Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS
PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
“Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách, là nền tảng để xây
dựng thế giới tâm hồn của mỗi con người, vì vậy bất cứ ở quốc gia nào, thời đại
nào việc giáo dục đạo đức cho thế hệ đang lớn lên cũng là trung tâm chú ý của
các nhà lãnh đạo và các thành viên xã hội”.
Nhiệm vụ của ngành Giáo dục - Đào tạo là phải chú trọng đào tạo nguồn
lực con người cho xã hội với nhân cách phát triển toàn diện. Giáo dục đạo đức,
giáo dục văn hóa là hai nhiệm vụ trọng tâm để hình thành và phát triển nhân
cách cho học sinh.
Do ảnh hưởng của mặt trái cơ chế thị trường và xu thế toàn cầu hóa cũng
ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp giáo dục, trong đó sự suy thoái về đạo đức và
những giá trị nhân văn tác động đến đại đa số thanh niên và học sinh như có lối
sống thực dụng, thiếu ước mơ hoài bão, lập thân, lập nghiệp, những tiêu cực
trong thi cử… thêm vào đó là sự du nhập văn hóa đồi trụy thông qua các phương
tiện đại chúng như: phim ảnh, game, mạng internet.. làm ảnh hưởng đến những
quan điểm về tình bạn, tình yêu trong lứa tuổi thanh thiếu niên và học sinh, nhất
là các em chưa được trang bị và thiếu kiến thức về vấn đề này làm ảnh hưởng
đến sự tu dưỡng học tập và rèn luyện đạo đức.
Tại Hội nghị BCHTW Đảng cộng sản Việt nam lần thứ II khóa VIII, khi
đánh giá về công tác giáo dục đào tạo trong thời gian quan đã nêu “Đặc biệt
đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái đạo đức,
mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão, lập thân, lập
nghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước”. Và đã đề ra:
“Mục tiêu chủ yếu là thực hiện giáo dục toàn diện đức dục, trí dục , mỹ
dục ở tất cả các bậc học. Hết sức coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, nhân
cách, khả năng tư duy sáng tạo và năng lực thực hành”.
Lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở (THCS) là lứa tuổi mà nhân cách đang
được định hình và phát triển. Những tác động từ môi trường bên ngoài dễ dàng
thâm nhập vào nhận thức của trẻ. Ở lứa tuổi này, nếu không được giáo dục đúng

túc các yêu cầu của giáo viên và nhà trường, trung thực trong kiểm tra, thi cử.
Phần lớn học sinh THCS Phan Đình Giót có lối sống lành mạnh, biết kính
trọng người lớn tuổi, biết nghe lời thầy cô giáo, và người lớn tuổi trong gia đình,
các em cũng biết giúp đỡ bố mẹ công việc nhà hoặc tham gia lao động nhẹ.
Hầu hết học sinh ở trường THCS Phan Đình Giót có lòng tự trọng, có tính
tự lập, có tinh thần giúp đỡ người khác, tương thân, tương ái, tích cực hoạt động
văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao. Các em biết phòng tránh các tệ nạn xã hội,
có thái độ phê phán lối sống buông thả của một số thanh niên trong địa bàn sinh
sống và những biểu hiện vi phạm pháp luật, nội quy chung.
Tuy nhiên, bên cạnh những biểu hiện đạo đức tốt của học sinh vẫn còn
một số những biểu hiện yếu kém, chưa ý thức của học sinh thể hiện dưới đây:
- Bỏ học không lí do.
- Gây gổ đánh nhau.
- Thiếu tôn trọng giáo viên và người lớn tuổi.
- Nói tục, chửi bậy.
- Làm hỏng tài sản công.
2/19


Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS
Đặc biệt, trong năm học 2014 – 2015, trường THCS Phan Đình Giót thực
hiện chủ trương tách lớp. Lớp 7A6 – nơi tôi chủ nhiệm là lớp được tách ra dựa
trên số học sinh nhặt ra từ các lớp (từ 7A1 đến 7A5). Hầu hết các em đều là học
sinh có lực học trung bình và khá, rất nghịch ngợm, nhiều em có những hành vi
vi phạm đạo đức. Đặc biệt, vì là lớp được tách ra nên các em chưa có sự đoàn
kết với nhau trong các hoạt động tập thể. Qua quan sát đầu năm, tôi thấy các em
chơi với nhau theo từng nhóm riêng lẻ. Vì vậy, tôi đã cố gắng vận dụng những
kinh nghiệm của mình trong những năm làm giáo viên chủ nhiệm để giúp đỡ các
em điều chỉnh hành vi đúng chuẩn mực đạo đức và xây dựng một tập thể đoàn
kết, vững mạnh.

