VAI TRÒ CÀC TÓ CHlTC XÀ HÒI DÓI VÓ^
PHÀT TRIÉN XÀ HÒI VA QUÀN LY XÀ HÒI Ò VIÉT NAM
TRONG DIÈU KIÈN PHÀT TRIÉN KINH TÉ THI TRlTÒNG
VA XÀY DlTNG NHÀ NUÓC PHÀP QUYÉN
XÀ HÒI CHÙ NGHÌA
Tliang Vàn Phùe

1. Khài quàt ve thuc trang tó chùc xà hgi ó Viét Nam
Càc td chùc xà hdi vdi tu càch là hình Ihùe lièn hièp eùa con ngudi là mot
trong nhùng phuong thùc td chùc ddi sdng xà boi càn Ihiét, hgp ly trong ITnh vye
"phi iihà nude", nhàm phàt huy tinh nàng ddng, sàng tao, ly giàe, ly quàn eùa ngudi
dàn, cóng dòng dàn cu, dóng thòi góp phàn tao ra sy càn bang giùa nhà nude va eà
nhàn, càc cdng ddng dàn cu. Trong xà hdi hièn dai, càc td chùc xà bòi phàt trién rat
phong phù da dang, vdi nhiéu loai hình va tèn ggi rat khàc nhau nhu: lièn hièp, hiép
hdi, bòi, lièn doàn, càu lac bg, quy, vién, trung tàm, hdi dòng, ùy ban, nhdm tình
nguyén, v.v... thyc hièn càc chùc nàng, vai trd xà bòi, hoàe mye dich nghè nghiép,
bào ve mói truòng, tu thien, nhàn dao...
O Viét Nam, trong thòi ky ddi mdi phàt trién kinh té thi truòng, càc tó chùc
xà boi ngày càng tàng nhanh ve so lugng va phong phù ve loai hình, hình thùc tó
chùc, da dang ve phuong thùc boat dòng. Vai Irò eùa càc tó chùc xà bòi ngày càng
Irò nén quan trgng ddi vdi phàt trién xà hdi va quàn ly phàt trién xà hdi, giài quyèt
càc vàn de xà hdi ma nhà nude "khdng vdi Idi" hoàe kém hiéu qua trong ddi sdng
eùa càc cdng ddng dàn cu; gdp phàn làm giàm tàc ddng tièu cyc eùa kinh té Ibi
trudng. hdi nhùng boat ddng dde làp bào ve quyén va Igi ich chinh dàng, hgp phàp
eùa càc td chùc này ddi vdi tùng nhdm cdng ddng.
Thyc té hién nay d nude la, ngày càng ed nhiéu td chùc xà boi duge thành
làp, boat ddng trong tàt cà càc ITnh vye ddi sdng xà hdi vdi càc md hình va tèn ggi
rat da dang, phong phù. Tinh dén thàng 10/2012 dà ed gàn 500 hdi ed pham vi boat
TS.. Vién truòng Vién Nhirng vàn de phàt trién (VIDS), Nguyén Thù truòng Bò Nói vu.
319


Tu két qua nghién cùu ve: "Vai trd càc td chùc xà hdi ddi vói phàt trién xà boi
va quàn ly phàt triln xa hdi d Viét Nam trong dilu kién phàt triln kinh ti thi trudng
va xày dyng Nhà nude phàp quyén xà hdi chù nghTa - Co sd ly luan va thyc lién" va
xu huc'mg phàt trién manh eùa càc td chùc xà hdi trong dilu kién chuyen sang nln
kinh té Ibi trudng dinh hudng xà hdi chù nghTa, xày dyng nhà nude phàp quyln eùa
dàn, do dàn, vi dàn va hdi nhàp qude ti. Idi xin trình bay mdt so vin di co bàn vdi
mong mudn phàt huy hon nùa vai trd càc tó chùc xà hdi dói vdi phàt triln xa hdi va
quàn ly phàt trién xà hdi d Viét Nam hién nay.
320


VAI TRÒ CÀC TÓ C H Q C XÀ HÒI DÓI VÓI PHÀT TRIÉN XÀ HÒI...

