SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT THÁI HÒA
-----aaaaa-----

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC TẬP
MÔN TIN HỌC THÔNG QUA CÁC TRÒ CHƠI HÌNH
THÀNH KIẾN THỨC CHO HỌC SINH THPT

TÁC GIẢ: CHÂU ĐỨC VINH

NĂM HỌC 2016- 2017


MỤC LỤC

PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ...................................................................................................................................3
1. Lý do chọn đề tài.....................................................................................................................................................3
a. Lý do khách quan.......................................................................................................................................... 3
b. Lý do chủ quan.............................................................................................................................................. 5
2. Mục đích nghiên cứu...............................................................................................................................................6
3. Đối tượng nghiên cứu..............................................................................................................................................6
4. Phương pháp nghiên cứu........................................................................................................................................6
5. Những mâu thuẫn giữa thực trạng với yêu cầu mới đòi hỏi phải được giải quyết.................................................7
PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG...........................................................................................................................................8
1. Cơ sở lý luận...........................................................................................................................................................8
1.1. Các khái niệm cơ bản.................................................................................................................................. 8
1.2. Tầm quan trọng của hứng thú đối với hoạt động học................................................................................... 8
1.3. Khái niệm động cơ học tập......................................................................................................................... 9
2. Thực trạng của vấn đề.............................................................................................................................................9
2.1. Mục đích học tập của học sinh.................................................................................................................. 10
2.2. Thái độ và những nguyên nhân khiến học sinh lớp lười học môn Tin học..................................................10

1. Lý do chọn đề tài
a. Lý do khách quan

Ngày nay nhân loại đang sống trong một thế giới ngày càng phát triển về khoa
học và công nghệ thông tin. Với sự tác động của khoa học kĩ thuật và công nghệ,
nền kinh tế thế giới phát triển mạnh làm cho cuộc sống con người ngày càng văn
minh hơn và hiện đại hơn. Các nước ngày càng xích lại gần nhau bắt tay hợp tác
cùng phát triển. Nhất là hiện nay đất nước ta đã bước vào con đường hội nhập với
nền kinh tế toàn cầu đã và đang có những triển vọng khả quan.
Cùng với sự phát triển lớn mạnh của đất nước, Ngành Giáo dục và Đào tạo
những năm qua cũng đã có những bước đột phá mạnh mẽ về mọi phương diện, đó
là việc đổi mới sách giáo khoa, đổi mới quan điểm và phương pháp dạy học; phát


động phong trào thi đua trong ngành giáo dục như phong trào “Hai không với 4 nội
dung”, phong trào “xây dựng THTT – HSTC”, …. Tất cả nhằm đưa Ngành Giáo
dục đáp ứng những yêu cầu mới, thách thức mới góp phần vào việc hội nhập và
phát triển của đất nước để tiến kịp sự phát triển của khu vực và thế giới. Cụ thể giáo
dục THPT đã có sự thay đổi mạnh mẽ về nội dung chương trình, phương pháp và
quan điểm dạy học, đổi mới về cách đánh giá chất lượng giáo dục....
Vậy làm thế nào để cho các tiết học thú vị hơn?, học sinh tham gia sôi nổi và
tiếp thu bài tốt hơn?... là những câu hỏi mà những người làm công tác giảng dạy
môn tin học luôn trăn trở và đang muốn tìm câu trả lời. Thực tế trong những năm
gần đây có không ít giáo viên đã đưa ra những sáng kiến dạy học môn tin hay giúp
học sinh học tập tốt và đã thu được những kết quả rất khả quan như ứng dụng các
loại trò chơi vào bài học trên lớp như các trò chơi: “Lucky numbers”, và đã sử dụng
phần mềm soạn giảng Violet, powerpoint vào dạy học, giáo án điện tử e-learning …
đã mang lại những chuyển biến rõ rệt
Theo quan điểm đổi mới phương pháp dạy học hiện nay tập trung hướng
vào việc phát triển tính năng động, sáng tạo và tích cực của học sinh nhằm tạo

