MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Công cuộc xây dựng và phát triển đất nước đòi hỏi đô thị phát
triển một cách có kiểm soát, theo quy hoạch theo đúng chủ trương của
Đảng và Nhà nước “Cần phải phát triển đô thị một cách vững chắc, có
trật tự, nhằm xây dựng một đô thị đoàng hoàng hơn to đẹp hơn”.
Trong những năm qua, cùng với quá trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước, tốc độ phát triển đô thị diễn ra khá nhanh.
Việc xây dựng và phát triển các đô thị này đòi hỏi phải được thực
hiện theo đúng quy hoạch đã được phê duyệt và đúng với quy
chuẩn, tiêu chuẩn cho phép đối với từng khu vực. Tuy nhiên, trên
thực tế việc vi phạm trật tự đô thị không còn là chuyện xa lạ ở các
đô thị trong suốt thời gian qua. Tình hình vi phạm trật tự đô thị đã
và đang là một vấn đề nóng trong thực tế các đô thị nước ta hiện
nay; dường như đây chính là mặt trái của đô thị hoá với tốc độ quá
nhanh trong khi quản lý nhà nước về đô thị lại chưa đáp ứng kịp.
Hiện tượng xây dựng không phép, sai với nội dung giấy phép xảy
ra ở nhiều nơi trên địa bàn thành phố Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh,
Hải Phòng, Đà Nẵng, … có thể nhận thấy các công trình vi phạm
pháp luật về xây dựng ngày càng nhiều và đa dạng hơn. Mức độ
không chỉ dừng lại ở mấy căn hộ tập thể cơi nới không xin phép
hay nhà trong kiệt xây ban công lấn chiếm không gian công cộng,
mà nhà riêng sai theo kiểu nhà riêng, biệt thự sai kiểu biệt thự, các
vi phạm về đất đai diễn ra ngày càng nhiều và phức tạp.
Thực tế cho thấy, song song với những mặt tích cực, sự phát
triển đô thị nước ta trong những năm qua đã tạo ra sức ép khá lớn về
nhiều mặt, có nguy cơ dẫn đến sự phát triển không bền vững. Quá

1




“Quản lý đô thị thời kỳ chuyển đổi” của TS. Võ Kim Cương,
Nhà xuất bản xây dựng, năm 2004,
“Quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực” phần III do PGS.
TS. Đinh Văn Mậu, GS. TS. Lê Sỹ Thiệp và TS. Nguyễn Trịnh Kiểm
chủ biên, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, năm 2009
“Pháp luật và Quản lý đô thị” do TS. KTS. Lê Trọng Bình chủ
biên, Trường Đại học Kiến trúc, Hà Nội – 2009
Chuyên đề “Quản lý nhà nước về đô thị và nông thôn” của
PGS.TS. Phạm Kim Giao, tập bài giảng Học viện Hành chính, Hà
Nội – 2011
“Đại cương Quản lý đô thị trong điều kiện toàn cầu hóa và
phát triển bền vững” do GS.TS. Phạm Hữu Khiển và PGS.TS. Lưu
Kiếm Thanh chủ biên, Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội – 2011
Ngoài ra, còn nhiều đề tài nghiên cứu QLNN trên các lĩnh vực
như đất đai, giao thông đô thị, an sinh xã hội, văn hóa, giáo dục, y tế,
môi trường và tài nguyên, quy hoạch đô thị...Tuy nhiên, qua tìm hiểu,
rà soát thì việc nghiên cứu đề tài QLNN về trật tự đô thị trên địa bàn
thành phố Đà Nẵng cho thấy chưa có công trình nghiên cứu nào.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận văn làm rõ những vấn đề lý luận, phân tích thực trạng
hoạt động quản lý nhà nước về trật tự đô thị trên địa bàn thành phố
Đà Nẵng trong thời gian qua, từ đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu
nhằm tăng cường hoạt động quản lý nhà nước về trật tự đô thị trong
thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý nhà nước về trật tự đô thị;
Đánh giá thực trạng, phân tích nguyên nhân, hạn chế của hoạt động
3