2. Khàng dinh su càn thiét tiép tue dói mói nhàn thuc, quan diém ve vi tri,
vai trò eùa càc tó chùc xà hói ò' nude ta hién nay
Phàt huy vai trò eùa càc tó chùc xà bòi ò nude ta hién nay phài duge tiép càn
Iheo phuong phàp càu trùc he thdng va dy bào, tue là xem xél tó chùc xà bòi trong
càc mdi quan he giùa thyc thè boat ddng, thiét che bd mày, càc chù thè, trong sy tàc
ddng qua lai giùa Nhà nude - Ibi trudng va xà boi, giùa dàn chù vdi phàp luàl va
phàp quyén, giùa thè che phàt trién xà hdi va quàn ly phàt trién xà hdi vdi thè che
quàn ly càc td chùc xà hdi.
2.1. Phàt huy vai trò càc tò chùc xà hpi trong phot trién xà hòì va quàn ly
phàt trién xà hpi phài xuàt phot tir nhàn thuc rò tinh tàtyéu khàch quan su hình
thành va phàt trién eùa càc tò chuc xà hpi d nude ta
Sy hình thành va phàt trién eùa càc td chùc xa hdi khdng phài là do y dinh chù
quan tao làp ra, ma là san phàm eùa qua trình beh su ly nhién, chiù sy chi phdi, tàc
ddng eùa nhùng nhàn td khàch quan va chù quan nhàt dinh nhàm mye dich dàp ùng
nhùng nhu càu eùa sy phàt trién xà hdi. Td chùc xà hdi vùa là nhu càu lién két, giao
luu eùa ngudi dàn, vùa là phuong thùc va mdi truòng tap hgp càc tàng Idp nhàn dàn
de day manh càc boat ddng, càc phong trào xa hdi eùa nhàn dàn, hudng vào mye


hdi ddi vdi phàt trién xà hdi va quàn ly phàt trién xà boi d nude ta, duge thè hièn
trén càc mal:
Thù nhàt, tap hgp càc nhu càu eà nhàn, nhdm, td chùc, cdng ddng de hình
thành nén càc nhu càu xà hdi, nhu càu ehinh sàeh. Td chùc xà hdi ra ddi dàp ùng
nhu càu ly nhién eùa con ngudi trong viée lién két ly nguyén càc cà nhàn dya trén
sy tin cày làn nhau vói mye dich giùp dd, trao ddi kinh nghiem, chia sé tàm tu, tình
càm, thè hién nhu càu vai chat va tinh thàn, bào ve Igi ich... Nhu càu lién két giùa
càc cà nhàn gàn lién vdi quyén con ngudi, quyén cdng dàn, sy phàt trién y thùc va
nàng lye ly quàn cdng ddng, trong dd ed y thùc ly quàn ehinh mình eùa nidi cdng
dàn, mdi thành vién xà hdi.
Thù hai, doàn két ngudi dàn, eùng ed ddng thuàn xa hdi, tao mdi trudng xà bòi
thuàn Igi de ngudi dàn tham già quàn ly phàt trién xà hdi. Càc sinh boat trong càc
cdng ddng, càc td chùc là mdi truòng thuàn Igi de hình thành va phàt trién tri thùc
va ky nàng quàn ly xa bòi, giùp cho càc hdi vién vugt qua nhìmg phuong thùc, càeh
làm truyèn thdng, chia sé thdng tin, thày rd càc mye tièu phàt trién xà hdi, tini kiém
càc ngudn lyc de quàn ly phàt trién xà hdi.
Thù ba, tham già xày dyng co che, chinh sàeh, phàp luàl va giàm sàt, phàn bién
-xà boi ddi vdi co che, chinh sàch, phàp luàt ve phàt trién xà hdi va quàn ly phàt trién
xà hdi, gdp phàn xày dyng mói trudng thyc hành dàn chù va hoàn Ihién nhà nude
phàp quyén; tham già tryc fiép viée giàm sàt, kiém tra boat ddng eùa bd niày cdng
quyén va hành vi eùa ddi ngù càn bd, cdng chùc nhà nude, gdp phàn ngan chàn va
khàc phye tình trang quan liéu, tha hda va lam quyén trong càc co quan nhà nude.
Thie tu, thyc hién càc cam két, phdi hgp vdi nhà nude trong td chùc eung ùng
càc dich vy cdng gdp phàn phàt trién xà hdi va quàn ly phàt trién xà hdi.
Càc td chùc xà hdi tham già chù ddng, tich cyc va ty nguyén thyc hién mot sd
cdng viée eùa Nhà nude trong eung ùng dich vu cdng, hd Irg cho boat ddng eùa
Chinh phù trong viée phàn phdi dich vu, tàng chat lugng dich vy, làm giàm gành
nàng eùa Nhà nude. Càc td chùc xà hdi dà tham già tich cyc va thyc hién ed hiéu
qua chù truòng xà boi hda càc boat ddng giào due, y té, vàn hda, khoa hgc ky thuat,

