SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO HÀ TĨNH
  

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI:
ÁP DỤNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ ĐỂ
NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY - HỌC MÔN THỂ DỤC TRONG TRƯỜNG THPT

-- Năm

học 2014 - 2015--


Sáng kiến kinh nghiệm

LỜI NÓI ĐẦU
Trong xã hội hiện nay, công tác giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ là vấn đề được
quan tâm hàng đầu. Điều này được thể chế hoá trong Luật giáo dục (2005) Luật giáo
dục sữa đổi năm 2008 và các văn kiện đại hội Đảng với mục tiêu giáo dục phổ thông
là giúp học sinh phổ thông phát triển toàn diện về đức – trí – thể - mỹ và các kỹ năng
cơ bản, nhằm phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành
nhân cách con người việt nam XHCN. Vì con người là chủ thể của xã hội, là tiền đề
để đáp ứng công cuộc đổi mới của đất nước, hoạt động TDTT là hoạt động văn hoá
thể chất đó là một bộ phận văn hoá chung của nhân loại, đây là tổng hợp của giá trị
vật chât và tinh thần của xã hội. Chính vì thế, việc nâng cao chất lượng giáo dục thể
chất trong trường học là một yêu cầu cần thiết, đòi hỏi sự đầu tư sáng tạo, cải tiến
trong công tác giảng dạy của mỗi giáo viên nhằm bảo vệ và phát triển tài sản quý báu
của xã hội. Với vai trò của một giáo viên làm công tác giáo dục thể chất trong trường
học, qua quá trình công tác tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm để nâng cao hiệu
quả giáo dục thể chất. Ở đây tôi đưa ra một kinh nghiệm về việc áp dụng “ Một số
biện pháp đổi mới trong kiểm tra, đánh giá nhằm nâng cao hiệu quả dạy - học môn

trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập
nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực”; “Đổi mới căn bản hình thức,
phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực
khách quan. Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước
theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công
nhận. Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kì,
cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của
nhà trường với đánh giá của gia đình và xã hội”.
Trong những năm gần đây Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm vấn đề này, Bộ
GD đã có sự chỉ đạo cải cách về mọi mặt giáo dục trong đó việc đổi mới chương trình
sách giáo khoa cũng như áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy là
một vấn đề hết sức cấp thiết. Điều này thể hiện ở việc sắp xếp nội dung trong phân
3


Sáng kiến kinh nghiệm

phối chương trình đặc biệt trong chương trình mới hiện nay đang thực hiện đổi mới
phương pháp dạy học là tìm ra hình thức, biện pháp tổ chức dạy học sao cho phù hợp
nhằm tạo điều kiện tốt nhất để học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng
tạo và năng lực tự học, tự đánh giá, đem lại niềm vui, niềm say mê, hứng thú. Muốn
đạt được mục đích đó người dạy cần có sự đầu tư tìm hiểu, vận dụng những hình thức
tập luyện, áp dụng phương pháp, phương tiện, dụng cụ giảng dạy phù hợp từng nội
dung, từng tiết dạy để truyền thụ những kiến thức môn học cho các em tiếp thu
nhanh, chủ động và có hiệu quả nhất. Đặc biệt là phải có biện pháp kiểm tra, đánh giá
học sinh như thế nào để thể hiện công bằng khách quan và khích lệ học sinh học tập,
đó là vấn đề cấp thiết được đề cập trong sáng kiến kinh nghiệm này.
II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:
1. Cơ sở lý luận
Trong những năm qua Bộ GD-ĐT thực hiện đổi mới nội dung, chương trình sách

