SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT LÝ THƯỜNG KIỆT

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI
GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO HỌC SINH
THÔNG QUA GIẢNG DẠY BÀI OXI – OZON.
HÓA HỌC 10 CƠ BẢN.

Người thực hiện: Hoàng Văn Tài
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Lý Thường Kiệt
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Hóa Học

THANH HÓA NĂM 2016


MỤC LỤC 1.
A. MỞ ĐẦU 2.
1. Lí do chọn đề tài ……………………………………………..
……………………………..............................3-4.
2. Mục đích nghiên cứu ………………………………………………………..……...............4.
3. Đối tượng nghiên cứu ……………………………………………………………….....…..4.
4. Phương pháp nghiên cứu …………………………………………………………….....…..4.
B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

4.

I. Cơ sở lí luận …………………………………………………………...………….......….4-6.
1. Kiến thức cơ sở về môi trường …………………………………………………....…..……6.

dụng, sự biến đổi giữa các chất, sản xuất các chất. Thông qua nội dung về cấu
tạo chất, tính chất vật lý, tính chất hóa học, ứng dụng và điều chế các chất…có
thể giáo dục cho học sinh nắm và thực hiện tốt các biện pháp bảo vệ môi trường
– ứng phó biến đổi khí hậu.
Đặc biệt trong tình hình hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang được
toàn nhân loại quan tâm cùng chung tay giải quyết. Bên cạnh đó, Đảng, Nhà
nước cũng rất chú trọng đã và đang có nhiều giải pháp giải quyết và mang lại
hiệu quả thiết thực, hoạt động bảo vệ môi trường – ứng phó với biến đổi khí hậu
trở thành mối quan tâm hàng đầu được các cấp, các ngành…tham gia hưởng ứng
và bước đầu đã thu được một số kết quả đáng khích lệ. Thế nhưng việc bảo vệ
môi trường vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của quá trình phát triển kinh tế – xã
hội trong giai đoạn mới. Thực tế môi trường nước ta vẫn đang xuống cấp nhanh
chóng, có lúc, có nơi đã đến mức báo động.
Vì vậy với vai trò là một giáo viên giảng dạy môn Hóa học ở trường THPT,
có nhiệm vụ đào tạo ra những công dân hữu dụng, có ích cho đất nước, tôi thấy
rằng việc lồng ghép, tích hợp nội dung biến đổi khí hậu vào chương trình giảng
dạy ở một số môn học, nhất là môn Hóa học ở trường THPT là hoàn toàn phù
hợp và cần thiết nhằm trang bị cho các em những kiến thức tốt nhất về bảo vệ
môi trường – ứng phó biến đổi khí hậu, đồng thời các em cũng chính là cầu nối

3


thông tin để tuyên truyền đến cộng đồng. Đó là lý do để tôi chọn đề tài viết sáng
kiến kinh nghiệm của mình là: “Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học
sinh thông qua giảng dạy bài OXI-OZON hóa học 10 cơ bản”.
2. Mục đích nghiên cứu:
Mục đích của đề tài là đưa nội dung giáo dục môi trường vào bài giảng hoá
học lớp 10 trung học phổ thông. Bằng cách này bài giảng có sự kết hợp kiến
thức và giáo dục môi trường sẽ tăng hứng thú học tập cho học sinh, giúp giờ học

bảo vệ môi trường. Vì vậy, GDBVMT cho học sinh là việc làm có tác dụng rộng
lớn, sâu sắc và bền vững nhất.
Môn hóa học là môn khoa học có thể giúp học sinh tìm hiểu một cách sâu
sắc về bản chất của:
- Thành phần cấu tạo của môi trường: đất, nước, không khí và sinh quyển.
- Ảnh hưởng của các chất trong môi trường.
- Sản xuất và sinh hoạt của con người là nguồn gây ô nhiễm môi trường.
- Tiêu chuẩn môi trường và mức độ ô nhiễm môi trường.
- Biện pháp hóa học, vật lý, sinh hóa để bảo vệ môi trường và chống ô
nhiễm,
xử lí nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp, chất thải rắn…
- Biện pháp bảo vệ môi trường trong học tập môn hóa học.
Do đó, Hóa học có khả năng giáo dục bảo vệ môi trường rất to lớn. Trong khi đó
cũng chính các em là cầu nối thông tin để tuyên truyền đến cộng đồng.
5