He Ihóng ehinh tri trong dói mdi da ngày càng hudng Idi viée dàp ùng càc
nhu ciu xà hdi va qua trình dàn chù hda de phàt triln dàn chù sé dinh hình ngày
càng rò hon vi thè, vai trd, tàc dyng eùa càc tó chùc xà hdi, tich cyc hda dòi sdng
xà hdi dàn sy.
Nhà nude phàp quyén khdng chi thyc hién chùc nàng chinh tri - quàn ly va
quàn tri xà hdi ma cdn ngày càng md rgng chùc nàng xà boi, hudng vào phye vu xa
hdi tàng cuòng dich vy cdng trong ddi sdng xà boi dàn sy. Chinh dièu dd dà khàch
quai hda vai trd quan trgng, khdng thè thiéu eùa càc td chùc xà hdi, eùa ddi sdng
dar sy va boat ddng xà hdi dàn sy.
2.4. Phàt huy vai trò eùa càc tè chùc xà hpi dòi vài phàt trién xà hpi va
quàn ly phàt trién xà hpi phài trén ca sd mòi trudng, khòng gian thuàn lai de càc
thành vién, hpi vién va tò chùc xà hpi thuc hipn co hiéu qua muc tièu ich nu&c,
Igi dàn
DÓi mdi manh me md hình td chùc va phuong thùc boat ddng eùa càc td chùc
xa idi nhàm nàng cao hiéu qua boat ddng, han che va tién Idi ehàm dui xu hudng
"nlà nude hóa", "hành ehinh hda". DÓng thdi filp tyc nghién cùu hoàn thién h?
théng Ibi chi quàn ly nhà nude dói vdi càc tó chùc xà boi theo hudng két hgp phàt
huy vai trd ty quàn eùa tó chùc - quàn ly noi bd vdi quàn ly eùa Nhà nude nhàm
323


VIÉT NAM HQC - KY YÉU HÓI THÀO QUÓC TÉ LÀN THlT TU

mot mal bào dàm tinh chat "phi nhà nude", màt khàc tàng cuòng sy kiém tra, giàm
sàt eùa càc co quan nhà nude dói vdi càc tó chùc xà boi. Quy dinh rd quyln va
nghTa vu eùa càc td chùc xà hdi va tràch nhiém eùa càc co quan quàn ly nhà nude
ddi vdi td chùc va boat ddng eùa càc tó chùc xà boi, tao dilu kién dh càc tó chùc
này boat ddng dùng hudng, ed hiéu qua. Thi che hda quyln va co chi tham già eùa
càc td chùc xa hdi trong viée hoach dinh chù truòng, chinh sàeh eùa Dàng, xày
dimg vàn bàn quy pham phàp luàt eùa Nhà nude, nhàt là co chi giàm sàt, phàn bién


VAI TRÒ CÀC TÓ Cnij-C XÀ HÒI DÓI VÓI PHÀT TRIÉN XÀ HÒI...

