Dõn bit, dõn bn, dõn kim tra trong phũng,
chng tham nhng Vit Nam hin nay
Phan Th Hiờn
Khoa Lut
Lun vn Thc s ngnh: Lý lun v lch s nh nc v phỏp lut
Mó s: 60 38 01
Ngi hng dn: PGS.TS. Trnh c Tho
Nm bo v: 2008
Abstract: Phõn tớch mt s vn c s lý lun v "dõn bit, dõn bn, dõn kim tra"
trong cụng tỏc phũng, chng tham nhng nc ta, nờu bt t tng H Chớ Minh v
vai trũ, ch trng nht quỏn ca ng, chớnh sỏch phỏp lut ca Nh nc ta v "dõn
bit, dõn bn, dõn kim tra" trong u tranh phũng, chng tham nhng. Nghiờn cu,
ỏnh giỏ thc trng v hỡnh thc v kt qu "dõn bit, dõn bn, dõn kim tra" trong u
tranh phũng, chng tham nhng Vit Nam hin nay. a ra nhn xột v u im, tn
ti, hn ch trong quỏ trỡnh thc hin, lm rừ nguyờn nhõn ca thc trng núi trờn.
xut cỏc kin ngh, gii phỏp c th: nõng cao nhn thc trong ton ng, ton dõn v
vai trũ dõn bit, dõn bn, dõn kim tra trong phũng, chng tham nhng; hon thin c
ch, chớnh sỏch nhm huy ng nhõn dõn tham gia phũng, chng tham nhng; tip
nhn v x lý cỏc ngun thụng tin do nhõn dõn cung cp; thc hin cụng khai, minh
bch nhõn dõn bit, kim tra, giỏm sỏt cỏc hnh vi tham nhng; tng cng giỏo
dc o c truyn thng dõn tc, gúp phn nõng cao hiu qu trong cụng tỏc phũng,
chng tham nhng, xõy dng xó hi trong sch, lnh mnh
Keywords: Dõn ch xó hi ch ngha; Tham nhng; T nn xó hi; Vit Nam
Content
M U
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu luận văn
ở n-ớc ta, trong quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế theo cơ chế tập trung, quan liêu, bao
cấp sang cơ chế thị tr-ờng định h-ớng xã hội chủ nghĩa, bên cạnh những thành tựu quan trọng
mà chúng ta đã đạt đ-ợc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thì tình trạng tham
nhũng cũng diễn ra hết sức phức tạp và kéo dài trong bộ máy của hệ thống chính trị và nhiều
tổ chức kinh tế. Theo đánh giá của Tổ chức Minh bạch Quốc tế, năm 2008, Việt Nam đứng

giải pháp nâng cao hiệu quả của nhân dân trong đấu tranh chống tham nhũng nên tôi lựa chọn
đề tài dân biết, dân bàn, dân kiểm tra - Một giải pháp chống tham nhũng ở Việt Nam hiện
nay làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp.
2. Tình hình nghiên cứu luận văn
Những năm gần đây, vấn đề Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra đ-ợc nghiên cứu rất nhiều
nhằm phát huy dân chủ trong xã hội, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong
công cuộc xây dựng và phát triển đất n-ớc. Đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về

