Phần I. Đặt vấn đề:
Thực hiện chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước, trong những năm qua Bộ
Giáo dục và Đào tạo đã và đang triển khai thực hiện công cuộc đổi mới giáo dục.
Cùng với việc đổi mới nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, thì việc đầu tư
cơ sở vật chất kỹ thuật và TBDH phục vụ cho công cuộc đổi mới cũng đồng thời tiến
hành. Để phục vụ tốt cho công tác dạy và học, thời gian qua Sở Giáo dục và Đào tạo
Nghệ An đã chú trọng đến việc đầu tư mua sắm trang thiết bị phục vụ cho công tác
dạy và học, đặc biệt là sau khi triển khai thực hiện chương trình SGK mới, vấn đề
này càng được quan tâm hơn trong đó có các bộ môn Vật lý, Hóa học, Sinh học. Điều
này đã góp phần đáng kể vào việc từng bước nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo
tỉnh nhà.
Thiết bị dạy học là công cụ hỗ trợ hiệu quả nhất trong tiết dạy, làm cho tiết học trở
nên sinh động, dễ hiểu. Lý thuyết được kết hợp với thực hành giúp cho học sinh nhớ
kiến thức lâu và sâu hơn, giúp việc học trở nên nhẹ nhàng, hiệu quả. Những phương
pháp dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng
có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi.
Trong những năm qua đã có nhiều đề tài NCKH, SKKN về việc nâng cao chất
lượng của tiết thực hành thí nghiệm ở các bộ môn khác nhau. Tuy nhiên chất lượng,
hiệu quả, ý thức thái độ thực hiện còn nhiều hạn chế, nhiều SKKN mang nặng tính lý
thuyết thiếu thực tiễn. Để giải quyết những khó khăn trong công tác quản lý, nâng
cao chất lượng giảng dạy bài thực hành thí nghiệm, chúng ta cần tìm hiểu đánh giá rõ
về nguyên nhân, thực trạng và đưa ra những giải pháp mang tính khả thi có tính hệ
thống. Xuất phát từ những vấn đề trên và thực tiễn trong quá trình làm công tác quản
lý chúng tôi mạnh dạn đưa ra SKKN: Một số giải pháp về công tác quản lý nhằm
nâng cao hiệu quả dạy học thực hành thí nghiệm tại trường THPT Nghi Lộc 5.

1


Phần II. Nội dung
1. Thực trạng sử dụng thiết bị dạy học Vật lý ở một số trường THPT trên địa bàn.

đúng đán của thực hành thí nghiệm.
Về bài thực hành tính chu kỳ dao động
của con lắc đơn thì các giáo viên đã cho biết những tồn tại của độ chính xác các
dụng cụ đo và giải pháp để tiến hành thí nghiệm thực hành trong bài này là sử dụng
đồng hồ điện tử bấm giây của học sinh.

1.2. Việc khai thác thiết bị thí nghiệm
biểu diễn trong dạy và học.
Kết quả điều tra một số trường THPT cho
thấy có 77,8%

trường THPT vẫn có

những thiết bị thí nghiệm biểu diễn chưa
khai thác sử dụng đúng yêu cầu, từ năm
2008 đến nay như: tĩnh điện kế, cặp nhiệt
điện động, ghi đồ thị của con lắc đơn, mô hình cấu trúc AND, các tranh ảnh,…. Khi
tìm hiểu về nguyên nhân tại sao không sử dụng vào các tiết dạy thì một số ý kiến cho
rằng:
Để sử dụng được thiết bị thí nghiệm biểu diễn vào một bài học là rất vất vả, phiền
phức, gây e ngại đối với không ít giáo viên, cụ thể như: một tuần 17 tiết dạy, nếu
3


nghỉ chuyên môn thì mỗi buổi chúng tôi phải dạy 3-4 tiết ở các khối lớp khác nhau
trong 2 chương trình cơ bản và nâng cao; để mượn được thiết bị thì giáo viên phải
lên phiếu mượn, vào sổ mượn, lên kho thiết bị để tìm thiết bị, kiểm tra sự thành công
của thí nghiệm, dạy xong thì trả và ký trả. Bên cạnh đó hồ sơ, sổ sách, lớp chủ
nhiệm, hoạt động phong trào và đời sống của gia đình giáo viên hằng ngày,…
Như vậy, để dạy 1 tiết học nói riêng, dạy học thực hành thí nghiệm nói chung, tâm

