MỤC LỤC
1. PHẦN MỞ ĐẦU ……………………………………………………………..…1
1.1. Lí do chọn đề tài …............................................................................................1
1.2. Mục đích nghiên cứu…......................................................................................1
1.3. Đối tượng nghiên cứu....................................................................................... 2
1.4. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................2
2. NỘI DUNG ..........................................................................................................3
2.1. Cơ sở lý luận .....................................................................................................3
2.2. Thực trạng vấn đề...............................................................................................3
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề..................................................4
2.3.1. Một số yêu cầu................................................................................................4
2.3.2. Lựa chọn nội dung cần giảng dạy...................................................................4
2.3.1. Các biện pháp tổ chức thực hiện.....................................................................5
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm................................................................13
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ...................................................................................15
3.1. Kết luận............................................................................................................ 15
3.2. Kiến nghị .........................................................................................................15
TÀI LIỆU THAM KHẢO .....................................................................................16

1


1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài.
Lòng yêu quê hương là một biểu hiện quan trọng nhất của lòng yêu nước chân
chính. Từ thủa bé thơ, mỗi chúng ta đều biết về con người, cảnh vật, quá khứ nơi
chôn nhau cắt rốn của mình. Những câu hát ru, những những câu chuyện cổ tích
của bà, mẹ, chị mà một phần không nhỏ nói về quê hương, đã sớm in sâu vào tâm
trí trẻ em, làm tăng thêm lòng yêu quê hương da diết, và là tri thức ban đầu về quê
hương. Các môn học về địa phương ở trường phổ thông, trong đó có những tiết học
Lịch sử địa phương có ý nghĩa quan trọng đối với việc cung cấp, bổ sung những

sử địa phương lớp 11 - Trường THPT Đinh Chương Dương”.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
2


Thông qua nghiên cứu lý luận và thực trạng dạy học lịch sử ở trường THPT
Đinh Chương Dương, chúng tôi khẳng định vai trò, ý nghĩa của giáo dục lòng yêu
quê hương, đất nước cho học sinh thông qua tiết học Lịch sử địa phương. Từ đó xác
định những nhân vật lịch sử quan trọng, những di tích lịch sử, sử dụng những tài
liệu tham khảo phù hợp trong dạy học lịch sử ở trường để giáo dục lòng yêu quê
hương, đất nước cho học sinh.
Với việc nghiên cứu đề tài “Kinh nghiệm giáo dục lòng yêu quê hương, đất
nước thông qua tiết học Lịch sử địa phương lớp 11 - Trường THPT Đinh
Chương Dương” tôi mong muốn sẽ góp phần vào việc giúp giáo viên tiến hành
một giờ dạy học Lịch sử địa phương hiệu quả hơn, học sinh yêu thích, hứng thú với
tiết học hơn và đặc biệt các em biết gìn giữ và phát huy những truyền thống tốt đẹp
của cha ông, trân trọng sự hi sinh của những thế hệ đi trước, qua đó, giúp các em
biết phát huy lòng yêu quê hương, đất nước của mình thông qua những hành động
cụ thể, phù hợp trong hoàn cảnh đất nước hiện nay.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu là những biện pháp giáo dục lòng yêu quê hương, đất
nước cho học sinh trên địa bàn huyện Hậu Lộc qua việc tạo biểu tượng về nhân vật
Lịch sử địa phương Hậu Lộc, một số di tích trên địa bàn huyện Hậu Lộc.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
Trong đề tài này tôi lựa chọn phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập
thông tin, thống kê tài liệu.
Trước khi thực hiện tiết dạy khoảng hai tuần, tôi nhóm học sinh ở một số xã
gần nhau thành 2 hoặc 3 nhóm (khoảng 12 đến 15 học sinh, trong đó có một nhóm
trưởng và 1 nhóm phó), nơi có di tích hoặc nhân vật Lịch sử của địa phương về
đơn vị thôn, xã để khảo sát thực tế rồi trên cơ sở đó, các em sưu tầm, thu thập