nguyên nhân là do mất hứng thú học tập. Tình trạng chán học, không thích học do
mất hứng thú học này đã ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả học tập của các em nói
riêng và chất lượng giáo dục ở bậc THPT nói chung, điều này có có ảnh hưởng lớn
tới tương lai của các em. Bởi vì hứng thú học tập, nhất là hứng thú với môn học
thường có liên hệ chặt chẽ với việc chọn nghề. Tin học chính là nền tảng quan
trọng để sau này giúp các em làm việc năng động và chuyên nghiệp hơn.
Tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 10, là lứa tuổi nhạy cảm, hiếu động. Nếu giáo
viên gây được hứng thú cho học sinh trong giờ dạy sẽ tạo cho học sinh sự phấn
chấn, hào hứng để tiếp thu bài học một cách có hiệu quả.
b. Lý do chủ quan

Là một giáo viên Tin học THPT tôi luôn mong muốn đem đến cho học sinh
cách tiếp cận tri thức một cách nhanh chóng và hiệu quả, giảm tải việc đè nặng kiến
thức sách vở mà đi vào thực tiễn nhưng vẫn thực hiện đúng, đủ chuẩn KTKN theo
hướng dẫn của Bộ GD&ĐT.


Xuất phát từ yêu cầu của việc đổi mới phương pháp là phát huy tính tích cực,
chủ động, sáng tạo của học sinh. Xuất phát từ mục tiêu của nhà trường là “Dạy học
sinh cách học” và dạy học sinh “Thành người trước khi thành tài”. Từ thực tiễn
giảng dạy tin học cũng như việc học của học sinh trong các năm qua, đặc biệt là
tình hình và kết quả trong năm học vừa qua tôi nhận thấy rằng việc kết hợp các trò
chơi vào bài giảng để tạo cho học sinh hứng thú trong học tập là một điều hết sức
cần thiết, bản thân tôi nhận thấy việc gây hứng thú cho học sinh trong học tập môn
Tin học là một trong những giải pháp hết sức quan trọng góp phần nâng cao chất
lượng dạy và học, nếu giáo viên tạo được hứng thú trong giờ dạy sẽ giúp cho học
sinh yêu thích môn học và chú tâm hơn trong quá trình học tập. Đây chính là động
lực giúp tôi chọn đề tài SKKN:
Một số giải pháp nâng cao hiệu quả học tập môn tin học thông qua các trò chơi
hình thành kiến thức cho học sinh THPT.

trong giai đoạn hiện nay việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy với
những kết quả đạt được ở đây sẽ góp phần không nhỏ vào quá trình thay đổi
phương pháp, cách thức dạy học cũng như phương pháp tự học của học sinh phù
hợp với xu hướng phát triển của giáo dục hiện đại.
Với mục đích tiếp cận nhẹ nhàng và con đường đến với học sinh của giáo
viên bộ môn tin học gặp nhiều khó khăn hơn so với các bộ môn khác.
5. Những mâu thuẫn giữa thực trạng với yêu cầu mới đòi hỏi phải được giải
quyết
Trường THPT Thái Hòa có đội ngũ giáo viên trẻ, nhiệt huyết và có chuyên
môn tốt, số tiết dạy tốt của giáo viên ngày càng nhiều theo hướng tổ chức cho học
sinh hoạt động tích cực, tự lực chiếm lĩnh tri thức mới, tuy nhiên chủ yếu là trong
các đợt thao giảng, thi giáo viên dạy giỏi …
Ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy ngày càng nhiều, đặc biệt là
giảng dạy môn tin học nhằm đem lại hiệu quả cao trong giảng dạy.
Mặt khác, đối tượng học sinh đa dạng, phần lớn là con em vùng xa, kinh tế
gia đình khó khăn, một bộ phận học sinh có nhận thức yếu chưa khuyến khích được
cách học thông minh sáng tạo. Đa số học sinh ỷ lại, chờ vào thầy cô … làm tê liệt


động cơ phấn đấu trong học tập ở đại bộ phận học sinh. Kết quả là học sinh học tập
ngày càng thụ động.

PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG

1. Cơ sở lý luận
1.1. Các khái niệm cơ bản
 Khái niệm hứng thú

Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó, nó có ý
nghĩa đối với cuộc sống và có khả năng mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá

Trường THPT Thái Hòa là một trường thuộc khu vực trung du miền núi, nên
còn gặp rất nhiều khó khăn về cơ sở vật chất phục vụ quá trình dạy và học, đặc biệt
là môn Tin học. Năm học 2016 – 2017 toàn trường có 30 lớp, trong đó có 2 phòng
máy vi tính, mỗi phòng có 20 máy và chưa có điều kiện để lắp máy chiếu cho cả 2
phòng này. Bên cạnh đó một số máy thường hay bị lỗi và phải tốn thời gian khắc
phục sửa chữa.
Với đặc thù rất quan trọng của môn Tin học cho học sinh phổ thông là thực
hành trên máy tính là bắt buộc và là một cấu thành của bài giảng lý thuyết. Đối với
môn tin học sẽ là rất khó dạy khi giáo viên hoàn toàn không được dùng máy tính để
minh họa hay thực hành các thao tác mẫu của bài học. Nếu thầy và trò trên lớp
được học tập hoàn toàn với phấn và bảng (học chay), cộng thêm với điều kiện gia
đình, sự quan tâm về tinh thần từ phía gia đình đối với các em không được đồng
đều, sự khập khiễng về ý thức, nhận thức giữa học sinh cũng gây không ít khó khăn
cho cả thầy và trò trong quá trình dạy và học.
Từ thực tế hiện nay về đổi mới phương pháp dạy học, học sinh tự chủ động
chiếm lĩnh kiến thức, giáo viên là người hướng dẫn điều khiển.


Xuất phát từ tâm lý coi môn tin học là môn phụ nên học sinh không chú ý
học. Việc tạo hứng thú học tập cho các em có vai trò rất quan trọng trong việc nâng
cao hiệu quả chất lượng dạy học. Để cung cấp kiến thức khoa học, giáo dục tư
tưởng và rèn luyện kỹ năng cho học sinh, giáo viên phải làm cho học sinh ham mê
hứng thú học tập, làm cho quá trình học tập của các em trở nên tự giác, tạo nên
niềm vui trong sáng và bổ ích, bồi dưỡng cho các em tinh thần học tập, mạnh dạn
trước tập thể, tạo được hưng phấn đồng đều giữa các em để các em có được sự hòa
đồng trong nhận thức và học tập.
Việc tạo hứng thú học tập môn tin học cho học sinh cần phải căn cứ vào các
tiêu chí sau:
+ Học sinh đi học đầy đủ
+ Học sinh thuộc bài khi kiểm tra bài cũ.

+ Do môn học không đủ sức hấp dẫn với học sinh…
2.3. Những lý do để học sinh học môn tin học tốt hơn

Qua thực tế giảng dạy tôi thấy rằng ngoài những nguyên do gắn liền với mục
đích học tập, còn có một số nguyên do khác như:
+ Giáo viên tạo được không khí học tập vui vẻ, hấp dẫn.
+ Do có các em có niềm đam mê với môn học.
+ Học để tìm tòi những điều mới mẻ, tư duy logic, sáng tạo hơn.
+ Do ý thức bản thân thấy được tầm quan trọng của việc học...
Tóm lại, sau khi tìm được những nguyên nhân chủ yếu của hiện tượng chán,
lười học và mức độ ảnh hưởng ít hay nhiều của các nguyên do thúc đẩy việc học tập
mà ta có thể đề ra được những biện pháp phù hợp hơn nhằm khuyến khích học sinh
học tập tốt hơn.
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Để đánh giá mức độ hiệu quả của các biện pháp được xây dựng, tôi đã tiến
hành thực hiện với 2 lớp 10A1 và lớp 10C5 (học sinh hai lớp có sức học khác
nhau). Các giải pháp được tôi sử dụng như sau:
3.1. Sử dụng bài giảng trình chiếu kết hợp các trò chơi hình thành kiến thức và tận
dụng tối đa các giờ học tại phòng thực hành.

