Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
MỤC LỤC
---***--NỘI DUNG
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
2. Mục đích của đề tài
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Phạm vi nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
PHẦN II. . GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1. Một số vấn đề lí luận về phương pháp liên hệ thực tiễn
.11.1. Khái niệm phương pháp liên hệ thực tiễn
1.1.2. Khái niệm phương pháp liên hệ thực tiễn
1.2. Mục đích của phương pháp liên hệ thực tiễn
1.3. Cách tiến hành phương pháp liên hệ thực tiễn

TRANG
2
2
2
2
2
3
3
4
4
4
4
4

1/ Lý do chọn đề tài:
Đổi mới phương pháp dạy học ở Trường phổ thông là nhiệm vụ giáo dục của
toàn ngành trong giai đoạn hiện nay. Đổi mới phương pháp dạy học nhằm giúp
học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen

1


Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
và năng lực tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức của học sinh.
Tạo cho học sinh có niềm tin, niềm vui, hứng thú trong học tập.
Để giúp học sinh đạt được những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ theo
mục tiêu của chương trình là điều rất cần thiết. Vấn đề đặt ra cho chúng ta là
phải kết hợp được các phương pháp dạy học và sử dụng phương tiện phù hợp
với nội dung từng bài học.
Các phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân rất đa dạng và phong phú,
bao gồm các phương pháp truyền thống và hiện đại. Tuy nhiên, dạy học môn
Giáo dục công dân nói chung và lớp 12 nói riêng không thể tách rời việc liên hệ
với thực tiễn cuộc sống. Liên hệ thực tiễn sẽ giúp cho các em có được cái nhìn
thiết thực hơn về các vấn đề đã học và vận dụng có hiệu quả vào cuộc sống của
bản thân.
Xuất phát từ những lí do trên tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Liên hệ thực tiễn
trong giảng dạy bài 6: Công dân với các quyền tự do cơ bản (GDCD 12)”
nhằm tìm hiểu thực trạng vận dụng phương pháp này trong dạy học và đưa ra
một số kinh nghiệm vận dụng có hiệu quả phương pháp liên hệ thực tiễn thông
qua câu chuyện pháp luật trong dạy học của bộ môn GDCD.
2/ Mục đích của đề tài:
Nghiên cứu thực trạng vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua câu
chuyện pháp luật trong dạy học môn Giáo dục công dân 12 và đề xuất một số
kinh nghiệm nhằm vận dụng phương pháp này đạt hiệu quả hơn.

pháp liên hệ thực tiễn trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 12.
Đề xuất một số kinh nghiệm vận dụng có phương pháp liên hệ thực tiễn
thông qua tình huống pháp luật trong dạy học bộ môn Giáo dục công dân lớp 12.
Đề tài có thể xem như là một tư liệu tham khảo cho giáo viên trong việc đổi
mới phương pháp dạy học.

PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1. Một số vấn đề lí luận về phương pháp liên hệ thực tiễn
1.1.1. Khái niệm phương pháp liên hệ thực tiễn:
Liên hệ thực tiễn là phương pháp tạo ra những điều kiện thuận tiện cho các học
sinh được nghĩ đến những vấn đề đang diễn ra trong thực tế có liên quan đến bài
học. Trên cơ sở đó, học sinh được bộc lộ thái độ, ý kiến, cách làm riêng của

3


Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
mình, hoặc so sánh, đối chiếu với nội dung bài học để hiểu sâu sắc hơn điều cần
học. Học sinh cũng có thể so sánh, đối chiếc thái độ, hành vi của mình với nội
dung bài học để củng cố những mặt tốt, kịp thời sửa chữa sai lầm.
1.1.2. Khái niệm phương pháp liên hệ thực tiễn:
Phương pháp liên hệ thực tiễn là phương pháp người dạy cung cấp cho học sinh
những tình huống trong cuộc sống thực tiễn, thông qua câu chuyện mà học sinh
có thái độ, ý kiến riêng của mình về câu chuyện đó. Tạo điều kiện cho các em
được củng cố hành vi của bản thân phù hợp với thực tiễn cuộc sống.
1.2. Mục đích của phương pháp liên hệ thực tiễn:
Mục đích của liên hệ thực tiễn là nâng cao chất lượng của giờ học bằng cách
đưa vào nội dung bài học những câu chuyện pháp luật có thật trong cuộc sống
hằng ngày. Thông qua câu chuyện pháp luật, học sinh sẽ giải quyết những vấn

