BÀI BÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
CHỦ ĐỀ
XÂY DỰNG MỘT SỐ CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP XUYÊN MÔN
THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
BUILDING CROSS-CURRICULAR INTEGRATED THEMES
TAUGHT BY CORNER-BASED TEACHING IN SECONDARY SCHOOL
Nhóm tác giả
PGS. TS. Nguyễn Bảo Hoàng Thanh, TS. Lê Thanh Huy,
Trần Thị Nguyên Quí, Nguyễn Văn Ngọc,
Trường Đại học Sư Phạm - Đại học Đà Nẵng

1


XÂY DỰNG MỘT SỐ CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP XUYÊN MÔN
THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
BUILDING CROSS-CURRICULAR INTEGRATED THEMES
TAUGHT BY CORNER-BASED TEACHING IN SECONDARY SCHOOL
PGS. TS. Nguyễn Bảo Hoàng Thanh, TS. Lê Thanh Huy,
Trần Thị Nguyên Quí, Nguyễn Văn Ngọc,
Trường Đại học Sư Phạm - Đại học Đà Nẵng
TÓM TẮT
Vận dụng phương pháp dạy học theo góc để dạy học tích hợp xuyên môn nhằm
tạo hứng thú học tập, vận dụng kiến thức giải quyết các tình huống trong đời sống, nâng
cao và cải thiện chất lượng dạy học. Bài báo giới thiệu phương pháp xây dựng chủ đề
xuyên môn theo phương pháp dạy học theo góc, tiến trình dạy học theo góc các chủ đề
tích hợp xuyên môn; xây dựng các chủ đề và giáo án dạy học.
Từ khóa: dạy học tích hợp, tích hợp xuyên môn, dạy học theo góc
ABSTRACT

đến phương pháp tiếp cận và phát triển năng lực HS. Thực tiễn cho thấy mỗi học sinh
có những phong cách học tập khác nhau và các em chỉ thực sự học tập hiệu quả với
cách học tập đó. Phương pháp dạy học theo góc là một trong các phương pháp điển hình
về hình thức tổ chức linh hoạt sao cho phù hợp với đối tượng từng học sinh.
Chính vì những lý do trên, chúng tôi nghiên cứu “Xây dựng một số chủ đề tích
hợp xuyên môn theo phương pháp dạy học theo góc ở trường THCS” và trình bày trong
bài báo này.
2. Nội dung và kết quả nghiên cứu
2.1. Tiến trình dạy học theo góc chủ đề tích hợp xuyên môn
Bước 1. Xây dựng chủ đề tích hợp xuyên môn theo phương pháp dạy học theo
góc
Sau đây là tiến trình gồm 4 bước xây
dựng chủ đề tích hợp xuyên môn theo phương
pháp dạy học theo góc:
Giai đoạn 1: Lựa chọn chủ đề, xác
định các vấn đề cần giải quyết trong chủ đề
- Lựa chọn chủ đề: GV quan sát các
đối tượng trong đời sống để lựa chọn chủ đề
như không khí, nước, nhiệt độ, ánh sáng…
Các chủ đề được chọn thường xuất phát từ
ngữ cảnh của cuộc sống thực, gắn với thực tế,
Hình 1. Tiến trình xây dựng chủ đề
nổi cộm, gắn liền với kinh nghiệm sống của
tích hợp xuyên môn theo phương pháp
học sinh, phù hợp trình độ nhận thức của học
dạy học theo góc
sinh. Bên cạnh việc phân tích các sự vật, hiện
tượng thực tiễn, giáo viên cần rà soát các môn thông qua khung chương trình hiện có để
chỉ ra các chuẩn kiến thức kĩ năng; chuẩn năng lực từ các môn học có liên quan chặt chẽ
đến chủ đề đã chọn.

