SÁNG KIẾN CẢI TIẾN KỸ THUẬT
Họ và tên: Võ Thị Hiệp - GV MN Hoa Mai
Đề tài: “Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 4-5 tuổi
làm quen với các biểu tượng sơ đẳng về toán đạt hiệu quả cao từ việc áp dụng
phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”
1. Phần mở đầu:
1. 1. Lý do chọn đề tài
Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của mỗi dân tộc.
Việc bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em là trách nhiệm của gia đình và toàn xã hội.
Với lứa tuổi mầm non, ngoài nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ thì công tác giáo
dục cũng là một nhiệm vụ hết sức cần thiết. Trong chương trình giáo dục mầm non,
hoạt động cho trẻ làm quen với các biểu tượng ban đầu về toán là một trong 3 nội
dung chính của lĩnh vực phát triển nhận thức. Những biểu tượng và kĩ năng toán
học được hình thành ở trẻ mầm non như những khái niệm đơn giản về số lượng,
kích thước, hình dạng, định hướng không gian là cơ sở để trẻ nắm những kiến
thức, kỹ năng toán học phức tạp hơn nữa và là nền tảng giúp trẻ dễ dàng học toán ở
trường tiểu học. Việc tổ chức hợp lý qúa trình hình thành biểu tượng toán học sơ
đẳng cho trẻ dưới sự hướng dẫn của người lớn đảm bảo sự phát triển trí tuệ, góp
phần phát triển ngôn ngữ thông qua việc trẻ nắm các thuật ngữ toán học và có vai
trò đặc biệt trong sự phát triển hứng thú, hình thành các mối quan hệ như: mối
quan hệ giữa giáo viên với nhóm trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với môi trường xung
quanh. Vì vậy việc dạy học những kiến thức sơ đẳng toán học không chỉ góp phần
phát triển các năng lực nhận biết, năng lực học tập cho trẻ, mà còn góp phần giáo
dục toàn diện nhân cách trẻ.
Là một giáo viên dạy lớp 4-5 tuổi, tôi nhận thấy: Trong quá trình dạy trẻ
làm quen với toán để giúp trẻ nhận biết sâu sắc, có được những kiến thức mà mình
mong muốn thì vấn đề không thể thiếu được đó là phương pháp truyền thụ kiến
thức của giáo viên đến với trẻ. Giáo viên cần phải tìm tòi, khám phá, nghiên cứu đề
truyền tải những kiến thức nội dung cần mang đến cho trẻ, sao cho trẻ cảm thấy
đơn giản, gần gủi mà lại dễ hiểu. Quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ 4- 5 tuổi
làm quen với các biểu tượng ban đầu về toán, tôi nhận thấy muốn cho trẻ tham gia
1.2.2. Phạm vi áp dụng:
Đề tài được thực hiện trong năm học 2016-2017. Đề tài này có thể áp dụng
đối với lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi trong nhà trường những năm tiếp theo và có thể áp
dụng rộng rãi đối với các trường mầm non trên địa bàn tỉnh Quảng Bình nói riêng
và có thể áp dụng cho tất cả các trường mầm non trên toàn quốc núi chung.
2. Phần nội dung:
2.1.Thực trạng nội dung cần giải quyết:
Năm học 2016-2017 bản thân tôi trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo bé 4-5
tuổi với tổng số là 44 cháu. Bước vào thực hiện đề tài này lớp chúng tôi có được
những thuận lợi và gặp một số khó khăn sau:
2.1.1. Thuận lợi:
Hoạt động của lớp được sự quan tâm chỉ đạo chặt chẽ của Phòng GD-ĐT
Lệ Thủy, ban giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn.
2
Trường tôi là một trong những đơn vị trọng điểm của bậc học huyện nhà,
được đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kiên cố, trang thiết bị khá đầy đủ đảm bảo
việc học tập và sinh hoạt của trẻ.