Vì vậy, tôi thấy việc cần thiết phải tìm hiểu, nghiên cứu và xây dựng cho
mình cũng như cho các đồng chí, đồng nghiệp thao khảo những vấn đề liên quan
đến việc giáo dục bảo vệ môi trường môn Hóa học, từ đó có giải pháp tích hợp
trong quá trình giảng dạy môn Hóa học ở trường THPT.
1. Kiến thức cơ sở về môi trường
1.1.Khái niệm môi trường sống:
Môi trường sống bao gồm các yếu tố tự nhiên và các yếu tố vật chất nhân
tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng trực tiếp
hoặc gián tiếp tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên
nhiên. (theo Điều 1, Luật bảo vệ môi trường của Việt Nam)
1.2. Khái niệm ô nhiễm môi trường.
Ô nhiễm môi trường là sự làm thay đổi tính chất của môi trường, vi phạm
tiêu chuẩn môi trường, thay đổi trực tiếp hoặc gián tiếp các thành phần và đặc

nhiệm vụ bảo vệ môi trường. Việc giáo dục môi trường có thể thực hiện bằng
nhiều hình thức và cho nhiều đối tượng. Trong đó việc giảng dạy về môi trường
ở các trường học, nhất là trường phổ thông chiếm vị trí đặc biệt quan trọng.
4. Phương thức cụ thể đưa nội dung giáo dục môi trường vào môn hoá ở
trường trung học phổ thông.
Tích hợp với hoạt động dạy học trên lớp: là kết hợp một cách có hệ thống
các kiến thức hóa học với các kiến thức giáo dục môi trường làm cho chúng hoà
quện vào nhau thành một thể thông nhất.
Ngoài ra có thể triển khai thêm nội dung giáo dục môi trường bằng hoạt
động ngoài giờ lên lớp

7


5. Các vấn đề môi trường cần đưa vào bài dạy OXI – OZON cho học sinh
trung học phổ thông.
Kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường trong OXI – OZON, Hóa học 10 cơ bản.
+ Vai trò của oxi trong không khí và đối với sức khoẻ con người(lồng vào
phần mở đầud bài giảng). lợi ích của việc trồng rừng(phần ứng dụng)
+ Vai trò của oxi trong môi trường.
+ Những tính chất quan trọng của ozon có lợi cho môi trường(lồng vào
phần tính chất hoá học). sự suy giảm tầng ozon, sự lên tiếng của toàn thế giới về
lỗ thủng tẩng zon và giải pháp( phần trạng thái tự nhiên và ứng dụng)
+ Tầng ozon bị phá huỷ sẽ không ngăn được tia cực tím, nó sẽ chiếu trực
tiếp xuống trái đất gây bệnh cho sinh vật làm cho người mắc bệnh về mắt và da.
+ Gợi ý những giải pháp xử lí ô nhiễm.
6. Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên .
Tôi chọn đề tài này không ngoài mục đích tìm ra hiệu quả trong công tác
giảng dạy nói chung, giáo dục bảo vệ môi trường nói riêng; giúp các em hiểu rõ
ảnh hưởng xấu và tác động rất to lớn của việc ô nhiễm môi trường đối với đời

Nội dung lồng ghép giáo dục môi trường vào bài OXI – OZON của

chương trình hoá học 10. Cơ bản.
1. Mục tiêu của hoạt động dạy học
Gắn liền quá trình học tập với cuộc sống hàng ngày, với kinh nghiệm sống
của học sinh. Học sinh không chỉ được dạy kiến thức lý thuyết mà còn vận dụng
thiết thực cho cuộc sống. Từ đó hướng các em tới những năng lực, những kĩ
năng thiết thực cho cuộc sống để làm người lao động tốt, người công dân tốt.
2. Phương pháp dạy học
Phối hợp sử dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực sau:
+ Phương pháp giải quyết vấn đề.
+ Phương pháp dạy học dự án.
9


+ Sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực: kỹ thuật chia nhóm, kỹ thuật giao
nhiệm vụ, kỹ thuật đặt câu hỏi, kỹ thuật công đoạn, kỹ thuật các mảnh ghép, kỹ
thuật phân tích phim video...
3. Thời lượng dự kiến
Bài học được tiến hành trong 2 tiết gồm các mục như sau:
Nội dung

Hoạt động của thầy

Hoạt động của học
sinh

Tiết 1: Tìm hiểu về:
+Tổ chức học sinh hoạt động +Tìm hiểu về Oxi
+Oxi trong tự nhiên tìm hiểu quá trình tạo ra oxi theo trình tự: Phát


10


Tiết 2: Tìm hiểu về
+ Cách điều chế Oxi.
+ Tính chất của ozon.

