháp dạy học tích hợp
sử dụng bài tập thực tiễn, lồng ghép các nội dung khác như bảo vệ môi trường,
chăm sóc và bảo vệ sức khỏe các con người thông qua kiến thức thực tiễn đó.
Đây cũng là hướng giáo dục của nước ta đang đẩy mạnh trong các năm gần đây.
Trong quá trình dạy và học, người giáo viên luôn có định hướng liên hệ
thực tế giữa kiến thức sách giáo khoa với thực tiễn cuộc sống hằng ngày và đưa
ra nhiều tình huống giả định kèm vào các phương pháp giảng dạy để học sinh
tranh luận, phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh. Những tình huống gây
vấn đề như vậy sẽ kích thích học sinh học tập, thi đua tìm câu trả lời và các em
sẽ nhớ kiến thức lâu hơn.
2.2. Thực trạng của vấn đề
Trước những yêu cầu đổi mới của giáo dục, chất lượng học sinh của
trường và đặc thù của bộ môn như vậy, đòi hỏi đội ngũ giáo viên phải nổ lực hết
mình tìm ra các phương pháp phù hợp trong quá trình giảng dạy. Vì vậy, mà
việc xây dựng bài tập hóa học thực tiễn vào từng tiết dạy là hết sức cần thiết
giúp cho các em thêm niềm vui, niềm hứng thú trong học tập và yêu thích môn
hóa học hơn.
Trong chương trình giảng dạy bộ môn hóa học THPT có thể nói kiến thức
trong một tiết học khá nhiều, áp lực về mục tiêu nắm kiến thức trọng tâm,
phương pháp giải nhanh các dạng bài tập lớn nên việc dành thời gian cho việc
giải thích các hiện tượng hóa học còn hạn chế. Vì vậy khả năng nhận thức về

Khi ấn ngón tay lên mặt giấy thì những thứ đó sẽ lưu lại trên mặt giấy mà mắt
thường rất khó nhận ra. Khi đem tờ giấy có vân tay đặt đối diện với mặt miệng
ống nghiệm chứa cồn iôt đun nóng, iôt “thăng hoa” bốc lên thành khí màu tím
mà chất béo, dầu khoáng và mồ hôi là các dung môi hữu cơ mà khí iôt dễ tan vào
chúng, tạo thành màu nâu trên các vân tay lưu lại. Thế là vân tay hiện ra.
Áp dụng: Đây là một ứng dụng quan trọng của iot trong ngành điều tra tội
phạm. Giáo viên có thể đề cập ở phần tính chất vật lí trong Bài 2: Lipit
Câu 3: Không nên tái chế dầu mỡ đã qua rán ở nhiệt độ cao hoặc khi mỡ
dầu không còn trong đã sử dụng nhiều lần, có màu đen, mùi khét. Vì sao?

7


Giải thích: Khi đun ở nhiệt độ không quá 102 0C, lipit không có biến đổi đáng
kể ngoài hóa lỏng. Nhưng khi đun lâu ở nhiệt độ cao hơn, các axit béo không no
sẽ bị oxi hóa làm mất tác dụng có ích với cơ thể. Các liên kết đôi trong cấu trúc
của chúng bị bẻ gãy thành các sản phẩm trung gian như peoxit, anđehit có hại.
Áp dụng: Giáo viên có thể sử dụng bài tập trên cho phần tính chất hóa học
Bài 2: Lipit

8


Chương 2: CACBOHIĐRAT
Câu 4: Vì sao ăn đường glucozơ lại cảm thấy đầu lưỡi mát lạnh?

Giải thích: Quá trình hòa tan glucozo là quá trình thu nhiệt, do đó ta cảm
thấy đầu lưỡi mát lạnh.
Áp dụng: Đây là một hiện tượng thường gặp, giáo viên đưa vấn đề này
vào phần tính chất vật lí của glucozơ ở bài 5: Glucozơ

lên men
Có 12g đường người ta biểu diễn độ đường lên men là bia 12 o. Do đó bia
có độ 14o có giá trị dinh dưỡng cao hơn bia 12o.
10


Áp dụng: Đây là vấn đề mà mọi người rất thường nhầm giữa độ rượu và
độ đường về những con số ghi trên những chai bia. Giáo viên đặt câu hỏi trên
sau khi dạy xong bài 6: Saccarozơ, tinh bột và xenlulozơ.
Câu 8: Tại sao khi ăn cơm nhai kỹ sẽ thấy vị ngọt và no lâu?
Giải thích: Cơm chứa một lượng lớn tinh bột, khi ăn cơm trong tuyến
nước bọt của người có các enzim. Khi nhai kỹ cơm trong nước bọt sẽ xảy ra sự
thủy phân một phần tinh bột thành mantozơ và glucozơ nên có vị ngọt:
Áp dụng: Giáo viên có thể đề cặp vấn đề trên ở phần nội dung phản ứng
thủy phân của tinh bột trong bài 6: Saccarozơ, tinh bột và xenlulozơ nhằm cung
cấp cho học sinh kiến thức cơ bản của sự chuyển hóa tinh bột trong khi ăn. Học
sinh cũng có thể kiểm nghiệm được trong khi ăn.