Ban giám hiệu nhà trường có kinh nghiệm, chỉ đạo sát sao vì vậy bản thân
tôi đã học hỏi được nhiều bài học quý báu trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ.
Trường là đơn vị đi đầu trong việc thực hiện chương trình giáo dục mầm
non, các chuyên đề trọng tâm phục vụ cho tập huấn của Sở, Phòng giáo dục.
Đa số phụ huynh nhiệt tình, có nhận thức về việc học tập của con em mình.
Trẻ ở cùng một độ tuổi nên mức độ nhận thức tương đối đồng đều vì vậy
việc dạy trẻ ở lớp rất thuận lợi. Bản thân tôi cũng có nhiều cố gắng trong quá trình
tự học, tự rèn luyện, tìm tòi những nội dung mới để tạo hứng thú cho trẻ khi tham
gia hoạt động với các chủ đề.
Bản thân tôi luôn tận dụng những nguồn nguyên vật liệu phế thải rồi xử lý
2. 2.Một số giải pháp:
2.2.1. Tham mưu mua sắm cơ sở vật chất, trang thiết bị.
3
Tích cực tham mưu với ban giám hiệu nhà trường mua sắm đầy đủ các loại
đồ dùng đồ chơi, các trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động chăm sóc giáo dục
trẻ trong lớp.
Ví du: Ngay từ đầu năm học, tôi đã đưa nội dung các hạng mục đồ dùng đồ
chơi cần mua trong năm đặc biệt là các đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trẻ làm quen
các biểu tượng sơ đẳng về toán như các đồ dùng học tập (bút chì, tranh lôtô các
loại, bộ đồ dùng học toán cho cô và trẻ, vỡ toán) để ban giám hiệu có kế hoạch chủ
động trong việc trang cấ hay mua phần mền kidsmart cài đặt cho trẻ ở máy tính ở
lớp.
Tuyên truyền với phụ huynh về tầm quan trọng, mục đích sử dụng của đồ
dùng đồ chơi phục vụ hoạt động của trẻ ở lớp. Từ đó, phụ huynh sưu tầm các loại
đồ dùng phế thải trong sinh hoạt hàng ngày đem tới lớp để giáo viên làm các đồ
dùng cho trẻ như vỏ hộp sữa, các loại chai nhựa tái sử dụng ….vừa rẻ tiền, vừa hấp
dẫn trẻ.
2.2.2. Làm tốt công tác tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ.
Phải nói rằng việc tự học hỏi để nâng cao năng lực, kỹ năng nghề nghiệp là
điều đặt lên hàng đầu cho mỗi giáo viên. Hiểu rõ điều đó, bản thân tôi đã tranh thủ
mọi cơ hội, điều kiện có thể để tìm tòi, học hỏi, sáng tạo bằng nhiều cách khác
nhau: Tham quan trường bạn, dự giờ, tìm hiểu qua sách, báo, các phương tiện
thông tin đại chúng trong đó mạng internet là một kênh thông tin phong phú cho
những ai muốn góp nhặt kinh nghiệm cho bản thân.
Luôn nắm vững đặc điểm tâm sinh lý độ tuổi của trẻ để có các phương
pháp tác động phù hợp, kích thích tính tò mò, hứng thú ở trẻ.
Nghiên cứu chương trình GDMN mới để nắm vững mục tiêu, nội dung,
phương pháp giáo dục trẻ.
đồ chơi có mối quan hệ logic với nhau.
Ví dụ: Khi dạy trẻ số lượng 5 tôi đã chọn cặp đối tượng là Gà và Trứng để
dạy, trẻ lập nhóm đối tượng có số lượng 5, gà và trứng có mối quan hệ logic với
nhau: Gà đẻ ra trứng,…
Nghiên cứu làm đồ dùng sao cho một đồ dùng có thể cung cấp cho trẻ
nhiều kiến thức khác nhau, sử dụng cho nhiều hoạt động khi đó đồ dùng đó sẽ có
hiệu quả sử dụng rất lớn, việc khai thác tối đa các đồ dùng học tập sẽ tiết kiệm
được rất lớn những chi phí và thời gian khi làm đồ dùng.
