Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

I. PHẦN MỞ ĐẦU
I.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Như chúng ta đã biết môn Ngữ văn là môn học có đặc trưng về khoa học
xã hội và nhân văn. Bên cạnh nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh năng lực
sử dụng tiếng Việt, năng lực tiếp nhận văn bản văn học và các loại văn bản khác. Môn
Ngữ văn còn giúp học sinh có được những hiểu biết về xã hội, văn hóa, lịch sử, đời
sống nội tâm của con người. Ngoài ra còn giúp học sinh bồi dưỡng năng lực tư duy,
làm giàu cảm xúc thẩm mĩ và định hướng thị hiếu lành mạnh để hoàn thiện nhân
cách. Vì thế, Ngữ văn là một môn học có những khả năng đặc biệt trong tích hợp giáo
dục nội dung tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh. Hướng các em phát triển
một cách toàn diện cả về Đức – Trí – Thể - Mỹ. Đúng như câu nói nổi tiếng của
Gorki: “ Văn học là nhân học”. Vả lại thực tế hiện nay trước những âm mưu, thủ
đoạn mới của kẻ thù trong việc thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình”, “bạo loạn
lật đổ”, những luận điệu xuyên tạc, bóp méo sự thật của kẻ thù về Bác Hồ, Đảng
Cộng sản Việt Nam. Chúng hòng phá hoại chủ trương, đường lối, chính sách pháp
luật của Nhà nước. Do đó mà chúng ta càng cần chú trọng việc bồi dưỡng, giáo dục
đạo đức cách mạng, đặc biệt là tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ. Hưởng
ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, các
cuộc thi viết về Bác, hát về Bác, kể chuyện về Bác được sự hưởng ứng đông đảo của
các tầng lớp nhân dân trong huyện nhà. Cho nên hiện nay, Đảng ta xác định cần đưa
tư tưởng đó vào thực tế cuộc sống để giáo dục thế hệ trẻ. Vì vậy, nhiệm vụ này được
đặt lên vai ngành giáo dục, đặc biệt là một số môn Ngữ Văn.
Sinh thời Bác của chúng ta rất coi trọng con người, trong đó Người đặc
biệt quan tâm đến đạo đức. Bởi đạo đức là nền tảng của Cách mạng: “ Cũng như
sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc,
không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì
dù tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”. Đúng vậy, tư tưởng của
Bác, đạo đức của Bác là ngọn lửa của chân lý thiêng liêng sẽ cháy mãi, sáng mãi trên

ở trên, theo kinh nghiệm của bản thân để các đồng nghiệp tham khảo, trao đổi và góp
ý. Và đây cũng là lý do tôi chọn vấn đề này làm một kinh nghiệm rất khiêm tốn với
hy vọng vực dậy được phần nào tiềm năng nhận thức văn học cùng với những ý thức,
những xúc cảm thẩm mĩ trong cuộc sống và trong học tập của học sinh. Vì là kinh
nghiệm cá nhân nên không tránh khỏi tính chủ quan và chắc chắn không thể không có
thiếu sót. Qua đây tôi tha thiết mong và được đón nhận những lời góp ý chân thành từ
các đồng nghiệp để tôi hoàn thiện hơn trong thời gian tới.
I.2. MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI:
Như đã nói ở trên việc học tập tư tưởng và làm theo tấm gương đạo đức của
Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện nay có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự sống còn và
phát triển của đất nước. Nếu không có nhân cách tốt các em sẽ không thể thực hiện
tốt trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước. Hơn nữa, với lứa
tuổi học sinh trung học, các em đang ở trong giai đoạn hình thành những giá trị nhân
cách song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội. Đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập
quốc tế và cơ chế thị trường hiện nay, thế hệ trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen
của những yếu tố tích cực và tiêu cực, phải đương đầu với những khó khăn, thử
thách, những áp lực tiêu cực. Nếu không được giáo dục nhân cách và học tập theo
những tấm gương đạo đức các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào
lối sống ích kỉ, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách. Vì thế giáo dục các
em theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một việc làm rất cần thiết.
Như vậy, ngoài mục tiêu trang bị cho học sinh những kiến thức phổ thông, cơ
bản, hiện đại, có tính hệ thống về ngôn ngữ và văn học. Thì rất cần hình thành và phát
2
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

triển ở các em năng lực cảm thụ thẩm mĩ, phương pháp học tập, tư duy, tự học, năng

đức Hồ Chí Minh thông qua những trang giáo án, bài giảng trên lớp giáo dục những
tâm hồn non nớt của các em, bồi thêm và làm giàu cảm xúc để các em học tập và làm
theo tấm gương đạo đức của Người để trở thành những công dân tốt biết sống và làm
việc cống hiến cho đất nước .