Bài giảng trình chiếu là phương tiện hỗ trợ cho giáo viên, giúp bài giảng sinh
động hơn, học sinh hứng thú học tập và dễ dàng tiếp thu bài. Vì vậy, để giúp học
sinh khắc sâu kiến thức, kích thích nguồn cảm hứng học tập, khi giảng dạy giáo


viên cần phải kết hợp hài hòa giữa màn hình với lời giảng và giữa màn hình với ghi
bảng sao cho linh hoạt uyển chuyển.
Trong quá trình giảng dạy lý thuyết, giáo viên thiết kế và lồng ghép các trò
chơi hình thành kiến thức, để phù hợp với bộ môn tôi đã tự thiết kế một trò chơi với
tên gọi “Lucky number” để học sinh hứng thú với việc vừa tìm hiểu kiến thức vừa

được nâng cao. Đây là điều kiện thuận lợi để phát huy được sự sáng tạo trong quá
trình giảng dạy và cũng là một giải pháp quan trọng giúp giáo viên luôn chuẩn bị
đầy đủ kiến thức và hồ sơ, sổ sách trước khi đến lớp, tránh được tình trạng dạy
chay, thiếu sự chuẩn bị.
Trong quá trình dự giờ, học sinh được phát huy hết khả năng hoạt động đặc
biệt là rèn luyện và nâng cao hơn kỹ năng sống cho học sinh như kỹ năng thuyết
trình trước đám đông, kỹ năng hoạt động nhóm, kỹ năng giao tiếp…
Thông qua các tiết dự giờ giáo viên cũng được cọ sát và học hỏi lẫn nhau về
phương pháp giảng dạy, giúp các nhóm bộ môn sinh hoạt chuyên môn theo nghiên
cứu bài học.
Tích cực trong các tiết dự giờ khi tham gia cuộc thi giáo viên dạy giỏi cấp tổ,
cấp trường. Sau mỗi tiết dạy đổi mới tôi chủ động sử dụng phiếu thăm dò học sinh
để nắm được việc đổi mới hiệu quả hay không để tự điều chỉnh phù hợp với từng
lớp dạy.


3.3. Gây hứng thú cho học sinh trong các tiết học bằng các trò chơi đơn giản

Học sinh bao giờ cũng thích vừa học vừa chơi, chơi để lĩnh hội tri thức mới
từ trò chơi, chơi để làm cho không khí lớp học trở nên vui vẻ, tạo ra sự đoàn kết
giữa các em, giảm căng thẳng trong các giờ học. Nếu chúng ta chịu khó nghĩ ra các
trò chơi có hàm ý nội dung cần truyền đạt trong trò chơi đó chắc chắn các em sẽ
tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả và không thấy chán mỗi khi đến giờ tin học,
nếu giáo viên biết cách sắp xếp thời gian hợp lý tổ chức trò chơi cho học sinh thì
học sinh rất hào hứng học
* Ví dụ 1: Để bước vào tìm hiểu ví dụ sắp xếp một dãy số nguyên bằng thuật
toán tráo đổi (Bài Thuật toán – tin học 10), để các em hiểu ý tưởng của thuật toán
giáo viên có thể cho khoảng 5 học sinh lên bảng chơi trò xếp hàng, sau đó giáo
viên đưa ra nguyên tắc (cách) xếp hàng sao cho người đứng sau luôn cao hơn
người đứng trước. Cứ lần lượt so sánh từng cặp một nếu thấy thỏa mãn điều kiện

vào bài học mới, sự hứng thú học tập chỉ thực sự bắt đầu với phần giới thiệu gây
hấp dẫn đối với học sinh.
* Ví dụ 1: Việc gây hứng thú ngay từ phần mở đầu bài học còn có thể thực
hiện dưới dạng cho học sinh chơi trò chơi giải ô chữ với các từ chìa khóa có liên
quan tới bài học mới, đây cũng là một hình thức mà các em rất hào hứng tham gia.
Bên cạnh đó việc đánh giá công bằng, khuyến khích trong việc kiểm tra
miệng...đều là những yếu tố góp phần tạo nên không khí hào hứng chung của cả lớp
để chuẩn bị bước vào bài học mới.

Trò chơi giải ô chữ
3.5. Yêu cầu đưa ra của giáo viên phải vừa sức với học sinh.

Thực chất của việc học tập là chuỗi vấn đề được đặt ra, được nhìn nhận, rồi
được nhận thức ở mức độ cao hơn. Khi giáo viên giúp các em nắm được cái cốt lõi


của một nội dung sẽ kích thích các em suy luận và tìm tòi, phát triển một nội dung
khác. Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh
* Ví dụ 1: Trong các tiết bài tập và thực hành nên hướng dẫn học sinh biết
cách suy nghĩ. Không nên đưa quá nhiều bài tập trong một tiết mà nên chọn một số
lượng bài vừa đủ để có điều kiện khắc sâu các kiến thức được vận dụng và phát
triển các năng lực tư duy cần thiết. Sắp xếp các bài tập thành một chùm bài có liên
quan với nhau. Trong tiết bài tập, có những bài được giải chi tiết và có những bài
chỉ giải vắn tắt.
*Ví dụ 2: Trong tiết học Thuật toán tìm Min, Max, thuật toán sắp xếp – tin
học 10 (Chẳng hạn từ bài toán tìm số lớn nhất của dãy số nguyên hãy suy ra cách
viết thuật toán tìm số bé nhất có trong dãy, hoặc từ bài toán sắp xếp dãy số tăng dần
các em hãy suy ra cách viết chương trình sắp xếp dãy số thành dãy giảm dần….)
Với yêu cầu đơn giản như vậy các em sẽ cảm thấy việc giải các bài toán
tương tự các bài toán đã có là vừa sức, kích thích sự ham muốn giải các bài tập mà

thần học tập cho học sinh, lan tỏa trong học sinh.
Muốn thực hiện những nội dung trên có hiệu quả đòi hỏi mỗi giáo viên phải
không ngừng nâng cao kiến thức, học hỏi trên mọi phương tiện thông tin để tạo cho
mình một trình độ chuyên môn vững vàng, thường xuyên học hỏi rút kinh nghiệm ở
các đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường, Giáo viên cần phải nắm đặc trưng của
bộ môn, có phương pháp dạy học linh hoạt và sáng tạo, phải tìm mọi cách để cải
tiến cách dạy từng phần nhỏ theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học
sinh, bổ sung sáng tạo thêm nhiều thủ pháp sinh động, hấp dẫn, đa dạng hóa cách
thức truyền đạt ở mỗi bài học. Khơi dậy sự yêu thích môn học, bởi theo tôi “phần


lớn các yếu tố làm cho học sinh hứng thú học tập đều phụ thuộc vào vai trò của
giáo viên”.

PHẦN III. CÁCH THIẾT KẾ VÀ VẬN DỤNG TRÒ CHƠI
“LUCKY NUMBER”

I. CÁCH THIẾT KẾ TRÒ CHƠI LUCKY NUMBERS BẰNG PHẦN MỀM MICROSOFT
OFFICE POWERPOINT

Để thiết kế một trò chơi lucky number, giáo viên tiến hành thực hiện theo các
bước như sau:
Bước 1. Giáo viên mở phần mềm Powerpoint và thiết kế 1 ‘slide’ gồm các số
thứ tự như trong hình 1

Hình 1


Bước 2. Sau khi thiết kế xong cần chọn hiệu ứng để sau khi thực hiện xong một
số nào thì số đó biến mất. Trình tự như sau: Nháy chuột phải vào số chọn. Sau đó

yêu cầu xong, chỉ cần bấm chuột là có ngay đáp án.
Đối với các ‘slide’ đáp án và ‘slide’ “Lucky number” thì cần có ký hiệu để sau
khi thức hiện xong, giáo viên nháy chuột vào đó để quay lại màn hình chính có các
số. (Hình trên ký hiệu là: Back).

Hình 7
Cách thức thực hiện như sau: Vẽ hình a Nháy chuột phải vào đó a Chọn
Hyperlink ****
Chọn giáo án đang soạn trong hộp Insert hyperlink. Sau đó nháy chuột vào
Bookmark rồi chọn ‘slide’ có các số ban đầu trong hộp Select place in document.
Nháy OK để kết thúc.


Bookmark…

Hình 8
Ví dụ đây là
slide có các số
lựa chọn

Giáo viên nối các số với các ‘slide’ có các yêu cầu hoặc “Lucky number”
Các bước như sau:
- Nháy chuột phải vào số được chọn, chọn Action setting như hinh sau


Nháy chuột vào
đây
(click here)

Hình 9