tuỳ cách tổ chức của giáo viên.
Đại diện các nhóm hoặc các cá nhân khác bổ sung, nhận xét ý kiến mà các
bạn vừa nêu.
Bước 3: Giáo viên lắng nghe, phân tích và tổng hợp các ý kiến của học sinh đã
thảo luận hoặc tự tìm hiểu về nội dung tình huống pháp luật. Giáo viên tổng kết
các nội dung chính xác nhất giúp học sinh nắm vững bài học.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
2.1. Thực trạng của việc vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn trong trong
giảng dạy bài 6:Công dân với các quyền tự do cơ bản (GDCD 12) .
2.1.1. Thuận lợi:
Nội dung bài 6- Giáo dục công dân lớp 12 ,liên quan chặt chẽ đến các nội
dung cơ bản của pháp luật. Học sinh được học tập các nội dung này và vận động
vào cuộc sống thực tiễn.
Sử dụng phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua tình huống pháp luật rất
phù hợp với nội dung bài như đã nêu trên.
Những tình huống pháp luật phản ánh những sự việc có thật diễn ra trong
cuộc sống, rất gần gũi và dễ hiểu đối với học sinh. Tạo cho các em có niềm tin
và sự công bằng của pháp luật trong cách giải quyết. Mặt khác, những tình
huống pháp luật giúp các em có cơ sở để phân loại theo từng nội dung trong bài
cũng như từng bài khác nhau cho phù hợp nội dung. Tính gần gũi, hấp dẫn của
tình huống pháp luật đã giúp cho giáo viên và học sinh dễ dàng giảng dạy và học
tập theo phương pháp này.

5


Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
Khi sử dụng tình huống pháp luật vào giảng dạy trong bài thì cả giáo viên và
học sinh đều thấy hứng thú và hiệu quả do nguồn tài liệu rất phong phú và đa
dạng. Giáo viên và học sinh có thể tìm hiểu các tình huống pháp luật phù hợp


Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
kích thích cho các em học tập tích cực bằng phương pháp này thì đòi hỏi giáo
viên phải nổ lực hết mình trong giờ dạy, đây cũng là khó khăn chung cho bộ
môn.
Những tình huống pháp luật mà giáo viên nên đưa vào bài giảng chính là
phương tiện dạy học. Để phương tiện dạy học này góp phần đắc lực cho việc đổi
mới phương pháp thì đòi hỏi phải có nguồn cung cấp. Ở đây nguồn cung cấp
tiện lợi nhất là tài liệu tham khảo trong nhà trường. Nhưng thực tế nguồn tài liệu
này ở trường còn thiếu thốn và đây cũng là một khó khăn cho việc giảng dạy
môn Giáo dục công dân lớp 12.
2.2. Những kinh nghiệm vận dụng có hiệu quả phương pháp liên hệ thực
tiễn trong bài 6- Giáo dục công dân lớp 12:
2.2.1. Chuẩn bị:
Để tiến hành có hiệu quả nội dung bài học thì yêu cầu giáo viên và học sinh
cần có bước chuẩn bị thật tốt. Sự chuẩn bị của giáo viên có thể bằng nhiều cách,
đó là giáo viên trực tiếp sưu tầm, tìm hiểu câu chuyện pháp luật trước khi đến
lớp. Tình huống pháp luật phải phù hợp với nội dung bài học và phải ngắn gọn
để tiết kiệm thời gian. Giáo viên có thể tóm tắt lại những tình tiết chính của tình
huống cho dễ hiểu và ngắn gọn hơn.
Cách khác là giáo viên hướng dẫn học sinh trong các tổ tự tìm tình huống
pháp luật liên quan đến bài học. Để kích thích được tính tích cực và sáng tạo của
học sinh và rèn luyện ý thức chuẩn bị bài ở nhà giáo viên nên cho điểm học sinh
nào tìm đúng và có chất lượng tình huống pháp luật. Giáo viên cũng lưu ý không
làm mất nhiều thời gian và tốn tiền đối với học sinh.
Nguồn sưu tầm các tình huống tình huống pháp luật để vận dụng trong giảng
dạy cũng rất đa dạng. Giáo viên và hoạt học sinh có thể sưu tầm trên các loại
sách báo, tạp chí, đài phát thanh, đài truyền hình, mạng internet... và sưu tầm
theo từng chủ đề, từng nội dung cụ thể trong bài dạy.
2.2.2 Vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn trong bài 6- Giáo dục công


Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
* Cách tiến hành: Giáo viên phô tô và phát tình huống pháp luật cho cả lớp
làm tài liệu tham khảo. Học sinh cùng suy nghĩ các câu hỏi giáo viên đưa ra
1.Em có nhận xét gì về hành vi của mẹ con bà Lệ?
2. Hành vi đó đã xâm phạm đến quyền gì của công dân?
3. Em hiểu gì về quyền Quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công
dân?
Học sinh thảo luận theo nhóm và trình bày ý kiến.
Giáo viên: Tổng hợp ý kiến và bổ sung, đưa ra khái niệm quyền bất khả
xâm phạm về thân thể của công dân.
Để giảng mục 1b, giáo viên đưa ra tình huống:
Chu Văn Đức (sinh năm 1963) và Trịnh Thị Hạnh Phương (Sinh năm
1962) trú tại 241/108 Nguyễn Trãi, phường Tân Chính, quận Thanh Xuân,
thành phố Hà Nội làm nghề bán phở. Theo cáo trạng của Viện kiểm soát, từ
năm 1993 vợ chồng Đức - Phương nuôi một em nhỏ giúp việc tên là Nguyễn Thị
Thông (tức Bình - sinh năm 1983). Trong quá trình giúp việc tại gia đình này,
em Bình không chỉ bị vắt kiệt sức lao động mà còn bị vợ chồng Đức - Phương
đánh đập, chửi bới và hành hạ rất dã man. Hành vi xâm phạm đến thân thể em
Bình của vợ chồng Đức - Phương thể hiện ở việc: Dùng muôi nước phở hắt
nước nóng vào người, dùng thanh tre, thanh gỗ đánh vào người, vào vùng kín,
dùng dao nhọn đâm vào ống đồng chân trái gây thương tích, dùng kìm kẹp thịt
hai bên mạng sườn... Do không chịu được việc hành hạ, ngày 20/10/2007 em
Bình đã bỏ trốn và tố cáo hành vi của vợ chồng Đức - Phương với công an.
Trong khoảng 10 năm giúp việc cho vợ chồng Đức - Phương, em Bình chỉ được
nuôi ăn, không được đi học và trả lương.
Việc em Bình bị đánh đập hành hạ đã để lại trên khắp cơ thể em 424 vết sẹo,
gây tổn hại sức khoẻ 34%.
Sáng 21/1/2008, Toà án nhân dân quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội đã mở
phiên toà sơ thẩm, xét xử vợ chồng Đức - Phương về tội: “Hành hạ người



Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
Giáo viên: Tổng hợp ý kiến và bổ sung
Kết luận: Hành vi của bà Mỳ là vi phạm pháp luật (vi phạm quyền được
pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe và danh dự của công dân ,bình đẳng
giữa cha mẹ và con cái).
Tình huống pháp luật: Sáu người lãnh án tù vì 50.000 đồng (Báo Công an
thành phố Đà Nẵng ngày 05/12/2009)
Theo đó, vào khoảng 16 giờ 30 ngày 28/6, tại bãi giữ xe quán Buty thuộc khu
du lịch Bãi Rạng, phường Thọ Quang (Q.Sơn Trà, TP Đà Nẵng), do mâu thuẫn
trong việc trả thiếu 50.000 đồng tiền thuê bạt ngồi, nhóm thực khách gồm
Nguyễn Nam Trung, Tạ Văn Vĩnh, Tạ Văn Khôi, Lê Văn Dũng, (trú tại Ngũ
Hành Sơn, TP Đà Nẵng) đã dùng gạch đá ném vào nhóm giữ xe của quán Buty
của Lê Anh Tuấn, Hoàng Quốc Việt, Trịnh Văn Tý.
Trước hành vi của nhóm thực khách, đối tượng Lê Anh Tuấn đã dùng rựa
chém nhiều nhát vào người Nguyễn Nam Trung khiến Trung chết tại chỗ.
Trước hành vi vi phạm pháp luật của các đối tượng, HĐXX đã tuyên phạt bị
cáo Lê Anh Tuấn (SN 1985, trú tại P.Thọ Quang, Q. Sơn Trà, TP Đà Nẵng) 8
năm tù vì tội giết người.
Bị cáo Hoàng Quốc Việt (SN 1986), Trịnh Văn Tý (SN 1984, cùng trú tại xã
Vạn Hà, Thiệu Hóa, Thanh Hóa), Tạ Văn Vĩnh (SN 1982) và Tạ Văn Khôi (SN
1986), Lê Văn Dũng (SN 1964, cùng trú tại quận Hải Châu, TP Đà Nẵng) mỗi
người 1 năm tù cho cho các về tội gây rối trật tự công cộng.
Tình huống này được vận dụng vào mục 1b bài 6: Công dân với các quyền tự
do cơ bản.
* Cách tiến hành:
Giáo viên gọi một học sinh đọc to, rõ ràng tình huống pháp luật này và yêu
cầu học sinh:
1. Phân tích hành vi xâm phạm đến tính mạng của người khác của các bị cáo.