phài thyc sy là cuge vàn dóng, Ihóng tin, tuyén truyèn ve muc dich, tón chi eùa tó
chùc, Ihu hùt duge sy quan tàm chù y eùa nhóm dói lugng va eùa xà boi...
Thù hai, phuong thùc boat dòng eùa càc tò chùc xà bòi, ve càn bàn khàc càc
boat dòng hành ehinh, chù yèu Ihóng qua vàn dòng, thuyèt phye de Ihu hùt hgi vién
va dói lugng eó eùng sd thich, nghè nghiép, Igi ich... tham già vào boat ddng eùa td
chùc mình, ddng thdi ggi md duge tinh thàn sàng tao va Idng bang bài eùa ddi ngù
càn bd. Thdng qua càc boat ddng eùa td chùc xà boi ma tao ra càc "diém sàng", càc
"md hình mdi", d dd mang lai Igi ich eùa hdi vién va lièn bd cho cdng ddng hoàe
cho xà boi, ed sue thuyét phye va hudng dàn cho cà td chùc làm theo. Tinh thàn dàn
chù, Ihu thàp mgi sàng kién trong td chùc, ed vù cho guong Idi va nhàn td mdi là
phuong thùc hiéu qua nhàn rgng càc boat ddng hùu ich eùa mdi td chùc xà hdi.
Thù ba, càc td chùc xà boi phài khàc phye mgi biéu hién hành chinh hda trong
td chùc, hình thùc trong càc boat ddng, khdng gàn bd va thyc sy vi Igi ich hdi vién,
nhdm nghè nghiép, cdng ddng xà hdi ma td chùc dai dien. Chù trgng ddi mdi td
chùc va boat ddng eùa bd mày lành dao boi d càp Trung uong theo tinh thàn tinh
gon, hiéu qua, dàm bào viée dièu hda, phdi hgp boat ddng eùa càc càp hgi, càc hdi
thành vién dal hiéu qua. Ddi vdi càc lièn hiép boi, hgi lién hiép càn chù y quan he
phdi hgp boat ddng ngang - dgc giùa càc td chùc thành vién de vùa tao nén sue
manh long hgp chung, vùa phàt huy tinh nàng ddng, sàng tao eùa tùng td chùc
thành vién.
Thù tu, quan tàm hon nùa dén cdng tàc dào tao, boi dudng ddi ngù càn bd eùa
càc tó chùc xà boi d dia phuong, co sd de hg ed ky nàng boat ddng xà hdi chuyén
sàu va chuyén nghiép làm ndng edt tao ngudn càn bg cho càc td chùc xà boi; sdm
hình thành nghè cdng tàc xà hdi va hình thành ngành dào tao ITnh vye cdng tàc xà
boi, chù trgng van ddng nhùng ngudi tièu biéu trong dàn cu, phàt huy duge vai trd
eùa hg trong boat ddng eùa càc td chùc xà boi, de nàng cao hiéu qua boat ddng eùa
càc bòi; dóng thdi ed co che hgp ly de Ihu hùt lyc lugng càn bd tré tham già dào tao

phàt trién; dàm bào hai hda giùa Igi ich eùa cà nhàn va cdng ddng xà hdi.
+ Thè che quàn ly càc td chùc xà hdi dàp img nhu càu dàn chù hda xà hdi, xa
hói hóa nhiém vu phàt trién xà hgi; thich ùng vói qua trình boi nhàp càc ITnh vye
ddi sdng (kinh té, vàn hda, xà hdi...) vdi khu vye va thè gidi.
+ The che quàn ly càc td chùc xà bòi két hgp chat che giùa ty quàn eùa càc td
chùc xa hdi vdi quàn ly eùa nhà nude ddi vdi td chùc xa bòi; phàt huy tinh ty quàn
eùa td chùc xà boi trong khudn khd phàp luàt eùa Nhà nude nhàm khàc phye hành
chinh hda, nhà nude hda, ddng thdi han che tinh ty phàt hoàe Igi dyng danh nghTa td
chùc xa hdi de boat ddng kinh doanh kiém Idi, thàm chi vi muc dich chinh tri, gay
màt dn dinh chinh tri - xà hdi.
+ Thè che quàn ly càc td chùc xà boi phù hgp vdi tinh chat, dàe diém, truyèn
thdng vàn hda va dièu kién cu thè ve td chùc va boat ddng eùa càc td chùc xà hgi
eùa nude ta; giùp cho mdi td chùc dèu phàt trién lành manh, dùng hudng, tao nén sy
ddng thuàn, dn dinh eùa xà hdi ta.
3.4. Hoàn tltipn thè che phàt trièn xà hpi va quàn ly phàt trién xà hpi iheo
huàng day manh xà hpi hóa eung ùng dich vu còng, tao dièu kién phài huy vai
trò eùa càc tò chùc xà hpi
- Tiép tue hoàn thién ehinh sàch xà boi theo hudng day manh xà bòi hda viée
thyc hién càc ehinh sàeh xa hdi, ddng thdi Nhà nude tàng dàu tu giài quyèt càc vàn