Theo Phạm Viết Vượng thì “Giáo dục đạo đức là quá trình tác động tới
người học để hình thành cho họ ý thức, tình cảm và niềm tin đạo đức, đích cuối
cùng quan trọng nhất là tạo lập được những thói quen, hành vi chuẩn mực về
đạo đức.”
Về nhận thức: Giúp HS có nhận thức đúng đắn về bản chất, nội dung các
chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam thời kỳ đổi mới, phù hợp với yêu cầu
của sự phát triển xã hội.
Về thái độ tình cảm: Giúp HS có thái độ đúng đắn với các quy phạm đạo
đức, có tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc với thế hệ cha anh đã hi sinh vì độc lập tự
do của Tổ quốc,có thái độ rỗ ràng đối với các hiện tượng đạo đức trong xã hội, có
thái độ đúng đắn với hành vi đạo đức của bản thân.
Về hành vi: Có hành vi đạo đức đúng đắn trong ứng xử, trong quan hệ xã hội
lành mạnh, trong sánh. Tích cực đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, thờ ơ với các
vấn đề của cuộc sống.
Về nội dung GDĐĐ là GD ý thức, GD tình cảm và GD hành vi, trang bị cho
học HS những hiểu biết, niềm tin về chuẩn mực và những quy tắc ứng xử trong
cuộc sống, trong học tập và lao động, về nghĩa vụ của công dân trong việc xây
dựng và bảo vệ Tổ Quốc.
II. Một số kinh nghiệm giáo dục đạo đức cho học sinh
1. Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh THCS từ đầu
năm học và lồng ghép vào kế hoạch chung của nhà trường
Trên cơ sở kế hoạch tổng thể về giáo dục toàn diện của nhà trường, kế
hoạch phát triển của nhà trường, kế hoạch hóa các mặt hoạt động quản lý GDĐĐ
cho HS. Nội dung của kế hoạch phải xác định được tầm quan trọng của công tác
GDĐĐ, các giải pháp hình thức GDĐĐ, các lực lượng tham gia. Định rõ thời
gian thực hiện công việc, phân công nhiệm vụ cho từng HS theo từng thời gian
cụ thể trong năm học.
4/19



sau, phụ huynh em Thành đã gọi điện thoại thông báo tình hình em Thành cho
tôi với thái độ rất thoải mái. Sau đó, tôi cũng phân tích cho hai em Khánh và
Thành hiểu để tránh những trò đùa đáng tiếc như việc đã xảy ra với hai em.
3. Phối hợp với giáo viên bộ môn trong việc giáo dục đạo đức cho học
sinh
Giáo viên chủ nhiệm cần bám sát các hoạt động học tập của lớp. Nắm
vững tình hình học tập của học sinh qua từng tiết học, môn học để điều chỉnh
5/19


Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS
hành vi kịp thời. Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm rất cần phải phối hợp chặt chẽ với
giáo viên bộ môn trong việc quản lí giáo dục đạo đức cho học sinh.
Tôi thường xuyên trao đổi, gặp gỡ và theo dõi các tiết học trong từng
ngày, kiểm tra sổ đầu bài sau mỗi buổi học để nắm vững tình hình học tập của
học sinh, kết hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn để kịp thời uốn nắn những học
sinh chưa chăm, có những biện pháp tích cực để động viên cũng như nhắc nhở
các em cố gắng hơn, với những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, tôi trao đổi với
giáo viên bộ môn để cùng tạo điều kiện và giúp đỡ các em.
4. Phối hợp với hội cha mẹ học sinh trong việc giáo dục đạo đức cho
học sinh THCS
Giáo viên chủ nhiệm thống nhất với hội cha mẹ học sinh mục tiêu GDĐĐ
cho HS lớp mình. Từ đó thống nhất về nội dung, phương pháp, hình thức giáo
dục đạo đức cho học sinh.
Ngay từ đầu năm học tôi đã bàn bạc, thống nhất với phụ huynh đóng sổ
theo dõi thi đua cho học sinh, nói rõ cụ thể các mặt thi đua và điểm từng phần để
phụ huynh biết, trang đàu phụ huynh phải tự ghi đầy đủ phần sơ yếu lý lịch, học
lực, hạnh kiểm của năm học trước, hướng phấn đấu năm nay. Cuối trang này,
phụ huynh phải ký mẫu và ghi rõ họ tên; hàng tuần phụ huynh phải xem sổ và
ký xác nhận, chữ ký phải giống chữ ký mẫu, để tránh tình trạng khi mắc lỗi hoặc

