GIÁ TRỊ SIÊU ÂM TRONG CHẨN ĐOÁN TẮC TÁ TRÀNGBẨM SINH
Ở TRẺ NHŨ NHI
Nguyễn Hữu Chí, Nguyễn Minh Hoàng, Lê Tấn Sơn*
*Bệnh viện Nhi Đồng 1
Tác giả liên lạc: BSCK2 Nguyễn Hữu Chí, ĐT: 0913452259,
Email: [email protected]
TÓM TẮT:
Mục tiêu: Xác định giá trị siêu âm trong chẩn đoán tắc tá tràng bẩm sinh ở trẻ nhũ
nhi tại Bệnh viện Nhi đồng 1.
Phương pháp nghiên cứu: Hồi tiến cứu, mô tả cắt ngang.
Kết quả: Từ tháng 01/2012 đến tháng 3/2014, có 180 trường hợp, được đưa vào lô
nghiên cứu, gồm: 109 ca tắc tá tràng và 71 ca không tắc tá tràng. Trong nhóm tắc tá
tràng, có 37 ca có xoắn ruột do RXBT. Tuổi trung bình 23 ngày. Tỉ lệ trai/gái:1/5.
Nôn ói chiếm 94%, trong đó dịch xanh rêu chiếm76%. Trong nhóm tắc tá tràng do
nguyên nhân nội tại, đường kính tá tràng bị dãn d= 22± 6,5 mm, dấu bóng đôi trên
siêu âm có độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm là
87,5%, 90,1%, 87,6%,90%. Trong nhóm tắc tá tràng có xoắn ruột do RXBT, dấu
Whirpool có độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm
97,3%, 98,6%, 98,6%, 97,3%. Chẩn đoán siêu âm tắc tá tràng có độ nhạy, độ đặc
hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm và độ chính xác 91,7%, 91,5%,
87,8%, 94,3%, 91,7%.
Kết luận:Siêu âm chẩn đoán tắc tá tràng bẩm sinh ở trẻ nhũ nhi có giá trị cao, đặc
biệt do nguyên nhân ruột xoay bất toàn có hay không có biến chứng. Nên thực hiện
bước đầu ở trẻ nghi có bất thường bẩm sinh đường tiêu hóa hoặc nôn ói dịch xanh
rêu.
Từ khóa: Tắc tá tràng, ói dịch xanh rêu, siêu âm, nhũ nhi.
ABSTRACT
ROLE OF ULTRASOUND IN THE DIAGNOSIS OF CONGENITAL DUODENAL
OBSTRUCTION IN INFANTS
Objectives: To assess the role of abdominal ultrasound in the diagnosis of congenital
duodenal obstruction in infants at Children’s Hospital 1.

giá. Do đó, chúng tôi thực hiện đề tài với hy vọng góp phần xác định chẩn đoán tắc tá
tràng bẩm sinh.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:
Mục tiêu tổng quát:
Xác định giá trị siêu âm trong chẩn đoán tắc tá tràng bẩm sinh.
Mục tiêu chuyên biệt:
-Xác định tỉ lệ các dấu hiệu siêu âm trong tắc tá tràng bẩm sinh bao gồm dấu bóng
đôi, dấu nghẹt ruột, dấu chuyển tiếp.
-Xác định độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm và độ
chính xác của các dấu hiệu siêu âm kể trên.
-Xác định tỉ lệ % siêu âm chẩn đoán đúng nguyên nhân tắc tá tràng.
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu :
Dân số mục tiêu: Bệnh nhi ≤ 12tháng tuổi, có nghi ngờ tắc tá tràng.
Dân số chọn mẫu:Tất cả bệnh nhân được thực hiện siêu âm bụng tại khoa Siêu âm
Bệnh viện Nhi đồng 1,TP.HCM, trong khoảng thời gian từ 1/2012 đến 3/2014, với các
chỉ định siêu âm như sau: nghi ngờ tắc tá tràng hoặc nghi bất thường ống tiêu hóa cao,
theo dõi tắc ruột cao hoặc xoắn ruột hoặc nôn có dịch xanh rêu.
Tiêu chuẩn đưa vào nghiên cứu:Có thực hiện siêu âm khảo sát tá tràng và được can
thiệp phẫu thuật.
Tiêu chuẩn loại trừ:
Chẩn đoán phẫu thuật tắc tá tràng nhưng không do nguyên nhân bẩm sinh.
Không được phẫu thuậ tdo từ chối phẫu thuật, bệnh quá chỉ định phẫu thuật hoặc tử
vong trước khi phẫu thuật.
Như vậy, tiêu chuẩn vàng cho chẩn đoán tắc tá tràng của chúng tôi là xác định bằng
phẫu thuật.
Phương pháp nghiên cứu: hồi-tiến cứu, mô tả có phân tích.
Z 2 P(1  P)
Cỡ mẫu: N  1 / 2 2
d

(37,8%)
Dấu chuyển
64
Không đánh giá
tiếp
(89%)
Dấu tăng nhu
53
18
động ruột
(73,6%)
(48,6%)
Dấu whirlpool

