CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số: ..................................
1. Tên sáng kiến: Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp
5
2. Lĩnh vực áp dụng: Công tác chủ nhiệm lớp
3. Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết
Trong xã hội hiện nay, các phương tiện thông tin đại chúng đã có nhiều bài
viết về tình trạng học sinh bị sa sút về đạo đức, gặp thầy/cô, người lớn không
chào hỏi, thờ ơ trước những khó khăn của mọi người, không chia sẻ với những
bất hạnh của người khác, ... đã làm cho giáo viên và phụ huynh hết sức lo lắng;
Thực tế nhiều năm nay, giáo viên chủ nhiệm lớp chỉ chú trọng đến chất
lượng học tập của học sinh về kiến thức- kĩ năng mà quên đi việc theo dõi thái
độ học tập như thế nào là đúng, hành vi đạo đức nào được làm, hành vi đạo đức
nào không được làm,… Từ đó dẫn đến tình trạng nhiều học sinh đạt kết quả rất
cao nhưng lại thiếu đi sự chia sẻ, cảm thông với bạn, chưa biết giúp đỡ mọi
người lúc khó khăn, ...
Vì vậy, vấn đề cấp thiết hiện nay đặt ra cho giáo viên chủ nhiệm là phải
nghiên cứu, tìm tòi những biện pháp để giúp học sinh hình thành nhận thức
đúng đắn trong cách nhìn nhận về đạo đức, lối sống, về cái thiện, lòng bao
dung, tính tự trọng, nhân cách sống và trong các mối quan hệ với mọi người.
Chính vì vậy, người giáo viên chủ nhiệm lớp cần phải thật sự yêu nghề, dành
trọn tình cảm cho các em, đối xử với các em như người bạn, người em của mình
để uốn nắn, kịp thời giúp các em phát triển toàn diện các mặt. Trong đó giáo
dục đạo đức là vô cùng quan trọng. Nó góp phần định hình và phát huy những
phẩm chất cần thiết của nhân cách con người với những hành vi cao đẹp đầy
tính nhân văn.
- Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp
Các giải pháp tôi đưa ra sẽ giúp giáo viên chủ nhiệm thực hiện việc giáo
dục đạo đức cho học sinh của mình một cách nhẹ nhàng, gần gũi, hợp tác nhưng
mang lại hiệu quả cao; giúp các em học sinh phát triển nhân cách đúng đắn, có
2
những hành vi, ngôn ngữ ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ với mọi
người xung quanh và với chính bản thân các em. Từ đó, góp phần xây dựng
những phẩm chất tốt đẹp trong tâm hồn các em.
- Cách thức thực hiện, các bước thực hiện giải pháp
Như vậy để làm tốt việc giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 5 ở trường tiểu
học hiện nay, giáo viên chủ nhiệm cần thực hiện tốt những nội dung sau:
Nâng cao chất lượng giảng dạy môn đạo đức lớp 5
- Môn đạo đức được xem là một trong những môn học quan trọng để thực
hiện nhiệm vụ giáo dục tư tưởng, tình cảm, pháp luật cho học sinh một cách trực
tiếp, hoàn chỉnh và sâu sắc. Do vậy, giáo viên chủ nhiệm chính là người trực tiếp
giảng dạy môn đạo đức cho học sinh lớp mình. Ví dụ: Khi dạy cho học sinh học
bài "Em là học sinh lớp Năm" giáo viên giúp cho các em biết được vai trò mình
là anh, là chị trong trường phải có những hành vi và việc làm tốt để làm gương
cho các lớp dưới noi theo bằng việc làm cụ thể (xếp hàng ngay ngắn, không
chen lấn, xô đẩy nhau trước khi vào lớp cũng như lúc ra về để đảm bảo trật tự;
bỏ rác đúng nơi quy định, không vứt rác bừa bãi để giữ vệ sinh chung; nói
