THAM LUẬN : ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỘ MÔN NGỮ VĂN
Đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng bộ môn là một trong những đòi
hỏi có tính bắt buộc và cấp bách của ngành giáo dục nước nhà. Song làm thế nào để
có tính thực tiễn, hiệu quả là một câu hỏi mà còn nhiều băn khoăn trăn trở-nhất là với
chúng ta-những thầy, cô giáo trực tiếp nhận lãnh sứ mạng vì sự nghiệp “trồng người".
Hôm nay, chúng tôi xin mạo muội tham gia tại hội nghị này-một vài suy nghĩ nhỏ
nhoi, mong góp một tiếng nói đồng lòng, thiện chí cùng toàn ngành hoàn thành nhiệm
vụ nặng nề mà vinh quang của chúng ta.
Trước hết xin được cùng trao đổi về nhận thức vấn đề: Thế nào là đổi mới phương
pháp? Đổi mới như thế nào? Từ đó mới có được phương sách nhằm"Nâng cao chất
lượng bộ môn".
Chúng tôi thiết nghĩ phương pháp chẳng có gì phải đổi mới. Trong hoạt động giáo
dục-có lẽ các phương pháp đã và đang sử dụng, vận dụng vẫn chỉ là: Gợi mở, đặt vấn
đề, trực quan, thuyết trình, phân tích … Không có gì là lỗi thời, hạn chế. Bằng cách
này, hay cách khác, gọi tên này, tên nọ… suy cho cùng bản chất của phương pháp vẫn
mang một nội dung cốt lõi là "khái niệm mang tính chỉ đạo về cách làm, cách giải
quyết … một vấn đề, một công việc"mà thôi ! Bởi mọi phương pháp vẫn chỉ là
phần cứng - cái phần mà người ta dựa vào nó như thể một phương thức, một hướng
thực hiện.
Vậy thì ta đừng quá băn khoăn đi tìm "một phương pháp mới" làm gì- và làm gì
có"một phương pháp mới" mà tìm ! Nghĩa là ta hãy cùng nhau tìm, sáng tạo các bước,
các khâu, các công đoạn … để bản thân thực hiện hoặc hướng dẫn học sinh thực
hiện … làm sao đem lại một kết quả tốt nhất, nhanh nhất, khoa học nhất . Mác đã
nói:"Vấn đề không phải là việc-mà là cách thức thực hiện việc đó như thế nào." Trong
giảng dạy Văn, học Văn cũng thế thôi, băn khoăn làm gì phương pháp mà hãy băn
khoăn tìm "cách" để chiếm lĩnh, thu nạp kiến thức, bồi dưỡng tư duy, nâng cao cảm
xúc. "Văn học là nhân học" mà ! Cuộc sống, con người vốn dĩ phong phú, vốn dĩ
muôn hình, muôn vẻ, làm sao ta chỉ bám vào các "phương pháp" nào đó để dạy, để
học ?

Sáng tạo là kết quả của một quá trình say mê lao động của con người. Chỉ có sáng
tạo mới có thể làm mới bản thân, làm mới công việc, làm mới cuộc sống. Người sáng
tạo là người có khả năng truyền sang học sinh, sang đồng nghiệp cảm hứng, tình cảm,
nhận thức. Còn gì vui hơn khi được học, được công tác cùng một người thầy, người
bạn, người đồng nghiệp như thế.
Từ một vài suy nghĩ trên, chúng tôi xin đưa ra một số giải pháp cụ thể nhằm
góp phần nâng cao chất lượng bộ môn Ngữ văn.
1. Trau dồi vốn liếng Chữ viết và Ngữ âm
Tiếng Việt vốn phong phú và giàu đẹp như chính tâm hồn con người Việt Nam, hãy
làm sao cùng học sinh chia sẻ, đồng cảm trước cái hay, cái đẹp của bộ môn Ngữ Văn.
Tiếng Việt luôn song hành hai mặt: Chữ và Nghĩa .
Hãy làm sao cho học sinh nhận biết và nhận thức tầm quan trọng của Chữ và
Nghĩa.
Thầy cô hãy là "tấm gương sáng cho học sinh noi theo”-"Tấm gương sáng” ấy,
ngoài cái nhân cách làm người, ngoài cái mô phạm về nếp sống, tình yêu thương… là
một"Tấm gương sáng" từ chính thực tiễn - tiếng nói - chữ viết của chúng ta.
Thầy cô dạy Văn trước hết phải nói đúng, viết đúng, sau là nói hay, viết hay, viết đẹp.
Cha ông ta dạy "Nét chữ nét người", giáo viên Văn phải viết đúng - viết đẹp.
Đúng là đúng chính tả,đúng nét, đúng dấu, đúng thanh; dùng từ đúng, diễn đạt trôi
chảy, mạch lạc, liên kết chặt chẽ. Hay là truyền cảm, lay động, thuyết phục.
Thật buồn biết bao khi chứng kiến chữ viết của một số thầy cô vừa đã không đẹp, lại
sai chính tả! Thật chán biết bao khi phải nghe một người "diễn nôm Văn chương"mà
cũng gọi là "Dạy Văn"!
Mỗi một thầy cô giáo dạy Văn phải biết đau, biết xót khi học sinh nói, viết vừa sai
chính tả, vừa ngoằn ngoèo, nghiêng ngã, xiêu vẹo. Mỗi chúng ta phải biết tự trọng,
biết xấu hổ khi chính mình không thể viết đẹp, viết đúng.
A. Đô-Đê từng nói rằng: "Một dân tộc khi rơi vào vòng nô lệ, chừng nào vẫn giữ
được tiếng nói của mình thì khác nào nắm được chìa khóa chốn lao tù".
Tiếng nói, chữ viết quan trọng lắm ! Bác Hồ kính yêu luôn căn dặn "Phải giữ gìn
sự trong sáng và giàu đẹp của tiếng Việt". Chúng ta dạy học sinh nói đúng, viết đúng

