SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I. ĐỀ TÀI:
KINH NGHIỆM XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG GIÁO DỤC
PHÁT TRIỂN VẬN ĐỘNG TRONG TRƢỜNG MẦM NON

Ngƣời viết: Trà Thị Cơ
Đơn vị: Trƣờng mẫu giáo Đại Hƣng
II. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân, có
vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển
của nhân cách con người. Chính vì thế, hầu hết các quốc gia và các tổ chức quốc tế
đều xác định giáo dục mầm non là một mục tiêu quan trọng của giáo dục cho mọi
người.
Như Bác Hồ kính yêu đã nói: “ Giáo dục mầm non tốt sẽ mở đầu cho một
nền giáo dục tốt”.
Nhiệm vụ của giáo dục mầm non là giáo dục toàn diện cho trẻ về thể chất,
tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ, trí tuệ là cơ sở để hình thành nên nhân cách con người
Việt Nam. Trong nghị quyết 46-NQ/TW ngày 23/2/2005 đã ghi rõ “Sức khoẻ là
vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội, là nhân tố quan trọng trong sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Như vậy giáo dục thể chất là một trong
những nội dung giáo dục quan trọng của nhà trường.
Ở lứa tuổi mầm non, cơ thể đang hình thành và phát triển. Trẻ còn non nớt,
sự tăng trưởng và phát triển luôn chịu sự tác động mạnh mẽ, có tính quyết định của
môi trường xung quanh. Để giúp trẻ phát triển thể lực được tốt, có cơ thể khỏe
mạnh hài hòa, cân đối là một trong những nhiệm vụ quan trọng của trường mầm
non. Trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ, phát triển thể lực cho trẻ thông qua
các hoạt động một ngày của trẻ như: chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, phát triển
vận động thể chất. Đó là những nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến việc nâng
cao chất lượng của quá trình giáo dục thể chất cho trẻ nhằm đào tạo thế hệ trẻ phát
triển trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần và trong sáng về đạo
đức.

mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ.
Vận động là sự chuyển động của cơ thể con người trong đó có sự tham gia
của hệ cơ, hệ xường và sự điều khiển của hệ thần kinh. Vận động dù đơn giản hay
phức tạp cũng là điều kiện cho sự phát triển cơ thể con người, đặc biệt là với cơ thể
đang phát triển như trẻ mầm non
IV. CƠ SỞ THỰC TIỄN
Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là
thực sự cần thiết và quan trọng. Trong những năm gần đây trường Mẫu giáo Đại
Hưng luôn đón nhận được sự quan tâm sâu sắc của Phòng GD&ĐT Đại Lộc, Lãnh
đạo địa phương; đón nhận sự giúp đỡ nhiệt tình của các ban ngành đoàn thể, các
bậc phụ huynh quan tâm, ủng hộ về trang thiết bị đồ chơi trong lớp, đồ chơi ngoài
trời. Bên cạnh nhà trường có một khuôn viên rộng gần 4.000m2 , sân có nhiều cây
che mát đây là điều kiện thuận lợi trong việc tạo môi trường phát triển vận động
của nhà trường, qua đó chúng ta đã xây dựng cho trẻ kỹ năng khéo léo, nhanh
nhẹn, dẻo dai, bền bỉ và biết phối hợp các động tác nhịp nhàng, nhằm giúp cho trẻ
có sức khỏe tốt. Thực tế vào đầu năm học 2015-2016 số trẻ nặng hơn so với tuổi
và trẻ ở thể thể thấp còi còn rất cao. Qua khảo sát đầu năm có 14% trẻ thấp còi độ
1, 2% trẻ thấp còi độ 2 và 2% trẻ ở tình trạng béo phì. Nhiều phụ huynh lo làm
kinh tế, hoặc chưa có nhiều kiến thức nuôi dạy trẻ theo khoa học. Một số trẻ nhà
khá giả thì bố mẹ quá được nuông chiều, chăm trẻ “quá kỹ” không cho trẻ tiếp xúc
cát đất, nắng, không cho trẻ chơi các trò chơi vận động như đi thăng bằng, leo trèo
thang...; Bên cạnh đó cơ sở vật chất, trang thiết bị đồ chơi chưa đáp ứng với yêu
cầu phát triển vận động. Vì vậy việc tạo môi trường phát triển vận động là điều cần
thiết trong công tác chăm sóc, giáo dục và rèn luyện sức khoẻ của trẻ.
Là người làm công tác quản lý tôi trăn trở về vấn đề đặt ra hiện nay đối
với ngành học mầm non là cách tổ chức các hình thức giáo dục phát triển vận động
cho trẻ mẫu giáo như thế nào là hợp lý? Xuất phát từ những vấn đề trên và nhìn
nhận trên góc độ của người làm công tác quản lý, tôi đã tìm ra các giải pháp giáo
dục phát triển vận động cho trẻ trong nhà trường đạt hiệu quả.
V. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