chuyện lịch sự, ngôn ngữ phù hợp khi giao tiếp; biết nhường nhịn các em lớp
dưới, … ). Yêu cầu giáo viên khi dạy môn đạo đức là:
+ Phải tự trao dồi phẩm chất đạo đức, phải chú tâm đi sâu tìm hiểu đặc
trưng bộ môn, có phương pháp dạy học theo hướng tích cực như: Thảo luận
nhóm, đóng vai, phỏng vấn, …; sử dụng tranh, ảnh minh họa phù hợp với nội
dung bài học nhằm tăng sự hứng thú cho học sinh;
thầy giáo, cô giáo và người khác; chăm làm việc nhà giúp đỡ cha mẹ; tích cực
tham gia các hoạt động, phong trào học tập, lao động và hoạt động nghệ thuật,
thể thao ở trường và ở địa phương; tích cực tham gia và vận động các bạn cùng
tham gia giữ gìn vệ sinh, làm đẹp trường lớp, nơi ở và nơi công cộng;
+ Tự tin, tự trọng, tự chịu trách nhiệm: Mạnh dạn khi thực hiện nhiệm vụ
học tập, trình bày ý kiến cá nhân; nhận làm việc vừa sức mình; tự chịu trách
nhiệm về các việc làm, không đổ lỗi cho người khác khi mình làm chưa đúng;
sẵn sàng nhận lỗi khi làm sai;
+ Trung thực, kỉ luật, đoàn kết: Nói thật, nói đúng về sự việc; không nói
dối, không nói sai về người khác; tôn trọng lời hứa, giữ lời hứa; thực hiện
4
nghiêm túc quy định về học tập; không lấy những gì không phải của mình; biết
bảo vệ của công; giúp đỡ, tôn trọng mọi người; quý trọng người lao động;
nhường nhịn bạn;
+ Yêu gia đình, bạn và những người khác; yêu trường, lớp, quê hương, đất
nước: Quan tâm chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh em; kính trọng người lớn, biết ơn
thầy giáo, cô giáo; yêu thương, giúp đỡ bạn; tích cực tham gia hoạt động tập thể,
hoạt động xây dựng trường, lớp; bảo vệ của công, giữ gìn và bảo vệ môi trường;
tự hào về người thân trong gia đình, thầy giáo, cô giáo, nhà trường và quê
hương; thích tìm hiểu về các địa danh, nhân vật nổi tiếng ở địa phương;
- Hàng tháng, giáo viên thông qua quá trình quan sát, ý kiến trao đổi với
cha mẹ học sinh và những người khác (nếu có) để nhận xét học sinh, ghi vào sổ
theo dõi chất lượng giáo dục. Giáo viên đánh giá mức độ hình thành và phát
triển một số phẩm chất;
- Vào cuối học kì I và cuối năm học, giáo viên chủ nhiệm họp với các giáo
viên dạy cùng lớp, thông qua nhận xét quá trình và kết quả học tập, hoạt động
giáo dục khác để tổng hợp đánh giá mức độ hình thành và phát triển phẩm chất
của từng học sinh: Những biểu hiện nổi bật của phẩm chất, sự tiến bộ, mức độ
không chỉ thực hiện nội dung bài giảng mà phải rèn cho học sinh biết áp dụng
kiến thức đã học vào thực tế, từ đó hình thành các thói quen đạo đức. Học sinh
tiểu học rất nghe lời và làm theo thây cô giáo. Các em thường coi thầy cô giáo là
thần tượng và luôn đúng;
- Mỗi giáo viên phải là tấm gương sáng cho học sinh học tập và noi theo.
Là tấm gương trong lời nói, cách cư xử, thái độ trong giao tiếp giữa giáo viên
với giáo viên, giáo viên với Ban giám hiệu, giáo viên với học sinh, giáo viên với
phụ huynh, giáo viên với các lực lượng xã hội;
- Mỗi giáo viên cần có thái độ kiên quyết với những học sinh có biểu hiện
hành vi thiếu văn hoá và cùng có phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và các lực
lượng xã hội trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh .
Phối hợp tốt với giáo viên chủ nhiệm các lớp cùng khối và giáo viên
Tổng phụ trách của trường
6
- Phối hợp tốt với giáo viên chủ nhiệm các lớp cùng khối để trao đổi
phương pháp giáo dục đạo đức học sinh đạt hiệu quả; học hỏi kinh nghiệm giáo
dục học sinh chưa ngoan của các giáo viên chủ nhiệm lớp khác để có hình thức
giáo dục các em có hành vi ứng xử phù hợp, cố gắng học và đạt kết quả cao
trong học tập;
- Phối hợp tốt với giáo viên Tổng phụ trách của trường để học sinh hoàn
thành sổ chi đội đúng thời gian và cập nhật đầy đủ các thông tin theo quy định;
hoàn thành quỹ Đội; tham dự Đại hội liên Đội; tham dự Đại hội cháu ngoan Bác
Hồ; chọn học sinh có hoàn cảnh khó khăn trao học bỗng, nhận quà, ... Phát động
phong trào theo chủ điểm hàng tháng:
+ Tháng 9-10 chủ điểm "Truyền thống nhà trường": Thi đua thực hiện
nghiêm túc nội qui của trường, của lớp (đi học đều và đúng giờ, tích cực tham
gia các hoạt động học tập, giữ gìn sách vở đồ dùng học tập, thực hiện tốt tác
trường thuận lợi cho học sinh luyện tập, thực hành kiến thức đã học;
- Giáo viên thực hiện nghiêm túc các giờ sinh hoạt lớp, nêu gương tốt, việc
làm tốt, những hành vi đạo đức tốt cho học sinh học tập; gặp riêng những em
học sinh có những hành vi còn sai lệch, nhẹ nhàng hướng các em đến những
việc làm tốt, làm hay, những hành vi đúng đắn; tuyên truyền để học sinh tham
gia tích cực các phong trào “kế hoạch nhỏ”, “ngôi nhà khăn quàng đỏ”, “hủ gạo
tình thương”, phong trào “nuôi heo đất”, “hành trình giúp bạn vượt khó” giúp
bạn vượt khó, ... Từ đó, giáo dục các em ý thức biết chia sẻ, cảm thông và biết
giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh khó khăn trong lớp, trong trường;
- Thành lập các nhóm “Bạn tốt” trong học sinh. Vận động các bạn cùng lớp,
cùng trường giữ vệ sinh môi trường xanh-sạch-đẹp. Hướng dẫn các em giữ gìn
vệ sinh thân thể. Nhờ đó mà động viên được cả về vật chất lẫn tinh thần, giáo
dục đạo lý, tạo nên tình người sâu nặng, đằm thắm, khối đoàn kết gắn bó trong
trường học tốt hơn. Đẩy lùi những thói hư tật xấu, hình thành những thói quen,
hành vi đạo đức tốt;
Xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh
- Hình ảnh của các thầy giáo/cô giáo, nhân viên nhà trường cũng tác động
lớn đến việc hình thành đạo đức, nhân cách cho học sinh. Thầy giáo/cô giáo
không chỉ truyền dạy kiến thức cho học sinh mà thông qua những bài giảng các
8
em bắt chước cả cử chỉ, ánh mắt, cách cư xử với các bạn. Rất nhiều học sinh lớn
lên, lựa chọn nghề nghiệp… do chịu ảnh hưởng từ thầy/cô mình đã học;
- Những hình ảnh đẹp của các thầy giáo/cô giáo sẽ có những tác động tích
cực đến suy nghĩ, hành động, việc làm của các em. Chính vì vậy, giáo viên phải
luôn gương mẫu trước học sinh của mình: Không hút thuốc, không dùng điện
thoại khi lên lớp, không nói chuyện thô lỗ với đồng nghiệp; xây dựng các mối
quan hệ gần gũi, thân tình giữa giáo viên với giáo viên, giáo viên với học sinh,
với cán bộ quản lý, với phụ huynh học sinh. Tạo được uy tín với học sinh, phụ
các mạnh thường quân trong và ngoài xã nhà hỗ trợ cho các em đạt thành tích
xuất sắc trong năm để các em cố gắng vươn lên học tốt. Đặc biệt là các em có
hoàn cảnh khó khăn có thể trao cho các em các phần học bỗng có giá trị giúp các
em tiếp tục đến trường;
- Phối hợp với Hội Phụ nữ tổ chức các hoạt động vui chơi, thể dục thể thao,
văn nghệ. Bởi vì việc hình thành và rèn luyện các hành vi, thói quen đạo đức
cho học sinh tiểu học đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển nhân
cách. Nó giúp cho các em phát triển thành những con người có nhân cách toàn
diện.