tự học. Nếu rèn luyện cho người học có được phương pháp, kỹ năng, thói quen, ý chí
học thì sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kết
quả học tập nhân lên gấp bội. Vì vậy trong dạy học hiện nay không phải tiếp cận nội
dung chương trình mà phải tiếp cận năng lực người học để có phương pháp dạy học
hợp lý, sự cần thiết phải giáo dục cho học sinh pháp huy tính tự học thì mới đưa lại
hiệu quả cao. Trước đây việc đánh giá kết quả học tập của học sinh ở bộ môn Thể dục
được đánh giá bằng cho điểm như các môn học văn hóa, từ năm 2011 đến nay việc
đánh giá kết quả học tập ở môn thể dục được đánh giá bằng xếp loại ở hai mức Đạt và
Chưa đạt vì vậy việc đánh giá đòi hỏi cần có một quá trình theo dõi sự tiến bộ của
từng em trong cả quá trình học chứ không dừng lại ở việc lấy kết quả khi kiểm tra kết
thúc chương, nội dung.
2. Cơ sở thực tiễn:
Thực trạng học tập môn Thể dục hiện nay như đã nêu trên, thực tế các em ra học
thể dục còn mang tính đối phó, tập cho có tập mà không chú trọng, tự giác rèn luyện
kỹ năng theo yêu cầu bài tập mà giáo viên đề ra, có nhiều học sinh còn có thái độ thờ
ơ, thực hiện uể oải hoặc thiếu tính tập trung nhưng kết thúc nội dung học có thể các
em kiểm tra vẫn đảm bảo mức đạt theo tiêu chuẩn đã được đề ra trong chương trình
sách giáo khoa. Nếu chỉ dựa vào kết quả đó mà đánh giá xếp loại học sinh thì chưa
phản ánh được tính toàn diện và sự tiến bộ của học sinh đồng thời chưa đánh giá được
ý thức thái độ học tập của các em. Vì vậy để đánh giá học sinh được một cách toàn
diện hơn cũng như phát huy hiệu quả dạy - học môn Thể dục trong trường THPT thì
5


Sáng kiến kinh nghiệm

việc đổi mới phương pháp dạy học cần gắn liền đổi mới quá trình dạy học cũng như
đổi mới việc kiểm tra đánh giá thành tích học tập của học sinh, chuyển từ kiểm tra kết
quả học tập cuối môn học, khóa học (đánh giá tổng kết) nhằm mục đích xếp hạng
phân loại sang sử dụng các loại hình thức đánh giá thường xuyên, đánh giá định kỳ


nhằm đáp ứng thực tiễn môn học thể dục hiện nay. Ở đề tài này tôi đưa ra một số biện
pháp đổi mới trong kiểm tra đánh giá học sinh để nâng cao hiệu quả dạy- học môn
Thể dục trong trường THPT.
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ÁP DỤNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI TRONG KIỂM
TRA, ĐÁNH GIÁ:
Bước vào đầu năm học tôi đã tiến hành biên soạn nội dung kiểm tra đánh giá học
sinh, đề ra các yêu cầu cần đạt trong từng biện pháp.Việc đánh giá, xếp loại học sinh
ngoài căn cứ vào mục tiêu theo chuẩn kiến thức, kỹ năng và hành vi thái độ. Để đánh
giá học sinh nhằm động viên khích lệ những học sinh có thể lực yếu, năng khiếu
TDTT hạn chế đồng thời giáo dục tính khiêm tốn, tính tổ chức kỷ luật đối với những
học sinh có thể lực tốt, năng khiếu hoạt động TDTT nổi trội hơn các bạn học sinh
khác trong lớp. Vì vậy tôi đã phổ biến các yêu cầu và áp dụng các biện pháp sau đây
cho các em ngay đầu năm học để học sinh thực hiện.
1. Kiểm tra đánh giá qua ý thức chấp hành tính tổ chức, kỷ luật trong tiết học:
Ngay từ những tiết học đầu tiên của năm học tôi đã tiến hành tập hợp đội hình
những lớp mà tôi được phân công giảng dạy, tiến hành sắp xếp đội hình, phân vị trí
thứ tự tập hợp sau đó ghi tên học sinh vào sơ đồ đã được in sẵn đồng thời quán triệt
yêu cầu khi tập hợp như. (Tập hợp có tác phong nhanh nhẹn, khẩn trương, đứng đúng
vị trí quy định, tuân thủ theo khẩu lệnh của người chỉ huy hoặc giáo viên). Dựa trên
sơ đồ đội hình được sắp xếp, các tiết học giáo viên theo dõi kiểm tra nếu phát hiện
học sinh không chấp hành đúng các yêu cầu nêu trên thì đánh giá là một lần chưa đạt
(CĐ) và đánh dấu vào trong sổ theo dõi, kết thúc học kì nếu học sinh có số lần chấp
hành không đúng quy định trên 1/3 thì học sinh đó được đánh giá là chưa đạt trong
hành vi thái độ.
SƠ ĐỒ VỊ TRÍ XẾP HÀNG HỌC TẬP MÔN THỂ DỤC Lớp:12B9