so sánh, thống kê, quy nạp, diễn dịch,…
4


6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
6.1. Ý nghĩa lý luận
Luận văn là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu một cách
toàn diện, có hệ thống dưới góc độ pháp luật hành chính về hoạt động
quản lý nhà nước về trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
Công trình này có thể được dùng làm tài liệu tham khảo trong quá
trình học tập và nghiên cứu.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần nâng cao hiệu quả
hoạt động quản lý nhà nước về trật tự đô thị nói chung và trên địa bàn
thành phố Đà Nẵng nói riêng.
7. Cơ cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và
phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương.
Chương 1: Những vấn đề lý luận của quản lý nhà nước về trật
tự đô thị.
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về trật tự đô thị trên
địa bàn thành phố Đà Nẵng.
Chương 3: Quan điểm và giải pháp tăng cường quản lý nhà
nước về trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

5


CHƢƠNG 1
NHỮNGVẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ

Quản lý nhà nước về trật tự đô thị là hoạt động của cơ quan
hành chính nhà nước và cá nhân có thẩm quyền, trên cơ sở Hiến
pháp, Luật để can thiệp vào các lĩnh vực đô thị như: giao thông đô
thị, xây dựng đô thị, trật tự xã hội đô thị... nhằm điều chỉnh các hoạt
động đô thị đi theo một quy tắc, một trật tự nhất định, đảm bảo đúng
theo mục tiêu đã được xác định trước.
QLNN về trật tự đô thị có các đặc điểm sau đây:
Thứ nhất, QLNN về trật tự đô thị có thể do nhiều chủ thể tham gia.
Thứ hai, QLNN về trật tự đô thị dựa trên cơ sở pháp lý trực
tiếp là pháp luật về trật tự đô thị.
Thứ ba, QLNN về trật tự đô thị là hoạt động của con người,
liên quan đến nhiều lĩnh vực của đời sống.
Thứ tư, QLNN về trật tự đô thị có nội dung rất rộng như: quản
lý về phòng, chống tội phạm.
* Vai trò của QLNN về trật tự đô thị
Một là, nhà nước quyết định tốc độ nhanh hay chậm của sự
phát triển kinh tế - xã hội.
Hai là, nhà nước quyết định sự đảm bảo trật tự an toàn xã hội.
1.2.2. Nội dung quản lý nhà nước về trật tự đô thị
Thứ nhất, xây dựng, ban hành văn bản quản lý nhà nước về
trật tự đô thị
Thứ hai, tổ chức thực hiện văn bản quản lý nhà nước về trật tự
đô thị.
Thứ ba, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật trong
QLNN về trật tự đô thị.
7


1.2.3. Phương pháp quản lý nhà nước về trật tự đô thị
QLNN về trật tự đô thị là một trong những hoạt động của quản

Bằng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh đã làm rõ một
số khái niệm cơ bản nhất về đô thị, các tiêu chí để xác định, phân loại
đô thị đã xác định được các tiêu chuẩn quan trọng để xác định đô thị.
Đồng thời, từ việc tìm hiểu các quan niệm về đô thị và những đặc
điểm của QLNN nói chung, trên cơ sở đó đã rút ra quan niệm, đặc
điểm vai trò của QLNN về trật tự đô thị, từ đó đã khái quát, làm rõ
các bộ phận cấu thành QLNN về trật tự đô thị.
QLNN về trật tự đô thị là hoạt động quan trọng của nhà nước,
nhằm đáp ứng các nhu cầu xã hội dân sự đô thị, đặc biệt trong quá
trình chỉnh trang đô thị như hiện nay, đây là lĩnh vực cần được chú
trọng, quan tâm chỉ đạo, tổ chức thực hiện, để sớm điều chỉnh các
mối quan hệ này đi vào nề nếp, tuân theo một khuôn khổ nhất định
đúng với chương trình quy hoạch tổng thể đã đề ra.
QLNN nói chung, trong đó QLNN về trật tự đô thị nói riêng
phải gắn liền với pháp luật. QLNN về trật tự đô thị có rất nhiều lĩnh
vực cần phải điều chỉnh. Công cụ quan trọng để thực hiện việc quản
lý là pháp luật, pháp luật tạo hành lang pháp lý cho các hoạt động dân
sự đô thị và là công cụ có tính bắt buộc thực hiện các quy định để
đảm bảo trật tự đô thị. Đồng thời, cũng là cơ sở để xử lý các vi phạm
xảy ra. Nội dung chủ yếu của pháp luật QLNN về trật tự đô thị (như:
pháp luật quản lý về trật tự xây dựng đô thị, pháp luật về quản lý trật
tự ATGT, pháp luật quản lý về phòng cháy, chữa cháy và pháp luật
quản lý về cư trú) cũng đã được đề cập đến một cách tổng quát.

