VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHAN THỊ HÕA

DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI CHO BỆNH NHÂN UNG THƢ
TỪ THỰC TIỄN BỆNH VIỆN K

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

HÀ NỘI, 2017


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHAN THỊ HÕA

DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI CHO BỆNH NHÂN UNG THƢ
TỪ THỰC TIỄN BỆNH VIỆN K
Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số: 60 90 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. PHẠM TIẾN NAM

HÀ NỘI, 2017

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo và các bạn tại Bộ môn Công tác
xã hội – Trường Đại học Y tế Công cộng đã tư vấn, tham gia hỗ trợ tôi trong quá
trình thực hiện luận văn, trong đó có TS. Dương Minh Đức, Ths. Vũ Thị Thanh
Mai, CN. Nguyễn Kim Oanh, CN. Vũ Hải Đăng, CN. Cao Hữu Quang…
Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo Bệnh viện K, CN. Phạm
Minh Tuấn - Trưởng phòng Điều dưỡng, Ths. Bs. Nguyễn Bá Tĩnh - Trưởng phòng
Công tác xã hội, và các anh/chị là nhân viên công tác xã hội, trưởng phó các khoa
điều trị, các điều dưỡng trưởng, các điều dưỡng viên đã giúp đỡ, tham gia nghiên
cứu, chia sẻ kinh nghiệm cũng như tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong công
việc để tôi tham gia thực hiện và hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin chân thành
cảm ơn toàn thể 436 bệnh nhân và thân nhân người bệnh tại bệnh viện K đã trực
tiếp hợp tác trả lời các bảng hỏi, các cuộc thảo luận nhóm, trao đổi phỏng vấn sâu
với tinh thần cởi mở, chia sẻ, nghiêm túc, để tôi có được dữ liệu tin cậy, khách quan
về thực trạng cung cấp dịch vụ công tác xã hội cho bệnh nhân ung thư tại bệnh viện,
làm căn cứ đề xuất hoàn thiện dịch vụ công tác xã hội tại bệnh viện K trong thời
gian tới.
Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình, người thân, bạn bè đã
luôn hỗ trợ, động viên và sát cánh bên tôi trong suốt thời gian học tập và hoàn thành
luận văn thạc sĩ.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 10 năm 2017
Tác giả
Phan Thị Hòa


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ................................................................................................................. 1
Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CUNG CẤP DỊCH VỤ CÔNG
TÁC XÃ HỘI CHO BỆNH NHÂN UNG THƢ.................................................... 14
1.1. Bệnh nhân ung thư: Khái niệm, đặc điểm và nhu cầu ...................................... 14

BN

Bệnh nhân

BVK

Bệnh viện K

CS

Chính sách

CSBHYT

Chính sách bảo hiểm y tế

CSSXKD

Cơ sở sản xuất kinh doanh

CSSKND

Chăm sóc sức khỏe nhân dân

CTXH

Công tác xã hội

ĐT


QH

Quốc hội

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

TCXH

Trợ cấp xã hội

TS

Tổng số

TT

Thành thị

TTg

Thủ tướng

TW


điểm bệnh lý và khả năng chi trả của bệnh nhân ..................................................... 54
Bảng 2.9. Đánh giá của bệnh nhân ung thư về dịch vụ hỗ trợ tâm lý – xã hội đáp
ứng nhu cầu của họ.................................................................................................... 55
Bảng 2.10. Thực trạng bệnh nhân ung thư được cung cấp dịch vụ hỗ trợ kết nối
nguồn lực và hỗ trợ từ thiện so với nhu cầu và đánh giá của họ .............................. 56
Sơ đồ 1.1. Mô hình phân tích định lượng và định tính về các yếu tố ảnh hưởng đến
thực trạng cung cấp dịch vụ công tác xã hội tại bệnh viện K ................................... 24


MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Tại Việt Nam cũng như trên thế giới, ung thư là một loại bệnh lý ác tính
không lây nhiễm, gia tăng nhanh chóng, điều trị phức tạp, chi phí tốn kém, gây
hoang mang lo lắng cho người dân, là thách thức của ngành y tế và cả cộng đồng.
Hiện nay, thế giới có 23 triệu người đang chung sống với ung thư, mỗi năm
có 14 triệu người mắc mới và 8,2 triệu người tử vong. Tại Việt Nam, số trường hợp
mắc mới tăng nhanh từ 68.000 ca năm 2000 lên 126.000 năm 2010 và dự kiến sẽ
vượt qua 190.000 ca vào 2020. Mỗi năm có khoảng 115.000 người chết vì căn bệnh
này, tương ứng 315 người/ngày [22]. Ung thư là một trong 10 gánh nặng chi phí
bệnh tật hàng đầu trong tổng số 74,3% gánh nặng bệnh tật do các bệnh không lây
nhiễm gây ra [23], chi phí mua thuốc điều trị thế hệ mới cho một bệnh nhân ung thư
phổi, gan, đại tràng, máu từ 500 triệu - 1,2 tỉ đồng/năm [15]. Trong năm 2012, mỗi
bệnh nhân ung thư phải chi 200 triệu đồng cho đều trị trực tiếp và gián tiếp; sau 1
năm điều trị, có 22,36% bệnh nhân gặp khó khăn về kinh tế, trong đó có gần 34%
không thể mua thuốc, 66,7% phải vay mượn chi dùng cho sinh hoạt, ăn uống, đi lại
chữa trị; 22% phải bán đi tài sản…[28].
Gánh nặng bệnh tật, chăm sóc và chi phí y tế gây ra vấn đề tâm lý cho bệnh
nhân ung thư như buồn phiền, lo lắng, chán nản, mặc cảm, tự ti, ngại giao tiếp, căng
thẳng, dễ bị kích động… Một số bệnh nhân thậm chí rơi vào tình trạng khủng

đầu tạo thuận lợi cho bệnh nhân ung thư được tiếp cận các dịch vụ CTXH nhằm giải
quyết các vấn đề gặp phải trong quá trình khám và điều trị.
Tuy nhiên do mới được thành lập, thiếu hụt nhân sự và nguồn lực cần thiết,
phòng CTXH chỉ mới tập trung hỗ trợ bệnh nhân ở khu vực khám bệnh và một số
hỗ trợ từ thiện mà chưa đủ các điều kiện và căn cứ thực tiễn để triển khai tốt các
dịch vụ hỗ trợ tâm lý – xã hội, dịch vụ truyền thông nâng cao nhận thức, giáo dục
pháp luật và kết nối nguồn lực... Vì vậy nghiên cứu đánh giá nhu cầu cung cấp dịch
vụ CTXH của các nhóm bệnh nhân ung thư theo đặc điểm nhân khẩu, đặc điểm tâm
lý và điều trị cũng như đánh giá thực trạng cung cấp dịch vụ CTXH cho bệnh nhân
ung thư tại bệnh viện có vai trò quan trọng làm căn cứ thực tiễn để đề ra định
hướng, giải pháp nhằm tăng cường cung cấp dịch vụ CTXH chuyên nghiệp cho
bệnh nhân ung thư, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, tăng cường sự
hài lòng của người bệnh tại bệnh viện.

2


Từ những lý do trên, tôi lựa chọn vấn đề “Dịch vụ công tác xã hội cho
bệnh nhân ung thư từ thực tiễn Bệnh viện K” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn
tốt nghiệp thạc sĩ ngành công tác xã hội của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trên thế giới và tại Việt Nam đã có những nghiên cứu về CTXH cho bệnh
nhân ung thư trong bệnh viện, đóng góp vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực
tiễn về cung cấp dịch vụ CTXH cho bệnh nhân ung thư. Các nghiên cứu được chia
thành hai nhóm với nội dung sau:
2.1. Một số nghiên cứu trên thế giới về thực trạng dịch vụ CTXH cho bệnh
nhân ung thư trong bệnh viện
2.1.1. Đặc điểm tâm lý và nhu cầu cần cung cấp dịch vụ CTXH của bệnh
nhân ung thư
Theo Chandwani, Kavita D và các cộng sự (2012), tỷ lệ hiện mắc các rối