lực cá nhân, năng lực phương pháp của HS.
Cần phải thiết kế nhiệm vụ và hướng dẫn thực hiện từng nhiệm vụ cụ thể cho
mỗi góc học tập. Đồng thời, các phiếu học tập cá nhân cũng rất cần thiết để đánh giá
mức độ đáp ứng mục tiêu dạy học của HS.
Ngoài ra, cần phải liệt kê đầy đủ những phương tiện dạy học được sử dụng.
Bước 3. Lựa chọn, bố trí không gian lớp học
Ở bước này, căn cứ vào số góc đã xác định trong chủ đề tích hợp xuyên môn để
bố trí không gian lớp học phù hợp với phương pháp dạy học theo góc. Việc chuẩn bị các
phương tiện dạy học cần thiết cũng được thực hiện đồng thời.
Thông thường, một lớp học có thể phân chia thành nhiều góc nhưng 4 góc là hợp
lí nhất. Các góc nên được bố trí theo một trình tự nhất định nhằm tạo mỹ quan cho lớp
học, đồng thời giúp việc luân chuyển giữa các góc diễn ra thuận lợi, việc này cũng giúp
GV dễ dàng quản lí, đốc thúc HS học tập.
Để phát huy tính hiệu quả của phương pháp dạy học theo góc, nên bố trí không
quá 4 chỗ ngồi cho mỗi góc. Các vị trí ghế ngồi cần được bố trí để tạo nên góc nhìn
thuận lợi cho tất cả HS. Thông thường các ghế ngồi nên được bố trí để HS có thể quan
sát được GV ở chính giữa lớp học hoặc về phía bảng.
Bàn ghế được sử dụng trong lớp học cần được thiết kế để HS có thể dễ dàng thay
đổi góc nhìn hoặc di chuyển vị trí ngồi. Thông thường nên sử dụng các ghế xoay và bàn
có bánh xe.
Cần trang trí cho các góc, chẳng hạn như đặt bảng tên và các đồ dùng dạy học
được yêu cầu tại mỗi góc. Ngoài ra, cần thiết kế nhiệm vụ học tập cụ thể và đặt chúng
tại mỗi góc. Tóm lại, GV cần:
- Sắp xếp góc học tập tương ứng phù hợp với không gian lớp học.
- Mỗi góc có đủ tài liệu, đồ dùng, phương tiện học tập phù hợp với nhiệm vụ học
tập.
Bước 4. Tổ chức dạy học theo phương pháp dạy học theo góc
Giai đoạn 1: GV giới thiệu về cách học, tức là về phương pháp học tập theo góc,
số góc đã xây dựng tương ứng với các nhiệm vụ đặt ra tại mỗi góc, và thời gian tối đa
thực hiện tại các góc.

- Hết thời gian hoạt động tại mỗi góc, GV yêu - Luân chuyển nhẹ nhàng, đảm bảo tính
cầu HS luân chuyển góc.
kỉ luật.
- Kết thúc giờ học tại các góc, tổ chức cho HS - Đại diện HS ở các góc trình bày kết
báo cáo kết quả học tập ở mỗi góc. GV yêu quả học tập theo nhiệm vụ được giao.
cầu đại diện các góc trình bày kết quả
- Các HS khác nhận xét, đánh giá các
bạn.
Cuối cùng, trên cơ sở ý kiến của HS, GV nhận - Ghi nhận.
xét, đánh giá về kết quả học tập của HS, chốt
lại kiến thức trọng tâm của bài học, đảm bảo
cho HS học sâu và thỏa mái.
Giai đoạn 3: Sau giờ học trên lớp
GV yêu cầu HS dọn dẹp vệ sinh, bố trí lại không gian lớp học như cũ, sắp xếp lại
đồ dùng ngăn nắp.
Bước 5. Thiết kế hoạt động đánh giá và củng cố bài học
Việc tổ chức dạy học chủ đề tích hợp được thực hiện linh hoạt tùy theo điều kiện
trang thiết bị, cơ sở vật chất, trình độ học sinh và thời gian cho phép.
- Học sinh: Thực hiện bài kiểm tra về
các mặt kiến thức, kỹ năng, thái độ theo mục
tiêu bài học đề ra.
- Giáo viên: Từ kết quả kiểm tra mà
học sinh đạt được, giáo viên sẽ điều chỉnh nội
dung để chất lượng dạy - học ngày một tốt
hơn.
2.2. Xây dựng chủ đề “Không khí xung
quanh ta”
Sau đây, tôi xây dựng chủ đề tích hợp
xuyên môn “Không khí xung quanh ta” theo
tiến trình đã nêu.