Ví dụ: Làm bảng tổng hợp bằng bìa Ao, trên đó có dán hình ảnh các con
vật được gắn bằng các miếng dính có thể thay đổi số lượng và vị trí khi sử dụng
phù hợp với mục đích giảng dạy khác nhau. Dạy trẻ định hướng không gian:
Trên, dưới, trước, sau, phải, trái, dạy trẻ
về tập hợp số đếm. Dạy trẻ về hình
dạng, kích thước.
Các đồ dùng, đồ chơi cho trẻ phải
đảm bảo tính thẩm mỹ, an toàn trong sử
dụng và có độ bền cao. Đặc trưng của trẻ
là thích khám phá vì thế đồ chơi cho trẻ
phải an toàn, không gây thương tích cho
trẻ. Khi làm đồ dùng đồ chơi tôi thường
kết hợp nhiều màu sắc với nhau để tạo ra
những đồ dùng đẹp, sinh động hợp với sở thích của trẻ
5
2.2.4. Chọn các nội dung lồng ghép tích hợp các hoạt động vào giờ học
Để lồng ghép tích hợp các hoạt động vào giờ học đòi hỏi giáo viên có sự
sáng tạo linh hoạt và khéo léo khi vận dụng, quá trình vận dụng tích hợp cần lựa
chọn nội dung phù hợp, logic, tránh quá trình hoạt động trở nên rời rạc chắp vá.
Giáo viên phối hợp các phương pháp dạy học khác nhau như: Kể chuyện,
Cụ thể với việc tổ chức các hoạt động học cho trẻ làm quen với toán thay
bằng các phương pháp cũ là cô làm mẫu sau đó trẻ làm theo hay trẻ thực hiện theo
6
yêu cầu của cô trước thì tôi lại cho trẻ làm theo ý thích trước, trẻ nêu ý tưởng, cả
lớp thảo luận, cô chỉ là người khái quát, tổng hợp các ý tưởng, cách làm của trẻ.
Sau đó mới trẻ thực hiện theo yêu cầu và luyện tập.
Ví dụ1: Đề tài: “Chia nhóm đối tượng có số lượng 4 thành 2 phần bằng
nhiều cách khác nhau”. Tôi thực hiện áp dụng phương pháp lấy trẻ làm trung tâm
theo thứ tự sẽ như sau:
+ Ôn nhận biết số lượng trong phạm vi 4
+ Trẻ chia theo ý thích
+ Cô cho trẻ nói lên cách chia của mình
+ Cả lớp thảo luận, xem xét các cách chia
+ Cô tổng hợp các cách chia
+ Cho trẻ chia theo yêu cầu của cô.
+ Trò chơi ôn luyện
Ví dụ 2: Đề tài: “Chắp ghép các hình hình học để tạo thanh hình mới”. Thứ
tự các bước như sau:
+ Ôn nhận biết các hình thông qua trò chơi
+ Trẻ chắp ghép theo ý tưởng của mình
+ Trẻ thảo luận, đưa ra cách xếp theo nhóm
+ Cô tổng hợp các cách ghép mà trẻ thực hiện
+ Trẻ ghép theo yêu cầu
+ Trò chơi luyện tập theo nhóm, theo tổ
Qua phương pháp này, tôi đã loại bỏ cách dạy và học một cách thụ động
“cô nó, trẻ nghe, khuyến khích sự sáng tạo của trẻ một cách tố đa.
2.2.5.2 Thay đổi hình thức dạy học:
Việc tổ chức cho trẻ hoạt động tùy thuộc vào điều kiện của lớp, đối tượng
Ví dụ: Phần luyện tập của tiết “chia nhóm 4 đối tượng thành 2 phần khác
nhau” chủ đề “Động vật”. Tôi tổ chức 2 trò chơi luyện tập.
