A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài :
Trong thời đại kinh tế thị trường như hiện nay, học sinh ở lứa tuổi THCS là
một lứa tuổi rất dễ đua đòi, dễ học theo người khác và rất dễ bị sa ngã. Điều đó
không chỉ do sự tác động của môi trường bên ngoài mà còn chịu ảnh hưởng bởi
nhiều yếu tố mà một trong những yếu tố quan trọng là tâm sinh lý lứa tuổi học
sinh THCS. Bởi vì có nhiều giáo viên đảm nhiệm việc giáo dục học sinh bậc
THCS cho rằng, lâu nay các nhà giáo dục mới chỉ quan tâm học sinh vào lớp một
và khi học sinh chuẩn bị tốt nghiệp THPT, chưa quan tâm khi học sinh bước vào
bậc THCS. Họ chưa thấy được rằng đây mới là quãng thời gian vô cùng quan
trọng khi trẻ có những chuyển biến phức tạp về tâm sinh lý. Lứa tuổi học sinh
THCS được đánh giá là lứa tuổi có nhiều đột phá, biến chuyển tâm sinh lý khá
mạnh mẽ, nó được biểu hiện một cách tập trung nổi bật giữa cái tốt và cái xấu; khi
thì mạnh mẽ can trường, khi thì đua đòi, tò mò bắt chước cái tốt lẫn cái xấu,…
Đây là thời kỳ phát triển phong phú, đa dạng, phức tạp nhưng vô cùng quan trọng
trong quá trình phát triển, hình thành nhân cách và trí tuệ của mỗi cá nhân. Đây là
độ tuổi chịu sự tác động mạnh của xã hội, gia đình và nhà trường mà đặc điểm nổi
bật là tiếp nhận nhanh những cái tốt và cái xấu mà thực ra bản thân các em chưa
phân biệt được.
Tôi nghĩ rằng, là giáo viên ai cũng mong ước đem lại những điều tốt đẹp
nhất cho các em, những nụ cười và đôi mắt sáng sung sướng khi trẻ nhận được
những thành tích trong học tập và mong ước thành tựu giáo dục của mình ngày
một tốt đẹp hơn. Để thực hiện được mong ước đó, gia đình, nhà trường và xã hội
phải phối hợp chặt chẽ với nhau để cùng làm tốt công tác giáo dục học sinh nhằm
ngăn chặn, hạn chế và khắc phục tình trạng học sinh chưa ngoan, học sinh chậm
tiến bộ trong nhà trường. Trong nhiều năm qua với vai trò là người quản lý, không
ít lần tôi đã băn khoăn, trăn trở suy nghĩ, tìm tòi nhiều giải pháp để nâng cao chất
lượng giáo dục đạo đức nói chung và học sinh chưa ngoan, học sinh chậm tiến bộ
trong nhà trường nói riêng.
Xuất phát từ những lý do trên nên trong năm học 2011 – 2012 tôi chọn đề
tài nghiên cứu là “ Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục học sinh chưa ngoan,

đổi nhanh chóng của thế giới. Bồi dưỡng cho thanh thiếu niên lòng yêu nước nồng
nàn, tự hào, tự tôn dân tộc và khát vọng mãnh liệt về xây dựng đất nước giàu
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,văn minh.
II. Cơ sở thực tiễn :
Kinh tế xã hội phát triển ngày càng cao và sự bùng nổ thông tin, dẫn đến việc
một bộ phận gia đình khá giả chiều chuộng con mình, tạo nên sự đua đòi trong các
em.
Điện thoại di động, Internet, phim ảnh, của các Website đen đã tác động không
nhỏ đến nhận thức, lối sống và cách hành xử của học sinh, làm hư hỏng học sinh
bởi bản tính tò mò, hiếu động của tuổi mới lớn.
Tuy nhiên việc vi phạm đạo đức của học sinh không chỉ diễn ra ở địa bàn
thành phố, đô thị hay chỉ rơi vào trường hợp các em gia đình có điều kiện kinh tế.
Các trường vùng sâu, xa, học sinh nghèo chưa có điều kiện tiếp cận nhiều với
Internet vẫn đang phải đối mặt với vấn nạn vi phạm đạo đức của học sinh.