9


CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ TRẬT TỰ ĐÔ THỊ
TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.2.1.4. Xây dựng, ban hành văn bản về quản lý cư trú
Thành phố Đà Nẵng đã triển khai xây dựng, ban hành nhiều
văn bản về quản lý cư trú
Để tăng cường công tác quản lý cư trú, nhất là quản lý sau đăng
ký tạm trú, thường trú tại nhà thuê, mượn, nhà ở nhờ, HĐND thành
phố Đà Nẵng đã ban hành Nghị quyết số 23/2011/NQ-HĐND ngày
23/12/2011.
Để góp phần hạn chế dân di cư tự do, Giám đốc Công an thành
phố đã ban hành Công văn số 214/CATP ngày 22/01/2014 chỉ đạo
lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội thực hiện tốt
chức năng được giao.
Ngoài ra, Công an thành phố Đà Nẵng ban hành Kế hoạch
327/KH-CATP ngày 10/6/2011 về khảo sát thực trạng công tác đăng
ký, quản lý cư trú phục vụ xây dựng dự án cơ sở dữ liệu quốc gia về
dân cư và kế hoạch 64/CATP ngày 28/02/2012 kiểm tra khảo sát
nhân hộ khẩu tạm trú trên địa bàn thành phố.
2.2.1.5. Xây dựng, ban hành văn bản về quản lý đối với cảnh
quan, mỹ quan đô thị
Trong thời gian qua công tác chỉnh trang và quản lý trật tự đô
thị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng dần đi vào nề nếp. Đảng bộ,
chính quyền và nhân dân đã tập trung huy động nhiều nguồn lực để
đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế-xã hội, chỉnh trang đô thị, vệ sinh
môi trường… đã từng bước làm thay đổi bộ mặt thành phố ngày một
khang trang, hiện đại hơn.

11


2.2.2. Tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự đô thị
2.2.2.1. Tổ chức thực hiện pháp luật về quản lý trật tự xây dựng

thiếu sót về PCCC, thực hiện nghiêm túc các kiến nghị của cơ quan
Cảnh sát PCCC đã yêu cầu bằng văn bản.
- Thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống PCCC
- Kiểm tra tình trạng an toàn của hệ thống điện và việc sử dụng điện.
- Bố trí, sắp xếp, tàng trữ vật tư, hàng hoá đảm bảo an toàn PCCC
- Tăng cường lực lượng PCCC cơ sở đảm bảo đủ về số lượng
và phải được tập huấn về công tác PCCC
Thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ” trong công tác PCCC
2.2.2.3. Tổ chức thực hiện pháp luật về quản lý trật tự an toàn
giao thông
Tiếp tục phát huy và nhân rộng các mô hình về vận động
“Toàn dân tham gia bảo đảm trật tự an toàn giao thông” đang hoạt
động có hiệu quả
Ngoài ra, UBND Thành phố, quận, huyện, Công an quận, Huyện
hằng năm đều tập trung tổ chức tuyên truyền Luật Giao thông đường bộ
trong các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, phổ thông
trung học, phổ thông cơ sở và tại các trường tiểu học.
2.2.2.4. Tổ chức thực hiện pháp luật quản lý về cư trú
2.2.2.5. Tổ chức thực hiện pháp luật về cảnh quan, mỹ quan đô thị
2.2.3. Công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật
về trật tự đô thị
2.2.3.1. Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh
vực trật tự xây dựng đô thị
Công tác QLNN trên lĩnh vực trật tự xây dựng đô thị luôn nhận
được sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo UBND thành phố.
Nhiều công trình xây dựng trái phép liên tục bị phát hiện trên
địa bàn Thành phố Đà Nẵng trong thời gian qua có liên quan đến việc
13




công tác thanh tra, kiểm tra đối với những trường hợp cư trú để kịp
thời xử lý, làm tốt công tác phòng ngừa nghiệp vụ trên địa bàn.
Bảng 2.1. Thống kê kết quả kiểm tra tạm trú, lưu trú tại thành phố
Đà Nẵng từ năm 2012-2016
Kết quả kiểm tra tạm trú, lưu trú
Tổng số