11


Chương 3: AMIN, AMINO AXIT, PROTEIN
Câu 9: Tại sao người trực tiếp hút thuốc lá lại không bị hại bằng
người ngồi cạnh hít phải khói thuốc lá?

Giải thích: Vì người hút thuốc lá hít khói thuốc thông qua đầu lọc, đầu lọc
thuốc lá có tác dụng giữ lại một phần các khí độc trong khói thuốc lá, làm giảm
bớt tính độc. Còn người ngồi bên cạnh khi hít phải khói thuốc thì sẽ hít toàn bộ
khí độc từ khói thuốc lá, nên bị ảnh hưởng lớn hơn.
Áp dụng: Giáo viên cần tuyên truyền về tác hại của thuốc lá thông qua

Áp dụng: Đây là hiện tượng thường gặp, giáo viên có thể nêu ra ở phần
tính chất hóa học của protein. bài 11 Peptit và protein
Câu 13: Để thủy phân hoàn toàn dầu mỡ cần phải đun nóng với dung
dịch kiềm, còn trong bộ máy tiêu hóa của người dầu mỡ bị thủy phân hoàn
toàn ngay ở nhiệt độ 370C. Vì sao?
Giải thích: Khi nhiệt độ cao tăng tốc độ phản ứng thủy phân tăng, kiềm vừa
làm chất xúc tác vừa trung hóa axit béo làm cho phản ứng thuận nghịch không xảy ra:
(RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5(OH)3
Trong bộ máy tiêu hóa, chất béo bị nhũ tương hóa bởi muối của axit mật.
Sau đó nhờ tác dụng xúc tác đặc hiệu của enzim lipaza nó bị phân hủy hoàn
toàn ở nhiệt độ của cơ thể.
Áp dụng: Quá trình thủy phân của chất béo dưới tác dụng của enzim trong
cơ thể nhanh hơn xúc tác axit, bazơ. Giáo viên có thể sử dụng bài tập vào phần
đặc điểm của enzim. bài 11 Peptit và protein

14


Chương 4: POLIME VÀ VẬT LIỆU POLIME
Câu 14: Vì sao “chảo không dính” khi chiên, rán thức ăn lại không bị
dính chảo?

Giải thích: Trên bề mặt trong của chảo không dính người ta có tráng một
lớp politetra floetilen được tôn vinh là “vua chất dẻo” thường gọi là “teflon”.
Có tác dụng chống dính. Cho dù không cho dầu mỡ mà trực tiếp rán cá, trứng
trong chảo thì cũng không xảy ra hiện tượng gì. Nhưng lưu ý không nên đốt
nóng chảo không trên bếp lửa vì teflon ở nhiệt độ trên 250 oC bắt đầu phân hủy
và thoát ra chất độc. Khi rửa chảo không nên chà xát bằng các đồ vật cứng vì có
thể gây tổn hại cho lớp chống dính.
Áp dụng: “Chảo không dính” hiện nay được các bà nội trợ sử dụng khá

12 trong học kỳ I năm học 2016 – 2017 được nâng cao rõ rệt. Ở phương diện là
một giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạy, tôi thấy mình vững vàng hơn trong
chuyên môn, tự tin say mê hơn với sự nghiệp trồng người. Đối với các em học
sinh, sau khi tôi áp dụng phương pháp dạy học tích cực lồng ghép các câu hỏi
16


thực tiễn, kèm theo hình ảnh minh họa vào bài giảng thì tỉ lệ học sinh thích học
bộ môn tăng lên rõ rệt thông qua chất lượng học tập bộ môn này được nâng cao.
Cụ thể, thống kê điểm trung bình môn hóa ở những lớp được áp dụng phương pháp
này (12A, 12B) và các lớp đối chứng, so sánh (12C, 12D) như sau:
Kết quả học sinh đạt điểm trung bình trở lên
Khảo sát đầu năm
Kết thúc học kỳ I
12A
65,5 %
100,0 %
12B
50,5 %
90,2 %
12C
35,7 %
46,9 %
12D
36,8 %
41,1 %
Đối với những lớp (12C, 12D) không áp dụng đề tài này thì tỉ lệ học sinh
yêu thích bộ môn hóa học ít, kết quả học tập của học sinh lớp này cũng thấp.
Đối với những lớp (12A, 12B ) áp dụng đề tài này thì chất lượng bộ môn cao
hơn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cho nhà trường.



Bốn là, đối với Sở GD-ĐT cần tổ chức hội thảo chuyên đề cho giáo viên
bộ môn hóa học trong từng năm để giáo viên có dịp trao đổi kinh nghiệm, bàn
luận tìm ra biện pháp tối ưu, tích cực nâng cao chất lượng dạy học môn hóa học.
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Hoằng Hoá, ngày 20 tháng 5 năm 2017

Tôi xin cam đoan đây là SKKN
của mình viết, không sao chép
nội dung của người khác.
Đỗ Xuân Tuấn

18


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa hóa học 12 (Nhà xuất bản Giáo Dục)
2. Tạp chí hóa học và ứng dụng
3. Những vấn đề đổi mới giáo dục THPT môn hóa học
4. Đố vui về hóa học - Trần Liên Nguyễn - NXB Thanh niên.
5. Các Phương pháp dạy học hiệu quả - TS. Trịnh Văn Biều – ĐHSP. TPHCM
6. Tài liệu từ các Website giáo dục

19