2


vấn đề này d-ới nhiều góc độ khác nhau. Tiêu biểu nh- tác phẩm: Mô hình thực hiện Dân
biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra ở cơ sở; Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra và vấn đề
xây dựng Quy chế dân chủ ở cơ sở; Quy chế dân chủ ở cơ sở, ý Đảng, lòng dân của Ban Dân
vận Trung -ơng và tác phẩn; Xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở của Ban Chỉ đạo xây dựng
và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở của Trung -ơng. Đây là các tác phẩm cung cấp những
kiến thức lý luận cơ bản về dân biết, dân bàn, dân kiểm tra . Trên lĩnh vực chống tham
nhũng, cũng có rất nhiều công trình nghiên cứu. Tiêu biểu nh- tác phẩm Kinh nghiệm phòng,
chống tham nhũng của một số n-ớc trên thế giới của Ban Nội chính Trung -ơng cung cấp
nhiều kiến thức về lý luận cũng nh- bài học kinh nghiệm trong công cuộc đấu tranh chống
tham nhũng của các n-ớc trên thế giới. Ngoài ra có nhiều bài viết nghiên cứu t-ơng đối sâu
đ-ợc đăng trên các tạp chí nh-: Vai trò giám sát của nhân dân đối với hành vi tham nhũng của
cán bộ, công chức của Hữu Thọ - Trợ lý Tổng Bí th-; Cần có cơ chế để quần chúng nhân dân
có điều kiện đấu tranh chống tham nhũng của TS Thanh Tuyền Tuy nhiên, ở lĩnh vực dân
biết, dân bàn, dân kiểm tra trong phòng, chống tham nhũng thì rất ít công trình nghiên cứu,
đề cập đến; nếu có cũng chỉ ở ph-ơng diện chung nhất là phát huy dân chủ góp phần hạn chế
tham nhũng hoặc chỉ là một phần nhỏ đ-ợc đ-a ra trong các bài viết. Mặc dù vậy, những công
trình khoa học đã đ-ợc công bố là tài liệu tham khảo có giá trị để nghiên cứu, hoàn thiện luận
văn.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Luận văn là chuyên khảo nghiên cứu t-ơng đối toàn diện về hệ thống vấn đề dân
biết, dân bàn, dân kiểm tra trong đấu tranh chống tham nhũng. Vì vậy, có những đóng góp
khoa học mới nh-: Phân tích những đặc tr-ng, chỉ ra đ-ợc những hạn chế trong quá trình thực
hiện, đồng thời đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả dân biết, dân bàn, dân
kiểm tra trong phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần lời mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đ-ợc chia làm
ba ch-ơng: Ch-ơng 1: Cơ sở lý luận về dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong phòng, chống
tham nhũng ở Việt Nam hiện nay. Ch-ơng 2: Thực trạng về dân biết, dân bàn, dân kiểm tra
trong phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay. Ch-ơng 3: Những giải pháp, kiến nghị
nhằm đảm bảo dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam
hiện nay.
Nội dung cơ bản của luận văn
Ch-ơng 1: Nhận thức chung về dân biết, dân bàn,
dân kiểm tra đấu tranh chống tham nhũng
1.1. Các khái niệm chung
Dân biết cần đ-ợc hiểu ở hai góc độ: Từ phía nhân dân: Dân biết có nghĩa là ng-ời
dân có quyền đ-ợc bàn bạc, tìm hiểu mọi kế hoạch, mọi dự án, dự tính của Nhà n-ớc liên quan
đến quyền lợi và nghĩa vụ của họ, cũng nh- liên quan đến t-ơng lai, vận mệnh của dân tộc. Từ
phía nhà cầm quyền: Nhà n-ớc có nghĩa vụ phải thông tin, lấy ý kiến giải thích cho nhân dân

4


thông hiểu mọi quyết định mà Nhà n-ớc sẽ ban hành hoặc sắp ban hành để nhân dân không
ngỡ ngàng nh- đột nhiên bị chụp lên đầu những giải pháp do Nhà n-ớc đơn ph-ơng ban hành
một cách độc đoán.
Dân bàn : là khâu mà nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình bằng cách tham
gia ý kiến khi tiếp nhận thông tin. Cụ thể là về đ-ờng lối, chủ tr-ơng, chính sách lớn... Đảng
và Nhà n-ớc phải thu thập ý kiến đóng góp thông tin thảo luận rộng rãi trong nhân dân.