chôn nhau cắt rốn của mình và có cơ sở lí luận khoa học để giải quyết những vấn
đề phức tạp, thời sự đã và đang diễn ra trong địa phương và trong nước
2.2. Thực trạng vấn đề.
2.2.1. Về phía giáo viên.
Qua quá trình giảng dạy lịch sử ở trường THPT hiện nay, tôi nhận thấy phần
lớn các giáo viên rất có trách nhiệm với nghề nghiệp, với mục đích giáo dục của
mình. Họ thường xuyên học hỏi, trau dồi kiến thức, kĩ năng dạy học để nâng cao
chất lượng giáo dục bộ môn. Song với lịch sử địa phương, trên thực tế theo tôi
được biết (qua việc trao đổi với nhiều đồng nghiệp ở các trường trong địa bàn
huyện và tỉnh) tiết lịch sử địa phương ở nhiều trường THPT chưa thực sự được
quan tâm. Có nhiều nguyên nhân:
- Còn nhiều giáo viên chưa thực sự bỏ thời gian, công sức để xây dựng tiết dạy
có chất lượng.
- Thiếu tài liệu giảng dạy, thiếu đồ dùng trực quan.
- Tiết Lịch sử địa phương thường ở gần cuối khóa trình Lịch sử (Khối 10, 11)
nên không được coi trọng.
- Điều kiện vật chất của nhà trường còn thiếu thốn nên chưa tổ chức được một số
tiết học ngoại khóa về lịch sử địa phương.
4


Tuy nhiên, đối với trường THPT Đinh Chương Dương, mặc dù chưa có điều
kiện tổ chức cho các em những tiết học ngoại khóa về lịch sử nhưng Chi bộ và Nhà
trường cũng có những hoạt động như cùng với nhân dân và học sinh trên địa địa
bàn huyện quyên góp tiền xây dựng tượng đài Lê Hữu Lập, vào dịp Xuân Bính
Thân 2016 vừa rồi, Đoàn trường THPT Đinh Chương Dương đã cùng với Tỉnh
đoàn, huyện đoàn tham gia hoạt động tết trồng cây tại khu tượng đài Lê Hữu Lập...
Những hoạt động đó đã phần nào hỗ trợ cho những tiết dạy Lịch sử địa phương tại
trường, hỗ trợ cho việc giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước cho học sinh.
2.2.2. Về phía học sinh.

tải trong 1 tiết học một cách nhẹ nhàng, không quá nặng nề, ôm đồm kiến thức, lại
gây hứng thú cho học sinh, đặc biệt mang lại hiệu quả giáo dục cao.
5


Đối với tiết lịch sử địa phương lớp 11 tại trường THPT Đinh Chương Dương,
tôi lựa chọn vấn đề: Cho học sinh tìm hiểu và nắm được những nét cơ bản về tiểu
sử và sự nghiệp của 2 nhân sĩ yêu nước của quê hương Hậu Lộc là Nhân sĩ yêu
nước Phạm Bành và cụ Đinh Chương Dương. (Chú ý: Phạm Bành được nêu tên
trong bài 21 của chương trình Lịch sử lớp 11 nhưng thuộc nội dung giảm tải và chủ
yếu phần học đó trọng tâm là tìm hiểu cuộc khời nghĩa Ba Đình. Còn ở tiết học này
chủ yếu tìm hiểu về những nét cơ bản về tiểu sử và sự nghiệp của Phạm Bành).
2.3.1. Các biện pháp tổ chức thực hiện.
Để minh họa cho những vấn đề nhận thức nói trên, tôi xin trình bày một số
kinh nghiệm trong việc giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước cho học sinh qua
tiết học Lịch sử địa phương ở khối lớp 10 trường THPT Đinh Chương Dương (Hậu
Lộc, Thanh Hóa).
A. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức: Qua tiết học, học sinh nhận thức được:
- Những nét cơ bản về các nhân vật lịch sử tiêu biểu ở địa phương huyện Hậu Lộc –
Thanh Hóa: nhân sĩ yêu nước Phạm Bành, cụ Đinh Chương Dương.
- Hiểu được những đóng góp quan trọng của các nhân vật lịch sử ấy đối với quê
hương, đất nước.
2. Thái độ:
Giáo dục cho học sinh lòng yêu quê hương, đất nước, lòng biết ơn đối với
những người đã có công với cách mạng, phát huy truyền thống “uống nước nhớ
nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây”. Qua đó, định hướng cho học sinh lòng
quyết tâm trong học tập, lao động để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp hơn.
3. Kĩ năng:
Rèn luyện kĩ năng tư duy, phân tích, thuyết trình một vấn đề lịch sử.