+ Trò chơi 1: Thi xem đội nào nhanh.
Cách chơi: Chia trẻ thành 4 đội hàng dọc khi có hiệu lệnh bắt đầu, các
thành viên của đội luân phiên nhau chạy nhanh lên bảng chọn các con vật gắn vào
cho đủ số lượng 4 hoặc tách ra theo yêu cầu của hình vẽ trên bảng (Lần 1: Cho trẻ
lên gắn thêm các con vật thành nhóm có số lượng 4, Lần 2: Trẻ lên tách thành các
con vật thành 2 nhóm cô đã gắn thẻ số sẵn).
+ Trò chơi 2: Bé yêu học toán.
Cách chơi: Cô chia trẻ thành 5 nhóm, mỗi nhóm có nhiều ao với số lượng
con vật là 4. Nhiệm vụ của mỗi nhóm là trao đổi, thảo luận để dùng sợi len chia đôi
các hồ thành 2 phần với nhiều cách khác nhau. Sau đó đại diện một bạn trong
nhóm lên trình bày ý tưởng của đội mình.
2.2.5.3. Tạo không khí sôi nổi trong giờ học, các hoạt động:
Các giờ hoạt động giáo dục của trẻ giáo viên nên linh hoạt tổ chức cho trẻ
được hoạt động một cách logic, sôi động, không ngắt quãng thời gian hoạt động,
phải luân chuyển làm sao cho giờ học không bị nhàm chán, không khí giờ học luôn
sôi nổi, trẻ hứng thú hoạt động và giờ học lại đạt hiệu quả.
Lựa chọn các thủ thuật cho phù hợp để tổ chức hoạt động cho trẻ.
Ví dụ 1: Hoạt động chia 4 đối tượng thành 2 phần bằng nhiều cách khác
nhau (chủ đề nghề nghiệp):
8
+ Cho trẻ xem video, nghe tiếng còi báo động, trẻ xem và thảo luân sôi nổi
về công việc của lính cứu hỏa.
+ Trẻ nghe tiếng gọi cứu cháy và chạy nhanh về tổ.
+ Chuyển tiếp: Trẻ đọc vè và làm động tác tập thể dục để chuyển đội hình.
+ Kết hợp mở nhạc và bài hát trong các trò chơi.
chia nhóm, chọn và xếp tương ứng 1-1 trên các mảng tường. Dán các hình khác
nhau để trẻ xếp thành các kiểu nhà theo ý thích.
9
Lấy ý tưởng từ hoạt động “Đếm đến 4, nhận biết nhóm đối tượng có số
lượng 4” tôi trang trí các hình ảnh về chú bộ đội tương ứng với số lượng 3, chú
công an tương ứng với số lượng 4, áo quần bộ đội tương ứng với số lượng 2… từ
đó trẻ nhận bết,chia nhóm đối tượng dễ dàng hơn.
Góc: “Bé học toán”
Môi trường hoạt động mang tên: “Bé học toán” Rất thuận tiện cho tôi trong
việc thúc đẩy hứng thú của trẻ khi tham gia làm quen với toán. Trẻ có thể tự học
mọi lúc, mọi nơi, cùng trao đổi với nhóm bạn bè, cùng thảo luận nhóm. Điều đó
giúp giáo viên rất nhiều trong việc ôn luyện kiến thức toán học cho trẻ.
Ngoài ra, với mỗi chủ đề khác nhau tôi chuẩn bị các loại đồ dùng đồ chơi phong
phú đa dạng như các loại hình học, các loại hột hạt đậu đỗ, các loại tranh lô tô, các
loại vỡ, các loại đồ dùng cô và trẻ tự làm… được để ở giá dưới dạng mở, ngang
tầm mắt để trẻ nhìn thấy dễ dàng nhằm kích thích trẻ lựa chọn các hoạt động theo
sở thích.