1. Chủ nhiệm
- Xác định nội dung cần tiến hành trong tiết học.
- Phân công học sinh chuẩn bị tư liệu.
- Phân công cụ thể học sinh thực hiện hoạt động.
2. Học sinh
- Chuẩn bị tư liệu về Đảng CSVN, tư liệu về những tấm gương Đảng viên ưu tú.
- Suy nghĩ về phương hướng và nhiệm vụ của học sinh.
- Một số tiết mục văn nghệ.
C. Phương tiện
- Máy tính, máy projecter.
- Một số tranh ảnh, tư liệu sưu tầm.
D. Phương pháp
- Thảo luận nhóm; vấn đáp tìm tòi; thuyết trình; trò chơi
E. Tiến trình tổ chức hoạt động
a. Giáo viên: Nêu nội dung, yêu cầu và hình thức tổ chức hoạt động, để giúp
học sinh định hướng và sẳn sàng tham gia hoạt động.
b. Học sinh: Thực hiện các yêu cầu được giao
Nội
Người
HS tham
Lời dẫn
dung thực hiện
gia
Hát tập Diệu Linh Bài hát “Em là búp măng non” của nhạc sỹ Mộng
thể
bắt nhịp Lân
GVCN
+ Cô xin trân trọng giới thiệu với cả lớp đến
dự với giờ HĐNGLL của lớp ta ngày hôm nay
có cô:

- Kính thưa các cô giáo và các bạn thân mến!
- Chúng ta đang sống trong những ngày
tháng 2 đầy ý nghĩa: Chào mừng kỷ niệm ngày
thành lập Đảng, đồng thời cũng là tháng cao
điểm dạy và học với những “Hội thi học tốt”,
“Thi giáo viên giỏi”.
- Là những học sinh, chúng em luôn cố gắng
thi đua: chăm ngoan, học giỏi và tham gia nhiệt
tình các phong trào tập thể.
- Một trong những nội dung ấy chính là chủ
điểm: “Mừng Đảng - Mừng Xuân”.
- Để thực hiện nội dung chủ điểm, chi đội
7A6 chúng em đã chuẩn bị chương trình gồm 3
phần:
+ Phần 1: Những tấm gương tiêu biểu
+ Phần 2: Những mốc son lịch sử
+ Phần 3: Truyền thống Cách Mạng quê
hương

- Trước hết chúng ta cùng tìm hiểu “Những
tấm gương tiêu biểu” qua trò chơi “Giải ô chữ”.
Các bạn có muốn chơi không ạ ?
- Mời bạn Quốc Anh lên dẫn chương trình
8/19

HS tham
gia


Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS

Khánh
Câu 1: Tên tờ báo là cơ quan ngôn luận của
Linh
Đảng Cộng Sản Việt Nam? (Nhân dân)
Khánh
Cảm ơn bạn và chúng ta cùng kiểm tra đáp án
Linh
(Nếu bạn đúng: xin chúc mừng bạn, bạn đã trả
lời đúng. Phần quà bất ngờ của bạn sẽ là 1 tràng
pháo tay)
Nếu bạn sai: Rất tiếc, bạn trả lời chưa chính
xác).
(Hai bạn thay phiên nhau dẫn phần này tiếp tục
đến ô chữ thứ 6).
Khánh
Câu 2: Chương trình “Ai là người chủ trì hội Vỗ Tay
Linh nghị thành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam” ?
(Nguyễn Ái Quốc)
(Nếu bạn đúng: xin chúc mừng bạn, bạn đã trả
lời đúng. Phần quà bất ngờ của bạn sẽ là 1 lời
khen của 1 bạn trong Chi đội)
Nếu bạn sai: Rất tiếc, bạn trả lời chưa chính
xác)
Khánh
Câu 3: Tổng bí thư Đảng Cộng Sản Việt Nam
Linh
nhiệm kỳ từ năm 1991 - 1997? (Đỗ Mười)
(Nếu bạn đúng: xin chúc mừng bạn, bạn đã trả
lời đúng. Phần quà bất ngờ của bạn sẽ là 1 bài hát
9/19