được sáng tạo, tự làm đồ chơi phục vụ cho ý tưởng chơi của trẻ . Cần thu hút sự
tham gia của trẻ vào việc xây dựng môi trường giáo dục càng nhiều càng tốt.
Ví dụ: Để hoạt động thể dục thêm phần hấp dẫn và phát huy hết tính tích
cực của trẻ thì việc trang trí môi trường trong lớp chúng ta cần sáng tạo và cần thay
đổi như: Đề tài “ Đi trên đường ngoằn ngoèo” thì cô có thể trang trí ở góc một cây
tre ( lắp ghép bằng thỏi nhựa) trẻ tự khám phá lấy ghép thành đường dài rồi cùng
thực hiên bài tập. Trẻ có thể tung bóng bóng lên cao qua trò chơi trong hoạt động
học.
Môi trường hoạt động trong lớp tốt sẽ giúp trẻ tích cực, hứng thú với các hoạt
động PTVĐ. Vì vậy chúng tôi chỉ đaọ cho tất cả giáo viên trong toàn trường có kế
hoạch xây dựng môi trường phát triển vận động không những thông qua việc trang
trí lớp mà từng lớp phải xây dựng cho được góc vận động. Chúng tôi bám vào
phần thiết bị dạy học, đồ chơi, học liệu của thông tư số 02/TT-BGDĐT, rà soát
thiết bị dạy, đồ dùng, đồ chơi từ mã số 21 đến 90 dành cho độ tuổi 3-4; mã số 21
đến 112 dành cho 4-5 tuổi và mã số 21 đến 108 dành cho 5-6 tuổi; từ cơ sở này
chúng tôi kiểm tra trên bảng thống kê về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho
trẻ cả 3 độ tuổi trong toàn trường mình, từ đó tôi tổ chức huy động sự hỗ trợ từ các
lực lượng để mua sắm những thiết bị dạy học, đồ dùng, đồ chơi cần thiết. Bên
cạnh đó chúng tôi chỉ đạo cho các lớp có kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi theo từng
chủ điểm, qua việc tận dụng nguyên vật liệu dễ kiếm như: đế, ống C sủi, tất cả các
loại nắp chai, bình sữa su su, trúc cũ, vải vụn...chúng ta thêm vào đó ý tưởng thì
tạo ra một số bộ đồ chơi hấp dẫn mà qua đó giúp trẻ rèn luyện các cơ tay, phát
triển trí tuệ qua các đồ dùng ở góc vận động.

4


Ví dụ: Đế, ống C sủi và các nắp của bình sữa ăn sua trẻ lắp ghép bộ học toán,
lắp ghép xây dựng tường rào. Từ các nắp chai có các màu khác nhau sẽ là những
con cờ trong trò chơi cò gánh...( Phụ lục 1)

Thổi, vươn,
Các loại đồ dùng phục
dùng phục
dành cho trẻ
làm tranh,
Lớp
chơi sân vụ đi, chạy, vụ cho trẻ
tung, mén, lăn câu cá, đong
giao
nhảy
bò,trườn,
(Khu vực
đo, in…
(Khu vực (Khu vực 2) trèo (Khu
4a&4b)
(Khu vực
1)
vực 3)
5a&5b)
lớn 1 Khu vực 1
Khu vực 2
Khu vực 3
Khu vực 4b
Khu vực 5a
lớn 2 Khu vực 2
Khu vực 1 Khu vực 4b
Khu vực 5a
Khu vực 3
lớn 3


Khu vực 2

bé 1

Khu vực 5a

Khu vực 5b

Khu vực 4a

Khu vực 3

Khu vực 4b

bé 2

Khu vực 5b

Khu vực 3

Khu vực 5a

Khu vực 4b

Khu vực 4 a

5


Cứ hết 1 tuần chúng ta lại đổi lịch chơi cho nhau như sau:

Khu vực 5b

Khu vực 2

Khu vực 1

nhỡ 1

Khu vực 4a

Khu vực 5a

Khu vực 2

Khu vực 1

Khu vực 5b

lớn 3

Khu vực 4b

Khu vực 4a

Khu vực 1

Khu vực 5b

Khu vực 2


vui chơi mua sẵn chúng tôi còn tận dụng các nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở địa
phương để trẻ khám phá như: Lốp xe, mảnh gỗ, dây thừng, tàu dừa, mo cau, các
loại chai, lọ, gỗ, tre lô ô…Bên cạnh đó chúng tôi cung cấp cho trẻ những hiểu biết
về nền văn hóa địa phương và dân tộc Yều nơi các cháu đang sinh sống (Phụ lục 2)
Ví dụ: Trong các lễ hội chúng tôi tổ chức cho trẻ chơi như: Nhảy sạp, ném
còn, đánh trống, múa lân, cữa nghựa tàu cau, lăn bánh xe…
Ngoài việc tạo môi trường vui chơi cho trẻ, chúng tôi còn chú ý đến việc bố
trí sân cho tất các cháu tham gia thể dục buổi sáng. Chúng tôi căn cứ vào sức khỏe,
trình độ, khả năng tiếp thu của trẻ theo từng độ tuổi để chỉ đạo giáo viên cần phải
xây dựng bài tập sao cho phù hợp, cân đối vận động giữa chân và tay, giữa cơ quan
vận động và cơ quan nội tạng, giữa các tố chất nhanh, mạnh, bền, khéo của cơ thể.
Từ cơ sở đó chúng tôi phân sân tập thể dục buổi sáng cho toàn trường như sau: từ
cổng vào dành cho các cháu khối nhỡ(4 tuổi), có 3 lớp, trên 80 trẻ; Sân trước khu
hành chính dành cho các cháu khối lớn (5 tuổi), có 2 lớp với 60 trẻ và sân trước
khối phòng học dành cho các cháu ở độ tuổi bé (3 tuổi), có 3 lớp với 75 trẻ. Mỗi
sân đều có từ 2 đến 3 cô giáo hướng dẫn và trẻ đều nhìn thấy. Ngoài ra chúng tôi
còn trang bị cho trẻ những đạo cụ, nhằm giúp trẻ khéo léo khi sử dụng. Mỗi sân tập
thể dục sáng, trẻ đều có những đạo cụ có thể giống nhau, nhưng đòi hỏi phải khác
nhau về màu sắc. Mục đích để chúng tôi dễ quan sát và kiểm tra kỹ năng của từng
độ tuổi và hơn thế nữa tạo được màu sắc trông đẹp mắt.
Nhìn chung việc tạo môi trường hoạt động trong lớp và ngoài trời của
trường tôi đảm bảo, phù hợp, phát huy được các hoạt động tập thể, nhóm và các
nhân, đáp ứng được nhu cầu, sở thích hoạt động và tính khả năng của mỗi trẻ
5.3. Phát huy và bảo quản môi trƣờng phát triển vận động ở trƣờng, lớp
6


Để đáp ứng được yêu cầu của xã hội, đáp ứng mục tiêu cấp học, đòi hỏi nhà
trường phải đáp ứng được yêu cầu về đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị tối thiểu phục
vụ cho trẻ mâm non. Trong thời gian thực hiện tạo môi trường phát triển vận động

Ví dụ: Những đồ dùng nào có độ bền ít, hay đồ dùng, đồ chơi dề lấy dễ cất
chúng tôi bố trí trong khu phát triển thể chất và trong kho như: thang leo, cầu giao
động, ống chui, ghế thể dục, cà kheo, đường gồ ghề, các chướng ngại vật, các loại
xe…( chất liệu bằng tre, gỗ, nhựa). Tất cả đồ dùng, đồ chơi này đều được giao cho
bảo vệ quản lý. Khi có hoạt động phát triển thể chất các cô giáo sẽ liên hệ bảo vệ
cấp phát và giao nhận lại. Qua đó chúng tôi kiểm tra được thường xuyên về đồ
dùng, đồ chơi và nhằm phát hiện kịp thời những thất soát hay hư hỏng nặng.
5.4. Thực hiện XHHGD trong việc xây dựng môi trƣờng phát triển vận
động.
7


Trong thực tế cuộc sống, trẻ em vẫn là vấn đề trọng tâm nhất được con
người quan tâm. Nhiều tổ chức tài trợ tất cả đều hướng đến trẻ. Tạo cho trẻ có một
môi trường học tập tốt, không chỉ các ban ngành đoàn thể mà việc chăm sóc-giáo
dục được Đảng và nhà nước quan tâm hàng đầu, từ thông điệp đó mà Ban giám
hiệu nhà trường đã có cách làm để thu hút được các bậc cha mẹ học sinh và các tổ
chức xã hội cùng với nhà trường đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục trong việc
xây dựng môi trường phát triển vận động. Nếu như không có công tác xã hội hoá
giáo dục thì việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động khó mà thực hiện được. Bởi vì
trường thuộc niềm núi khó khăn, kinh phí đầu tư của nhà nước có hạn… Nếu
không có công tác xã hội hoá giáo dục thì trường lớp Mẫu giáo Đại Hưng sẽ ra sao
đây ? Khi bắt tay vào việc thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục chúng tôi thường
xin “chủ trương” và xin “hiện vật”; khi xã hội thấy điều đó cần làm, thiết thực, giải
quyết được bức xúc nào đó trong hoạt động dạy học, hoạt động vui chơi thì mọi
việc sẽ nhận được sự hỗ trợ đến nơi đến chốn. Các tổ chức, các cá nhân nhận rõ
trách nhiệm vì sự phát triển chung, đã hỗ trợ, tạo điều kiện cho nhà trường có môi
trường phát triển vận động đạt hiệu quả.
Ví dụ: Khi chúng tôi đặt vấn đề về khu vui chơi liên hoàn 3 khối ngoài trời ở
làng Yều, khu vui chơi đa năng tại cụm chính, để các cháu có được các hoạt động