3
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

I.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Đề tài tập trung nghiên cứu một số kinh nghiệm khi tích hợp giáo dục nội dung
tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh lớp 9 trong quá trình soạn giảng bộ môn
Ngữ văn ở trường THCS Lê Quý Đôn - huyện Eahleo - tỉnh Đăk Lăk.
I.4. GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Căn cứ chương trình Ngữ văn trung học cơ sở và tài liệu tập huấn tích hợp nội
dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong môn Ngữ văn ở
trường THCS mới ban hành năm học 2010-2011 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong
chương trình dạy học môn Ngữ văn bậc trung học cơ sở có 21văn bản bắt buộc thực
hiện tích hợp nội dung này. Song do điều kiện và thời gian nên với phạm vi nghiên
cứu của đề tài này tôi chỉ đơn cử tích hợp ở một số bài trong sách Ngữ văn lớp 9. Vì
là vấn đề không mới (trước nay trong soạn giảng giáo viên vẫn liên hệ giáo dục qua
mỗi bài học), và cũng có thể gọi là mới (mới được chú trọng, quan tâm, triển khai bắt
buộc phải tích hợp trong mấy năm gần đây) nên tôi tha thiết mong muốn các đồng
nghiệp chia sẻ cùng tôi những kinh nghiệm soạn giảng, trao đổi bàn luận để tìm ra
biện pháp thiết thực, khả thi nhất nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ và mục tiêu giáo dục
trong giảng dạy môn Ngữ văn bậc trung học cơ sở theo chuẩn kiến thức, kĩ năng đã
ban hành và mục tiêu giáo dục chung.

Mà tư tưởng và đạo đức Cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự phản ánh,
phát triển những phẩm chất tốt đẹp của nhân dân lao động từ xưa đến nay, phù hợp
với quy luật phát triển xã hội. Đạo đức này thể hiện toàn diện, đầy đủ chủ nghĩa nhân
văn Cách mạng – sự kết hợp hài hòa truyền thống đạo đức dân tộc, tinh hoa văn hóa
đạo đức nhân loại với những nguyên tắc nội dung của đạo đức Cách mạng chủ nghĩa
Mác – Lênin.
Với tầm quan trọng đó luôn được Đảng và nhà nước đặc biệt quan tâm giao
cho ngành giáo dục. Vì thế, trong tài liệu bồi dưỡng thay sách giáo khoa năm 2002 đã
nêu rõ: Môn Ngữ văn có vị trí đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung của
trường trung học cơ sở: Góp phần hình thành những con người có trình độ học vấn
phổ thông cơ sở, chuẩn bị cho các em ra đời, hoặc tiếp tục học lên ở bậc học cao
hơn .Đó là những con người có ý thức tự tu dưỡng, biết thương yêu, quý trọng gia
đình, bạn bè, có lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội; biết hướng tới những tư tưởng,
tình cảm như lòng nhân ái, tôn trọng lẽ phải, công bằng …, biết ghét cái xấu, cái ác.
Đó là những con người có ham muốn đem tài trí của mình cống hiến cho sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Việc tích hợp giáo dục nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học Ngữ văn
trung học cơ sở là một trong những nội dung đổi mới về nội dung và phương pháp
dạy học trong chương trình sách giáo khoa mới mà chúng ta đã thực hiện trong những
năm qua. Trong chương trình giảng dạy, giáo viên Ngữ văn không chỉ cần có sự tích
hợp nội dung kiến thức, kĩ năng của ba phân môn văn – tiếng Việt – tập làm văn mà
còn phải tích hợp nội dung kiến thứ , kĩ năng của các môn học khác có liên quan, các
vấn đề trong thực tiễn đời sống (hay còn gọi là vân dụng kiến thức liên môn)và đặc
biệt là các nội dung giáo dục thái độ, tư tưởng, đạo đức cho học sinh một cách linh
hoạt, uyển chuyển và tinh tế .
Ngoài những yêu cầu trên thì từ năm học 2010-2011 trở đi nội dung tích hợp
cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào trong
giảng dạy là yêu cầu là bắt buộc đối với các nhà trường phổ thông.

5

như sự nghiệp sáng tác văn chương của Người.
Để hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh” được Đảng và nhà nước phát động và triển khai rộng khắp trong toàn xã
hội. Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên triển khai, nhấn mạnh trong các cuộc
họp cũng như giao ban hàng tuần, trong các buổi sinh hoạt chi bộ thường kì, bởi
Đảng viên đi trước, làng nước theo sau. Nhất là trong các Đại hội của nhà trường luôn
có bài tham luận về vấn đề“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.
Với nhiệm vụ cao cả đó mà các cấp đã giao phó, tổ Văn – Sử - GDCD chúng tôi luôn
xác định đó là câu khẩu hiệu quen thuộc. Từ đó, xây dựng kế hoạch năm, học kì,
tháng, tuần; triển khai tới các thành viên cùng trao đổi, thảo luận, thậm chí còn mở
những chuyên đề về nhiều nội dung khác nhau trong nội dung giáo dục tư tưởng Hồ
Chí Minh.
6
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