lời đúng. Phần quà bất ngờ của bạn sẽ là 1 tràng
pháo tay của 1 bạn trong Chi đội)
Nếu bạn sai: Rất tiếc, bạn trả lời chưa chính xác
Khánh
Các bạn đã có dữ liệu tìm từ khóa
Linh
Từ khóa là “Đảng Cộng Sản Việt Nam”
Khánh
Từ năm 1930 đến nay, trải qua 85 năm,
Linh
ĐCSVN, người lãnh đạo dân tộc ta đã giành
nhiều thắng lợi vinh quang cả trong 2 cuộc
kháng chiến và tỏng thời kỳ đổi mới. Vâng, như
vậy là trò chơi đã kết thúc. Cảm ơn các bạn đã
tham gia trò chơi
Song Đức

- Trò chơi giải ô chữ đã mang đến cho chúng ta
rất nhiều thông tin bổ ích. Các bạn ạ! Như Tú
mInh vừa nói vai trò quan trọng nhất của
ĐCSVN là lãnh đạo nhân dân Việt Nam, đặc biệt
trong thời kỳ đổi mới. Sau đây, chúng ta sẽ cùng
tham gia 1 trò chơi hấp dẫn mà qua đó chúng ta
sẽ có thêm rất nhiều kiến thức liên quan đến
10/19

HS tham
gia



Linh
- Hình ảnh 1: Sự kiện quan trọng nào của
Đảng gắn liền với tên người? (Hội nghị hợp nhất
Đảng diễn ra tại Cửu Long do Nguyễn Ái Quốc
chủ trì)
Song Đức + Đội … đã trả lời đúng. Các bạn được 10
điểm
Khánh
+ Đội … đã trả lời chưa đúng. Các bạn chưa
Linh
ghi được điểm. Đội … có quyền trả lời
- Hình ảnh 2: Tổng bí thư Trần Phú gắn với
Đại hội Đảng lần mấy? (Ông là Tổng Bí thư đầu
Song Đức tiên của Đảng gắn với Đại hội Đảng lần 1)
+ Đội … đã trả lời đúng. Các bạn được 10
điểm
Tú Minh
+ Đội … đã trả lời chưa đúng. Các bạn chưa
ghi được điểm. Đội … có quyền trả lời
- Hình ảnh 3: Sự kiện nào được nói đến
trong bức ảnh trên? (Trận đánh Điện Biên Phủ)
11/19

HS tham
gia


Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS
Nội
dung

nghiệp đổi mới)
+ Đội … đã trả lời đúng. Các bạn được 10
điểm
+ Đội … đã trả lời chưa đúng. Các bạn chưa
ghi được điểm. Đội … có quyền trả lời
- Hình ảnh 6: Bạn biết gì về người trong
ảnh? (Đây là Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh,
người khởi đầu cho công cuộc đổi mới đất nước)
Khánh
Như thế, qua trò chơi vừa rồi, chúng ta đã cùng
Linh nhau ôn lại những mốc son vẻ vang của ĐCSVN.
Nối tiếp mạch nguồn ấy, chúng ta đã, đang học tập
và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Từ
những việc làm nhỏ nhất hàng ngày, mỗi học sinh
thủ đô đều thể hiện được tinh thần của cuộc vận
12/19

HS tham
gia


Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS
Nội
dung

Người
thực hiện

Lời dẫn


càng hiểu hơn về mảnh đất quê hương, thêm tự
hào về nơi mình đang sinh sống và học tập. Và
bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau hát vang bài hát
“ca ngợi Tổ quốc” của tác giả Hoàng Vân các bạn
nhé!

GVCN

Chốt: Cô cảm ơn các con đã chuẩn bị rất chu
13/19

HS tham
gia


Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS
đáo và thực hiện giờ học rất tốt. Qua buổi hoạt
động ngoài giờ lên lớp hôm nay, cô mong các
con từ những hiểu biết của mình sẽ càng thêm
trân trọng truyền thống Cách Mạng của đất
nước, từ đó ý thức hơn với nhiệm vụ học tập
của mình để viết tiếp những trang vàng của
dân tộc.
Trong giờ học này, một số bạn đã tham gia rất
nhiệt tình như bạn …..
Tuy nhiên, một số bạn còn rụt rè, nhút nhát,
các con cần mạnh dạn hơn trong những giờ
học sau.
Để chuẩn bị cho hoạt động 1 chủ điểm tháng
3, các con về sưu tầm tư liệu cho ngày 8/3.

