SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT LÊ VIẾT TẠO

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO
HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Người thực hiện: Lê Thị Phượng
Chức vụ: Giáo viên; TTCM
SKKN thuộc lĩnh vực: chủ nhiệm lớp

THANH HÓA, NĂM 2017


MỤC LỤC
TT
I
1
2
3
4
II
1
2
2.1
2.2
3
3.1

1
1
1
1
2
2
2
2
2
2
3
3
4
5
7
8
8
9
9


I. MỞ ĐẦU.
1. Lí do chọn đề tài.
Giáo dục và đào tạo là hoạt động có tổ chức , có mục đích của xã hội nhằm
bồi dưỡng và phát triển toàn diện con người về trí tuệ, đạo đức, lối sống, tư
tưởng, kĩ năng hoạt động . . . trong đó giáo dục đạo đức là một nội dung quan
trọng. Tuy nhiên, giáo dục đạo đức học sinh không phải là một hoạt động dễ
dàng, trong một tập thể lớp luôn tồn tại những học sinh dễ giáo dục và những
học sinh khó giáo dục, luôn xuất hiện những hành vi không mong đợi hoặc
những học sinh mà chúng ta thường gọi là học sinh cá biệt. Những học sinh có

trường khác có thể vận dụng để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục học sinh cá
biệt ở đơn vị mình.
3. Đối tượng nghiên cứu.
Sáng kiến kinh nghiệm của tôi đã được nghiên cứu, áp dụng thực tế ở tập thể
1


lớp 11D và 12D, trường trung học phổ thông Lê Viết Tạo trong hai năm học
2015 – 2016 và 2016 – 2017.
4. Phương pháp nghiên cứu.
Sáng kiến kinh nghiệm đã sử dụng phương pháp nghiên cứu sau: phương pháp
nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết; phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu
thập thông tin; phương pháp đối chứng so sánh.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
1. Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu.
Sáng kiến kinh nghiệm này đã được tôi rút ra sau khi nghiên cứu và áp dụng có
hiệu quả các tài liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới phương pháp quản
lí lớp học bằng các biện pháp giáo dục kỉ luật tích cực (Nhà xuất bản Hà Nội
năm 2009); Một số vấn đề trong công tác chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ
thông (Nhà xuất bản Đại học sư phạm Hà Nội năm 2011; Giáo trình chuyên đề
giáo dục kĩ năng sống (Nhà xuất bản Đại học sư phạm Hà Nội năm 2009)….
2. Thực trạng công tác giáo dục học sinh cá biệt trước khi áp dụng sáng
kiến kinh nghiệm.
2.1. Mặt tích cực.
Theo quan điểm giáo dục của cha ông ta từ xưa đến nay “ Tiên học lễ, hậu học
văn ”, việc giáo dục đạo đức luôn được đặt lên hàng đầu. Vì vậy, trong tất cả các
nhà trường việc dạy người luôn được đánh giá cao và coi trọng. Nhiều thầy cô
giáo đã đem hết nhiệt tình, tâm huyết, công sức và tài năng của mình cống hiến
cho sự nghiệp trồng người và đã đem lại những kết quả cao. Đa số các em học
sinh có phẩm chất đạo đức lối sống trong sáng, lành mạnh, kính thầy, mến bạn.