Đặc biệt, trong những năm qua nhà trường có tổ chức hội thi “Kể chuyện học
tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đến các em học sinh, đến toàn
thể cán bộ công nhân viên chức của nhà trường. Đối với giáo viên thành lập đội thi
cấp cụm chuyên môn, cấp huyện, cấp tỉnh. Phần nào tạo nên một làn sóng vô cùng
mạnh mẽ lan tỏa niềm say mê kể những mẩu chuyện, yêu thích những bài hát, dựng
những hoạt cảnh đời thường về Bác. Để mọi người thêm một lần nữa xúc động trước
nhân cách vĩ đại mà rất đỗi giản dị, mộc mạc, gần gũi ai ai cũng học theo, làm theo
Bác để trở thành một công dân tốt hơn cho xã hội.
* Khó Khăn:
- Hầu hết ở các bộ môn, đặc biệt ở bộ môn Ngữ Văn dù ở những mức độ khác
nhau, song mỗi giáo viên đều đã thể hiện được tinh thần tích cực trong việc hưởng

Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

chỉ gọi các bạn khá thôi còn mình thì không. Vô hình dung là các em tự tách mình ra
khỏi cái chung và luôn ung dung vì “vô thưởng, vô phạt”.
b. Thành công - hạn chế:
- Thành công: Trong quá trình soạn giảng kết hợp đồng thời tích hợp giáo dục tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, bước đầu nhận thấy những chuyển biến khá mừng là các
em đã biết quan tâm, lo lắng đến việc học của bản thân. Tự tin, mạnh dạn xung phong
trả lời các câu hỏi thầy cô yêu cầu. Các em biết để ý và tự giác làm những việc trong
lớp dù nhỏ nhất như vệ sinh lớp học; quan tâm hỏi chuyện đồng cảm, sẻ chia, với
những bạn có hoàn cảnh khó khăn. Dũng cảm đấu tranh chống những thói hư tật xấu
trong học tập và kiểm tra, thi cử. Các em tự tin khi trình bày một vấn đề gì đó có sự
tư duy, sáng tạo trước tập thể, hơn thế nữa các em còn có những thói quen, hành vi
lành mạnh khá là chuẩn mực trong giao tiếp với bạn bè, thầy cô và mọi người.
- Hạn chế: Bên cạnh đó vẫn còn một số em chưa xác định rõ động cơ học tập của
bản thân để tập trung vào việc học. Một số ít em còn nhút nhát chưa mạnh dạn thể
hiện một cách trực tiếp cảm xúc, chính kiến của mình trước mọi người. Đôi khi cách
thể hiện còn gượng gạo, ngượng ngùng thiếu tính chủ động, tự tin.
c. Mặt mạnh – mặt yếu:
- Mặt mạnh: Trong quá trình soạn giảng luôn được sự quan tâm chỉ đạo sát sao
của các cấp lãnh đạo. Trong sinh hoạt tổ, cụm chuyên môn có cơ hội thảo luận, trao
đổi để có thêm kinh nghiệm khi tích hợp nội dung giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh
cho các em thông qua các tiết dạy. Đối với đặc thù bộ môn Ngữ văn tích hợp cho học
sinh có nhiều thuận lợi hơn so với các môn khác. Vì thế, các tiết học có phần sinh
động rõ rệt, các em thêm yêu thích môn học do hiểu nhiều hơn về con người và tình
cảm bao la mà Bác đã dành cho non sông đất nước, dân tộc Việt Nam.
- Mặt yếu: Sự quan tâm, đầu tư, nghiên cứu để chủ động tích hợp giáo dục còn hạn
chế hoặc chưa đúng mức nên đôi khi chưa phù hợp. Do vậy hiệu quả chưa thật sự cao
theo mong muốn.

(nghe, nói, đọc, viết) chẳng hạn: kĩ năng đọc một tác phẩm thơ hoặc văn xuôi còn ấp
úng, nhát gừng đọc rất chậm, ngắt nhịp, phân quãng khi có dấu phẩy, dấu chấm
không chính xác. Nhiều em đọc còn ê, a, sai dấu thậm chí phát âm không chuẩn. Điều
đó sẽ dẫn đến việc viết sai, hiểu sai nội dung hoặc không hiểu được vấn đề nội dung
đang đọc. Như vậy đọc để mà đọc một cách máy móc, qua loa cho xong chuyện. Bên
cạnh đó, do đặc thù địa phương có nhiều thứ tiếng ở nhiều tỉnh miền khác nhau nên
giao tiếp hằng ngày của các em rất dễ bị ảnh hưởng về cách phát âm. Thực tế cho
thấy một số em khi trình bày ý kiến, quan điểm, cảm nhận của bản thân còn ngại
ngùng, mặc cảm vì các bạn cười tiếng địa phương của quê mình. Vậy làm sao mà các
em có thể viết, nói hay trong một bài văn theo yêu cầu, chưa đòi hỏi viết về Bác.
Ngoài ra, một phần nữa là hiểu biết về cuộc đời, hoạt động, tư tưởng đạo đức
của Hồ Chí Minh chưa thật sâu sắc. Dẫn đến việc vận dụng những kiến thức đã học
vào thực tiễn cuộc sống còn rất vụng về, kể cả khi đối phó với những vấn đề nảy sinh
trong học tập và trong cuộc sống ở các em cũng có nhiều hạn chế . Nên dẫn đến tình
trạng học sinh đánh nhau, gây mất đoàn kết mà điều đáng lo ngại là rơi vào học sinh
nữ nhiều hơn. Sự kiềm chế cảm xúc trong ngôn ngữ nói và hành động ở các em là rất
ít. Cho nên sự quan tâm giáo dục tính kỉ luật trong ý thức cho các em là rất cần thiết
ngay lúc này.
Trước những yêu cầu cấp thiết hiện nay, nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh đã được chính thức đưa vào giảng dạy ở moät soá bộ môn nói chung
và môn Ngữ văn nói riêng trong nhà trường THCS. Đặc biệt, đây là vấn đề mà các
cấp lãnh đạo rất quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện đồng bộ và hiệu quả
để nâng cao chất lượng giáo dục.
9
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.