trọng, qua điều tra ở 18 trường THPT cho thấy:
- 83,3% trường tổ chuyên môn, lãnh đạo không dự giờ, kiểm tra chất lượng các bài
thực hành thí nghiệm.
- 94,4% các trường không triển khai cho giáo viên đăng ký thao giảng các bài thực
hành.
- 72,2% các trường chỉ quan tâm thực hành thí nghiệm bằng việc kiểm tra hồ sơ vào
cuối kỳ, cuối năm.
1.5. Việc kiểm tra đánh giá học sinh.
Kiểm tra đánh giá học sinh qua báo cáo nhóm thực hành thí nghiệm đã tiến hành
nhưng đang mang tính chất đối phó, có những học sinh tham gia thực hành thí
nghiệm không tham gia tích cực trong nhóm. Điều đó dẫn tới một số lượng học sinh
qua cả năm học nhưng không nắm kiến thức, kĩ năng của các tiết, các bài thực hành
thí nghiệm.
Việc kiểm tra đánh giá đối với học sinh là hết sức quan trọng, tuy nhiên hầu hết
các bài kiểm tra đánh giá thường xuyên, một tiết và cuối học kỳ ở các trường THPT
thì các nội dung đề kiểm tra không đề cập các kiến thức, kỉ năng của học sinh hiểu
biết về các bài học thực hành thí nghiệm; đặc biệt là học sinh khối 12. Nếu nhìn
nhận thẳng thắn về động cơ dạy học của một bộ phận không nhỏ các giáo viên, các
trường thì đang mang tính thực dụng, thi như thế nào thì học thế đó, ngay cả các đề
thi tốt nghiệp, ĐH-CĐ cũng đang còn hạn chế nhiều về số lượng các câu thực hành
5


thí nghiệm, thậm chí có những năm không đề cập ( gần đây mới thấy đề thi HSG
Quốc gia chú ý đến yêu cầu này).
Đây cũng là một lí do để tạo ra sức ì trong việc nâng cao chất lượng dạy học các
bài thực hành thí nghiệm.
1.6. Việc đánh giá, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo
viên, nhân viên làm quản lý dạy học thực hành thí nghiệm.
Trong sự phát triển của giáo dục thì đối tượng, nội dung, cơ sở vật chất, phương

nghiệm trong dạy học. Trước hết là vạch ra kế hoạch quản lý, chỉ đạo; các kế hoạch
có nội dung, thời gian, đánh giá, phân công trách nhiệm rõ như:
-

Mua sắm bổ sung thiết bị, đầu tư trang bị phòng học thực hành bộ môn.
Kế hoạch giảng dạy ( sắp xếp thời khóa biểu hợp lý).
Dự giờ thăm lớp, thao giảng tiết thực hành thí nghiệm để rút kinh nghiệm trong

-

giáo viên và quản lý chuyên môn.
Quy chế đánh giá xếp loại giáo viên từng học kỳ, cuối năm. Cần chỉ rõ tổ, giáo
viên thực hiện tốt hoặc chưa tốt việc dạy thực hành thí nghiệm.
...
Thực hiện tốt các kế hoạch đó sẽ tạo động lực cho giáo viên , học sinh nhằm nâng

cao chất lượng dạy và học.

7


Hình 1: Các giáo viên dự giờ rút kinh nghiệm trong tiết thực hành thí nghiệm.
2.3. Nâng cao vai trò, trách nhiệm của KTV phụ trách thiết bị thí nghiệm.
Cán bộ phụ trách thiết bị trong trường phổ thông đã được tiếp nhận và bổ sung
trong những năm gần đây, chuyên ngành đào tạo chủ yếu là các sinh viên tốt nghiệp
các nhành: Tin học, Sinh học, Vật Lý, Hóa học,… nghiệp vụ phụ trách thiết bị đang
còn hạn chế. Vì vậy, cần thiết phải cử đi học các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ của KTV
thiết bị hằng năm, nhằm nâng cao nghiệp vụ cũng như tiếp cận những phương pháp,
những thiết bị tiên tiến.
Ngoài ra Nhà trường cần phải đưa ra quy trình làm việc, phối hợp chặt chẽ giữa

11


Hình 6-7: PGS.TS. Phạm Thị Phú– Trường ĐH Vinh chia sẽ kinh nghiệm và Nêu
tầm quan trọng của việc sử dụng thiết bị thí nghiệm trong dạy học , bằng các
phương pháp dạy học tích cực khác nhau tại trường THPT Nghi lộc 5(12/2012).

12


Hình 8-9: Thầy giáo Trần Đức Hoài Vũ chia sẽ kinh nghiệm trong dạy các bài thực
hành.

13


Hình 10: PGS.TS. Nguyễn Đình Thước – Trường ĐH Vinh chia sẽ các điểm mới để
phát huy tính tích cực của học sinh trong quá trình giảng dạy thực hành thí nghiệm
tại trường THPT Nghi Lộc 5(12/2012).
2.5. Triển khai phong trào Thí nghiệm tự làm trong Giáo viên và học sinh.
Việc quan tâm chỉ đạo giáo viên, học sinh thực hiện phong trào tự làm thí nghiệm để
phục vụ trong công tác dạy học là quan trọng. Trong thực tế có nhiều bài học cần có
những thiết bị dạy học; tuy các thiết bị đó chưa có ở phòng thí nghiệm hay có nhưng
cần cải tiến phù hợp, bằng những vật liệu đơn giản trong đời sống hàng ngày, các vật
liệu lấy từ các thí nghiệm hư hỏng không khắc phục được để làm ra thí nghiệm mới,
thí nghiệm cải tiến. Qua việc tự làm thiết bị thí nghiệm không những tạo ra thí
nghiệm mới phục vụ cho dạy học mà còn góp phần nâng cao kiến thức, tính sáng tạo,
kích thích hứng thú, hăng say làm việc, gần gũi của giáo viên và học sinh. Từ đó, các
thiết bị thí nghiệm trở nên phong phú, hiệu quả, phục vụ tốt trong hoạt động giáo dục
của Nhà trường.