quan hệ tình dục sớm và không an toàn, không lành mạnh để lại những hậu quả
xấu cho bản thân, gia đình và xã hội. Nhiều em còn sa vào các tệ nạn xã hội như
nghiện hút, đánh bạc, lô đề, trộm cắp, nghiện trò chơi điện tử . . .làm thiệt hại
kinh tế gia đình và mất trật tự an toàn xã hội.
Cũng phải khẳng định rằng việc các em tha hóa về đạo đức, lối sống không
phải hoàn toàn do lỗi của các thầy cô và nhà trường mà một phần là do cách giáo
dục từ gia đình, sự tác động từ xã hội và cái tôi tâm lí cá nhân. Tuy nhiên, trước
thực trạng đó, là những người thầy – có trách nhiệm chính trong việc giáo dục
con người- chúng ta cần tích cực hơn nữa để khắc phục những hạn chế trong
việc giáo dục học sinh nói chung và giáo dục học sinh cá biệt nói riêng, cần phải
có những biện pháp giáo dục phù hợp, mang lại hiệu quả cao.
3. Các giải pháp đã tổ chức thực hiện để nâng cao hiệu quả giáo dục học
sinh cá biệt .
Để thực hiện tốt công tác quản lí, giáo dục học sinh cá biệt trong thời gian qua
tôi đã thực hiện các giải pháp sau:
3.1. Nắm bắt tâm lí và đặc điểm của học sinh.
Một trong những kinh nghiệm của cha ông ta từ ngàn đời nay là : biết mình
biết người trăm trận trăm thắng. Để thực hiện có hiệu quả các hoạt động giáo
dục thì trước hết người thầy phải có những hiểu biết về học sinh. Thầy phải nắm
bắt được các đặc điểm tâm lí chung của lứa tuổi học sinh, tâm lí giới tính và các
đặc điểm riêng về tính cách của từng học sinh, đặc điểm mọi mặt của học sinh
để có các biện pháp giáo dục phù hợp. Vì vậy giải pháp đầu tiên tôi thực hiện là
nắm bắt tâm lí và đặc điểm mọi mặt của học sinh, hiểu được hoàn cảnh cụ thể
của từng em, biết được những trở ngại trong học tập và những khó khăn về mặt
tâm lí của học sinh để kịp thời hỗ trợ, khích lệ các em hành động đúng, giúp các
em tránh được những hành vi không mong đợi.
Để thực hiện có hiệu quả giải pháp này, tôi đã quan tâm, tìm hiểu về học sinh
qua các biện pháp sau:
+ Tìm hiểu tâm lí chung của các em thông qua các giáo trình về tâm lí học sư
phạm, giáo trình tâm lí học lứa tuổi, giáo trình tâm lí học giới tính. Thông qua

học sinh chưa ngoan, thiếu ý thức trong học tập.
+ Nắm bắt đặc điểm của học sinh thông qua sự quan sát. Để hiểu đầy đủ hơn
về học sinh, ngoài những biện pháp trên tôi còn bổ sung cho sự hiểu biết của
mình bằng những quan sát từ thực tế cuộc sống của các em. Thông qua cách đối
nhân xử thế, thông qua thái độ, tình cảm của các em đối với thầy cô, bạn bè,
người thân ; thông qua những việc làm của các em trong cuộc sống mà tôi biết
được các em có phẩm chất đạo đức như thế nào.
Chính nhờ những biện pháp trên tôi đã hiểu cụ thể đặc điểm của từng học sinh,
nhất là các em có hoàn cảnh đặc biệt, những học sinh cá biệt, hay nghịch , lười
biếng trong học tập….để đưa ra những biện pháp giáo dục phù hợp và mang lại
hiệu quả cao.
3.2. Lập kế hoạch giáo dục cụ thể.
Trong bất kì một công việc nào muốn đạt hiệu quả cao chúng ta phải có kế
hoạnh cụ thể, kế hoạch càng cụ thể và sát thực thì việc thực hiện càng dễ dàng
và sẽ góp phần đem lại hiệu quả cao. Nên trong quá trình chủ nhiệm lớp tôi đã
căn cứ theo kế hoạch chung của nhà trường và đặc điểm riêng của lớp để lập kế
họach giáo dục cụ thể cho công tác giáo dục học sinh của mình.
KẾ HOẠCH GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
* Căn cứ để lập kế hoạch:
- Đặc điểm chung của lớp:
+ Những thuận lợi:………….
+ Những khó khăn:…………
4