Năm

lượt

Tạm trú
Hộ gia
đình

Khẩu

Lưu trú
Cơ sở
lưu trú

Người

2012

1.060

603


2015

736

467

616

490

2.067

2016

821

578

592

575

3.100

5.650

2.639

10.889


vào chiều sâu.
Năm là, công tác xây dựng và chỉnh trang đô thị có chuyển
biến rõ rệt, kiến trúc và cảnh quan đô thị đã được quan tâm đầu tư
phát triển với sự xuất hiện ngày càng nhiều các quần thể kiến trúc,
mảng đô thị hiện đại, các công trình cao tầng là những điểm nhấn
kiến trúc đô thị có chất lượng cao.
Sáu là, tình hình trật tự an toàn giao thông được giữ vững, tại
các tuyến đường quan trọng vào các giờ cao điểm đều được bố trí lực
lượng cảnh sát giao thông, giảm ách tắc khi lưu thông.
b. Nguyên nhân của kết quả
Một là, các ngành, các cấp và toàn xã hội đă nhận thức ngày
càng sâu sắc hơn về vị trí, vai trò của công tác quản lý trật tự đô thị
Hai là, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát về đăng ký và
quản lý trật tự đô thị được thực hiện đúng theo quy định.
Ba là, không ngừng củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy
Bốn là, thường xuyên nhận được sự quan tâm chỉ đạo, hướng
16


dẫn nghiệp vụ, kịp thời tháo gỡ những khó khăn vướng mắc của cơ
quan cấp trên
Năm là, sự nỗ lực, cố gắng không ngừng của đội ngũ công chức
trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, quản lý nhà nước về trật tự đô thị.
Sáu là, làm tốt công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán
bộ và nhân dân
2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
Thứ nhất, về công tác quy hoạch
Thứ hai, về tình hình vi phạm trật tự đô thị mặc dù đã tổ chức
nhiều lượt tuần tra, kiểm soát xử lý cũng như các đợt vận động tuyên
truyền trực tiếp tới các hộ kinh doanh, buôn bán.

thành phố đã tập trung chỉ đạo đẩy mạnh công tác quy hoạch, chỉnh
trang, quản lý đô thị, xây dựng đời sống văn hóa, thực hiện các
chính sách an sinh xã hội. Nhờ đó, diện mạo thành phố thay đổi
ngày càng rõ nét theo hướng văn minh, hiện đại; các giá trị văn hóa
truyền thống được bảo tồn và phát huy; đời sống nhân dân được cải
thiện; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của các cấp, các ngành
cũng như ý thức, trách nhiệm của cán bộ và người dân từng bước
được nâng lên.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực nêu trên, đô thị Đà
Nẵng vẫn còn những hạn chế, bất cập. Quá trình đô thị hóa diễn ra
nhanh, nhưng văn hóa, văn minh đô thị phát triển chưa tương xứng.
Nhiều thiết chế văn hóa còn thiếu; một bộ phận cán bộ, nhân dân
chưa có ý thức tôn trọng pháp luật, chấp hành các quy định về đảm
bảo ATGT, trật tự đô thị, giữ gìn vệ sinh môi trường nơi công cộng,
thiếu ý thức bảo vệ tài sản công; hành vi ứng xử, giao tiếp thiếu văn
hóa. Công tác quản lý nhà nước trên lĩnh vực trật tự đô thị còn nhiều
vấn đề cần quan tâm; đầu tư cho văn hóa chưa tương xứng với sự
phát triển của thành phố.
18


CHƢƠNG 3
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG QUẢN LÝ NHÀ
NƢỚC VỀ TRẬT TỰ ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
3.1. Quan điểm tăng cƣờng quản lý nhà nƣớc về trật tự đô thị
3.1.1. Quản lý nhà nước về trật tự đô thị phải hướng đến
phục vụ và đáp ứng tốt nhất nhu cầu của người dân trên địa bàn
Xã hội hóa việc đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đô thị.
Dành quỹ đất hợp lý để phát triển kết cấu hạ tầng GTĐB và