+ Nội dung tích hợp: Vẻ đẹp trong phong cách lãnh tụ Hồ chí Minh: sự kết hợp
hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại và bình dị, thanh
cao và khiêm tốn.
+ Phương pháp tích hợp:Qua phân tích, đàm thoại, giảng bình, thảo luận nhóm
mà giáo viên lồng ghép.
+ Tài liệu tham khảo: văn bản “Đức tính giản dị của Bác Hồ” (Phạm Văn
Đồng) tác phẩm Một số mẩu chuyện và lời dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh.
10
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

+ Thời điểm tích hợp:Giới thiệu bài, cuối phần phân tích nội dung 1 và 2 và
phần tổng kết .Sau đây tôi xin minh họa ở hai nội dung phân tích của bài.
Ví dụ: Ở nội dung phân tích 1: Sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để tạo nên
phong cách Hồ Chí Minh. Tôi đưa ra các câu hỏi gợi mở vấn đề lần lượt như: Mở
đầu tác phẩm cho ta thấy trong cuộc đời hoạt động của mình Người đã tiếp xúc với
văn hóa thế giới.Vậy Người đã tiếp xúc, tiếp thu các nền văn hóa như thế nào? Bằng
cách nào?Tìm các ví dụ có tính chất lập luận chứng minh cho luận điểm trên. Kết
quả của sự tiếp xúc học hỏi đó? Thái độ tiếp thu văn hóa các nước của Bác như thế
nào?
Sau khi học sinh trả lời các câu hỏi trên, tôi kết hợp ghi bảng và bình.
Tiếp theo tôi tích hợp giáo dục tưởng Hồ Chí Minh bằng cách nêu câu hỏi: Qua đó,
em học tập được những gì từ phong cách văn hóa của Bác? Với câu hỏi này, tôi đang
hướng cho học sinh suy nghĩ về vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh, rút ra bài học về lối
sống cho bản thân. Từ đó xác định giá trị bản thân: học tập và xác định được mục tiêu
phấn đấu của mình. Bên cạnh đó, tôi kết hợp một số hoạt động sư phạm khác như:
gợi ý, giúp đỡ học sinh yếu, động viên học sinh trình bày suy nghĩ của mình. Cuối

trong lối sống giản dị mà thanh cao của chủ tịch Hồ Chí Minh. Nguyên là một nguyên
thủ Quốc gia mà nơi ở, nơi làm việc rất đơn sơ; trang phục hết sức giản dị; ăn uống
đạm bạc,…cần phải hòa nhập với khu vực và quốc tế nhưng cần phải giữ gìn và phát
huy bản sắc dân tộc. Từ đó rút ra những bài học thiết thực về lối sống cho bản thân.
Sang nội dung thứ 3: phần tổng kết bài học – Tổ chức học sinh thảo luận nhóm,
trình bày một phút về giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản và những gì cá nhân
tiếp thu, hoặc hướng phấn đấu của bản thân từ tấm gương Hồ Chí Minh.
Ví dụ 2:
- Văn bản bắt buộc cần tích hợp thứ hai là:
Văn bản: Đấu tranh cho một thế giới hòa bình (Mác-két).
Ở văn bản này, tôi tiếp tục xác định:
+ Chủ đề : Tinh thần quốc tế vô sản.
+ Mức độ: Liên hệ (Mức độ thấp)
+ Nội dung tích hợp: Tư tưởng yêu nước và độc lập dân tộc trong quan hệ với hòa
bình thế giới (chống nạn đói, nạn thất học, bệnh tật, chiến tranh) của Bác.
+ Phương pháp tích hợp :Qua phân tích, đàm thoại, giảng bình, thảo luận nhóm mà
GV lồng ghép nội dung tích hợp.
+ Tài liệu tham khảo :Chặng đường hoạt động cách mạng của Bác, tác phẩm Một số
mẩu chuyện và lời dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh.
+ Thời điểm tích hợp :Kết hợp phân tích liên hệ ở nội dung 3: Nhiệm vụ đấu tranh
ngăn chặn chiến tranh hạt nhân cho một thế giới hòa bình.
Sau đây tôi xin minh họa ở nội dung phân tích này:
- Khi phân tích đến nội dung này, tôi sẽ hỏi và dẫn dắt học sinh tới các vấn đề sau:
Phần cuối của văn bản tác giả đưa ra lời kêu gọi gì? (Chúng ta cố gắng chống lại việc
đó, đem tiếng nói của chúng ta tham gia vào bản đồng ca của những người đòi hỏi
một thế giới không có vũ khí và một cuộc sống hòa bình công bằng… )
Sau khi học sinh đã nêu được ý trên, tôi dùng câu hỏi để dẫn dắt và liên hệ việc
giáo dục đạo đức tư tưởng Hồ Chí Minh. Câu hỏi như sau:? Vấn đề nhà văn Mác-két
đưa ra là ngày 8/8/1986 rất gần với thời đại các em đang sống và mang tính thời sự
nóng bỏng, một vấn đề đang được cả thế giới quan tâm, nhưng theo em vào đầu thế