1. Phạm Bành (1825 – 1877).
- Phương pháp: Thuyết trình, đàm thoại, phân tích.
- Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân, nhóm, cả lớp.
- GV yêu cầu trưởng nhóm 1 trình bày bài thuyết trình về tiểu sử và những
hoạt động yêu nước của nhà đốc học Phạm Bành cho cả lớp nghe. Bài thuyết
trình được trình bày trong 5 phút như sau: (Đây là sản phẩm của học sinh)
“Phạm Bành quê ở làng Trương Xá (nay thuộc xã Hoà Lộc, huyện Hậu
Lộc, Thanh Hoá), đậu cử nhân khoa Giáp Tý (1864). Ông làm quan đến chức Án
sát tỉnh Nghệ An, là người nổi tiếng thanh liêm và biết quan tâm đến đời sống nhân
dân.
Năm 1885, hưởng ứng chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi, ông bỏ quan về
quê cùng với Hoàng Bật Đạt mộ quân khởi nghĩa. Giữa năm 1886 ông được cử
cùng với một số tướng lĩnh khác xây dựng căn cứ Ba Đình nhằm bảo vệ cửa
ngõ miền Trung Việt Nam và làm bàn đạp đánh địch ở đồng bằng. Lập căn cứ Ba
Đình (Nga Sơn, Thanh Hoá) nghĩa quân có thể kiểm soát và khống chế đường số
1(là con đường đi yết hầu của địch từ Bắc vào Nam), hơn nữa địa thế nơi đây rất
thuận lợi cho việc xây dựng một căn cứ phòng ngự kiên cố và từ đó nghĩa quân có
thể toả ra ngăn chặn những hoạt động của địch ở khu vực giữa Ninh Bình và Thanh
Hóa, chặn đánh các đoàn quân vận tải trên đường. Những hoạt động của nghĩa quân
đã gây cho địch nhiều thiệt hại, các tuyến đường giao thông của địch bị tê liệt.
Sau những thất bại nặng nề ở Ba Đình, thực dân Pháp chủ trương tập trung đủ
mọi binh chủng, có pháo binh yểm trợ đã tiến hành bao vây và mở nhiều đợt tấn
công căn cứ Ba Đình. Mặc dù tuổi già sức yếu (lúc này ông đã 60 tuổi) nhưng
Phạm Bành luôn có mặt ở trận địa, nơi nguy hiểm nhất để động viên và khích lệ các
nghĩa binh chiến đấu. "Hình ảnh một ông già tóc bạc phơ, mình mặc áo tứ thân
lưng thắt nhiễu đỏ vai đeo kiếm vác loa đi thăm từng công sự dưới làn mưa bom
của quân thù” đó có tác dụng nâng cao tinh thần chiến đấu, đoàn kết của nghĩa
quân.
Sau khi Ba Đình thất thủ, ông đưa nghĩa quân rút về căn cứ dự phòng ở Mã
Cao (huyện Yên Định) ngay đêm 20 tháng 2 năm 1887, rồi lánh về quê. Ông bị

Sau đó giáo viên cung cấp cho các em một số hình ảnh:
- Phạm Bành và Đinh Công Tráng lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Ba Đình.
- Khu mộ thờ Phạm Bành tại quê nhà - xã Hòa Lộc, Hậu Lộc.