Trong tất cả các mặt giáo dục đạo đức giữ một vị trí hết sức quan trọng. Vì Hồ
Chủ Tịch đã nêu: “ dạy cũng như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức. Đức là
đạo đức Cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức Cách
mạng thì có tài cũng vô dụng ”
Trong nhà trường THCS, giáo dục đạo đức là mặt giáo dục phải được đặc biệt
coi trọng, nếu công tác này được coi trọng thì chất lượng giáo dục toàn diện sẽ
được nâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục khác.
Để thực hiện những yêu cầu về nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh trong
trường THCS thì vai trò của môn giáo dục công dân cũng góp phần không nhỏ đối
với công tác này.
Quá trình dạy học chủ yếu được tiến hành bằng các giờ học trên lớp; còn quá
trình giáo dục đạo đức không chỉ bó hẹp trong giờ lên lớp mà nó được thể hiện
thông qua tất cả các hoạt động có thể có trong nhà trường .
Giáo dục đạo đức là một quá trình lâu dài, phức tạp, đòi hỏi phải có công phu,

sức tạo lập, xây dựng, giữ gìn và phát triển tạo nên không gian sống riêng để tiếp
nhận hoặc từ chối các tác động xã hội. Môi trường văn hóa gia đình có tính bền
vững và kế thừa. Môi trường gia đình góp phần rất lớn trong việc hình thành nhân
cách của học sinh. Môi trường gia đình tốt, có văn hóa, cha mẹ biết quan tâm,
thương yêu con cái một cách đúng mức thì sẽ tạo nên một môi trường văn hóa
lành mạnh cho các em. Môi trường gia đình không bền vững, ẩn chứa nhiều yếu tố
tiêu cực tất yếu dẫn đến nhận thức sai lầm, góp sức tạo ra những tính cách xấu,
thiếu sức đề kháng đối với tác động xấu của xã hội và môi trường. Cụ thể là những
gia đình nào tạo ra bầu không khí phi đạo đức, thiếu lành mạnh như cha mẹ li hôn,
vợ chồng mâu thuẫn với nhau, gia đình có người nghiện ngập ma túy, rượu chè, cờ
bạc … thường đối xử thô bạo với các em thì tỉ lệ học sinh vi phạm nội quy, vi
phạm đạo đức là rất cao. Bởi vì nếu các em sống trong một gia đình bất ổn như thế
thì các em sẽ cảm thấy mình ít được quan tâm, ít được giáo dục, các em sẽ cảm
thấy mình mất đi chỗ dựa từ phía gia đình nên hư hỏng, sống bất cần, phó mặc cho
cuộc sống, dẫn đến các em dễ sa ngã, không làm chủ được bản thân. Đây là
nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự hình thành nhân cách cho học sinh. Bên cạnh đó,
do địa bàn dân cư, đại bộ phận dân cư sống bằng nghề nông, có những gia đình vì
cuộc sống quá khó khăn, thiếu thốn kinh tế nên các em phải lo toan cuộc sống
bằng cách phụ bố mẹ làm một công việc gì đó để kiếm tiền, các em không có điều
kiện để học tập sa sút dẫn đến chán nản lười học. Mặt khác, do một số gia đình có
điều kiện, kinh tế gia đình khá giả, cha mẹ chỉ biết làm ăn kiếm tiền, ít quan tâm
đến việc giáo dục con cái mà chỉ bỏ tiền ra chiều theo nhu cầu không chính đáng
của con cái. Chính vì sự nuông chiều quá mức của cha mẹ, chỉ biết làm cho các em
thỏa mãn những tính hiếu kỳ, những ước muốn kỳ quặc … sẽ làm nảy sinh ở các
em tính e ngại lao động. Từ việc cha mẹ thiếu quan tâm, kiểm tra, đôn đốc, nhắc
nhở, động viên các em trong học tập và vui chơi đã làm cho các em không rèn
luyện được thói quen trong học tập, sinh hoạt tập thể. Điều đó đã vô tình tạo cho
các em tính lười biếng, không chịu rèn luyện, dẫn đến có nhiều thói hư tật xấu.
Đặc biệt hơn cả là có những gia đình phó thác hẳn việc giáo dục con cái cho thầy
cô giáo, cho nhà trường. Họ cứ cho rằng đó là trách nhiệm của các thầy cô giáo