326


VAI TRÒ CÀC TÓ C H D C XÀ HÒI DÓI VÓI PHÀT TRIÉN XÀ HÒI...

de xà hdi, nhàt là vàn de viée làm, giàm thài nghiép, uu dai ngudi ed cdng, xda ddi
giàm nghèo, bào trg xà boi, bình dàng gidi va hành ddng vi sy lièn bd eùa phu nù,
bào ve va ehàm sde tré em, phdng ehdng té nan xà boi... gdp phàn làm lành manh
hda xà bòi nhd thyc hién cdng bang trong phàn phdi, sy bình dàng trong quan he lao
ddng, quan he xà hdi, khuyén khich mgi ngudi làm giàu hgp phàp, ddng thdi tich

hdi nhim tao dilu kién cho càe tó chùc xà hdi tham già phàt trièn xà hdi va quàn ly
phàt trièn xà hgi. Theo dd, càn xàc dinh rd dich vy nào do Nhà nude tryc fiép làm,

327


VIÉT NAM HOC - KY YÉU HÓI THÀO QUÓC TÉ LÀN THlT Tlf
dich vy nào do Nhà nude va ddi tàc xa hdi, tó chùc xa boi eùng làm, dich vy nào Nhà
nude giao cho ddi tàc xà hdi, td chùc xà hdi làm ed sy quàn ly eùa Nhà nude.
3.5. Dòi màiphuang thùc lành dao eùa Dàng dòi vài càe tò chùc xà hai
Trong dièu kién Dàng Cdng san Viét Nam duy nhit giù vai trd lành dao Nhà
nude va xà boi, do dd: ddi mdi sy lành dao eùa Dàng ddi vdi càe td chùc xà hdi là
mot bién phàp quan trgng.
- Sy lành dao eùa Dàng khdng ehi làp trung vào dinh hudng chinh tri, thyc
hién dudng Idi, ehinh sàch phàp luàl eùa Dàng, Nhà nude ma phài hucmg càc tó
chùc xà boi thàt sy là td chùc eùa dàn chù khdng phài là tó chùc "ndi theo" bay
"phuong lién" eùa chinh quyén. Càc tó chùc xà hdi phài gin bd mal thill vdi hdi
vién, doàn vién eùa mình, khdng td chùc va boat ddng kièu hành chinh nhu td chùc
ehinh quyén; phài thyc sy "là td chùc eùa dàn, phàn dàu cho dàn, bào ve quyén eùa
dàn, lién lac màt thiét nhàn dàn vdi ehinh phù"'.
Viée trg giùp kinh phi cho mdt sd td chùc xà boi boat ddng là càn thiet nhung
khdng theo co che "xin - cho", là sy dàu tu va su dyng hiéu qua ngàn sàch nhà nude
cho càe boat ddng xà boi, thdng qua kènh càc td chùc xà hdi, theo càch làm "dàn
giùp dàn". Vi vày, sy hd trg kinh phi eùa Nhà nude theo càc tièu chi: chat lugng,
hiéu qua boat ddng va ddng gdp thyc té eùa tùng td chùc cho phàt trién xà hdi, khàc
phye tình trang hành chinh hda, tu tudng y lai, bao càp trong càc td chùc xà hdi d
nude ta hién nay.
- Mot sd giài phàp chù yèu nhàm tiép tue ddi mdi phuong thùc lành dao eùa
Dàng ddi vdi càc td chùc xà hdi:
Mot là, nàng cao chat lugng càc dinh hudng eùa Dàng dói vdi càc lo chùc

va dàng vién trong càc td chùc xa boi.
Sàu là, eùng ed, tàng eudng he thdng chinh tri d co sd; chù trgng viée thyc
hién Quy che dàn chù co sd.
Bay là, xày dyng Dàng thàt sy trong sach, viing manh ngang tàm vói nhiém
vu, là lye lugng fién phong lành dao toàn dàn toc lièn lén trong thdi dai mai. Sy
lành dao eùa Dàng Cgng san dói vdi càc tó chùc xà hgi khdng phài là mdi quan he
trén - duói, ma là mói quan he giùa trung tàm va ngoai bién; tmng tàm càng manh,
sue hùt v^t thè xung quanh càng lón.

329