Phạm Bành và Đinh Công Tráng họp bàn kế hoạch và chỉ đạo khởi nghĩa Ba
Đình (1886-1887)

9


Khu mộ thờ Phạm Bành tại quê nhà - xã Hoà Lộc, Hậu Lộc, Thanh Hóa
* HOẠT ĐỘNG 2:
2. Cụ Đinh Chương Dương (1898 - 1972)
- Phương pháp: Thuyết trình, đàm thoại, phân tích.
- Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân, nhóm, cả lớp.
- GV yêu cầu trưởng nhóm 2 trình bày bài thuyết trình về cuộc đời và sự
nghiệp cách mạng của Cụ Đinh Chương Dương cho cả lớp nghe. Bài thuyết
trình được trình bày trong 6 phút như sau: (Đây là sản phẩm của học sinh)
“Cụ Đinh Chương Dương (1898 - 1972) quê ở làng Lộc Liêm, tổng Xuân
Trường (nay là làng Y Bích, xã Hải Lộc) huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra
và lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm.
Ngay từ nhỏ cụ đã sớm ý thức ra đi hoạt động cách mạng đánh đuổi giặc Tây.
Năm 1911, cụ trốn nhà vào Nghệ An bắt liên lạc với các đảng của phong trào
Cần Vương, mở đầu cho cuộc đời hoạt động của mình giữa lúc mới 13 tuổi.
Những năm 1919 - 1923, cụ tích cực liên lạc với các tổ chức yêu nước và
cách mạng trong nước và ngoài nước. Năm 1924, cụ đưa một số thanh niên tiến bộ
Thanh Hoá sang Quảng Châu tham gia Tâm tâm xã nhiều người được kết nạp vào
Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Năm 1928 đang tổ chức nhóm thanh niên
Trung kỳ vượt biên giới sang Trung Quốc, cụ bị bắt ở Móng Cái, bị kết án 4 năm tù
và đầy đi Tuyên Quang. Cuối năm 1930, ra tù cụ tiếp tục hoạt động. Cụ lên Thiệu

Dương em hãy đánh giá về nhân vật lịch sử này của quê hương Hậu Lộc? Em nên
có những suy nghĩ và hành động gì trước sự hi sinh của ông?
Ở mỗi câu hỏi, giáo viên yêu cầu 1 đến 2 em trả lời, nhận xét rồi trên cơ sở đó giáo
viên chốt những nội dung cơ bản nhất.
* Vài nét tiểu sử:
- Cụ Đinh Chương Dương(1898 - 1972) quê ở làng Lộc Liêm, tổng Xuân Trường
(nay là làng Y Bích, xã Hải Lộc) huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra và lớn
lên trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Từ nhỏ cụ đã sớm ý thức ra đi
hoạt động cách mạng đánh đuổi giặc Tây.
* Những hoạt động tiêu biểu:
- Năm 1911, cụ trốn nhà vào Nghệ An bắt đầu cho cuộc đời hoạt động.
- Những năm 1919 - 1923, tích cực liên lạc với các tổ chức yêu nước và cách mạng
trong nước và nước ngoài.
- 3 - 1934 cụ được kết nạp vào Đảng cộng sản Đông Dương.
- Trong quá trình hoạt động cách mạng, cụ đã nhiều lần bị bắt, tù đày, bị bọn thực
dân tra tấn dã man, sức khỏe yếu nhiều nhưng cụ vẫn không từ bỏ nhiệt huyết cách
mạng của mình.
Sau cách mạng tháng 8 – 1945, cụ được bầu vào Quốc Hội khoá I của Nhà
nước ta và làm cố vấn cho Uỷ ban kháng chiến Trung bộ.
* Đánh giá:
11