5


1.2.3. Nội dung, vai trò dân kiểm tra trong đấu tranh chống tham nhũng
Dân kiểm tra, giám sát là một kênh hết sức quan trọng nhằm b-ớc đầu phát hiện ra các
hành vi có dấu hiệu tham nhũng. Từ đó, các cơ quan chức năng có thông tin để tiến hành
thanh, kiểm tra, xác minh làm rõ. ở bình diện chung nhất, dân kiểm tra, giám sát nhằm phòng,
chống tham nhũng trên các nội dung sau: kiểm tra, giám sát một số vấn đề nóng bỏng; giám
sát cơ quan hành pháp trong việc thi hành pháp luật và giám sát cả hoạt động xét xử của cơ
quan t- pháp; Kiểm tra, giám sát t- cách và trách nhiệm công vụ của cán bộ công chức hành
chính; Kiểm tra, giám sát, đôn đốc nhau để thực hiện các quy -ớc ở khu dân c-.
1.3. T- t-ởng Hồ Chí Minh và chủ tr-ơng của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà
n-ớc ta về dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong đấu tranh chống tham nhũng
1.3.1. T- t-ởng Hồ Chí Minh về dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong đấu tranh
chống tham nhũng
Trong muôn vàn những khó khăn, thử thách mà Đảng, Nhà n-ớc ta phải giải quyết, vấn
nạn tham nhũng có tính chất ngày càng phức tạp, nghiêm trọng, có nguy cơ đe doạ sự sống còn
của chế độ. Bác Hồ đã đề ra giải pháp dựa vào quần chúng nhân dân để chống lại tệ nạn này. Bác
chỉ thị: Nhiệm vụ của quần chúng là phải hăng hái tham gia phong trào chống tham ô, lãng phí,
quan liêu. Bác cho rằng: Phong trào chống tham ô, lãng phí, quan liêu ắt phải dựa vào lực l-ợng
quần chúng mới thành công, do đó phải động viên quần chúng hăng hái tham gia thì mới chắc
chắn thành công. Quần chúng tham gia càng đông thành công càng đầy đủ, mau chóng. Làm
đ-ợc điều đó bởi vì: Đặc điểm rõ nhất trong t- t-ởng của dân chúng là họ hay so sánh. Họ so
sánh bây giờ và họ so sánh thời kỳ đã qua. Họ so sánh từng việc và họ so sánh toàn bộ phận. Do sự
so sánh, họ thấy chỗ khác nhau, họ thấy mối mâu thuẫn. Rồi lại do đó, họ kết luận, họ đề ra cách
giải quyết.
1.3.2. Chủ tr-ơng của Đảng về dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong đấu tranh chống
tham nhũng
Đảng luôn nhất quán chủ tr-ơng mang tính chiến l-ợc: phải dựa vào dân để xây dựng
Đảng, đấu tranh chống tệ quan liêu, tham nhũng, tiêu cực trong Đảng và trong cả hệ thống

Luận văn đề cập tới kinh nghiệm của một số quốc gia đã có những thành công nhất định
trong việc phát huy vai trò của nhân dân. Đó là Trung Quốc; Singapore; Hồng Kông, Hàn
Quốc, Thái Lan, Malaixia. Từ kinh nghiệm về đấu tranh chống tham nhũng của các n-ớc trên
thế giới cho thấy giải pháp phát huy vai trò của nhân dân trong công cuộc chống lại tệ nạn này
luôn đ-ợc đề cao. Các n-ớc chú trọng xây dựng các quy định cụ thể mang tính pháp lý, có cơ
chế chặt chẽ và hợp lý trong việc bảo vệ, khen th-ởng cả về vật chất lẫn tinh thần đối với
ng-ời có tinh thần đấu tranh chống tham nhũng.
Ch-ơng 2: thực trạng về dân biết, dân bàn,
dân kiểm tra trong đấu tranh chống
tham nhũng
2.1. Lịch sử dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong đấu tranh chống tham nhũng.
Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra chính là một trong những yếu tố của dân chủ. Ng-ợc
dòng thời gian, quay trở lại thời kỳ phong kiến để khẳng định rằng, n-ớc ta thiếu hụt truyền
thống dân chủ. Chính vì vậy, d-ới thời phong kiến, yếu tố dân chủ mà cụ thể hơn là dân biết,
dân bàn, dân kiểm tra trong chống tham nhũng là rất hạn chế nếu không muốn nói là không
có. Từ cách mạng Tháng Tám đến nay, qua mỗi gai đoạn ph-ơng châm này có những thay đổi
nhất định. Tuy niên, Đảng, Nhà n-ớc luôn luôn coi trọng và đánh giá cao vai trò của nhân dân

7


tham gia vào công cuộc đấu tranh chống tham nhũng. Điều này đ-ợc thể hiện thông qua các
chính sách của Đảng, chủ tr-ơng của Nhà n-ớc qua từng thời kỳ.
2.2. Thực trạng về hình thức và kết quả dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong đấu
tranh chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay
2.2.1. Thực trạng về các hình thức dựa vào dân để đấu tranh chống tham nhũng
Thứ nhất: Thông qua xây dựng, thực hiện và phát huy vai trò quy chế dân chủ của
nhân dân trong việc ngăn chặn, phát hiện tham nhũng. Nếu các quy định về dân chủ đ-ợc
thực hiện một cách nghiêm túc, kiên quyết thì chắc chắn tệ tham nhũng sẽ đ-ợc hạn chế đáng
kể. Trên thực tế, ở nhiều địa ph-ơng, đơn vị, nội dung quy chế dân chủ đ-ợc thực hiện một



