ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐÀO MỸ HẰNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO
VỚI DI TÍCH Ở HUYỆN GIA LÂM TRONG DẠY HỌC
LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 7 TRUNG HỌC CƠ SỞ

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ

HÀ NỘI – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐÀO MỸ HẰNG

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO
VỚI DI TÍCH Ở HUYỆN GIA LÂM TRONG DẠY HỌC
LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 7 TRUNG HỌC CƠ SỞ

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM LỊCH SỬ
CHUYÊN NGÀNH: LÍ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
BỘ MÔN LỊCH SỬ
Mã số: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THỊ BÍCH

HÀ NỘI – 2016

NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

DHLS:

Dạy học lịch sử

GV:

Giáo viên

HS:

Học sinh

LSĐP:

Lịch sử địa phương

THCS:

Trung học cơ sở

THPT:

Trung học phổ thông

TNST:

Trải nghiệm sáng tạo




1.2.1.Thực trạng việc tổ chức hoạt động TNST cho HS THCS với các di

tích lịch sử địa phương ở huyện Gia Lâm - Thành phố Hà NộiError! Bookmark not def
1.2.2. Nguyên nhân và định hướng ................................................................. 39
Chƣơng 2.QUI TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THCS VỚI DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỊA
PHƢƠNG HUYỆN GIA LÂM – THÀNH PHỐ HÀ NỘI ........................ 45
2.1. Các di tích lịch lịch sử tiêu biểu ở huyện Gia Lâm.................................. 45
2.1.1. Đền Gióng ............................................................................................. 45
2.1.2. Đền Bà Tấm .......................................................................................... 48
2.1.3. Đền thờ công chúa Lê Ngọc Hân .......................................................... 55
2.1.4.Khu tưởng niệm Cao Bá Quát ................................................................ 57
2.2. Một số yêu cầu khi tổ chức hoạt động TNSTvới các di tích LSĐP tiêu
biểu ở huyện Gia Lâm – Hà Nội ..................................................................... 58
2.2.1. Tổ chức hoạt động TNST tại các di tích LSĐP phải bám sát mục
tiêu dạy học, phát huy tính tích cực của HS.................................................... 58
2.2.2. Kế hoạch tổ chức hoạt độngTNST tại các di tích ở huyện Gia Lâm
phải được xây dựng chặt chẽ, cụ thể, rõ ràng ................................................. 59
2.2.3. Hoạt động TNST tại các di tích phải thu hút đông đảo HS tham gia ... 60
2.2.4. Tổ chức hoạt động TNST về các di tích ở khu lịch sử phải phát huy
tính tích cực, tạo hứng thú cho HS .................. Error! Bookmark not defined.
2.2.5. Tổ chức trong khoảng thời gian nhất định, phải tiết kiệm, an toàn
mà hiệu quả cao ............................................... Error! Bookmark not defined.
2.3. Qui trình tổ chức cáchoạt động TNST cho học sinh THCS tại các di
tích LSĐP ở huyện Gia Lâm – Thành phố Hà NộiError! Bookmark not defined.
2.3.1. Công tác chuẩn bị .................................................................................. 62
2.3.2. Tiến trình tổ chức .................................................................................. 64
2.4. Thực nghiệm sư phạm về tổ chức HĐ TNST tại các di tích huyện Gia

nhiều và dễ dẫn đến tình trạng chán nản. Phương pháp truyền đạt chỉ theo hướng
một chiều là GV chỉ đứng bục giảng và trò ghi chép, vì vậy mà môn Lịch sử không
được coi trọng. Tuy nhiên. Lịch sử là môn học có vai trò to lớn trong việc hình
thành cho các em lòng yêu nước, tự hào về dân tộc, biết phát huy truyền thống tốt
đẹp của cha ông, góp phần rất lớn trong việc hoàn thiện nhân cách con người.
Luật Giáo dục sửa đổi năm 2009, điều 28.2 đã nêu rõ: “ Phương pháp giáo dục
phải phát huy tích cực. tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc
điểm của từng lớp học, môn học ; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,
hướng thú, học tập cho học sinh”. Nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX
nêu rõ: “Để đáp ứng yêu cầu về con người và nguồn lực là nhân tố quyết định sự
phát triển đấtnước trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cần tạo chuyển
biến cơ bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo...Đổi mới hoạt động dạy và học,
6


phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực
hành, thực nghiệm, ngoại khóa, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học
chay”[28,tr201,203 -204].Đổi mới phương pháp nói chung, PPDH môn Lịch sử
nói riêng là hướng hoạt động học tập của HS, GV là người tổ chức, hướng dẫn HS
học tập.
Dạy và học Lịch sử là giúp HS hình thành thế giới quan khoa học, giáo dục
lòng yêu quê hương, đất nước, có được tinh thần, khí phách của lịch sử dân tộc,
khả năng nhìn nhận, đánh giá mọi sự kiện, hiện tượng lịch sử dựa trên những cứ
liệu xác thực và tự liên hệ với thực tiễn để rút ra được bài học cho hiện tại và tương
lai. Từ đó hình thành nên năng lực và phẩm chất con ngườiđáp ứng yêu cầu trong
công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Muốn để môn Lịch sử trở thành
môn học thực sự hấp dẫn đối với HS thì trong DHLS, cũng như các môn khác ở
trường phổ thông, ngoài việc tiến hành bài học nội khóa, còn có hoạt động ngoài
lớp. Hoạt động TNST là hoạt động giáo dục thực tiễn được tiến hành song song với