- Đặc điểm, số lượng học sinh cá biệt trong lớp:
+ Số lượng học sinh học kém, nhác học:………
+ Số lượng học sinh chưa ngoan, hay vi phạm nội quy trường lớp
* Chỉ tiêu phấn đấu:
- Chỉ tiêu chung:

cảm của các em, nguyên nhân nào làm cho các em trở thành học sinh cá biệt.
Khi biết được gia đình học sinh có những chuyện đau buồn xảy ra, tôi luôn có sự
quan tâm, chia sẻ, động viên các em kịp thời để các em ổn định tâm lí, chăm lo
cho công việc học tập. Đối với những em trở nên cá biệt vì những lí do khác, tôi
luôn tìm hiểu kĩ nguyên nhân để đưa ra biện pháp giáo dục phù hợp.
+ Giúp học sinh biết nhận thức đúng về điểm mạnh và điểm yếu của bản thân.
Để học sinh có những ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ, trong các tình
huống, tôi đã giúp các em nhận thức đúng được bản thân, các em biết được mình
là ai, mình có điểm mạnh, điểm yếu gì, mình có những giá trị gì…Trên cơ sở đó,
5


tôi khích lệ động viên để các em phát huy những điểm mạnh và giá trị đó, đồng
thời khắc phục những hạn chế, thay đổi hành vi, thói quen xấu theo hướng lành
mạnh và tích cực lên.
+ Giúp học sinh nhận thức được hậu quả của những hành vi tiêu cực và tất yếu
phải thay đổi thói quen, hành vi cũ.
Trong qúa trình giáo dục học sinh cá biệt, tôi đã kết hợp với tập thể lớp giúp
học sinh nhận thức được nếu cứ hành động, ứng xử theo cách làm mọi người
khó chịu, làm mọi người tổn thương, cản trở sự phát triển chung… thì không
hcir làm khổ, làm hại người khác, mà nguyên tắc sống trong tập thể, trong xã hội
không cho phép bất cứ ai àm như vậy. Nếu không thay đổi những hành vi, thói
quen tiêu cực thì sẽ ảnh hưởng đến tương lai, đến sự thành công của cá nhân…
Từ sự nhận thức này, học sinh sẽ dần dần thay đổi thái độ, hành vi, cách ứng xử
của mình cho phù hợp.
+ Quan tâm hỗ trợ các em vượt qua những khó khăn và đáp ứng nhu cầu chính
đáng của học sinh cá biệt.
Tôi đã tổ chức cho lớp quan tâm, giúp đỡ học sinh cá biệ khi các em gawpj
khó khăn; phụ đạo bồi dưỡng thêm để các em có thể nắm bắt được những kiến
thức, kĩ năng cơ bản, vận dụng phương pháp tự học bộ môn. Điều này rất quan

góp tiền ủng hộ các bạn để các bạn có tiền nộp học phí. Với tinh thần tương
thân, tương ái; lá lành đùm lá rách tập thể lớp đã giúp đỡ cho những bạn khó
khăn được tiếp tục học tập.
+ Thực hiện tốt đấu tranh phê bình và tự phê bình
Trong cuộc sống ai cũng có thể mắc phải những sai lầm và hạn chế, điều quan
trọng là nhận thức được sai lầm của bản thân và có ý thức tự giác tích cực sửa
chữa, khắc phục. Tôi luôn coi trọng công tác đấu tranh phê và tự phê của học
sinh. Bởi vì chỉ có như vậy học sinh mới tự nhận thức được bản thân mình, mặt
khác lại được nghe sự nhận xét của các bạn khác đối với mình. Thông qua phê
và tự phê, học sinh nhận biết được những ưu điểm, những mặt tích cực của mình
để phát huy và thấy được những khuyết điểm, hạn chế của mình để khắc phục.
Thực hiện quan điểm đó mỗi tháng tôi đều cho học sinh tự nhận xét, đánh giá
và tự nhận kết quả xếp loại hạnh kiểm trong tháng của mình. Sau đó học sinh sẽ
được nghe kết quả theo dõi và nhận xét của cán bộ lớp, cán bộ tổ, ý kiến của
thành viên khác và đưa ra kết quả xếp loại hạnh kiểm. Với cách làm đó hạnh
kiểm từng tháng của học sinh đã được đánh giá và xếp loại chính xác, đảm bảo
sự công bằng.
Trên đây là một số biện pháp hữu hiệu mà tôi đã vận dụng để nâng cao hiệu
quả công tác giáo dục học sinh cá biệt và đã đạt được những kết quả khả quan.
Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục và rút ra những bài học kinh nghiệm.
Sau bất kì công việc nào đòi hỏi chúng ta phải có quá trình đánh giá để thấy
được những kết quả đã đạt được đồng thời thấy được những hạn chế còn mắc
phải từ đó rút kinh nghiệm cho quá trình hoạt động tiếp theo. Do vậy, sau mỗi
giai đoạn của quá trình giáo dục học sinh, giáo viên chủ nhiệm phải kiểm tra,
đánh giá kết quả đạt được, phát hiện những hạn chế để kịp thời khắc phục, từ đó
làm cho quá trình giáo dục đạt kết quả cao hơn.
3.4. Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục học sinh.
Sau mỗi công việc cần có sự kiểm tra đánh giá kết quả và rút ra những bài học
kinh nghiệm để lần sau thực hiện tốt hơn. Trong quá trình chủ nhiệm lớp tôi đã
vận dụng các biện pháp đánh giá phù hợp, kịp thời điều chỉnh các biện pháp