trợ dạy học các thiết bị thí nghiệm.
Phối hợp với các trường phổ thông trên địa bàn về hỗ trợ thiết bị thí nghiệm là rất
quan trọng mang tính đột phá. Qua phối hợp các giáo viên có thể trao đổi kinh
nghiệm chuyên môn nghiệp vụ, kinh nghiệm giảng dạy thực hành thí nghiệm, chia
sẽ (cho mượn) các thiết bị khi trường khác bị hư hỏng, thiếu thiết bị.
Hiện các trường phổ thông cơ bản các phòng thiết bị tương đối giống nhau nhưng
số lượng chỉ vừa đủ, nếu sự cố hư hỏng, thiết bị bị lỗi thì rất khó để bổ sung kịp
thời để thực hiện đúng kế hoạch chuyên môn.
2.9. Ứng dụng CNTT trong quản lý, sử dụng thiết bị thí nghiệm.
Việc ứng dụng CNTT trong quản lý, sử dụng thiết bị thí nghiệm rất quan trọng. Với
lượng công việc khá nhiều của giáo viên và KTV thiết bị thì ứng dụng CNTT sẽ rút
ngắn thời gian và tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và KTV trong quá trình
mượn trả thiết bị thí nghiệm. Ngoài ra, sử dụng CNTT để kiểm tra việc thực hiện sử
dụng thiết bị thí nghiệm giúp ích rất nhiều trong công tác quản lý. BGH Nhà trường
chỉ mất khoảng 5 phút để kiểm tra việc sử dụng của giáo viên trong ngày, trong
tuần, trong tháng, trong học kỳ.

16


qltb.nghiloc5.edu.vn , VD: Chúng ta có thể sử dụng bằng tài khoản
phuongnghiloc5, pw: 913797838

Hình 13: Website quản lý tình hình sử dụng thiết bị bạy học
Hình 14: Website quản lý tình hình sử dụng thiết bị bạy học

17


Hình 15: Website quản lý tình hình sử dụng thiết bị bạy học

hình học trong không gian (Toán 11).
19


- Năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên phát triển mạnh, đặc biệt là giảng
dạy các tiết thực hành thí nghiệm. Nhà trường đã tổ chức được 01 buổi sinh hoạt
chuyên đề vào tháng 12/2012 với chủ đề nâng cao chất lượng giảng dạy thực hành thí
nghiệm do tổ Vật lý chủ trì, buổi sinh hoạt chuyên đề với sự tham gia của PGS.TS.
Nguyễn Đình Thước – ĐH Vinh, PGS.TS. Phạm Thị Phú – ĐH Vinh, Các tổ trưởng,
tổ phó chuyên môn trong Nhà trường cùng KTV Thiết bị. Đây là buổi sinh hoạt
chuyên đề rất quan trọng và cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy trong Nhà
trường, đặc biệt là giảng dạy thực hành thí nghiệm.
4. Phương pháp thực hiện SKKN giáo dục để đạt được những kết quả nói trên.
- Kết hợp với kinh nghiệm trong quá trình quản lý, giảng dạy của bản thân và
đồng nghiệp cùng với đánh giá học sinh của trường để tìm phương án hiệu quả, phù
hợp, từ đó tiến hành thử nghiệm trên cơ sở khoa học đã được xác định và đảm bảo
tính khả thi.
- Thu thập kết quả, so sánh tính hiệu quả so với phương án cũ đã tiến hành với
đối tượng tương đương.
5. Khả năng ứng dụng, triển khai kết quả của SKKN.
SKKN đã đưa ra các thực trạng phổ biến ở các trường THPT và các giải pháp
phù hợp với đặc điểm tình hình tại các trường, mà các trường có thể thực hiện được.
Vì vậy, SKKN có thể áp dụng cho các trường THPT, THCS trong Tỉnh.
Phần III. Kết luận:

1. Kết quả của việc ứng dụng SKKN.
Kết quả của việc ứng dụng SKKN tại trường THPT Nghi Lộc 5 trong công tác quản
lý giảng dạy thực hành thí nghiệm đem lại hiệu quả cao trong việc nâng cao vai trò,
năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên, KTV. Ngoài ra còn phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh.


21


- Sở GD&ĐT cần tổ chức các Hội thảo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản lý, chỉ
đạo công tác thiết bị, thực hành thí nghiệm.
- Sở GD&ĐT cần chỉ đạo thực hiện công tác chuyên môn ở các trường trong việc
kiểm tra đánh giá, tổ chức các kỳ thi khảo sát, kỳ thi HSG, kỳ thi GVG,... lồng ghép
kiến thức, kĩ năng thực hành thí nghiệm.

22