tổ chức triển khai thực hiện đ-ờng lối, chủ tr-ơng, chính sách, hoạt động của các tổ chức
Đảng, cơ quan Nhà n-ớc, năng lực, phẩm chất, t- cách đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng
viên, nhất là cán bộ lãnh đạo giữ c-ơng vị chủ chốt.
+ Nhân dân đ-ợc huy động tham gia đấu tranh trực diện chống tham nhũng. Biểu hiện
thông qua những con số cụ thể. Tuy nhiên đó mới chỉ là một phần mặt nổi của tảng băng chìm mà
nhân dân phát hiện đ-ợc để tố giác với cơ quan có thẩm quyền vào cuộc, làm sáng rõ.
2.2.2.2 Một số vụ án điển hình, trong đó vai trò quyết định để đ-a ra ánh sáng pháp
luật là ý chí của nhân dân
Vụ án Công ty hợp danh Xây lắp và kinh doanh nhà thành phố Đà Nẵng do Phạm Minh Thông
nguyên là Giám đố; Vụ tiêu cực Đăng Văn Tín, nguyên giám đốc, bí th- chi bộ Công ty Du lịch thành
phố Hồ Chí Minh; Vụ án Công ty Tiếp thị do Lã Thị Kim Oanh nguyên là giám đốc thuộc Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn; Vụ tiêu cực Tổng công ty Seaprodex - Bộ Thuỷ Sản; Vụ mua bán hạn
ngạch xuất khẩu hàng dệt may - Bộ Th-ơng Mại. Qua các vụ án cho thấy, đa số các đối t-ợng
phạm tội là những ng-ời có chức, có quyền, thậm chí giữ chức vụ cao trong tổ chức Đảng và
cơ quan Nhà n-ớc. Vụ việc chỉ bị đ-a ra ánh sáng khi bị nhân dân tố cáo do có những biểu
hiện bất chính.
2.3. Đánh giá chung và bài học kinh nghiệm
2.3.1. Đánh giá chung về -u điểm, hạn chế và nguyên nhân
* -u điểm: Thứ nhất: Nâng cao nhận thức của ng-ời dân về đấu tranh chống tham nhũng;
Thứ hai: Phát huy đ-ợc một phần sức mạnh của dân biết, dân bàn, dân kiểm tra; Thứ ba: Niềm
tin của nhân dân vào Đảng và Nhà n-ớc đ-ợc củng cố.
* Hạn chế: Thứ nhất: Các quy chế, cơ chế triển khai vào thực tế còn hình thức, hiệu quả
thấp; Thứ hai: Thiếu cơ chế kiểm tra việc thực hiện; Thứ ba: Việc sơ kết, tổng kết còn quan
liêu, không phản ánh đúng thực trạng; Thứ t-: Ch-a có quyết tâm cao thực hiện phát huy vai
trò của nhân dân trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng; Thứ năm: Vấn đề nhận và xử lý
các thông tin về chống tham nhũng còn hình thức, phụ thuộc nhiều vào ý chí của ng-ời đứng
đầu
* Nguyên nhân

Thứ hai: Xuất phát từ yêu cầu xây dựng một nền hành chính trong sạch
Công cuộc cải cách nền hành chính đ-ợc thực hiện trong thời gian qua b-ớc đầu mang lại
kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, nền hành chính của chúng ta vẫn có có nhiều bất cập,
ch-a thực sự mang lại thuận lợi cho ng-ời dân. Một nền hành chính cồng kềnh với thủ tục
r-ờm rà, phức tạp sẽ là cơ hội cho tham nhũng hoành hành, phát triển.
Thứ ba: Khắc phục những bất cập về Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong đấu tranh
chống tham nhũng
Thứ t-: Yêu cầu hội nhập quốc tế
Quá trình mở cửa hội nhập đòi hỏi chúng ta phải mở rộng, phát huy dân chủ. Nếu không
mở rộng dân chủ, không để dân biết, dân bàn kết hợp với dân kiểm tra, giám sát thì không
thể nào hội nhập bởi đối t-ợng thực hiện ở đây chính là nhân dân. Ph-ơng diện đấu tranh
phòng, chống tham nhũng cũng nằm ngoài sự đòi hỏi của quy luật ấy. Mặt khác, nếu nạn
tham nhũng phát triển cũng đồng nghĩa với môi tr-ờng đầu t- không còn hấp dẫn, không
có tính cạnh tranh. Xuất phát từ yêu cầu đó, đòi hỏi chúng ta phải đẩy lùi tệ nạn này.