toàn thân và lịm đi vì bị “nếm” nhiều trận đòn dã man. Sau gần 3 giờ đồng hồ
hành hạ, đánh đập, các đối tượng lôi chị Hải lên bờ tại bến Trung Bính (gần
nhà anh Nhân) và bắt chị trong tình trạng không một mảnh vải che thân “diễu
hành” trên đường trước sự chứng kiến của đông đảo bà con lối xóm.
Lúc này, người nhà chị Hải đến van xin, năn nỉ, cùng nhiều người dân trong
thôn đến góp ý và can ngăn thì các đối tượng mới chịu cho chị Hải mặc áo quần
để người nhà đưa về. Do bị hành hạ, đánh đập trong suốt 3 tiếng đồng hồ nên
chị Hải bị thương tích nhiều nơi trên cơ thể, được đưa đi điều trị tại Bệnh viện
Việt Nam- Cuba Đồng Hới.
Sau 10 ngày điều trị, chị Hải được xuất viện. Theo hồ sơ bệnh án thì chị bị
đa chấn thương vùng đầu, vùng mặt và nhiều vết bầm tím do bị đánh. Chi phí
điều trị toàn bộ hết gần 15 triệu đồng. Trong số các đối tượng tham gia đánh
đập, hành hạ và làm nhục chị Hải có vợ Lại Thế Nhân, 2 người con và một số
người khác trong gia đình.
Anh Phạm Văn Dương (anh ruột của chị Hải) bức xúc: “Họ đúng là tàn
nhẫn thật, mặc dù tui đã van xin, năn nỉ nhưng họ vẫn hành hạ, đánh đập và
còn làm nhục em tôi trước mọi người”. Bà Hoàng Thị Quy (82 tuổi, mẹ của chị
Hải) đau lòng: “Tui sinh con ra, nuôi con hơn 45 năm chưa hề đánh đập nó một
roi, thế mà chúng nó hành hạ, đánh đập con tui như thế”. Chị Hải tâm sự: “Từ
khi xảy ra vụ việc đó đến nay, tinh thần tôi không ổn định. Hơn một tháng nay
tôi không dám ra đường. Tôi đề nghị các cơ quan bảo vệ pháp luật phải xử lý
nghiêm khắc”.
Sau khi nhận được đơn của chị Hải và gia đình gửi đến tố cáo các đối
tượng có hành vi đánh đập, hành hạ và làm nhục, Cơ quan CSĐT CATP Đồng

12


Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
Hới tiến hành xác minh, điều tra làm rõ và lập hồ sơ xử lý. Ngày 23-11, CQĐT