luyện của mỗi em và của tập thể lớp đã được nâng cao. Số lượng học sinh cá
biệt đã giảm dần theo từng năm học và đến năm học lớp 12 đã không còn học
sinh cá biệt nữa, các em đều đã ngoan và trưởng thành hơn. Phong trào học tập,
thi đua của lớp đã có đóng góp tích cực vào việc xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực.
Kết quả trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Xếp loại thi đua của
Năm học
lớp
Học lực
Hạnh kiểm
lớp
TB % Yếu % TB % Yếu %
2014- 2015 10D
-Xếp thứ: 7
15 %
8%
17 % 9,5 % - Tập thể tiên tiến
- Kết quả sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Năm học

Học lực

lớp

TB % Yếu %

Hạnh kiểm
TB %


- Tập thể tiên tiến
xuất sắc
-Xếp thứ: 2
- Tập thể tiên tiến
xuất sắc

8


III. Kết luận và kiến nghị.
1. Kết Luận.
Công tác giáo dục học sinh cá biệt là một việc làm thường xuyên trong suốt
quá trình làm giáo viên chủ nhiệm của một nhà giáo. Đặc biệt là trong thời kì
hiện nay, do sự ảnh hưởng tác động nhiều mặt của đời sống xã hội ngày càng
xuất hiện nhiều học sinh có những thái độ, hành vi không phù hợp với chuẩn
mực đạo đức và quy tắc chung của tập thể. Do vậy, việc tìm ra những giải pháp
hữu hiệu để giáo dục học sinh cá biệt là một yêu cầu tất yếu đối với mỗi giáo
viên. Đứng trước yêu cầu đó, tôi luôn trăn trở tìm tòi và đã áp dụng một số biện
pháp trên đây để nâng cao chất lượng giáo dục của mình. Tôi nhận thấy đây là
những phương pháp phù hợp, có thể vận dụng có hiệu quả trong công tác giáo
dục học sinh cá biệt ở các trường trung học phổ thông. Vì vậy, tôi viết nên sáng
kiến kinh nghiệm này để nó có thể được kiểm chứng, phổ biến và áp dụng rộng
rãi, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục của các đồng nghiệp.
2. Kiến nghị.
Sáng kiến này của tôi chỉ là một sáng kiến nhỏ của cá nhân, mặc dù đã được
tôi áp dụng và kiểm chứng, nhưng chắc chắn sẽ không tránh khỏi những hạn
chế, thiếu sót. Do vậy , tôi rất mong được sự nhận xét và đánh giá của Hội đồng
khoa học nhà trường, Hội đồng khoa học Ngành cũng như những ý kiến đóng
góp chân thành của bạn bè đồng nghiệp để tôi thực hiện tốt hơn công tác của
mình. Mặt khác, những sáng kiến đã được hội đồng khoa học các cấp đánh giá