10


3.2. Giải pháp, kiến nghị nhằm đảm bảo dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong đấu
tranh chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay
3.2.1. Nâng cao nhận thức trong toàn Đảng, toàn dân về vai trò dân biết, dân bàn, dân kiểm
tra trong đấu tranh chống tham nhũng
Vấn đề nhận thức luôn đ-ợc xem là một trong những giải pháp hàng đầu để khắc phục
những khó khăn, v-ớng mắc. Đây là giải pháp mang tính tối -u nh-ng cũng khó thực hiện bởi
nó liên quan đến chiến l-ợc đào tạo con ng-ời nói chung và khả năng, trình độ tri thức, hành
động của mỗi công dân nói riêng. Nhận thức có thông suốt, có nhuần nhuyễn thì hành động
mới có thể đúng đắn và hợp lý đ-ợc.
3.2.2. Hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm huy động nhân dân tham gia chống tham
nhũng, tiêu cực
Thứ nhất: Quy định rõ trong các văn bản pháp lý về quyền của các tầng lớp nhân dân đ-ợc giám

3.3.3. Thực hiện công khai, minh bạch để nhân dân biết, kiểm tra, giám sát các hành vi
tham nhũng
Thứ nhất: Tăng c-ờng việc công khai, minh bạch bằng cách quy định tất cả các
ph-ơng tiện thông tin đại chúng phải có ch-ơng trình, kế hoạch cụ thể truyền thông, phổ
biến về mở rộng dân chủ, công khai để nhân dân th-ờng xuyên nắm và cập nhật về chủ
tr-ơng, chính sách, nghị quyết, đồng thời biết sự chỉ đạo thực hiện của tổ chức Đảng,
chính quyền.
Thứ hai: Thực hiện công khai một số nội dung nhạy cảm đ-ợc nhân dân quan tâm.
Thứ ba: Th-ờng xuyên sơ kết, rút kinh nghiệm về chế độ công khai, minh bạch
để triển khai nhân rộng, đồng thời nhanh chóng uốn nắn, chấn chỉnh những mặt còn hạn chế.
3.4.4. Tăng c-ờng giáo dục đạo đức truyền thống của dân tộc
Bên cạnh những quy định nghiêm khắc của pháp luật thì chắc hẳn kẻ có dã tâm tham
nhũng tr-ớc khi thực hiện hành vi phạm tội còn phải suy nghĩ, lo lắng, lo sợ tr-ớc nỗi nhục, sự
cô lập của gia đình, họ hàng, làng xóm và sự lên án của toàn xã hội. Đấy chính là sự day dứt
về l-ơng tâm, sự sợ hãi tr-ớc d- luận, tr-ớc truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ. Nếu
chúng ta biết khai thác triệt để quan niệm về truyền thống đạo đức tốt đẹp sẽ là một giải pháp
chống tham nhũng hết sức quan trọng.
Kết luận
Phòng, chống tham nhũng là một trong những vấn đề mà Đảng và Nhà n-ớc đặc biệt
quan tâm để tiến tới xây dựng một xã hội trong sạch, vững mạnh, có sức hấp dẫn đối với
các nhà đầu t-. Trong thời gian qua, cùng với sự nổ lực của toàn Đảng, toàn dân, công
cuộc đấu tranh chống tham nhũng đã b-ớc đầu có kết quả đáng khích lệ. Nhiều vụ việc
tham nhũng, tiêu cực nổi cộm đ-ợc phát hiện, xử lý nghiêm tạo đ-ợc niềm tin của nhân
dân, bạn bè quốc tế vào quyết tâm phòng, chống tham nhũng của Đảng, Nhà n-ớc ta.
Có đ-ợc kết quả trên, ngoài công lao của cơ quan có thẩm quyền còn có sự đóng góp
không nhỏ của quần chúng nhân dân. Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra trong đấu tranh
chống tham nhũng đã đ-ợc Đảng và Nhà n-ớc ngày càng coi trọng. Đây đ-ợc xem là một
trong những biện pháp hiệu quả nhằm phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Để chống tham nhũng thì tr-ớc hết ng-ời dân phải đ-ợc biết. Dân biết các chủ
tr-ơng, chính sách ở tất cả các lĩnh vực, nhất là đối với những lĩnh vực nhạy cảm và có khả

6. Đảng Cộng sản Việt Nam, Bộ Chính trị: Chỉ thị số 30 - CT/TW, ngày 18/02/1998
của Bộ Chính trị về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở.
7. Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Bí th-: Chỉ thị số 10 - CT/TW, ngày 28/3/2002 của
Ban Bí th- Trung -ơng về tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ
sở.
8. Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Bí th-: Thông báo 159 - TB/TW, ngày 15/11/2004 của
Ban Bí th- về kết quả 6 năm xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở.
ii. Văn bản pháp luật của nhà n-ớc
9. Chính phủ: Nghị định số 07/1998/NĐ - CP, ngày 13/02/1998 của Chính phủ ban hành
Quy chế thực hiện dân chủ ở doanh nghiệp Nhà n-ớc.