tiễn. Hầu hết học sinh ở các lớp 12 đã cảm thấy hứng thú và thích học bộ môn vì
nó giảm đi tính khô khan. Những tình huống pháp luật có thật đã tạo cơ hội cho
các em nắm bắt thực tế vào nội dung bài học dễ dàng hơn rất nhiều. Đa số học
sinh chịu khó tìm tòi tình huống pháp luật làm tư liệu, phân loại theo nội dung
bài học và nắm kiến thức vững vàng hơn. Các em có cơ hội trao đổi với nhau về
nội dung tình huống pháp luật giáo viên cung cấp hoặc mình tự tìm được. Thông
qua việc trao đổi, bàn luận nhóm, lớp các em đã đưa ra những thắc mắc, câu hỏi
với giáo viên hoặc bạn bè mình. Các em đã mở rộng tầm nhận thức là tự học hỏi
được nhiều kinh nghiệm từ những tình huống thực tế đó. Như vậy tình huống
pháp luật đã phát huy tác dụng, góp phần giáo dục ý thức pháp luật cho các em.
Trong quá trình giảng dạy một số bài cụ thể có vận dụng phương pháp liên hệ
thực tiễn thông qua tình huống pháp luật tôi có nhận xét đánh giá lại kết quả
thông qua hình thức trắc nghiệm, kiểm tra bài 15 phút, 1 tiết, điều tra bằng
phiếu...
Với tổng số lớp 12 của trường là 8 lớp, tôi đã tiến hành điều tra bằng phiếu
của 4 lớp và thu được kết quả như sau:
Lớp
12 B2
12 B4
12 B7
12 B8

Sĩ số
học sinh
40
43
43
42

Thích học


Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
Có rất nhiều phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân , bao gồm các
phương pháp dạy học truyền thống (Trực quan, giảng giải, vấn đáp...) và các
phương pháp hiện đại ( như đóng vai, liên hệ thực tiễn, dự án...). Mỗi phương
pháp dạy học đều có mặt mạnh và mặt hạn chế riêng. Các phương pháp sẽ phù
hợp với từng loại bài riêng, từng hoạt động trong tiết dạy.
Do đặc trưng của môn học Giáo dục công dân lớp 12 nên việc sử dụng
phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua tình huống pháp luật là rất cần thiết.
Thông qua những tình huống pháp luật các em được tiếp xúc với thực tiễn nhiều
hơn và phân tích để hiểu sâu sắc nội dung bài học. Học sinh biết vận dụng kiến
thức và thực tiễn biết đánh giá thực tiễn và phát huy được tính tích cực trong học
tập.
Quá trình vận dụng phương pháp liên hệ thực tiễn thông qua tình huống pháp
luật trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 12 đã đạt được những kết quả
nhất định. Đa số học sinh trong lớp thấy hứng thú với phương pháp học mới này
và thấy hiểu bài. Lớp học sôi nổi, học sinh phát huy được tính chủ động, sáng
tạo trong học tập. Học sinh cũng được tạo cơ hội tìm tòi các kiến thức mới và
khó có liên quan đến nội dung bài học.
Bên cạnh những thuận lợi vận dụng phương pháp này giáo viên và học sinh
còn gặp phải một số khó khăn nhất định như: Quỹ thời gian hạn chế, tài liệu
tham khảo trong nhà trường chưa nhiều, một số học sinh còn thờ ơ với môn
học...
Như vậy để phát huy được tính tích cực của phương pháp liên hệ thực tiễn
thông qua tình huống pháp luật và khắc phục được những hạn chế là yêu cầu đặt
ra cho mỗi giáo viên khi vận dụng vào bài dạy. Muốn phát huy tính tích cực
cũng như khắc phục hạn chế của phương pháp này đòi hỏi cả giáo viên và học
sinh phải nỗ lực hết mình trong quá trình dạy và học. Đây cũng là yêu cầu trong
quá trình đổi mới phương pháp dạy học nói chung và của bộ môn Giáo dục công
dân lớp 12 nói riêng.

Bộ Giáo dục và Đào tạo: Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện

chương trình, sách giáo khoa lớp 11 môn Giáo dục công dân, Nhà xuất
bản Giáo dục - 2007.
3.

TS. Nguyễn Đăng Bằng (Chủ biên): Góp phần dạy tốt - học tốt môn

Giáo dục công dân ở trường Trung học Phổ thông, Nhà xuất bản Giáo dục
– 2001.

16


Lê Thị Ngọc - Giáo viên môn GDCD –Trường THPT Hoằng Hóa 2
4.

Trần Quốc Cảnh - Nguyễn Xuân Khoát – Lê Thị Hải Ngọc: Giáo

trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên Trung học phổ thông chu kỳ 3
môn Giáo dục công dân, Nhà xuất bản Giáo dục – 2005.
5.

Nguyễn Nghĩa Dân: Đổi mới phương pháp dạy học môn Đạo đức

và Giáo dục công dân, Nhà xuất bản Giáo dục – 2001.
6.

Hồ Thanh Diện - Nguyễn Văn Cát: Thiết kế bài giảng Giáo dục



17