đối với học sinh cá biệt thì chỗ ngồi cũng ảnh hưởng rất lớn đến trẻ. Một học sinh
cá biệt ngồi xa tầm quan sát của giáo viên thì giáo viên ít có điều kiện theo dõi
những hành động quậy phá, nói chuyện hoặc lơ đãng việc học của học sinh. Bên
cạnh đó, mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh cũng là một yếu tố quyết định.
Nếu thầy cô quan tâm sâu sát học sinh, nắm vững tâm lý học sinh thì sẽ dễ dàng
giáo dục các em. Ngược lại, nếu thầy cô không tìm hiểu các em, có những thành
kiến nghiêm khắc đối với các em thì sẽ làm cho trẻ chán nản, không thích học. Vì
thế giáo viên cần tránh đối xử thô bạo, trách móc các em và phải tôn trọng các em.
Nhà trường là một lực lượng giáo dục rất quan trọng góp phần hình thành
nhân cách của học sinh. Trên thực tế hiện nay, các hoạt động, phong trào trong nhà
trường ( trừ hoạt động giảng dạy ) nhìn chung vẫn còn nghèo nàn, chưa phong
phú, chưa lôi cuốn, hấp dẫn, chưa huy động đông đảo lực lượng học sinh tham gia.
Bên cạnh đó, những buổi sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp hay họp phụ huynh vẫn
chưa đi sâu giáo dục đạo đức cho học sinh. Nhất là những buổi họp phụ huynh
diễn ra một năm chỉ khoảng ba lần, nội dung buổi họp chủ yếu là công bố kết quả
thi, tổng kết học kỳ và các khoản tiền vận động xã hội hóa đóng góp. Chỉ những
học sinh cá biệt đã từng gây gỗ đánh nhau, bỏ học nhiều thì mới nêu ra trong buổi
họp còn bình thường thì không thấy ai bàn về những bức xúc, mâu thuẫn xảy ra
hằng ngày của các em. Đó cũng là nguyên nhân dẫn đến những biểu hiện xấu của
các em. Do đó vấn đề cần quan tâm là nhà trường cần phải phối hợp chặt chẽ với
hai lực lượng giáo dục gia đình và xã hội, phải tạo được sự đồng bộ, đồng thuận
trong việc giáo dục các em.
c. Môi trường xã hội :


Môi trường xã hội là sự tác động thường xuyên, hằng ngày của các hiện
tượng chính trị, kinh tế, xã hội đối với nhận thức, hiểu biết của học sinh, điều
chỉnh thế giới quan, nhân sinh quan của các em theo các chiều hướng khác nhau,
đa dạng và khá phức tạp, có khi các em rất khó phân biệt được thật giả, tốt và xấu,
hiện tượng và bản chất. Môi trường xã hội chính là thuốc thử hàng đầu về thử

1. Phải hiểu rõ:
- Tìm hiểu tình hình của lớp thông qua giáo viên chủ nhiệm cũ. Đây là dịp để kiện
toàn lại đội ngũ cán bộ lớp, bổ sung những cái chưa làm được và phát huy những
mặt mạnh mà lớp đã có. Từ đó giáo viên chủ nhiệm có thể triển khai dễ dàng kế


hoạch giáo dục học sinh “chưa ngoan” dựa trên những bao quát khởi đầu mà giáo
viên chủ nhiệm cũ cung cấp.
- Tìm hiểu một cách hết sức tế nhị học sinh “chưa ngoan” từ cán bộ lớp đến cả
những em thuộc “nhóm” của học sinh “chưa ngoan” để từ đó có kế hoạch hợp lý
và phối hợp với gia đình để giáo dục các em.
2. Phải hợp tác:
Khi đã tiếp xúc được với phụ huynh của học sinh “chưa ngoan”, điều cần tránh
là không nên gay gắt, dồn dập việc báo cáo và phê bình con em họ, vì hơn ai hết
họ đã từng nghe nhiều lời ca thán và đã biết rõ con em mình. Điều đó sẽ không có
tác dụng gì mà ngược lại làm mất đi ý nghĩa của sự hợp tác, phối hợp giáo dục. Vì
vậy, cần phải giao tiếp ở một góc độ cởi mở một cách hết sức tâm lý và tế nhị
nhưng chân tình, tạo cho phụ huynh học sinh một sự tin tưởng, một tình cảm gần
gũi, thân mật, một thái độ tận tâm hợp tác để giáo dục con em họ trở thành người
tốt.
Hợp tác tốt sẽ giúp giáo viên chủ nhiệm hiểu và chia sẻ với gia đình những khó
khăn trong việc dạy dỗ các em, và ngược lại gia đình sẵn sàng hợp tác với giáo
viên chủ nhiệm để giáo dục con em mình suốt năm học. Vấn đề ở đây là các em
cần phải được giáo dục để hiểu, nhận ra và chống lại tác động tiêu cực của những
con người và sự việc xấu bằng sự quan tâm của gia đình và của giáo viên chủ
nhiệm.
3. Phải quan tâm:
Giáo viên chủ nhiệm quan tâm bằng cách trực tiếp hỏi thăm học sinh “chưa
ngoan” về hoàn cảnh gia đình để giúp các em dần dần ý thức về việc quan tâm đến
gia đình mình kết hợp với quan tâm thăm hỏi học sinh “chưa ngoan” về bạn bè