+ Lớp có tinh thần đoàn kết, gắn bó với nhau, biết đấu tranh phê và tự phê
giúp đỡ các bạn học chưa chăm từ đầu năm học đến nay như bạn Nguyễn Bùi
Đạt và Nguyễn Gia Bách.
+ Phụ huynh có niềm tin, phấn khởi, yên tâm mặc dù các con được tách
lớp từ tháng 11 của năm học 2014 – 2015.
- Số liệu cụ thể về xếp loại hạnh kiểm của lớp 7A6 từ tháng 11 năm 2014
đến tháng 4 năm 2015: Số học sinh : 46 h/s
HK
T11
T12
T1
T2
T3
T4
Số % Số % Số % Số
%
Số
%
Số
%
hs
hs
hs
hs
hs
hs
T
42 91% 44 96% 45 98% 46 100% 46 100% 46 100%
K
4

15/19


Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS
nếp tự quản, thói quen có kỉ luật và ý thức tự giác trong học tập của học sinh. Có
như vậy giáo viên chủ nhiệm mới bớt vất vả, chỉ cần theo dõi, uốn nắn, chỉ đạo
từ xa thông qua mạng lưới cán bộ lớp.
2. Thu hút tối đa học sinh tham gia vào bộ máy tự quản, phải tạo được dư
luận trước những việc làm sai của học sinh. Đặc biệt người giáo viên chủ nhiệm
phải biết tôn trọng nhân cách của học sinh, phải công bằng, tế nhị, khéo léo khi
xử lí tình huống.
3. Phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh, với giáo viên bộ môn và các lực
lượng giáo dục khác.
4. Nắm được đặc điểm tâm lí lứa tuổi. Tránh áp đặt một chiều, vì việc áp
đặt sẽ không phát huy được tiềm năng của học sinh, giảm hiệu quả giáo dục.
5.Phải có chuyên môn vững vàng, có hiểu biết rộng, tạo uy tín với cha mẹ
học sinh, sự cảm phục tin yêu của học trò. Chăm lo tới các đối tượng học sinh,
chú ý tới các em có năng khiếu để bồi dưỡng.

16/19


Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS
MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
Để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh THCS hiện nay,
tôi xin mạnh dạn đề xuất một số ý kiến sau, rất mong được sự quan tâm giúp đỡ,
tạo điều kiện của Phòng Giáo dục đào tạo Quận Thanh Xuân và Ban giám hiệu
trường THCS Phan Đình Giót:
1. Phòng giáo dục tăng cường các buổi hội thảo, chuyên đề về bồi dưỡng
và giáo dục đạo đức cho học sinh để giáo viên được học hỏi nâng cao

ngành giáo dục và đào tạo.
4. Bộ GD&ĐT (2007), Điều lệ Trường trung học, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
5. Bộ GD&ĐT (2008), Quy định về đạo đức nhà giáo, ban hành kèm theo Quyết
định số 16/2008 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.
6. Bộ GD&ĐT (2011), Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh THCS và học sinh
THPT, Ban hành kèm theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT ngày
12/12/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.
7. Bộ GD&ĐT (1995), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên năm học 1995 - 1996 môn
Triết lớp 12 Ban khoa học xã hội, Nxb Giáo dục.
8. Bộ GD&ĐT (2009), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn GDCD trường THPT
(Theo chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật năm 2009), Hà Nội.
9. Bộ GD&ĐT, Chỉ thị của Bộ trưởng về nhiệm vụ năm học 2011 - 2012 / 2012 2013 / 2013 - 2014.
10. Bộ GD&ĐT, Hướng dẫn đánh giá xếp loại học sinh THCS, Hà Nội 2006.
11. Bộ GD&ĐT, Quy định về đạo đức nhà giáo, (Ban hành kèm theo Quyết định
số 16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16 tháng 4 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ
GD&ĐT).
12. Các Mác - Ănghen -Lênin (1987), Về giáo dục. Nxb Sự thật.
13. Các Mác và Ănghen, Toàn tập. Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội,(2000).
14. Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện hội nghị lần thứ hai Ban chấp
hành Trung ương khóa VIII. Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
15. Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Đắc Hưng (2004), Giáo dục Việt Nam hướng tới
tương lai, vấn đề và giải pháp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

18/19


Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS
MỤC LỤC
1. Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh THCS từ đầu năm học và lồng ghép vào kế hoạch
chung của nhà trường...................................................................................................................................................4