“Rèn luyện kỹ năng tự học - chìa
khóa để học tập có hiệu quả”
PhẦN I: TÌM HIỂU VỀ KỸ NĂNG TỰ HỌC
Mục tiêu học tập
Tài liệu này nhằm góp phần giúp cho sinh viên ĐH xây dựng kỹ năng học tập có
hiệu quả. Sau khi tham khảo tài liệu này, SV có khả năng:
Phát biểu được về tầm quan trọng của việc xây dựng kỹ năng học tập có hiệu quả.
Mô tả và giải thích được những nội dung của việc lập kế hoạch học tập, phương
pháp học “ SQ3R”.
Kể được một số chiến thuật, phương pháp và kỹ thuật để xây dựng kỹ năng học
tập có hiệu quả.
I/ Mở Đầu
Nhiều sinh viên cho rằng chỉ cần cố gắng học là có thể đạt kết quả tốt, nhưng thật
ra, học ở ĐH khác với học ở trung học rất nhiều, và biết cách học có hiệu quả ở
ĐH là một điều quan trọng mà có khi chưa được chú ý đúng mức.
Hệ quả của phương pháp học không tốt là lãng phí thời gian, thành tích học tập
kém, thậm chí thi rớt dẫn đến chán nản, thất vọng và bất mãn.
Học đối với SV là cuộc sống, là tương lai. Vậy nên thời gian học tập vô cùng quý
giá, không thể lãng phí được. Do đó, ngay ngày hôm nay, các bạn hãy tạo và phát
triển nơi mình một kĩ năng học tập có hiệu quả.
Những chiến thuật, phương pháp và kĩ thuật học tập cơ bản được mô tả trong tài
liệu náy đã được đúc kết từ kinh nghiệm học tập của những SV giỏi, xuất sắc để
giúp các bạn SV tiếp thu bài vở tốt hơn, đạt thành tích học tập cao hơn và nói
chung học tập có hiệu quả hơn.
II/ Kỹ năng học tập có hiệu quả
1/ Kế hoạch học tập:
a/ Lập kế hoạch học tập là điều cần thiết:
Trước khi làm bất cứ chuyện gì, nên lập kế hoạch. Nếu không có kế hoạch thì
không làm chủ được thời gian, nhất là khi có điều gì bất trắc xảy đến. Một kế
hoạch học tập tốt cũng giống như chiếc phao cứu hộ vậy. Mỗi người, tùy vào nhu
cầu của mình, sẽ lập một kế hoạch học tập riêng, kế hoạch đó có thể thay đổi khi

là một chuyện rất khó làm, trong khi vỡ kế hoạch là một việc dễ làm nhất trên thế
gian này.
2/ Các chiến thuật học tập có hiệu quả.
a/ Phát triển kỹ năng tư duy:
Mọi người đều có kỹ năng tư duy, nhưng không phải ai cũng dùng nó một cách
có hiệu quả. Kỹ năng tư duy có hiệu quả khó đạt được ngay nhưng có thể phát
triển dần dần. Người có tư duy tốt sẽ thấy được lối ra trong khi người tư duy kém
chỉ thấy toàn ngõ cụt. Vì thế, nếu bạn không phải là người có tư duy tốt, hãy tạo
cho mình thói quen tự đặt câu hỏi trong lúc đọc. Bạn cũng có thể trao đổi với các
học viên khác mà bạn cho là những người có tư duy tốt, hỏi họ xem, lúc họ thắc
mắc một vấn đề, hay có một sáng kiến gì đó thì họ làm gì. Dần dần bạn sẽ thu
nhập được những kinh nghiệm quý giá để giúp mình có tư duy tốt hơn.
b/ Liên hệ việc học hiện tại với những mục tiêu lâu dài.
Có sinh viên thích học chỉ để học và có những sinh viên nghĩ là việc học sẽ có ích
cho những mục tiêu lâu dài hơn. Do đó cần hiểu ngững điều mình học (một bài)
lồng ghép vào bối cảnh rộng hơn (một chương một môn học…) như thế nào.
c/ Học tập một cách tích cực.
Đừng học thụ động mà hãy biến việc học tập thành một quá trình tích cực. Sử lý
tất cả những điều đọc được, nghe được bằng ngôn từ của chính mình để có ý
nghĩa hơn.
d/ Xác định cách thức học phù hợp nhất với mình.
Có nhiều cách phân loại cách thức học ( learning styles ) :
+ Nhìn, nghe, cảm nhận cơ và sờ ( Dunn)
+ Tưởng tượng, phân tích, lô gích và hành động (Kolb và Mc Carthy)
+ Cần xác định cách thức nào phù hợp nhất với mình và sử dụng nó càng
nhiều càng tốt trong lúc học tập để tiếp thu bài.
e/ Tập kiên nhẫn:
Học tập là một quá trình đòi hỏi sự đầu tư thời gian, không nóng vội được và tiến
bộ cũng phải từng bước.
f/ Sử dụng nhiều phương pháp học tập:

+ Read - Đọc : Đọc không phải là lướt mắt qua cuốn sách, mà phải chủ động để
có thể trả lời các câu hỏi bạn tự đặt ra, hay thầy cô, tác giả nêu ra. Nên chú ý các
từ in nghiêng hoặc in đậm vì tác giả muốn nhấn mạnh những điều này. Khi đọc
không được bỏ qua các bảng, đồ thị, hình ảnh minh họa, vì đôi khi chúng có thể
diễn đạt một ý nào đó còn rõ ràng hơn cả đoạn văn.
Thường các ý chính được minh họa bằng nhiều thí dụ. Khi đọc bạn hãy cố gắng
tách các chi tiết ra khỏi ý chính vì tuy các chi tiết có thể giúp hiểu ý chính hơn
nhưng khó có thể nhớ hết được.
+ Recite - Trả bài : đôi khi bạn cần ngưng đọc để nhớ lại những tiêu đề chính,
những khái niệm quan trọng cần nắm trong các dòng chữ in nghiêng hay in đậm,
ý nghĩa của những hình minh họa. Cố gắng tự xây dựng lại nội dung chính của
đoạn bạn vừa đọc bằng ngôn từ và tư duy của riêng mình. Liên hệ những điều
mình vừa đọc với những điều đã biết.
Để thực hiện bước này, bạn có thể lấy tay che phần trả lời cho câu hỏi mình tự
đặt ra và trả lời thuộc lòng. Nếu không trả lời được thì đọc lại một lần nữa đoạn
chứa câu trả lời. Nếu bạn lặp đi lặp lại điều này trong lúc đọc thì bạn sẽ nhớ tốt
hơn.
+ Review - Ôn tập : ôn tập giúp hoàn chỉnh việc tổ chức tư liệu học trong tư duy
của mình và đưa vào bộ nhớ. Chúng ta nhớ là nhờ đọc đi đọc lại nhiều lần và trả
lời đi trả lời lại nhiều lần. Đọc lại là một bước quan trọng ở giai đoạn này. Đọc lại
để đánh giá xem mình đã đựợc gì sau quá trình học tập. Trong lúc ôn tập nên xem
lại những điều ghi chép để làm sáng tỏ những điểm bị bỏ xót hay chưa hiểu. Thời
điểm tốt nhất để ôn tập bài là ngay sau khi học, không nên chờ đến trước ngày thi
mới ôn lại. Ôn lại trước ngày thi là lần ôn tập sau cùng. Nếu bạn phân bố thời
gian tốt nhất thì đây được xem là bước hoàn chỉnh kiến thức của mình đối với tài
liệu học tập.
Làm thế nào để bắt đầu áp dụng SQ3R ?
Cần phải lên kế hoạch và bắt đầu sớm vì phương pháp SQ3R đòi hỏi nhiều thời
gian để chuẩn bị bài.
Đọc bài trước khi nghe giảng sẽ biến bài giảng thành một buổi ôn tập và cho

cao hơn.
+ Đừng đọc to :
Đọc to không giúp nhớ bài tốt hơn. Bạn không nên đọc to lên vì mấp máy môi
khiến việc đọc bị chậm lại và kém hiệu quả. Muốn bỏ thói quen đó thì nên bỏ
ngón tay đè lên môi. Bạn nên cố gắng tập đọc nhanh hơn và nhớ nhiều hơn. Sau
một thời gian bạn sẽ ngạc nhiên vì làm được điều đó dễ dàng hơn. Rèn luyện khả
năng đọc nhanh, đọc sâu là vô cùng cần thiết, và hãy duy trì khả năng này suốt
đời.
+ Ghi chép như thế nào:
Không thể ghi kại tất cả những gì thầy giáo nói vì tốc độ nói là 150-200 chữ
trong một phút mà khả năng ghi chép tối đa là 25 chữ trong một phút. Cho nên
chỉ có thể ghi lại những ý chính và bổ sung sau.
Ghi chép là một khả năng cần được học và rèn luyện mà đa số mọi học sinh đề
không có.
Phương pháp ghi chép được coi là Modified outlie :
 Đặt tựa đề riêng co đề mục.
 Ghi lùi sang phải từng chi tiết liên quan với đề mục.
 Dùng những chấm riêng cho từng dòng.
 Xuống dòng cho mỗi chi tiết
 Chừa chỗ trống nhiều.
 Chừa lề trái rộng 1/3 chiều ngang tờ giấy.
+ Kỹ thuật ghi nhanh :
 Dùng từ viết tắt.
 Không viết nguyên âm.
 Dùng chữ bắt đầu một từ.
 Dùng ký hiệu quy ước.
 Tạo những từ viết tắt riêng cho mình nhưng tránh thay đổi.
+ Ghi chép ở đâu.
Bạn cần lưu trữ những điều ghi chép sao cho hợp lý và dễ học. Nên nhớ rằng
ngay cả bạn cũng không thể đọc được những gì bạn ghi chép thì ghi thật vô ích.