nhân và cộng đồng để bảo vệ bầu khí quyển trong lành.
Bước 3. Xây dựng các nội dung dạy học chủ đề.
1. Sự tồn tại của không khí
Trước mặt chúng ta là gì? Chắc chắn là
không khí rồi! Vâng, không khí chính là những thứ
xung quanh ta vì một điều đơn giản không có nó
chúng ta không thể tồn tại. Vật chất trong tự nhiên
có 3 dạng : rắn, lỏng, khí và không khí của chúng ta
nằm ở dạng vật chất thứ 3. Bầu không khí trên mặt
đất có chiều cao nhiều kilomet. Vì không khí là một
loại vật chất, cho nên bị lực hấp dẫn của trái đất hút
chặt, làm cho nó được giữ lại trên Trái Đất. Vì thế,
không khí cũng có trọng lượng. Trọng lượng không khí sinh ra áp lực đối với mọi vật và
nó đè lên chúng ta giống như đang lặn dưới nước vậy. Như vậy chúng ta có thể kết luận:
• Không khí có mặt ở mọi nơi.
• Có thể “lấy” được không khí.
• Không khí gây ra áp suất và có khối lượng.
2. Thành phần của không khí
Không khí hay còn gọi là khí quyển là lớp khí bao quanh Trái Đất. Không khí là
một hỗn hợp bao gồm nhiều loại khí và các vật
chất khác như vi sinh vật và bụi bẩn. Chúng ta có
thể cảm nhận được sự di chuyển của không khí, đó
chính là gió. Vì là vật chất nên không khí có khối
lượng và thể tích.
Thành phần cơ bản của không khí gồm:
nitơ và oxy chiếm 99% với tỷ lệ: nitơ 78%, oxy
21%. Ngoài ra còn có một ít khí cacbonic do các
loài sinh vật thải ra, còn lại khoảng 1% là các chất
khí hiếm.
6

thực hiện vào một số mục đích, như
• gas/củi: nấu ăn
• than: nấu ăn, sưởi ấm
• dầu hỏa: thắp sáng
• xăng và dầu: phương tiện đi lại
• khí hiđro: phóng tên lửa và vệ tinh
không gian…
Sự cháy có vai trò quan trọng trong sản xuất, y tế và trong công nghiệp.
Cùng với sự phát triển kinh tế và quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa, trong
những năm gần đây, vấn đề ô nhiễm không khí ngày càng trở nên trầm trọng hơn.
5. Ô nhiễm không khí
5.1. Khái niệm
Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quan trọng
trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây ra sự tỏa mùi, có
mùi khó chịu, giảm tầm nhìn xa do bụi.
5.2. Chất gây ô nhiễm môi trường
không khí
Là những chất mà sự có mặt của nó
trong không khí gây ra những ảnh hưởng xấu
7


đến sức khỏe con người, sự sinh trưởng và phát triển của động thực vật.
Chất ô nhiễm sơ cấp: Là chất ô nhiễm xâm nhập trực tiếp vào môi trường từ
nguồn phát sinh: SO2, CO2, CO, bụi, khói,...
Chất ô nhiễm thứ cấp: Là chất thâm nhập
vào môi trường thông qua phản ứng giữa các
chất ô nhiễm sơ cấp và phản ứng thông thường
của khí quyển: SO3 sinh ra từ SO2 + O2 ; H2SO4
sinh ra từ SO2 + O2 + H2O.

tạo thành hiệu ứng nhà kính.
Kết quả ánh sáng mặt trời có thể chiếu xuống mặt đất, nhưng nhiệt độ của mặt
đất thì không bức xạ vào vũ trụ được. Do vậy khí hậu trên trái đất nóng lên.
Bước 4. Xây dựng các hoạt động cho từng nội dung.
Thời gian dự kiến: 7 buổi. Sau đây là ví dụ về hoạt động dạy học.
Hoạt động tìm hiểu khái niệm, sản phẩm, điều kiện phát sinh, cách duy trì sự
cháy và các biện pháp để dập tắt sự cháy.
- GV cung cấp thông tin:
Khái niệm: Sự cháy là sự oxi hóa có tỏa nhiệt và phát sáng.
8


Thí nghiệm : Xác định các sản phẩm chủ yếu của sự cháy.
- Vật liệu: Một bình thủy tinh có nắp đậy, cây nến được buộc bằng dây thép,
dung dịch nước vôi trong.
- Tiến hành:
+ Đổ dung dịch nước vôi trong vào bình (một lượng khoảng 1/5 bình).
+ Đốt nến, đưa nến vào bình và đậy nắp bình lại.
+ Sau khi nến tắt, quan sát thành bình và dùng tay chạm vào thành bình để kiểm
tra nhiệt độ của thành bình.
+ Quan sát sự thay đổi của nước vôi trong ở đáy bình.
Yêu cầu HS thực hiện phiếu học tập số 1.
PHIẾU HỌC TẬP
Câu 1. Nêu nhận xét về nhiệt độ thành bình và sự thay đổi của nước vôi trong ở đáy
bình. Sau đó rút ra kết luận về các sản phẩm của sự cháy.

Câu 2. Dùng hai cây nến như nhau và hai lọ thủy tinh không bằng nhau, sau đó tiến
hành thí nghiệm như hình, theo dõi thời gian cháy ở hai lọ và điền kết quả vào bảng:
Lọ
Thời gian cháy (phút)

10