Ở văn bản này, tôi tiếp tục xác định:
+ Chủ đề: Giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc.
+ Mức độ: Liên hệ.
+ Nội dung tích hợp: Liên hệ với quan điểm về văn học nghệ thuật của Bác.
+ Phương pháp tích hợp: Qua phân tích mà giáo viên liên hệ.
+ Tài liệu tham khảo:Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa.
+ Thời điểm tích hợp: nội dung phân tích: Sức mạnh kì diệu của văn nghệ
Sau đây tôi xin minh họa ở nội dung phân tích này:
Qua việc phân tích, tôi sẽ dẫn dắt học sinh đến với các câu hỏi: Văn nghệ có vai
trò tác động gì đến đời sống con người? Sức mạnh của văn nghệ được tác giả phân
tích qua ví dụ nào? Qua ví dụ đó tác giả muốn nói gì? Học sinh sẽ trả lời được các ý:
- Văn nghệ làm cho đời sống tâm hồn chúng ta đầy đủ, phong phú hơn (đánh
thức sự sống trong con người).
- Trong trường hợp bị ngăn cách thì văn nghệ là sợi dây buộc chặt họ với đời
thường bên ngoài, với tất cả sự sống, hoạt động, vui buồn, gần gũi.
Khi học sinh trả lời đến đây, tôi kết hợp tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
bằng cách thuyết giảng: Đúng vậy, văn nghệ tác động đặc biệt đến đời sống tâm hồn
con người, bởi nó mang lại niềm vui sống cho những kiếp người nghèo khổ, làm giàu
đời sống tâm hồn con người. Trong bài thơ “Cảm tưởng đọc thiên gia thi” chủ tịch
Hồ Chí Minh có viết:
“Nay ở trong thơ nên có thép.
Nhà thơ cũng phải biết xung phong”
Sinh thời, Bác coi văn nghệ như một hoạt động cải tạo, sáng tạo thế giới, đồng
thời coi văn nghệ như một vũ khí sắc bén để cải tạo xã hội. Bác cho rằng: văn nghệ là
một mặt trận, văn nghệ sĩ là chiến sĩ, ngòi bút là vũ khí, bài báo là tờ hịch Cách
13
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí

và công đức của Bác đối với mọi người là cao đẹp vĩnh hằng, là mãi mãi trường tồn
với non sông đất nước Việt Nam qua hai hình ảnh ẩn dụ “vầng trăng sáng dịu hiền”;
và “trời xanh là mãi mãi”
Ngoài các đơn vị kiến thức trên đã có văn bản hướng dẫn chính thức, tuy nhiên
trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn tôi cũng đã thử kết hợp tích hợp giáo dục tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào các bài không có trong hướng dẫn chẳng hạn đơn
cử như :
Ví dụ 5:
* Văn bản : “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải
+ Chủ đề: Khát vọng cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời chung.
+ Mức độ: Liên hệ
14
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

+ Phương pháp: gợi liên hệ minh chứng .
+ Nội dung tích hợp: Bảy mươi chín tuổi của Bác là bảy mươi chín mùa xuân
tươi đẹp Người đã dâng hiến để làm nên mùa xuân tươi đẹp cho Tổ quốc.
+ Tài liệu: Một số câu nói thể hiện tư tưởng về sự cống hiến và mối quan hệ
riêng chung của Bác Hồ.
+ Thời điểm tích hợp: Sau khi phân tích khổ thơ 4+ 5 của tác phẩm.
Sau khi tôi hướng dẫn học sinh phân tích bức tranh thiên nhiên vô cùng sinh
động mang nét đẹp tươi tắn của đất Huế và sức xuân phơi phới bừng lên trong mỗi
con người. Tôi có thể tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong hai khổ
thơ 4+5. Tôi vừa kết hợp giảng bình và nhấn mạnh, liên hệ với bản thân học sinh khi
đang ngồi trên ghế nhà trường cần ý thức được bổn phận trách của mình đối với gia
đình, xã hội. Để từ đó, ngay bây giờ phải tu dưỡng đạo đức, lối sống, ra sức học tập

Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

Sự thành công của tiết dạy phụ thuộc vào người thầy, nhất là việc tích hợp
giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh cũng vậy. Trước tiên phải đề cập đến đó là
người giáo viên dạy văn, mà yếu tố đầu tiên quyết định là tấm lòng, là tâm hồn, là đạo
đức. Từ tim mới có màu đỏ, từ suối sâu mới có nước trong. Bởi tâm hồn người giáo
viên là đầu mối phát động nguồn tình cảm của học sinh và học sinh rung động từ
những rung động của giáo viên. Cho nên để nâng cao chất lượng dạy văn và giáo dục
đạo đức cho học sinh theo yêu cầu chung hiện nay thì chúng ta cần nghiên cứu, sử
dụng nhuần nhuyễn, khéo léo các phương pháp, cố gắng làm cho “giờ giảng văn trở
thành một giờ hấp dẫn, một giờ sôi nổi, một giờ thật hứng thú” không thể đi ra ngoài
con đường tu dưỡng đạo đức, tâm hồn của bản thân.
Một yếu tố nữa cũng không kém phần quan trọng tạo sự thành công cho tiết dạy
và tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chi minh cho học sinh. Đó là Công nghệ
thông tin. Ứng dụng công nghệ tin học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng vào
hoạt động dạy, học đang được sự quan tâm đặc biệt của ngành giáo dục. Điều này
được thể hiện rõ trong chủ đề năm học của các năm học gần đây. Sử dụng phần mềm
trong hoạt động dạy học cũng là một yêu cầu trong đổi mới phương pháp dạy học
nhằm tích cực hóa các hoạt động của học sinh trong việc tìm tòi, khám phá tri thức,
đồng thời khiến cho giờ dạy trở nên sinh động, hấp dẫn hơn. Với môn Ngữ văn là một
môn học được học sinh coi là “ Khó – Khổ ” lại có những nội dung tích hợp giáo
dục“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” ngoài ra còn lồng ghép
rèn các kĩ năng sống cho học sinh thì việc ứng dụng công nghệ tin học trong các giờ
dạy này, nhất là các tiết dạy văn bản, theo tôi có thể được coi là một giải pháp tích
cực. Vì học sinh có thể quan sát trực tiếp các hình ảnh minh họa, đọc và nhớ được
những câu nói hoặc một số mẩu truyện ngắn về hình ảnh cao đẹp về đạo đức, nhân
cách, lối sống của Bác. Để tự các em rút ra bài học, liên hệ, học hỏi, vận dụng vào
cuộc sống, công việc học tập của mình.
Với các tiết dạy mà nội dung tích hợp chỉ ở mức liên hệ (mức thấp nhất), giáo

quan điểm tích hợp; có cái nhìn tổng thể về mục tiêu, chương trình sách giáo khoa,
phương pháp giảng dạy bộ môn trên tinh thần tích hợp nghĩa là phải có tư duy tích
hợp. Riêng với vấn đề tích hợp giáo dụ tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh phải đảm bảo
các nguyên tắc sau :
- Trước hết, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là đưa thêm các thông
tin, kiến thức làm nặng thêm nội dung mà vẫn đảm bảo được các nội dung và yêu
cầu của môn học. Các nội dung giáo dục được đưa vào môn học dựa trên sự tương
tác giữa nội dung bài học với những nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh. Trên cơ sở đó
tạo điều kiện giúp học sinh nâng cao năng lực lĩnh hội và học tập, hình thành thái độ
hành vi và phẩm chất đạo đức, giúp các em có cơ hội thuận lợi để rèn luyện phẩm
chất tốt đẹp theo tấm gương Hồ Chí Minh.
- Thứ hai, việc giáo dục tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh phải
dựa theo “Chuẩn kiến thức, kĩ năng và thái độ” của từng bài cụ thể. Giáo viên lựa
chọn những vấn đề cơ bản, chủ yếu nhất trong nội dung tư tưởng để đưa vào sao
phù hợp với những kiến thức cơ bản.
- Thứ ba, trên cơ sở đổi mới phương pháp dạy học, chú ý xây dựng tình cảm,
thái độ phù hợp với nội dung bài học, tạo nên biểu tượng để hình thành khái niệm,
rút ra bài học kinh nghiệm. Giáo dục “học đi đôi với hành, tự nguyện tự giác” tránh
việc áp đặt, mệnh lệnh. Làm cho học sinh tự nguyện, năng động, tự giác, tích cực
học tập môn văn và học tập tư tưởng Hồ chí Minh trên cơ sở các em nhận thức được
sự cần thiết phải học tập, giáo dục(tự học, tự giáo dục), say mê, hứng thú học tập,
vận dụng kiến thức đã học.
- Thứ tư, việc giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh phải được thực hiện ở
mọi lúc, mọi nơi nhằm tạo cơ hội cho học sinh vận dụng những bài học về tư tưởng
Hồ Chí Minh vào những tình huống thực trong cuộc sống.
Ngoài ra, chúng ta cần chú ý tới nội dung tích hợp phải phù hợp với đặc điểm
tâm sinh lí lứa tuổi học sinh, phù hợp với đặc trưng của môn học, không làm thay đổi
17
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