3. 3. Khả năng áp dụng của giải pháp
- Đề tài này không những áp dụng cho học sinh lớp tôi mà có thể áp dụng
cho học sinh các lớp khác trong tổ. Đặc biệt, có thể áp dụng cho tất cả các khối
lớp trong trường tiểu học;
- Đề tài này giúp cho giáo viên có suy nghĩ tích cực hơn khi tìm tòi thêm
những kinh nghiệm giáo dục trong công tác chủ nhiệm lớp góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.
3.4. Hiệu quả, lợi ích thu được
- Đối với học sinh
+ Các em học sinh trong lớp đã có sự chuyển biến rõ rệt. Các em có tinh
thần tập thể rất cao, biết yêu thương, giúp đỡ nhau hơn trong học tập, biết giữ vệ
sinh cá nhân sạch sẽ, luôn chăm ngoan, biết giúp đỡ mọi người xung quanh, là
một tập thể thống nhất đoàn kết. Lớp luôn dẫn đầu trong thi đua hàng tuần,
không còn học sinh vi phạm về nói tục, chửi thề, luôn biết kính trên nhường
dưới. Cán bộ lớp năng động, quản lí lớp tốt, có hành vi ứng xử phù hợp. Các em
học yếu, học chậm và không ngoan đã thực hiện tốt nội quy nhà trường. Các em
10
biết tự học ở nhà, tự tin phát biểu ý kiến trước tập thể, rất tích cực tham gia các
đạt giải nhất vẽ tranh, 3 HS đạt giải nhất hội thao chào mừng ngày Nhà giáo Việt
Nam 20.11.
- Đối với giáo viên
+ Nắm vững tầm quan trọng về công tác giáo dục đạo đức cho học
sinh tiểu học. Biết áp dụng các biện pháp trong việc giáo dục đạo đức học sinh
đạt hiệu quả cao nhất;
+ Hoàn thành tốt công tác chủ nhiệm của mình, phối hợp tốt với giáo viên
bộ môn, thường xuyên liên lạc với phụ huynh học sinh để nắm tình hình học
sinh và nhận được sự tin tưởng, quý mến từ đồng nghiệp và phụ huynh. Năm
học 2014 - 2015 đã vận động được 200 quyển tập và 570 000 đồng hỗ trợ phát
thưởng cuối năm. Đầu năm học 2015-2016 đã vận động được 3 bộ đồng phục hỗ
trợ cho 3 em học sinh nghèo của lớp;
- Đối với nhà trường
Từ sự thành công trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh
ở lớp đã giúp các em luôn ngoan ngoãn, phát triển nhân cách
đúng đắn, luôn chăm lo học tốt làm cho thành tích của lớp luôn
đi đầu trong các phong trào thi đua. Từ đó, chất lượng giáo dục
của nhà trường được giữ vững và không ngừng nâng lên góp phần
nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học nói chung./.
12