Giáo viên
LỚP TRƯỞNG
Anh


Linh

Song

Dung

Duyên

Sâm

Ngọc

Oanh

Chiến

Nhung

Nhật

Tin

7


An

Như


chung hoặc đánh giá bạn thực hiện đúng. Vì thế, tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu rút kinh
nghiệm và đưa ra biện pháp và yêu cầu để phát huy tốt hơn việc tự nhận xét đánh giá
của học sinh trong giờ học, đồng thời thông qua việc đánh giá nhận xét bạn để rèn
luyện cho học sinh tính tập trung chú ý tiếp thu bài, nắm được kỹ thuật, yêu cầu cơ
bản của nội dung bài học cũng như tập trung quan sát khi bạn thực hiện. Biện pháp đó
là; vào đầu năm học và đầu các tiết học giáo viên đề ra yêu cầu cơ bản cần nắm và
thực hiện được để yêu cầu học sinh phải tập trung chú ý theo dõi, quan sát nắm kỹ
thuật động tác để có cơ sở đánh giá, nhận xét bạn. Nhưng khi đánh giá phải chính xác,
nếu đánh giá sai về kỹ thuật hoặc bài tập bạn thực hiện (Bạn làm đúng, mình đánh giá
sai hoặc ngược lại) thì giáo viên đánh giá học sinh đó nắm kỹ thuật, nội dung bài tập
của tiết học đó chưa tốt. Ví dụ: Học bài thể dục phát triển chung của nam (từ động tác
1- 4) sau khi tập luyện giáo viên gọi một số em học sinh lên thực hiện và gọi 1-2 em
8


Sáng kiến kinh nghiệm

lên nhận xét tư thế, động tác bạn vừa thực hiện. Qua đó nhận thấy học sinh tập trung
nghe giảng bài và khi đánh giá, nhận xét bạn thì các em rất thận trọng, không có biểu
hiện nể nhau hoặc đánh giá chung chung.
b/ Tổ chức đánh giá và tự đánh giá lẫn nhau:
- Thông thường trong một tiết học giáo viên thường đánh giá chủ yếu bằng kiểm tra
bài cũ hoặc nhận xét đánh giá khi cũng cố bài học, nhưng để phát huy hiệu quả việc tự
đánh giá của học sinh để các em nhận thấy những hạn chế, yếu kém của bản thân để
có thời gian khắc phục sửa sai nên tôi thường kết hợp vừa kiểm tra vào đầu các tiết
học cũng như kết hợp trong quá trình các em đang ôn luyện một nội dung nào đó giáo
viên có thể gọi một số em lên tự thực hiện, sau đó gọi một vài em đánh giá nhận xét
bạn.
- Thứ hai, là giáo viên sử dụng hình thức biện pháp đánh giá nhận xét như đã nêu trên
trong kiểm tra đánh giá học sinh cuối một nội dung học hoặc cuối kì, đó là một em

đó giáo viên mới đặt câu hỏi để học sinh trả lời sau đó giáo viên mới và bổ sung nếu
chưa đầy đủ. Ví dụ: học tiết 1 nội dung giới thiệu kỹ thuât đẩy tạ kiểu “lưng hướng
ném”. Sau khi học sinh quan sát tranh, giáo viên đặt câu hỏi: Em nào cho biết kỹ thuật
đẩy tạ lưng hướng ném được chia thành mấy giai đoạn ? hoặc em hãy thực hiện tư thế
động tác giai đoạn chuẩn bị ?; em hãy cho biết yêu cầu động tác cầm tạ ?...
6. Kiểm tra đánh giá học sinh qua năng lực cá nhân như sau.
- Tôi tiến hành phân công và gọi học sinh thay nhau luân phiên lên làm lớp trưởng, tổ
trưởng tổ học tập để quản lý, điều hành hoạt động trong giờ học, thông qua đó nhằm
rèn luyện cho các em tâm lý vững vàng trước hoạt động tập thể đồng thời đánh giá
năng lực điều hành của từng em.
- Yêu cầu học sinh tự chọn và biên soạn 1 trò chơi vận động phù hợp với lứa tuổi và
sở thích của học sinh để tổ chức trong các tiết học.
Qua hoạt động quản lý, điều khiển học tập cũng như tổ chức trò chơi của học sinh
(người quản trò), giáo viên nhận xét năng lực điều hành, tổ chức của từng học sinh
nhằm xây dựng, giáo dục cho các em có tâm lý vững vàng khi tham gia các hoạt động
tập thể.
Sau khi kết thúc một chuyên đề, một chương thì giáo viên tiến hành thu thập tổng
hợp các thông tin trên cơ sở các biện pháp áp dụng nêu trên cùng với kết quả kiểm tra
cuối nội dung từ đó giáo viên nhận xét đánh giá và quyết định xếp loại đạt hay chưa
đạt ở nội dung đó cho từng em học sinh, cụ thể như sau.
T
T