Hơn nữa, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động góc không
kém phần quan trọng được tôi chú trọng đúng cách. Từ đầu năm học tôi đã cài đặt
chương trình kirdmast với các ngôi nhà khác nhau như ngôi nhà toán học của nàng
Bò MILLI với 8 căn phòng, ở đó cho phép trẻ được học bằng chơi, chơi mà học
giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách tự nhiên, thích thú.
Ví dụ:
+ Căn phòng “Bé xíu bé xíu, bé vừa và bé bự” trẻ được học kỹ năng so
sánh về độ lớn, kích thước.
+ Căn phòng “Xây một ngôi nhà chuột” giúp trẻ nhận biết các hình hình
học, kỹ năng chắp ghép các hình hình hình học tạo thành hình mới theo sở thích và
Khi chơi, tôi bao quát, động viên, hướng dẫn trẻ triển khai nội dung chơi,
chú ý những trẻ rụt rè nhút nhát. Có thể nhập vai cùng trẻ để gợi ý nội dung chơi
khi trẻ lúng túng hay gợi ý trẻ sáng tạo nên các nội dung chơi mới dựa trên ý tưởng
của trẻ.
Trong một giờ hoạt động tôi luôn tạo cơ hội tối đa cho trẻ tự khám phá hoạt
động, cô chỉ nên là người gợi ý, hướng dẫn và cho trẻ tìm tòi khám phá bằng cách
cô chỉ đặt ra câu hỏi gợi mở cho trẻ, trợ giúp cho trẻ không nên làm thay trẻ có như
11
vậy trẻ mới được khám phá hoạt động, trẻ sẽ nhớ lâu hơn giúp trẻ có được kiến
thức sâu rộng hơn.
2.2.6.3. Ở hoạt động mọi lúc mọi nơi.
Song song với việc tổ chức hoạt động học, hoạt động ở các góc chơi tôi
luôn chú ý để rèn luyện kỹ năng cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi.
Trong các ngày lễ ngày hội tôi tổ chức các hoạt động chiều, hoạt động theo
ý thích...cho trẻ tham gia, qua đó trẻ rèn luyện kỹ năng đếm, kỹ năng định hướng
trong không gian, ý thức tổ chức kỷ luật, kỹ năng hợ tác hcia sẻ với bạn bè.
Ví dụ: Tổ chức các lễ hội có nội dung phong phú, gẫn gũi đời sống trẻ:
“Giai điệu mùa xuân”, “Ngày hè”, “Mừng sinh nhật”. Muốn tham gia các các trò
chơi thì trẻ phải biết xế hàng từ đó rèn kỹ năng xác định vị trí phải, trái, trước, sau,
trên dưới và kỹ năng chia sẽ hợp tác với bạn khi tham gia các trò chơi dân gian:
ném còn, đua thuyền, đua vịt, đi chợ quê với quang gánh, rau, củ, quả những đặc
sản quê hương như bánh đúc, bánh tráng... Qua đó trẻ được tăng cường mối quan
hệ giao tiếp giữa trẻ với trẻ, trẻ và cô, trẻ với người lớn....Điều này giúp trẻ tự tin
khẳng định mình, biết cùng nhau hoạt động trong nhóm, biết chia sẽ ý tưởng để
hoàn thành trò chơi của đội mình. Ở các ngày lễ hội tổ chức trong lớp, trẻ không
còn “chơi”chỉ để chơi nữa mà là chơi thật trong cuộc sống.
“Làm quen với các biểu tượng sơ đẳng về toán”cho trẻ mầm non là một
Trong các phiên họp phụ huynh giữa năm, tôi thường nêu gương những phụ
huynh có ý tưởng sáng tạo cùng với giáo viên làm đồ dùng đồ chơi, sưu tầm
nguyên vật liệu để tạo thêm động lực cho phụ huynh trong việc phối kết hợp với
giáo viên nhằm thực hiện tốt việc chăm sóc giáo dục các cháu.