+Tổ chức học sinh hoạt động -

Tìm hiểu nội

tìm hiểu về quá trình điều chế dung bài học một
oxi trong PTN, trong công cách tích cực, chủ
nghiệp; Tính chất và ứng dụng động.

+ Ozon trong tự nhiên. của Ozon. Các biện pháp bảo
vệ môi trường theo các kỹ
+ Ứng dụng của ozon.
thuật dạy học tích cực:bàn tay
+Biện pháp bảo vệ bầu nặn bột, mãnh ghép.
+ Tổ chức Học sinh làm bài
không khí.
tập chứa nội dung thông tin về
+ Tổ chức Học sinh
Oxi để lồng ghép giáo dục bảo
làm bài tập chứa nội
dung thông tin về Oxi

vệ môi trường.

- Học sinh hiểu được các kiến thức về sự hình thành tầng ozon, hiện tượng
sương khói quang hóa khi ozon ở trên mặt đất.
- Học sinh hiểu được Tầng ozon đóng vai trò cực kì quan trọng, nó có tác
dụng như lá chắn bảo vệ cho sự sống trên trái đất, ngăn không cho tia cực tím từ
vũ trụ thâm nhập vào trái đất.
b. Về kỹ năng.
- Rèn luyện kỹ năng quan sát, tiến hành và giải thích thí nghiệm, kỹ năng
viết phương trình phản ứng, giải một số bài tập đơn giản.
- Biết cách phòng chống và tuyên truyền các biện pháp phòng chống ô
nhiễm môi trường.
c. Về tư duy, thái độ tình cảm.
- Có tinh thần học tập tích cực, nghiêm túc.
- Yêu thích bộ môn, say mê trong nghiên cứu khoa học.
- Thường xuyên ứng dụng kiến thức vào thực tiễn đời sống nâng cao năng
suất lao động.
Thông qua dự án sẽ giúp cho học sinh biết vận dụng kiến thức có ý thức
bảo vệ, trồng cây xanh, bảo vệ môi trường, sự trong lành của nguồn không khí,
có ý thức trong việc sử dụng nhiên liệu, phòng chống cháy nổ.
2. Chuẩn bị.
Giáo viên:
- Hoá chất: O2 ( 4 bình điều chế sẵn), mẩu than(C), bột Mg, cồn tuyệt đối
- Dụng cụ: muỗng sắt, chén sứ, bật quẹt, đèn cồn,

12


- Phiếu học tập, máy chiếu…
- Bảng phụ ghi câu hỏi thảo luận (nếu mất điện)
- Bảng tuần hoàn.
Học sinh: ôn tập kiến thức về bài oxi ở lớp 8

trình của oxi trong tự
nhiên và quá trình tạo ra

bổ sung.
GV. Các em cần làm gì

oxi trong tự nhiên.

đê lượng khí oxi trong

HS: Suy nghỉ, thảo luận,

không khí không bị thay

nhận xét về chu trình của

đổi?

oxi trong tự nhiên và quá

HS: Suy nghỉ, thảo luận

trình tạo oxi.

đưa ra một số biện pháp.

Hoạt động 2.

A. OXi:


- Khối lượng phân tử: 32
Hoạt động 3.

II. Tính chất vật lí.

“ Tính chất vật lí”

- Oxi là chất khí không

GV: Yêu cầu HS trình
bày tính chất vật lí của
oxi.
HS: nghiên cứu trả lời

màu, không mùi, không
vị, nặng hơn không khí
(d=

32
≈1,1 ).
29

- Hóa lỏng ở -183oC, ít
tan trong nước.

Hoạt động 4.

III. Tính chất hóa học

“ Tính chất hóa học”

4Al + 3O2 → 2Al2O3

HS: Làm việc theo nhóm.
GV: O2 không tác dụng
với những phi kim nào?
Khi tác dụng với phi kim
tạo thành hợp chất gì?
Cho ví dụ.
HS: Làm việc theo nhóm.
GV: Yêu cầu HS viết các
phản ứng giữa O2 với các
hợp

chất:

FeO;

2. Tác dụng với phi kim
(Trừ các halozen) → oxit
phi kim.
S + O2 → SO2
4P + 5O2 → 2P2O5
C + O2 → CO2
3. Tác dụng với hợp chất
khác.

SO2;

Fe(OH)2; H2S; FeS2.
HS: Làm việc theo nhóm


- Oxi phục vụ cho các

HS: Thảo luận theo nhóm ngành công nghiệp, y HS: Suy nghĩ, thảo luận.
tế…
Tiết 2.
Hoạt động của giáo
viên và học sinh
Hoạt động 6. Điều chế
GV: Hướng dẫn HS làm
thí nghiệm điều chế O2
trong PTN.
GV: HS quan sát, rút ra
kết luận, viết phản ứng
điều chế O2 trong PTN từ
KMnO4, KClO3.
GV: Điều chế O2 trong
công

nghiệp

dùng

phương pháp nao?
GV: Hướng dẫn HS viết
phản ứng điện phân nước
GV: yêu cầu HS nghiên
cứu bài học và trả lời các
câu hỏi sau:
- Một số tính chất vật lí

ung thư dado tia UV có
thể phá huỷ ADN.
dp
2H2O →
2H2 + O2
- Tăng bệnh đục nhân
mắt và sạm da.
B. OZON :
0C

I.Tính chất
* Tính chất vật lí.
* Tính chất hóa học.

16

-Ức chế hệ miễn dịch
của sinh vật.
- Tác động bất lợi lên vụ
mùa và động vật.


- Viết CTCT của O3.

Ozon có tính oxi hóa - Giảm sự tăng trưởng
mạnh, mạnh hơn oxi, oxi của thực vật phù du ở
- So sánh tính OXH của
hóa được nhiều kim các đại dương.
O2 và O3. Lấy ví dụ
loại( trừ Au, Pt).


có hại.

CO2, CFC, CH4, O3, NO2

- Dùng để tẩy trắng tinh

Nồng độ O3 trong khí
bột, dầu ăn, y học sát quyển tăng lên 2 lần thì
nhiệt độ mặt đất tăng
trùng nước…
thêm 10C
c. khói mù quang hoá
- khói mù quang hoá
mang tính oxi hoá rất
cao.

17


- khói có màu nâu, gây
tác hại cho mắt và phổi,
làm gẫy cao su và phá
hoại đời sống thực vật.
GV đặt câu hỏi.
- Hãy giải thích tại sao ở
các rừng thông không
khí lại rất trong lành, dễ
chịu.
-Ý nghĩa của không khí

những đề xuất và giải pháp ngăn chặn những vấn đề môi trường có thể xảy ra
trong tương lai, ở gia đình, ở địa phương, nơi em đang học tập và sinh sống như
sử một số nhiên liệu chất đốt, tài nguyên thiên nhiên hợp lý.
+ Có ý thức, trách nhiệm sâu sắc với sự phát triển bền vững của Trái đất và
nhắc nhở người khác cùng tham gia bảo vệ môi trường.
+ Có khả năng cảm thụ, đánh giá vẻ đẹp của nền tảng đạo lý môi trường.
Cụ thể các lớp được khảo sát như sau:
• Lớp không vận dụng đề tài:
Lớp

Sĩ số

Nhận biết các hóa

Giải pháp tránh ô

Ý thức, thái độ bảo

chất gây ô nhiễm môi

nhiễm môi trường

vệ môi trường

trường liên quan đến
bài học
SL

%


20%

6

15%

6

15%

• Lớp vận dụng đề tài:
19


Lớp

Sĩ số

Nhận biết các hóa

Giải pháp tránh ô

Ý thức, thái độ

chất gây ô nhiễm

nhiễm môi trường

bảo vệ môi trường


10A3

35

33

94,3%

31

88,57%

31

88,57%

II.

Kiến nghị – Đề xuất.
Để nâng cao được kết quả giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường. Bản

thân tôi xin được có một số đề nghị lên BGH, Sở giáo dục & đào tạo, cơ quan có
thẩm quyền như sau:
- Nhà trường nên tổ chức cho học sinh các buổi ngoại khóa nói về hóa học
với cuộc sống con người và những vấn đề liên quan đến môi trường.
- Tăng cường hổ trợ các trang thiết bị, phòng thực hành phục vụ tốt cho
việc giảng dạy thực hành theo chương trình cải cách mới, đảm bảo an toàn,
không ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.
- Sở giáo dục nên đưa về trường những sáng kiến kinh nghiệm đã được áp
dụng thành công ở một số trường của một số giáo viên để các thầy cô trường



5. Nguyễn Kim Hồng – chủ biên(2001), Giáo dục môi trường, NXB Giáo dục

22