3.1.4. Quản lý nhà nước trật tự đô thị phải gắn liền với phát
huy dân chủ, giữ vững kỷ cương nhà nước ở địa phương, nâng cao
tính tự chủ và trách nhiệm của chính quyền địa phương
Mỗi cấp chính quyền địa phương là một chủ thể quản lý nhà
nước trên địa bàn các đơn vị hành chính lãnh thổ, có đối tượng, phạm
vi xác định, có chức năng nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể.
chính quyền Quận cần phát huy sự năng động sáng tạo, vai trò
tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong quản lý trật tự đô thị trên địa bàn
lãnh thổ.
3.2. Giải pháp tăng cƣờng quản lý nhà nƣớc về trật tự đô thị trên
địa thành phố Đà Nẵng
3.2.1. Các giải pháp chung cho quản lý nhà nước về trật tự
đô thị
Thứ nhất, từng bước xây dựng hoàn thiện hành lang pháp lý
Thứ hai, từng bước hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành
dưới luật, phù hợp với đặc thù QLNN về trật tự đô thị của thành phố
theo hướng văn minh hiện đại.
Thứ ba, chú trọng công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức,
nâng cao trình độ của cán bộ thực hiện công tác QLNN về trật tự đô thị.
Thứ tư, khuyến khích tiến tới áp dụng công nghệ cao trong
20


QLNN về trật tự đô thị.
Thứ năm, đẩy mạnh đầu tư xây dựng, phát triển đô thị, huy
động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.
3.2.2. Các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về trật tự
đô thị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
3.2.2.1. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của
cơ quan nhà nước ở trung ương trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

trú cấp cho công dân.
3.2.2.2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục nhằm
nâng cao nhận thức về trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
Tích cực đẩy mạnh công tác phổ biến, tuyên truyền sâu rộng
pháp luật
Thường xuyên đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật nâng
cao nhận thức về quản lý đô thị và trật tự đô thị t
Hình thức tuyên truyền trên mọi phương tiện thông tin đại chúng
có thể là:
Trên truyền hình
Trên đài phát thanh phường
Trên mạng Internet
Thông tấn báo chí
3.2.2.3. Tăng cường công tác tổ chức thực hiện văn bản quản
lý nhà nước về trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
* Nâng cao năng lực của cơ quan QLNN về trật tự đô thị ở
thành phố Đà Nẵng
* Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức làm công
tác QLNN về trật tự đô thị ở thành phố Đà Nẵng
3.2.2.4. Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra giám
sát và xử lý kịp thời, nghiêm minh và triệt để mọi hành vi vi phạm về
trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
22


Phải xây dựng lực lượng thanh tra, kiểm tra trong tổ chức quản
lý đủ mạnh đảm bảo nguồn lực cho công tác kiểm soát đối với các
lĩnh vực liên quan đến trật tự đô thị.
Đồng thời kết hợp tuyên truyền, giáo dục và xử lý vi phạm: hiệu
quả quản lý sẽ tăng lên, khi tổ chức tuyên truyền giáo dục kết hợp với

hành chính nhà nước can thiệp vào các lĩnh vực đô thị như: xây dựng
đô thị, giao thông đô thị, trật tự xã hội đô thị...nhằm điều chỉnh các
hoạt động đô thị đi theo một quy tắc, một trật tự nhất định, đảm bảo
đúng theo những quy định pháp luật hiện hành để đạt đến mục tiêu
của chủ thể quản lý đề ra.
Tăng cường thực hiện tốt QLNN về trật tự đô thị trong quá
trình phát triển kinh tế - xã hội và đô thị hóa ở một địa phương là yêu
cầu cần thiết và khách quan. Vì thế đề tài đã phân tích một số cơ sở
lý luận và từ thực trạng quản lý nhà nước về trật tự đô thị thành phố
Đà Nẵng đề ra giải pháp nhằm tăng cường QLNN về trật tự đô thị
của thành phố trong thời gian tới.
Những giải pháp và kiến nghị mà luận văn đã đề xuất hy vọng
góp phần quan trọng vào thực hiện tốt công tác QLNN về trật tự đô
thị trên địa bàn thành phố, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội thành
phố Đà Nẵng nói riêng và phát triển kinh tế - xã hội cả nước nói
chung.

24