động, bổ ích về chính trị, tư tưởng, tình cảm cho học sinh.
Mục đích cuối cùng chúng ta cần nhớ và thực hiện là dạy văn phải chú ý đến
phát triển nhân cách học sinh, giúp các em có vốn sống, có kiến thức nhất định về con
người, về xã hội, về đạo đức, về nghề nghiệp,...làm cho học sinh có niềm hứng thú
khi học văn. Đó chính là nhiệm vụ nặng nề và cao cả của người giáo viên.
* Đối với học sinh:
- Các em cần phải xác định rõ được động cơ học tập của mình, học văn là học
làm người, là con đường để giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt và phát huy truyền
thống tốt đẹp giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

18
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

- Học sinh cần có thái độ tích cực trong việc lĩnh hội kiến thức và vận dụng
sáng tạo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong thực tế cuộc sống và học tập ở mọi
lúc, mọi nơi.
- Tập trung lắng nghe, thảo luận, trao đổi để hiểu được dụng ý của tác giả gửi
gắm trong đó hoặc là liên hệ bản thân, vận dụng sáng tạo vấn đề học tập và làm theo
tấm gương Bác Hồ. Mạnh dạn trình bày trước nhóm, trước lớp. Để có thể làm được
điều đó, các em cần phải đọc sách tham khảo liên quan đến môn Ngữ văn, theo dõi
trên truyền hình, nhất là cách nói của người dẫn chương trình để học tập cách phát
âm, cách dùng từ,… để trau dồi thêm vốn ngôn từ của bản thân vốn đã rất ít ỏi.
- Phải đọc kĩ văn bản, tìm hiểu xem tác giả muốn nói gì, nói bằng cách nào,
thái độ ra sao.
- Cố gắng làm hết bài tập, đặc biệt là các bài tập luyện nói, luyện viết.
- Rèn luyện năng lực cảm thụ văn chương.

dung tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh sao cho phù hợp với đặc điểm đối tượng học
sinh, hoàn cảnh, tâm sinh lí lứa tuổi và mang lại kết quả cao.
e. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu:
Kết quả đạt được như thế nào là phụ thuộc vào sự nhiệt tình, sáng tạo của chính
người dạy. Riêng tôi, tôi rất tâm đắc các biện pháp này. Nói thì nghe rắc rối nhưng
thực ra rất nhẹ nhàng. Chỉ cần mỗi thầy cô giáo chúng ta có sự lưu tâm, nghiên cứu,
lên kế hoạch trước thì chắc chắn chúng ta sẽ có được kết quả theo mong muốn. Bản
thân tôi đã luôn luôn chú ý đến việc xây dựng, hình thành các thói quen tự lực cánh
sinh trong học tập và bồi đắp tình yêu môn học, tình bạn trong sáng, tình thầy trò thân
thiết, tình yêu quê hương, đất nước, sống hòa hợp với thiên nhiên.Từ đó các em luôn
thể hiện sự quan tâm đến bạn bè, mọi người xung quanh, tham gia tích cực vào các
hoạt động tập thể. Đặc biệt ở các em đã biết sẻ chia, đồng cảm với những bạn có hoàn
cảnh khó khăn. Sẵn sàng tham gia các phong trào do các cấp tổ chức như: Phong trào
nuôi heo đất; viết thư UPU; quỹ vì bạn nghèo; áo mới tặng bạn; đôi bạn cùng tiến;
mua tăm ủng hộ người mù;….hơn thế nữa các em còn có những thói quen, hành vi
lành mạnh khá là chuẩn mực. Chính vì thế kết quả học tập của bộ môn cũng được cải
thiện rõ rệt.
II.4. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
cứu:
Như vậy, kết quả đạt được như thế nào là phụ thuộc vào sự nhiệt tình và lòng
kiên trì của chính người dạy. Riêng tôi, tôi rất tâm đắc các biện pháp này. Chỉ cần mỗi
thầy cô giáo chúng ta có sự lưu tâm, nghiên cứu, lên kế hoạch trước thì chắc chắn
chúng ta sẽ có được kết quả theo mong muốn. Bản thân tôi đã luôn luôn chú ý, lựa
chọn trong các đơn vị kiến thức của mỗi bài dạy để chủ động tích hợp nội dung giáo
dục tư tưởng, đạo đức Hồ chí Minh, với mục đích hình thành, rèn luyện cho các em
có những thói quen tốt trong học tập và giao tiếp, có nếp sống văn hóa, có những việc
làm tử tế, ....và nhất là theo “Năm điều Bác Hồ dạy”. Và đã phần nào vực dậy ở các
em những khả năng về đạo đức, nhân cách sống, đặc biệt các em yêu thích học các
tác phẩm của Bác, các bài văn thơ viết về Bác, cả các tiết Ngữ văn. Chính vì thế kết
quả học tập của bộ môn cũng được cải thiện rõ rệt cụ thể:

Trong đó:
Giỏi:11

chiếm tỉ lệ: 10.4

%

Khá: 34

chiếm tỉ lệ : 32.1

%

TB : 49

chiếm tỉ lệ: 46.2

%

Yếu: 12

chiếm tỉ lệ: 11.3

%

* Kết quả điều tra bằng phiếu thăm dò:
Để biết được cảm nhận và suy nghĩ của các em về tấm gương đạo đức Hồ Chí
Minh, tôi đã tiến hành điều tra bằng phiếu thăm dò cũng với các lớp 9a3,4,5 trường
THCS Lê Quý Đôn và thu được kết quả như sau:
- Kết quả trước khi thực hiện đề tài:

85 % học sinh trả lời: Thích vì có sự lí thú, có nhiều bài ca ngợi Bác.
15 % học sinh trả lời: Không thích vì viết văn không được hay và rất khó
được điểm cao.
Câu 2. Trong khi học các bài văn thơ viết về Bác Hồ và các bài văn thơ do Bác
sáng tác, em thường gặp khó khăn gì?
82 % học sinh trả lời: Không gặp khó khăn.
18 % học sinh trả lời: Có, nhất là một số văn bản có từ Hán Việt( từ mượn),
rất khó phát âm.
Câu 3. Em có mong muốn mình sẽ là người học và làm theo tốt tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh không?
90 % học sinh trả lời: Muốn.
10 % học sinh trả lời: Cố gắng rèn luyện trong học tập và lao động.
Câu 4. Vậy theo em để học và làm theo tốt tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh thì
chúng ta cần phải làm gì?
91 % học sinh trả lời: Cần phải chịu khó vừa học vừa tự rèn luyện ở mọi
lúc, mọi nơi để có thói quen tốt, có việc làm tử tế, thành người tử tế.
9 % học sinh trả lời: Phải chú ý nhiều trên lớp khi thầy cô giảng về tấm
gương đạo đức của Bác.
Với kết quả như nói ở trên phần nào đã nâng cao chất lượng chung của
môn Ngữ văn toàn trường mà tôi đã triển khai, áp dụng trong tổ chuyên môn. Bước
đầu nhận thấy được sự chuyển biến đáng kể trong tinh thần học tập của học sinh
thông qua các tiết dự giờ thăm lớp, thao giảng, chuyên đề, ngoại khóa, hoạt động
ngoài giờ lên lớp,.... các em luôn mong nhắc môn Văn.

III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
III.1. KẾT LUẬN:
Đúng như câu nói nổi tiếng của M.Gorki: “ Văn học là nhân học”, để đề cao
vai trò quan trọng của môn học Ngữ văn trong nhà trường luôn giáo dục đào tạo con
người mới. Bởi Văn học là công cụ giáo dục sắc bén đối với trí tuệ và tâm hồn tuổi
22

Như vậy có thể khẳng định lại rằng văn học có sức tác động sâu sắc đến người
học, làm phong phú hơn kinh nghiệm sống, hình thành và làm giàu cho các những
cảm xúc mới, những tình cảm đẹp đẽ, cao thượng, có tâm hồn trong sáng, lòng nhân
ái, có nếp sống lành mạnh, biết đồng cảm, biết sẻ chia để tình người có sức lan tỏa ở
mọi lúc, mọi nơi. Chắc chắn rằng các em sẽ có thói quen học tập theo cuộc đời cao
đẹp của Bác để học tập, để lao động và trở thành con ngoan, trò giỏi, mai này thành
người có ích cho xã hội.
III.2. KIẾN NGHỊ:
a. Đối với các cấp lãnh đạo:
- Tổ chức hội thảo chuyên đề cho giáo viên bộ môn Văn trong hàng năm để giáo
viên có dịp trao đổi kinh nghiệm, bàn luận tìm ra biện pháp tối ưu, tích cực nâng cao
chất lượng dạy và học.
- Đầu tư trang thiết bị, tài liệu tham khảo, đặc biệt là đầu tư công nghệ thông tin
để hỗ trợ cho giáo viên soạn giảng Văn.
23
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.


Sáng kiến kinh nghiệm: Một số kinh nghiệm tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí
Minh cho học sinh THCS thông qua môn Ngữ văn lớp 9.

- Trong khi tập huấn chuyên môn, cần dạy mẫu một số tiết có nội dung tích hợp để
giáo viên học tập, rút kinh nghiệm.
b. Đối với các đoàn thể nhà trường:
- Quan tâm, đầu tư, tổ chức nhiều hoạt động mang tính tập thể như: Hoạt động
ngoài giờ lên lớp, ngoại khóa, hội thi,…để các em có dịp làm quen, rèn luyện, áp
dụng những điều đã học một cách hiệu quả.
- Xây dựng tốt mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học
sinh.
c.Đối với phụ huynh:

3. Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn Ngữ văn Trung học sơ sở ,
năm học 2010-2011– NXB Giáo dục Việt Nam.
4. Cuốn “Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong nhà trường” – Nhà xuất bản từ
điển bách khoa.
5.Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS chu kì III (2004–2007 )
môn ngữ văn – quyển 1 và 2 – NXB Giáo dục
6. Phương pháp dạy học ngữ văn ở trường THCS theo hướng tích hợp và tích cực –
Đoàn Thị Kim Nhung - NXB Đại học quốc gia TPHCM
7. Hướng dẫn tích hợp nội dung giáo dục Học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh , phần môn ngữ văn cấp trung học cơ sở -NXB Giáo dục Việt nam
năm học 2010 – 2011.

25
Giáo viên: Nguyễn Thị Chính – Trường THCS Lê Quý Đôn.