thang leo, cầu tuột, bập bênh, xích đu, ghể băng, đường gồ ghề và đặt biệt đồ dùng,
đồ chơi ở sân chơi số 5a và 5b rất phong phú giúp trẻ khám phá. Môi trường phát
triển vận động được bố trí hợp lý ở trong lớp, ngoài trời phù hợp theo từng từng độ
tuổi. Môi trường đảm bảo an toàn để trẻ tham gia hoạt động. 100% trẻ có kỹ năng
vận động: các kiểu đi, đứng, chạy , nhảy; bò, trườn, trèo; tung ném, lăn; thổi
vươn…
Môi trường phát triển vận động được nhà trường chú trọng trong việc đầu
tư, xây dựng trong nhiều năm. Việc thực hiện môi trường phát triển vận động của
trường, lớp mẫu giáo Đại Hưng ngày càng đạt hiệu cao. Qua kết quả cân đo quí 3
ngày 15/3/2016 trường chúng tôi chỉ còn 8% trẻ thấp còi độ 1 ; 0% trẻ thấp còi độ
2 và không có trẻ ở tình trạng béo phì.
VII. KẾT LUẬN
Những năm qua, Trường Mẫu giáo Đại Hưng đã tích cực trong công tác xây
dựng môi trường phát triển vận động bằng nhiều biện pháp như: tận dụng vật liệu
sẵn có của địa phương, phế liệu để xây dựng khu vận động ngoài trời, trong lớp tạo
cho trẻ cơ hội phát triển vận động tốt sẽ góp phần giáo dục phát triển toàn diện
cho trẻ. Do đó, nhà trường phải quan tâm đến việc tổ chức hoạt động phát triển vận
động cho trẻ, sự đa dạng của các bài tập cũng như thực hiện các nhiệm vụ cơ bản
và yêu cầu nội dung các hoạt động đó. Để làm được điều này, người cán bộ quản lý
phải nghiên cứu, chỉ đạo sát sao trong việc tổ chức thực hiện môi trường phát triển
vận động của nhà trường, phải xây dựng và thực hiện môi trường phát triển vận
động của trường, lớp, như thế nào để đạt hiệu quả cao.
Muốn vậy người cán bộ quản lý phải nắm chắc chuyên môn, lựa chọn nội
dung giáo dục phát triển vận động cho trẻ mầm non; các thiết bị, đồ chơi trong lớp,
ngoài trời phải đảm bảo theo yêu cầu Danh mục đồ dùng-đồ chơi- thiết bị dạy học
tối thiểu của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tôi tự rút ra được một bài học kinh nghiệm:
Thiết kế môi trường giáo dục phải hướng vào việc phát triển toàn diện của
trẻ nhằm đạt được mục tiêu giáo dục mầm non và mục tiêu cuối độ tuổi,.
Bố trí, sắp xếp các khu vực chơi, hoạt động trong lớp và ngoài trời phù hợp
với chủ đề, thuận tiện cho việc sử dụng của giáo viên và trẻ.


Minh họa cho biện pháp 5.1. Tạo môi trường cho trẻ hoạt động trong lớp
11


Minh họa cho biện pháp 5.2.

Phụ lục số 2

Ảnh: Sân chơi số 3

Ảnh: Sân chơi số 1
12


Phụ lục số 3

Minh họa cho biện pháp 5.3. Tiếp tục làm tốt công tác tham mưu, tuyê

13


Phụ lục số 4

Minh họa cho biện pháp 5.4.Thực hiện XHHGD trong việc xây dựng môi
trường phát triển vận động.

Ảnh: 258 đồ chơi vận động từ The Nam Hai

Ảnh: Khu vui chơi vận động từ nguồn “ Quỹ vì trẻ em”


2

3.1. Cơ sở pháp lý..........................................................................

2

3.2. Cơ sở khoa học về môi trường phát triển thể chất

3

4. Cơ sở thực tiễn

3

5. Nội dung nhiên cứu

3

5.1. Xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động trong lớp

4

5.2. Vận dụng môi trường để xây dựng cho trẻ các khu vực chơi
phát triển vận động
5
5.3. Phát huy và bảo quản môi trường vận động ở trường, lớp
5.4.

7