2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Qua tìm hiểu, tôi nhận thấy đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học,
nhiều bài viết của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã đề cập tới việc tổ
chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo nói chung, tổ chức hoạt động trải nghiệm môn
lịch sử nói riêng như một số công trình nghiên cứu của cả trong nước và thế giới
2.1 Tài liệu nước ngoài
Trên thế giới, khẳng định tầm quan trọng của giáo dục toàn diện, Rabơle(1494
– 1553)nhà giáo dục thời kỳ Phục hưng đã nhấn mạnh việc tăng cường tổ chức các
hoạt động ngoài giờ lên lớp dưới hình thức trải nghiệm sáng tạo “Việc giáo dục
phải bao hàm các nội dung trí đức, đạo đức, thể chất, thẩm mỹ…ngoài việc học ở
nhà, còn có các buổi tham quan các xưởng thợ, các cửa hàng, tiếp xúc với các nhà
văn, các nghị sĩ, đặc biệt là mỗi tháng một lần thầy và trò về sống ở nông thôn một
ngày”[48,18].
8


Rutxo – nhà tư tưởng người Pháp trong cuốn “Những cơ sở lí luận của việc
dạy học” tập 1 (1971) đã đề cao các hoạt động thực hành, thực nghiệm bởi nó có
tác dụng to lớn trong việc giáo dục trí tuệ và nhân cách cho HS. Ông nói “Đồ vật ,
đồ vật – hãy đưa ra đồ vật . Tôi không ngừng nhắc đi, nhác lại rằng chúng ta lạm
dụng quá mức lờinói. Bằng cách giảng dạy ba hoa, chúng ta chỉ tạo nên những
con người ba hoa”[3;30 -31]
Isma’il Al – Qabbami (1898 – 1963), nhà cải cách giáo dục tiên phong của Ai
Cập đã đưa chủ nghĩa thực dụng (do Jone Dewey – người Mỹ khởi sướng) đến với
nhân dân Ai Cập và áp dụng nó rất thành công, đó là: sử dụng phương pháp giảng
dạy theo nguyên tắc “học đi đôi với hành, tăng khả năng quan sát, nhận thức, phân
tích và đánh giá. Phương pháp này ngược với phương pháp truyền thống “đọc,
viết, nghe và đọc”. Phát triển tinh thần tự do, khuyến khích dân chủ, tự định hướng
và tôn trọng lẫn nhau giữa các trẻ, nuôi dưỡng khả năng sáng tạo” [14,100].
Giữa thế kỉ XX, nhà khoa học giáo dục nổi tiếng người Mĩ, John Dewey, với tác

phạm môn Lịch sử. Nhà xuất bản Đại học sư phạm.
19.Nguyễn Quốc Phong. Để lịch sử sống động.Báo Giáo dục và thời đại.số 38
ngày 03/09/2007.
20. Ngô Thị Hiền Thúy( Chủ biên), (2013), Tài liệu lịch sử Hà Nội, NXB Hà
Nội
21.Vũ Quang Hiển – Hoàng Thanh Tú (đồng chủ biên),(2014) Chương trình
phương pháp dạy học môn Lịch sử ở trường Trung học phổ thông, NXB
Đại học Quốc gia Hà Nội.
22.GS.TS Phan Ngọc Liên (Chủ biên), (2010).Phương pháp dạy học Lịch sử.
Nhà xuất bản Đại học sư phạm.
23.GS.TS Phan Ngọc Liên, Trần Văn Trị, Nguyễn Phan Quang.Công tác
ngoại khóa thực hành môn Lịch sử ở trường phổ thông.NXB Giáo dục.
24.GS.TS Phan Ngọc Liên, PGS.TS Trịnh Đình Tùng (Chủ biên), (1999),
Phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy lịch sử ở THCS: Sách bồi
dưỡng thường xuyên chu kì 1997-2000 cho giáo viên THCS. NXB Giáo dục.
11


25.GS.TS Phan Ngọc Liên, GS.TS Nguyễn Thị Côi, PGS.TS Trịnh Đình
Tùng, Trần Vĩnh Tƣờng(2002),Một số chuyên đề phương pháp dạy học
lịch sử. NXB Đại học quốc gia Hà Nội.
26.GS.TS Phan Ngọc Liên (Chủ biên), (2012). Lịch sử Thăng Long tập 1,
NXB Hà Nội.
27. Đinh Thị Kim Thoa, Bùi Ngọc Diệp, Tổ chức các hoạt động giáo dục
trong trƣờng trung học theo định hƣớng phát triển năng lực học sinh –
Bộ Giáo dục và Đào tạo – Tài liệu tập huấn.
28. Đinh Thị Kim Thao và các tác giả (2009), Tâm lý học đại cương, NXB
ĐHQGHN.
29.Hoàng Thanh Tú, Phương pháp ôn tập Lịch sử ở trường THPT, NXB Đại
học quốc gia Hà Nội