không thể pha trộn với những nét ủy mị, mềm yếu và thiếu sự đề ra yêu cầu
nghiêm khắc đối với các em, mà ngược lại. Với sự ngọt dịu này sẽ xóa bỏ khoảng
cách, làm cho học sinh “chưa ngoan” cảm thấy mình không bị “ghét bỏ” hay bị
“bỏ rơi.” Tình cảm thầy-trò dần được hình thành, tạo điều kiện thuận lợi cho
những tâm sự, những chia sẻ... Khi đó những lời động viên, những định hướng của
giáo viên chủ nhiệm sẽ đạt hiệu quả cao.
7. Phải động viên:
- Trong việc giáo dục học sinh “chưa ngoan” thì sự động viên và khuyến khích có
vai trò rất quan trọng. Học sinh “chưa ngoan” đa số là những em có học lực yếu
kém, dẫn đến bất mãn, không thiết tha gì đến học tập, hay nói cách khác, không có
động cơ, ý thức học tập. Chính vì vậy giáo viên chủ nhiệm phải là người trực tiếp
quan tâm, động viên các em trên tinh thần “kiến tha lâu cũng đầy tổ”, “có công
mài sắt, có ngày nên kim”.
- Cần huy động và vận hành cả guồng máy: Gia đình học sinh - Giáo viên - Đoàn
thể - Các tổ chức xã hội - Bạn bè học sinh – và cả cá nhân học sinh “chưa ngoan”
để động viên, hỗ trợ, giúp đỡ các em có được tinh thần, động cơ, và ý thức trong
rèn luyện đạo đức và học tập.
8. Phải định hướng:


Học sinh “chưa ngoan” thường là những em không định hướng được mình
cần phải rèn luyện những gì để giúp ích cho bản thân mình để hoàn thành nhiệm
vụ của mình là học tốt và rèn luyện tốt. Chính vì vậy giáo viên chủ nhiệm sẽ là
người giúp các em biết quan tâm đến bản thân, gia đình ... cũng như suy nghĩ đến
việc chọn nghề để các em có hoài bão, ước mơ và trở thành người hữu ích.
9. Phải tâm huyết và trách nhiệm :
Chính tâm huyết và trách nhiệm sẽ giúp cho giáo viên chủ nhiệm có được năng
lực “cảm hóa” học sinh nói chung, học sinh “chưa ngoan” nói riêng. Đó là năng
lực gây ảnh hưởng trực tiếp của mình đến với học sinh về mặt tình cảm và ý chí.
Tâm huyết và trách nhiệm nằm trong nhân cách của người thầy giáo. Giáo viên

26,1
28

VI.

Trung
bình(%)
07
5,9
0,5

Yếu (%)
0,0
0,0
0,0

PHẦN KẾT LUẬN

I. Ý nghĩa :
Nhà trường là nơi đào tạo con người không chỉ về mặt kiến thức mà cả về
đạo đức, lối sống. Trong nhà trường, bất kì một bậc học nào, lớp học nào cũng có
môn học liên quan đến giáo dục đạo đức. Trực tiếp như: đạo đức, giáo dục công
dân... là các môn học trang bị cho các em những tri thức, kỹ năng và chuẩn mực về
hành vi đạo đức. Ngoài ra, các môn học khác cũng có tác dụng giáo dục đạo đức
cho học sinh như: văn học, hóa học, vật lý... rèn luyện cho các em tính nhân văn,


tính chính xác, cần cù, chăm chỉ, vượt khó, yêu sự thật, yêu khoa học,…cảm phục
tinh thần lao động, sáng tạo không ngừng của các nhà khoa học....
Cũng trong quá trình học tập đó, các mối quan hệ liên nhân cách giữa học

học sinh.
- Các ban ngành đoàn thể ở địa phương cần tác động đến người dân bằng
nhiều hình thức nhằm làm chuyển biến nhận thức của họ một cách tích cực.
- Cần xử lý nghiêm đối với những cơ sở có hành vi kinh doanh văn hóa
không lành mạnh.


- Các đơn vị trường học phải đa dạng hóa việc nêu gương học sinh thành đạt
của trường mình nói riêng và của cả nước nói chung trên tất cả các lĩnh vực.
Ba Sao, ngày 25 tháng 02 năm 2012
NGƯỜI THỰC HIỆN

ĐẶNG HOÀNG THÁM