13


10. Chính phủ: Nghị định số 71/1998/NĐ - CP, ngày 08/9/1998 của Chính phủ ban hành
Quy chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan.
11. Chính phủ: Nghị định số 87/2007/NĐ - CP, ngày 28/5/2007 của Chính phủ về Quy chế thực
hiện dân chủ ở công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn.
12. Chính phủ: Nghị định số 67/1999/NĐ - CP, ngày 07/8/1999 của Chính phủ quy định
chi tiết và h-ớng dẫn thi hành Luật Khiếu nại - Tố cáo.
13. Quốc Hội: Hiến pháp n-ớc CHXHCN Việt Nam năm 1946.
14. Quốc Hội: Hiến pháp n-ớc CHXHCN Việt Nam năm 1959.
15. Quốc Hội: Hiến pháp n-ớc CHXHCN Việt Nam năm 1980.
16. Quốc Hội: Hiến pháp n-ớc CHXHCN Việt Nam năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm
2001).
17. Quốc Hội: Bộ luật Hình sự của n-ớc CHXHCN Việt Nam năm 1985.
18. Quốc Hội: Bộ luật Hình sự của n-ớc CHXHCN Việt Nam năm 1999.
19. Quốc Hội: Luật phòng, chống tham nhũng của n-ớc CHXHCN Việt Nam năm 2005.
20. Quốc Hội: Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí của n-ớc CHXHCN Việt Nam
năm 2005.

trên thế giới, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005.
35. Ban Nội chính Trung -ơng: Một số văn bản của Đảng về phòng, chống tham nhũng;
Nxb Chính trị Quốc gia, 2005.
36. Ban Nội chính Trung -ơng: Một số văn bản của Nhà n-ớc về phòng, chống tham
nhũng; Nxb Chính trị Quốc gia, 2005.
37. Ban Nội chính Trung -ơng: Một số bài nghiên cứu về tham nhũng và phòng, chống
tham nhũng đăng trên các tạp chí; Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005.
38. Ban Chỉ đạo Trung -ơng về phòng, chống tham nhũng: Báo cáo công tác phòng,
chống tham nhũng 6 tháng đầu năm 2008.
39. Ban Chỉ đạo xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở của Trung -ơng: Xây dựng
và thực hiện QCDC ở cơ sở; Nxb Chính trị Quốc gia, 2002.
40. Chính phủ: Báo cáo thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng
41. Đ-ơng Kế L-ợng, Bàn về tham nhũng, NXB khoa học xã hội, Trung Quốc, 1997.
42. Hồ Chí Minh tuyển tập, t2, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1980.
43. Hồ Chí Minh tuyển tập, t8, Nxb Chính trị Quốc gia, 1980.
44. Hồ Chí Minh tuyển tập, t1, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1980.

15


45. Hồ Chí Minh tuyển tập, t5, Nxb Chính trị Quốc gia, 1980.
46. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: Báo cáo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia thực hiện
QCDC ở xã, ph-ờng, thị trấn; ngày 24/4/2004.
47. Nguyễn Đức Chiện: Chống tham nhũng ở Việt Nam và kinh nghiệm chống tham
nhũng ở một số n-ớc Châu á, Tạp chí Nhà n-ớc và pháp luật số 9/2007.
48. Nguyễn Cửu Việt: Quy luật phát triển của nhà n-ớc xã hội chủ nghĩa - vấn đề xây
dựng nhà n-ớc pháp quyền. Giáo trình lý luận chung về nhà n-ớc pháp quyền, Khoa Luật, Đại
học Tổng hợp Hà Nội,1993.
49. Thanh tra Chính phủ: Báo cáo công tác thanh tra 6 tháng đầu năm 2007.
50. Thanh tra Chính phủ: Những điều cần biết về pháp luật khiếu nại - tố cáo, Hà Nội,