0
36
(0%)
(97,3%)
Giá trị các dấu chứng siêu âm trong chẩn đoán tắc tá tràng không có xoắn ruột do
RXBT.
Bảng 2: Dấu bóng đôi trên siêu âm.
Tắc tá tràng Không tắc tá Tổng
Ca bệnh
tràng
Siêu âm
bóng đôi (+)
63
7
70
bóng đôi (-)

Se 90,1% Sp 88,7%
NPV 90% PPV 88,8%
Ac 89,4%
Bảng 4: Dấu tăng nhu động ruột.
Tắc tá Không tắc Tổng
Ca bệnh
tràng
tá tràng
Siêu âm
Tăng nhu động 53
57
110
ruột (+)
Tăng nhu động 19
14
33
ruột(-)


Tổng

72

71

143

Se 73.6% Sp 19.7%
NPV 42,4% PPV 48,2%
Ac 46,8%

Ca bệnh
tá tràng
Siêu âm
Tắc tá tràng (+)
100
6
106
Tắc tá tràng (-)
9
65
74
Tổng
109
71
180
Se 91,7% Sp91,5% NPV 87,8% PPV 94,3% Ac 91,7%
Hình ảnh bóng đôi trên X quang bụng không chuẩn bị.

Figure 1. Bóng đôi siêu âm (ID 150776/12)

Figure 2. Bóng đôi siêu âm (ID
150776/12)


F 4. Màng ngăn có lỗ thông (ID
148126/13)

Figure 3. dấu whirlpool (ID: 151412/13)

Hình 1:Hình ảnh bóng đôi trên X quang bụng không chuẩn bị.

5
8
1
1

11,9

Dây Ladd/RXBT
Xoắn ruột/RXBT

3
37

2,8
33,9

1,8

Dây Ladd+Tụy nhẫn (phối 2
1,8
hợp)
BÀN LUẬN
Tắc tá tràng bẩm sinh là bất thường hay gặp nhất trong các dị tật gây tắc của
ống tiêu hóa ở trẻ em. Ngày nay, với sự phát triển của chẩn đoán tiền sản, bệnh có thể
được chẩn đoán sớm từ giai đoạn bào thai. Tuy nhiên, trong điều kiện nước ta, vẫn
còn khá nhiều trường hợp bỏ sót, lâm sàng thường gặp bệnh cảnh nôn ói sau sinh hoặc
nôn ói kéo dài ở trẻ lớn (trường hợp tắc tá tràng không hoàn toàn, dạng màng ngăn có
lổ thông hoặc hội chứng động mạch mạc treo tràng trên...). Do đó, vấn đề chẩn đoán
chính xác và kịp thời tắc tá tràng sau khi trẻ ra đời vẫn là một yêu cầu lớn trong thực
hành lâm sàng Nhi khoa(12,11).

biểu hiện trong năm đầu đời. Bệnh cảnh nôn ói dịch xanh rêu rất thường gặp, việc xác
định nguyên nhân là cần thiết, giúp cho nhà ngoại khoa có thái độ tích cực, khẩn cấp
hơn nếu như là xoắn ruột do RXBT. Trong nghiên cứu, chúng tôi ghi nhận dấu hiệu
Whirpool có độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm và độ
chính xác lần lượt là 97,3%, 98,6%, 97,3%, 98,6% và 98,1%, Còn theo nghiên cứu
của Couture(6),dấu hiệu này có độ nhạy 95% và độ đặc hiệu 100 %. Trong nghiên cứu,
chúng tôi nhận thấy dấu hiệu dãn tá tràng ở bệnh nhân xoắn ruột do RXBT thường
không rõ, điều này cũng phù với với nhận xét của tác giả A. Coutour(6,8).Do đó việc
phát hiện dấu hiệu đảo vị trí tĩnh mạch mạc treo tràng trên và dấu hiệu Whirlpool rất
quan trọng cho việc góp phần xác định chẩn đoán.
KẾT LUẬN
Siêu âm chẩn đoán tắc tá tràng bẩm sinh ở trẻ nhũ nhi có giá trị cao, đặc biệt
do nguyên nhân ruột xoay bất toàn có hay không có biến chứng. Nên thực hiện bước
đầu ở trẻ nghi có bất thường bẩm sinh đường tiêu hóa hoặc nôn ói dịch xanh rêu.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Alehossein M (2012). Diagnostic Accuracy of Ultrasound in Determining the
Cause of Bilious Vomiting in Neonates.Iranian Journal of Radiology. 9(4),
190-194.
2. Alois H (2011). "Transabdominal ultrasound of the gastrointestinal
tract",European Course Book.
3. Bisset RAL, Khan AN. (2008). "Different Diagnosis In Abdominal
Ultrasound",Elsevier India.
4. Blackmore Christopher Craig "Imaging in acute abdominal pain", pp. 459473.


5. Chang Thomas C. (1998). Sonography of pediatric luminal
gastrointestinaldisorders.J.Applied Radiology. 27 (6).
6. Couture A. (2008). "Bowel Obstruction in Neonates and Children", in
Gastrointestinal Tract Sonography in Fetuses and Children, Couture A, Baud
C, Editors, Springer: Germany, pp. 131-251.