- Cụ Đinh Chương Dương là một nhân sĩ yêu nước, sẵn sàng hi sinh vì sự nghiệp
cứu nước, giải phóng dân tộc.
- Cụ đã hi sinh cả cuộc đời mình vì sự nghiệp chung của quê hương, đất nước.
Những đóng góp của cụ đã làm góp phần làm đẹp thêm quê hương Hậu Lộc yêu
dấu của chúng ta hôm nay và mai sau.
Giáo viên cung cấp thêm một số tư liệu:
- Tư liệu 1: Từ khi trở thành người cộng sản, bọn thực dân tra tấn hành hạ cụ

định gắn với mỗi tên trường được thành lập là tên của những nhân vật lịch sử, danh
nhân, chiến sĩ cách mạng để tưởng nhớ công ơn của các nhân vật lịch sử, danh
nhân, chiến sĩ cách mạng ấy. Năm 1998, tại Hậu Lộc, một ngôi trường mới được
xây dựng ở ngay trung tâm Huyện với tên: Trường THPT bán công Đinh Chương
12


Dương. Năm 2010 trường đã được chuyển đổi thành loại hình trường công lập:
Trường THPT Đinh Chương Dương. Qua quá trình xây dựng và trưởng thành, hiện
nay trường THPT đã và đang đạt được nhiều thành tích nổi bật. Đó là những thành
tích tri ân sâu sắc của Thầy và trò Nhà trường đối với danh nhân mà trường mang
tên.
Giáo viên hỏi: Là 1 học sinh được học tập và rèn luyện dưới mái trường mang tên
danh nhân lịch sử Đinh Chương Dương, em có suy nghĩ và hành động như thế nào
trong thời kỳ hiện nay?
Giáo viên yêu cầu một số học sinh trả lời theo định hướng giáo dục lòng yêu
quê hương, đất nước gắn với những hành động cụ thể nhằm xây dựng quê hương,
đất nước trong thời kỳ mới ngày càng văn minh, giàu đẹp hơn.
Sau đó giáo viên cung cấp cho các em một số hình ảnh:
- Ảnh: Danh nhân lịch sử Đinh Chương Dương.
- Nhà thờ cụ Đinh Chương Dương tại quê nhà (Y Bích – xã Hải Lộc – Hậu
Lộc – Thanh Hóa).
- Một số hình ảnh về ngôi trường mang tên danh nhân lịch sử Đinh Chương
Dương.

Danh nhân lịch sử
Đinh Chương Dương

Nhà thờ cụ Đinh Chương Dương tại quê nhà –
(Y Bích – xã Hải Lộc – Hậu Lộc – Thanh Hóa)

SL
%
SL
%
11C2 (42) 6
17
36
83
32
76
11C3 (40) 5
13
35
87
28
70

Số HS đạt điểm
TB
SL
10
12

%
24
30

Như vậy, kết quả trên cho thấy, sau khi học xong tiết lịch sử địa phương, hầu
hết các em học sinh có thêm những hiểu biết một phần nào đó về địa phương nơi
mình đang sinh sống. Qua đó, các em càng thêm yêu quê hương mình, có ý thức

Trên đây là một vài đề xuất kiến nghị của bản thân tôi trong sáng kiến giáo
dục này. Rất mong được sự quan tâm đóng góp ý kiến của nhà trường, đồng nghiệp
để sáng kiến đạt hiệu quả.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG

Hậu Lộc, ngày 10 tháng 05 năm 2016
CAM KẾT KHÔNG COPPY
Người viết

Lương Thị Mai Trâm

16


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hoàng Thanh Hải và Vũ Quý Thu (chủ biên, 1996), Lịch sử Thanh Hóa, NXB
Thanh Hóa.
2. Hoàng Tiến Tựu (Chủ biên, 1990), Địa chí Hậu Lộc, NXB khoa học xã hội Hà
Nội.
3. GS.TS Phan Ngọc Liên (chủ biên, 2007), Phương pháp dạy học lịch sử, NXB
Đại học sư phạm.

17


SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT ĐINH CHƯƠNG DƯƠNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM