SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT NHƯ XUÂN 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP SƯ PHẠM NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC ỨNG
DỤNG TIN HỌC VÀO THỰC TIỄN KHI DẠY SOẠN THẢO VĂN BẢN,
MẠNG MÁY TÍNH VÀ INTERNET Ở LỚP 10

Người thực hiện: Lê Thị Thuần
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Như xuân 2
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Tin học

THANH HÓA NĂM 2016


MỤC LỤC
Nội dung

3.
4.

1. Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
1.2 Mục đích nghiên cứu
1.3 Đối tượng nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

môn tin học đóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành năng lực sử dụng công
nghệ thông tin trong chương trình giáo dục phổ thông.
Mục tiêu cơ bản của năng lực công nghệ thông tin là giúp học sinh có năng
lực sử dụng công nghệ thông tin – truyền thông để thích ứng với các kĩ thuật số
và công nghệ thông tin trong cuộc sống hàng ngày. Vì vậy, khi dạy học tin học
người giáo viên cần hình thành và rèn luyện cho học sinh các năng lực cơ bản cả
về tư duy cũng như trong thực hành.
Xuất phát từ thực tiễn giảng dạy tin học 10 tại trường Trung học phổ thông
Như Xuân 2 tôi thấy rằng để đạt hiệu quả cao trong mỗi phần học, tiết học cần
có cách thiết kế bài giảng phù hợp với nội dung kiến thức; phương pháp, phương
tiện dạy học phải phù hợp với từng đối tượng học sinh. Để qua mỗi phần học,
tiết học, học sinh thích thú với kiến thức mới, qua đó hiểu được kiến thức đã học
trên lớp, đồng thời học sinh thấy được tầm quan trọng của vấn đề và việc ứng
dụng của kiến thức trước hết để đáp ứng những yêu cầu của môn học, sau đó là
việc ứng dụng của nó vào các công việc thực tiễn trong đời sống xã hội (nếu có).
Tin học 10 gồm 4 chương, trong đó chương 3 (Soạn thảo văn bản) và
chương 4 (Mạng máy tính và Internet) là 2 chương có rất nhiều ứng dụng trong
thực tiễn. Do đó, tôi lựa chọn nghiên cứu “một số biện pháp sư phạm nhằm nâng
cao năng lực ứng dụng tin học vào thực tiễn khi dạy soạn thảo văn bản, mạng
máy tính và Internet ở lớp 10”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
- Góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới phương pháp dạy học theo hướng
phát huy tính tích cực của học sinh.
- Nâng cao năng lực ứng dụng tin học vào thực tiễn cho học sinh lớp 10
khi học “Soạn thảo văn bản”, “Mạng máy tính và Internet”.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài này nghiên cứu các biện pháp sư phạm nhằm nâng cao năng lực ứng
dụng tin học vào thực tiễn khi dạy “Soạn thảo văn bản”, “Mạng máy tính và
Internet” ở lớp 10.
1.4. Phương pháp nghiên cứu

tập và đời sống.
2.1. Thực trạng vấn đề ở đơn vị trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1. Thực trạng thực tế
Sau 5 năm dạy học tôi nhận thấy: hầu hết các em học sinh sau khi học
xong chương trình tin học 10 vẫn chưa vận dụng các kiến thức, kĩ năng vào
trong thực tiễn một cách thành thạo, chưa hiểu rõ các ứng dụng đó có lợi ích như
thế nào trong cuộc sống, chưa biết cách vận dụng tin học một cách triệt để để hỗ
trợ việc học các môn khác. Chính vì vậy tôi nghiên cứu “một số biện pháp sư
phạm nhằm nâng cao năng lực ứng dụng tin học vào thực tiễn khi dạy soạn thảo
văn bản, mạng máy tính và Internet ở lớp 10”.
2.2.2. Điều tra cơ bản ban đầu
Cuối năm học 2014 -2015 tôi có thực hiện một bài kiểm tra đối với học
sinh lớp 10A1 nhằm điều tra kĩ năng soạn thảo văn bản, khả năng sử dụng mạng
Internet của học sinh sau khi học xong chương trình tin học 10.
Đề bài:
1.Mỗi em lập 1 gmail, đặt tên gmail theo tên mình.
2.Tìm kiếm thông tin trên mạng Internet về chủ đề: “Lợi ích, tác hại của
game online”.
Yêu cầu:

2


- Soạn thảo nội dung thông tin tìm được vào Microsoft Word, đặt tên văn
bản theo tên mình.
- Nộp 1 văn bản vào địa chỉ gmail: [email protected] và 1 bản in
Sau khi tiến hành khảo sát, khi thực hiện chấm bài của các em tôi thu được
kết quả sau:
Lớp
Sĩ số Giỏi

- Có khả năng tự tìm hiểu và sử dụng được các ứng dụng tin học (ngoài
những kiến thức được trình bày trong sách giáo khoa) để giải quyết các vấn đề
trong học tập và ngoài thực tiễn.
Vậy làm thế nào để học sinh có được những biểu hiện đó? Trong quá trình
dạy học tôi đã tìm hiểu các phương pháp dạy học, và mạnh dạn áp dụng các biện
pháp sư phạm sau:
2.3.1. Làm rõ mối liên hệ giữa kiến thức tin học trong sách giáo khoa với
thực tiễn
Để học sinh có thể vận dụng được những kiến thức mình đã học vào thực
tiễn giáo viên cần giúp học sinh biết vai trò, chức năng của các phần mềm, qua
đó biết được những kiến thức đó sẽ được áp dụng vào thực tiễn như thế nào?
Ví dụ 1:
Như chúng ta đã biết, phần mềm soạn thảo văn bản Microsft Word giới
thiệu trong sách giáo khoa tin học 10 dựa vào phiên bản Office XP. Tuy nhiên,
thực tế đã có nhiều phiên bản được nâng cấp với những tính năng tiên tiến hơn,
giao diện cũng có sự thay đổi. Do vậy, khi dạy chương 3 “Soạn thảo văn bản” tôi
nhấn mạnh cho học sinh bản chất của các lệnh và ý nghĩa của chúng, để học sinh
dễ dàng thích ứng được với các phiên bản khác nhau.
Chẳng hạn:
- Để khởi động Microsoft Word ta có 2 cách:

3


Cách 1: Nháy đúp chuột lên biểu tượng
của Word trên màn hình nền.
Cách 2:Từ nút Start của Windows chọn Start → all Programs →
Microsoft Office → Microsoft Word.
- Để thực hiện thao tác mở tệp văn bản mới ta có các cách sau:
Cách 1: Chọn File → New.

Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
a. Theo em trong 2 phương án trên phương án nào thuận tiện hơn?
b. Khi sử dụng kết nối không dây tốc độ truy cập mạng có chậm hơn kết
nối có dây hay không? Nếu trời mưa hoặc sử dụng các thiết bị điện
trong nhà thì có bị mất kết nối mạng hay không?
c. Nếu được gia đình em kết nối mạng thì em lựa chọn kết nối có dây hay
kết nối không dây? Tại sao?

4


Hướng dẫn
a. Sử dụng phương án 2 thuận tiện hơn phương án 1 vì:
Các mức so sánh
Kết nối có dây
Kết nối không dây
Môi trường truyền dẫn
Dây cáp
Không khí
Góc độ kinh tế
325000đ
300000
Góc độ thời gian hoàn thành Từ 1 – 2 ngày
1 – 2 tiếng
Dựa vào các tiêu chí so sánh trên ta nhận thấy kết nối có dây là dây cáp,
theo thời gian hoặc các tác động bên ngoài thì dây cáp có thể hỏng, dẫn đến phải
thay dây cáp, xét về 2 góc độ còn lại thì kết nối không dây có nhiều ưu điểm
hơn hẳn.
b. Khi sử dụng kết nối không dây nếu cần truy cập hoặc truyền một lượng
lớn dữ liệu thì mạng không dây chậm hơn mạng có dây.

học các nội dung trong chương
5


Chẳng hạn, khi dạy bài 15 “Làm quen với Microsoft Word” (Sách giáo
khoa Tin học 10 trang 99) tôi chuẩn bị sẵn một văn bản mẫu như sau:

Hình 1: Văn bản mẫu
Khi dạy mục 3 “Soạn thảo văn bản đơn giản” tôi sử dụng văn bản mẫu đã chuẩn
bị này để hướng dẫn học sinh cách mở một văn bản đã có. Khi mở được văn bản
tôi cho học sinh phân biệt con trỏ văn bản và con trỏ chuột ngay trên văn bản này.
Tiếp đó, tôi đưa ra tình huống: dựa vào văn bản đã có theo em cần thực
hiện như thế nào để có thể soạn một giấy mời khác chỉ thay phần họ tên, thời
gian, địa điểm thành:
Họ và tên: Lê Thanh Trúc
Thời gian: 17h30 ngày 13 tháng 5
Từ tình huống này học sinh sẽ đưa ra các ý kiến để tạo được văn bản như
mong muốn, giáo viên nhận xét và dẫn dắt học sinh tới chế độ chèn, đè, các thao
tác biên tập văn bản
Thao tác 1: Hướng dẫn học sinh chuyển chế độ chèn, đè.
Di chuyển con trỏ văn bản vào trước “Nguyễn Hương Giang” ở dòng thứ 3 .
Nhấn phím Insert chuyển sang chế độ đè để gõ họ tên “Lê Thanh Trúc” đè lên
“Nguyễn Hương Giang”
Thao tác 2: Di chuyển con trỏ văn bản tới sau “17h” Nhấn phím Insert
chuyển sang chế độ chèn để sửa thời gian bằng việc chèn thêm số “30” sau chữ
“giờ”. Di chuyển con trỏ văn bản tới trước số “30” (sau chữ “ngày”) chèn số “1”
trước số “3” và xóa số “0” sau số “3” bằng cách nhấn phím Delete. Làm tương
tự thay số “4” bằng số “5”
Thao tác 3: Chọn “Nguyễn Hương Giang” ở cuối văn bản
Thao tác 4: Nhấn phím Delete để xóa

Gắn nội dung bài giảng với việc cho học sinh quan sát một cách trực quan,
giúp cho giáo viên có cơ sở tạo động cơ học tập, hướng đích cho học sinh, góp
phần gắn bài học với thực tế sinh động diễn ra hàng ngày. Góp phần hình thành
nhân sinh quan, hình thành năng lực tự giải quyết vấn đề cho học sinh
Ví dụ 1
Khi dạy nội dung “Bài tập và thực hành 7: Định dạng văn bản” (sách giáo
khoa tin học 10 trang 112), trong giờ thực hành tôi đã thực hiện như sau:
Chiếu văn bản đã soạn thảo trong “Bài tập và thực hành 6: Làm quen với
Word” cho cả lớp quan sát (văn bản này đã có sẵn trên các máy tính ở phòng
thực hành), chia lớp thành các nhóm nhỏ (học sinh ngồi ở 2 máy tính gần nhau
tạo thành 1 nhóm), các học sinh trong nhóm thảo luận và đưa ra cách định dạng
phù hợp cho văn bản sau đó thực hành định dạng trên máy tính và nhận xét xem
cách định dạng đã hợp lí chưa. Những văn bản trình bày đẹp sẽ được copy vào
máy tính của giáo viên để trình chiếu và phân tích trước lớp
Ví dụ 2
Khi dạy nội dung “Kết nối Internet bằng cách nào?” (sách giáo khoa Tin
học 10 trang 142) sau khi giới thiệu các cách kết nối phổ biến.Tôi đưa ra một
tình huống thường gặp trong thực tiễn như sau:
Nếu chúng ta ở một địa điểm không có Wifi, và chưa có kết nối mạng bằng
dây cáp thì có cách nào để truy cập mạng hay không?
Chia lớp thành 4 nhóm để học sinh thảo luận cách giải quyết vấn đề.
Sau khi học sinh đưa ra phương án của mình, tôi sẽ sử dụng 1 Dcom 3G để
kết nối Internet, qua đó giúp học sinh biết thêm một cách kết nối mạng, các bước
để cài đặt Dcom, cách sử dụng Dcom 3G, ưu, nhược điểm khi sử dụng Dcom 3G
Như vậy, học sinh biết thêm 1 cách và sẽ hiểu rõ: ưu điểm, nhược điểm của
mỗi cách.
2.3.4. Ra các nội dung bài tập có tính mở để học sinh có cơ hội nâng
cao năng lực ứng dụng tin học vào giải quyết các bài toán của thực tiễn
Các bài tập mở là các bài tập để học sinh có thể trình bày ý kiến của mình
theo cách hiểu và cách lập luận của mình.

- http://www.vinaseek.com
- http://www.panvietnam.com
- http://www.coccoc.com
Trong các máy tìm kiếm đó thì cốc cốc là máy tìm kiếm được sử dụng rộng
rãi hiện nay (Ở Việt Nam) vì nó phù hợp với người Việt, có thể tải các video một
cách dễ dàng...
Một số bài tập
Bài 1: Em hãy kể tên những bộ mã tiếng Việt mà em biết? Cách nào là phổ
biến hiện nay
Bài 2: Biết rằng bộ mã Unicode sử dụng 2 byte để mã hóa các kí tự (Bộ
mã ASCII sử dụng 1 byte), em hãy cho biết tại sao bộ mã Unicode có thể dùng
chung cho mọi ngôn ngữ của các quốc gia trên thế giới
Bài 3: Có thể lưu văn bản dưới nhiều tên khác nhau được không? Nếu được
hãy chỉ ra các cách thực hiện và cho biết có hạn chế gì không?
Bài 4: Em hãy giải thích tại sao trong lúc ta gõ văn bản đôi khi các kí tự ở
bên phải con trỏ văn bản lại mất đi. Làm thế nào để khắc phục điều này?
Bài 5: Việc nhấn phím Enter có tác dụng chuyển con trỏ văn bản xuống
dòng tiếp theo. Nhưng tại sao không nên nhấn phím Enter để xuống dòng trong
khi gõ văn bản?
Bài 6: Có thể đánh số trang bắt đầu từ 1 số bất kì (không phải là 1) không?
Nếu được cần thực hiện như thế nào?

9


Bài 7: Cho 1 văn bản gồm 4 trang, trong đó trang 3 có một bảng thống kê
gồm nhiều cột và được in theo hướng giấy nằm ngang, các trang còn lại in theo
hướng giấy thẳng đứng. Các em hãy thảo luận và đưa ra cách in văn bản trên
Bài 8: Em hãy nêu sự giống nhau và khác nhau giữa “sửa lỗi” và “gõ tắt”
Bài 9: Hãy tạo danh sách dưới đây dưới dạng bảng, sau đó

Nội dung gói tin được nhóm thành 3 phần: đoạn đầu, đoạn dữ liệu, đoạn
cuối. Hãy tìm vị trí của thông tin kiểm soát lỗi, địa chỉ nhận trong gói tin biết
rằng những phát biểu sau đều đúng:
Phát biểu 1: Đoạn cuối không chứa địa chỉ đích
Phát biểu 2: Đoạn dữ liệu chỉ chứa dữ liệu gửi đi của gói tin
Phát biểu 3: Đoạn đầu không chứa thông tin kiểm tra lỗi
Bài 11: Đối với mỗi việc sau cần sử dụng những dịch vụ nào trên Internet
để thực hiện:
a.Tìm lời giải của một bài toán trên báo điện tử Tin học và nhà trường
b.Viết một thư điện tử cho bạn
c. Hội thoại trực tuyến trên Internet sử dụng bàn phím máy tính
Với mỗi bài học, bài tập, bài tập thực hành tôi thường sử dụng các bài tập
tương ứng trên đây để mở rộng kiến thức, nâng cao năng lực cho học sinh.
2.3.5. Tổ chức các hoạt động có dụng ý sư phạm cao
Theo quan điểm “Hoạt động hóa” người học, trong quá trình dạy học tin
học, nếu người giáo viên biết thiết kế các hoạt động để tạo ra một môi trường sư
phạm có định hướng thì sẽ khuyến khích, động viên được học sinh tham gia
nhiệt tình các hoạt động và thông qua các hoạt động đó học sinh sẽ có cơ hội
nâng cao năng lực ứng dụng tin học vào thực tiễn. Một trong những hình thức tổ
chức hoạt động thường được được giáo viên khai thác là thiết kế các giờ sinh
hoạt chuyên đề, các giờ ngoại khóa, dạ hội, trò chơi...Với các câu hỏi, nhiệm vụ

10


yêu cầu học sinh phải biết vận dụng kiến thức tin học đã được trang bị và kiến
thức tin học mà học sinh tích lũy thêm để giải quyết vấn đề, trả lời câu hỏi.
Minh họa cho biện pháp này tôi có các ví dụ sau:
Ví dụ 1
Trong tiết 55, 56 “Bài tập và thực hành 9: Bài tập và thực hành tổng hợp”

170
Dac-gi-linh (Ấn Độ)
206
29
3
12
3055
150
Sim-La (Ấn Độ)
2140
34
6
12
1780
99
Ba-gui-o(Phi-lip-pin) 1650
28
9
18
2100
195
Để tạo bảng này ta cần vận dụng một số thao tác với bảng, trước khi cho
học sinh thực hành tôi yêu cầu các em chia thành các nhóm, sau đó thảo luận các
bước thực hiện để tạo bảng, sau đó thực hiện trực tiếp trên máy.
Hướng dẫn:
B1: Tạo 1 bảng gồm 5 hàng và 7 cột
B2: Gộp 6 ô thuộc các hàng 1,2 và các cột 3,4,5 thành 1 ô
B3: Tách ô vừa gộp thành 1 cột, 2 hàng,
B4: Tại hàng thứ 2 của ô vừa tách, ta lại tách thành 3 cột, 1 hàng
B5: Nhập các thông tin, dữ liệu vào các ô tương ứng

a. Lí do hàng đầu của nối mạng máy tính là để trao đổi ... và dùng chung ...;
b. Những...thường được dùng chung trên mạng bao gồm phần mềm hoặc
thiết bị đắt tiền như bộ xử lí tốc độ cao, đĩa cứng dung lượng lớn, máy in laser
màu tốc độ cao;
c. Những ứng dụng như e-mail cho phép người dùng trao đổi ... một cách ...
và hiệu quả
Đáp án
a. Dữ liệu, thiết bị
b.Tài nguyên
c. thông tin, nhanh chóng
Bài 2:
Hãy ghép tên dịch vụ và mô tả dịch vụ trong 2 bảng dưới đây cho phù hợp
Mô tả
Dịch vụ
1.WWW
1. A.Cho phép trực tiếp gửi đi và nhận lại các tệp
tin
2.FTP
2. B.Cho phép một nhóm thảo luận về một chủ đề
3.Chat
3. C.Cho phép truyền, tìm và kết nối nhiều nguồn
tài liệu trong các trang Web
4.Voice Chát, Video chat 4. D.Cho phép hội thoại trực tuyến thông qua bàn
phím
5.Newsgroup
5. E.Cho phép hội thoại trực tuyến qua giọng nói,
hình ảnh
Đáp án: 1c, 2a, 3d, 4e, 5b
Khi kết thúc mỗi chương (chương 3, chương 4), tôi chia nhóm học sinh để
thực hiện bài tập lớn, trong đó yêu cầu học sinh thu thập thông tin về một chủ đề


Sĩ số

Giỏi

Khá

TB

Yếu

Kém

10B4

33

8

18

7

0

0

3. Kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luận
Năng lực ứng dụng tin học vào thực tiễn là một trong những năng lực cơ



LÊ THỊ THUẦN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa Tin học 10 Nhà xuất bản Giáo dục
2. Sách giáo viên Tin học 10 Nhà xuất bản Giáo dục
3. Sách bài tập Tin học 10 Nhà xuất bản Giáo dục
4. Tài liệu bồi dưỡng cán bộ quản lí và giáo viên về dạy học và kiểm tra
đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng năng lực – Chỉ đạo
biên soạn: Vụ giáo dục trung học
5. Một số sáng kiến kinh nghiệm của các đồng nghiệp

14