3. Phần kết luận:
3.1. Ý nghĩa của đề tài:
Việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với các biểu tượng sơ đẳng
toán theo theo phương pháp lấy trẻ làm trung tâm có ý nghĩa hết sức quan trọng
trong việc thúc đẩy sự phát triển của trẻ một cách toàn diện. Những phương pháp,
biện pháp và hình thức mà tôi đã vận dụng trên đây lần đầu tiên tại lớp đã giúp tôi
cũng như giáo viên trong trường linh hoạt, chủ động hơn khi tổ chức các hoạt động
giáo dụvà mong rằng có thể có thể sử dụng rộng rãi đối với các trường Mầm non
trên địa bàn toàn huyện.
Việc tổ chức cho trẻ làm quen với toán giúp cô và trẻ giao tiếp cởi mở, thân
thiện, tạo được mối quan hệ tốt đẹp giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường
xung quanh đã tạo cơ hội cho trẻ được chia sẽ, giải bày tâm tư nguyện vọng, mong
ước của trẻ với cô, với bạn. Không chỉ có vậy, việc tổ chức các hoạt động cho trẻ
làm quen với toán đã nhận được sự đồng tình ủng hộ, tham gia đóng góp từ phía
phụ huynh cả vật chất lẫn tinh thần để thỏa mãn mong đợi của họ đối với sự phát
triển của trẻ. Nhận thấy được tầm quan trọng qua việc tổ chức hoạt động cho trẻ
làm quen với toán tôi đã tìm tòi, học hỏi nhằm tổ chức hoạt động một cách linh
hoạt sáng tạo, cung cấp phương tiện, học liệu và những hoạt động đa dạng, những
tình huống có vấn đề và ngày càng phức tạp hơn, có tác dụng kích thích tư duy, lôi
cuốn trẻ tham gia tích cực vào hoạt động tự tìm tòi, giải quyết vấn đề một cách
sáng tạo, trẻ học bằng chơi, chơi mà học một cách vui vẻ; qua đó trẻ trực tiếp lĩnh
13
hội được tri thức, giúp trẻ phát triển hài hòa các lĩnh vực: Thể chất, nhận thức,
- Trẻ được phát triển các phẩm chất cá nhân như tính kiên trì, lòng nhẫn
nại, ý thức tập thể.
- Trẻ nắm được những khái niệm đơn giản về toán, tạo tiền đề cho trẻ bước
vào lớp 1.
14
-Trẻ hứng thú tích cực tham gia hoạt động học bằng chơi, chơi mà học;
kiến thức, kỹ năng được củng cố, nhiều trẻ tỏ ra mạnh dạn tự tin trong giao tiếp,
khả năng sáng tạo được bộc lộ rõ rệt. Trong đó:
Tổng số trẻ
Trẻ hứng thú
Trẻ không hứng thú
44
37/44 chiếm 84 %
7/44 chiếm 16 %
* Đối với phụ huynh:
Đa số phụ huynh hưởng ứng nhiệt tình. Giữa nhà trường - giáo viên - phụ
huynh có sự hợp tác tích cực. Nhiều phụ huynh ngày càng tin tưởng, chăm lo hơn
đến phương pháp giáo dục trẻ, có ý thức đóng góp đồ dùng, đồ chơi và các nguyên
vật liệu , trang thiết bị trong lớp.
3.2. Kiến nghị, đề xuất:
Kính mong các cấp các ngành quan tâm hỗ trợ kinh phí đầu tư các loại trang
thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phong phú đặc biệt là đồ dùng toán học để trẻ được tham
gia tốt hơn nữa các hoạt động.
Trên đây là một vài biện pháp nhỏ của tôi khi áp dụng phương pháp lấy trẻ