Họ và tên

Tính tổ
chức kỷ
luật

Đánh giá

Lê Văn Anh
Trần Văn Báu
Ngô Văn Cường
Đậu Thị Hương

+++--++
+-+++-+
++++

+-+-+
+--++-+-+
+-+++
+++-+

Tốt
chưa tốt
Tốt
Tốt
Tốt

++++
---++
++++
++++
++++

Tốt
Khá
Tốt
Tốt

Lớp
12B6
12B7
12B8
12B9
12B10
12B11
Tổng

Sĩ số
42
41
41
43
41
39
247em

Kết quả xếp loại cuối kì I
Loại (Đ)
%
Loại (CĐ)
%
40
95%
2
5%
40
97,5%
1

học sinh, để học sinh học tập đạt kết quả tốt hơn. Đánh giá kết quả học tập của học
sinh cần sử dụng phối hợp nhiều công cụ, phương pháp và hình thức khác nhau. Đối
với môn Thể dục mục tiêu quan trọng nhất và xuyên suốt từ bậc Tiểu học đến Trung
học phổ thông là góp phần giữ gìn sức khỏe, nâng cao thể lực, tuy nhiên trong quá
trình dạy học môn Thể dục để có được các kỹ năng vận động (trình độ vận động) thì
phải có kiến thức chuyên môn thể dục, nắm được các khái niệm, các mối quan hệ,
thuật ngữ chuyên môn thì mới hình thành được kỹ năng vận động, kỹ thuật động tác.
11


Sáng kiến kinh nghiệm

Với khái niệm đó trong quá trình dạy học môn thể dục trong trường phổ thông tôi đã
áp dụng một số biên pháp đổi mới kiểm tra, đánh giá để nhằm mục đích đánh giá
được năng lực của học sinh một cách chính xác, công bằng và khách quan đồng thời
động viên khích lệ các em tích cực học tập tốt hơn, đây là một kênh thông tin phản
ánh kết quả dạy và học từ đó giúp giáo viên và học sinh biết được mức độ đã đạt được
cũng như những tồn tại, hạn chế để có biện pháp khắc phục. Vì vậy việc đánh giá cần
phải đổi mới để phù hợp với đánh giá quá trình tiến bộ cũng như năng lực cá nhân của
học sinh. Từ đó nhận thấy tính hiệu quả của biện pháp nêu trên đã làm tăng chất
lượng trong giờ học thể dục.
Để vận dụng tốt và có hiệu qủa các biện pháp nêu trên nhằm nâng cao chất lượng
dạy - học và phát huy tính tự giác tập luyện cho học sinh đòi hỏi người giáo viên phải
nhiệt tình, say mê với nghề, đầu tư bài soạn và đặc biệt phải rèn luyện năng lực sư
phạm, năng lực tổ chức dạy học, theo dõi kiểm tra đánh giá học sinh trường xuyên thể
hiện công bằng, khách quan. Từ đó mới tạo được động lực thúc đẩy tinh thần, thái độ
học tập của học sinh.
Bằng thực tế làm công tác giảng dạy môn Thể dục ở trường THPT trong những
năm qua tôi đã đúc rút qua từng tiết dạy, dự giờ đồng nghiệp cũng như nghiên cứu tìm
hiểu qua tài liệu, sách báo. Bản thân tôi đã mạnh dạn đưa vào áp dụng một số biện


2. Sách 100 trò chơi vận động cho học sinh THPT
(Nhà xuất bản GD 1996). Trần Đông Lâm - Chủ biên
3. Tài liệu dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng
phát triển năng lực học sinh.

(Vụ giáo dục trung học)

4. Sách giáo viên thể dục lớp 10 - 11 - 12

(Chương trình mới)

5. Sách tài liệu bồi dưỡng giáo viên lớp 10 - 11 -12 (Nhà xuất bản giáo dục).

14