chính cái họ cần làm cho học sinh, cho tổ chức, nhằm góp công sức vào nâng cao chất
lượng công tác.
Việc đổi mới kiểm tra – đánh giá, hãy kết hợp được mục tiêu – yêu cầu chung của bộ
môn, của SGK và thực tế đơn vị (Đặc điểm vùng miền), Bởi có như thế thì kết quả
mới có ý nghĩa thực tế. Hiệu quả công tác dù thế nào cũng phải được thể hiện qua kết
quả, sản phẩm lao động cụ thể. Một bộ HSSS loại tốt, loại khá, ngoài những ưu điểm
về hình thức, thì cái quyết định là nội dung : Bộ HSSS ấy phải thể hiện được những
gì cá nhân, tập thể ấy đã làm, đang làm, sẽ làm; phải sẻ chia, cung cấp nhiều thông
tin, nhiều tác dụng cho đồng nghiệp … hơn hết là bộ HSSS ấy đem lại hiệu quả cho
học sinh, cho tổ chức mà cá nhân ấy đảm trách.
Trong HSSS giáo viên - không nhất thiết phải cứng nhắc những loại HS nào, theo mẫu
mã nào - hãy để cá nhân sáng tạo - có chăng chỉ là những gợi ý, minh họa mẫu…
Không cần phải quy định giáo án phải chia 2-3 hay bao nhiêu cột, một bài bao nhiêu
trang, ngày soạn … không nhất thiết phải yêu cầu sổ tư liệu, các loại sổ hội họp, sổ kế
hoạch cá nhân … …
b. Việc Kiểm tra-Thanh tra giáo viên :
Trong hoạt động dạy học, việc KT-TT giáo viên cũng cần có sự đổi mới. Hãy lấy
việc chỉnh đốn, nâng cao về nền nếp, chất lượng, hiệu quả làm yêu cầu trung tâm.
Hoạt động Kiểm tra toàn diện giáo viên định kỳ hàng năm – nên nhẹ nhàng hơn,
thiết thực hơn. Rất nhiều giáo viên suy nghĩ: TT ở HKI dễ hơn HK2, không “bị” TT
thì kết quả thi đua sẽ dễ dàng hơn. Dự giờ giáo viên, đừng nên cứng nhắc các khâu
phải theo một trình tự logic từ A-Z; hãy trân trọng những sáng tạo của giáo viên

3
đứng lớp. Tùy đặc trưng bộ môn, tùy tiết dạy, bài dạy, đối tượng học sinh… … mà
giáo viên họ có những cách thức thực hiện khác nhau. Không nên theo dõi , chú ý
những sơ suất, những thiếu sót … ; mà tìm, nhận ra những sáng tạo, những ý đồ của
họ … Có những tiết dạy GV lồng ghép các hoạt động mà không tách bạch, có tiết GV
bỏ cái này, thêm cái kia … Đặc biệt, trong giờ học Văn hiện nay, hoạt động thảo luận
nhóm – chúng tôi đã quán triệt rõ: Không nhất thiết giờ nào cũng có, khi TLN phải là

mới, cái tiến bộ của mỗi một giáo viên trong nhà trường. Trân trọng, góp ý, hoàn thiện
cái mới ấy, cái tiến bộ ấy. Để rồi từ cái không - thành có; từ cái nhỏ thành to; từ tự
phát thành phong trào.
d. Hoạt động thi GVG :
Thực tế vẫn còn hình thức, vẫn còn chạy theo “thành tích”. Phải làm sao hoạt động
này là đỉnh cao về chất lượng ở mỗi trường (không chỉ trong dịp thi), huy động được
tối đa GV có tay nghề khá, có nhiệt tình, có sáng tạo …, tạo lực, tạo đà thúc đẩy hoạt
động dạy - học cho toàn trường, toàn khu vực. Phải làm sao, người đạt danh hiệu cảm
thấy vinh dự, mà phát huy, mà lưu giữ tiếng thơm, đem lại nhiều tác dụng cho học
sinh ; người chưa đạt thì thấy mình phải nổ lực hơn, không tự ti, không chán nản …

4
e. Hoạt động làm ĐDDH :
Hãy xuất phát từ thực tế hoạt động dạy học của mình, phải trăn trở, sáng tạo. Chớ
nên chỉ sao chép lại từ SGK, từ một vài tài liệu tham khảo. ĐDDH ngoài cái yêu cầu
cơ bản là khoa học, sư phạm còn có yếu tố thẩm mỹ vì đây là giáo cụ trực quan. Thực
tế có nhiều cuộc thi mà ở đó nhiều ĐDDD được làm qua loa, cẩu thả … …
g. Kiểm tra – đánh giá học sinh :
Thực tế ở đơn vị trường DTNT chúng tôi, những năm qua đã mạnh dạn thực hiện
nhiều khâu đột phá mới
* Ra đề : Hạn chế số lượng câu hỏi, kiến thức theo hình thức Trắc nghiệm; tăng
cường hình thức Tự luận.
Trong đề kiểm tra: Đã tách thời gian TNKQ ra khỏi thời lượng kiểm tra(thường là15-
30 phút)
Sau khi học sinh làm xong TNKQ, giám thị thu bài rồi mới phát đề Tự luận – học sinh
làm bài tự luận trong thời gian còn lại của cấu trúc thời gian làm bài. Hiện nay trường
chúng tôi thực hiện ra đề, in đề, phát giấy làm bài 1 tiết ( 45 phút trở lên ) hoàn toàn
trên giấy thi.
* Kiểm tra bài cũ hoặc động viên học sinh phát biểu :
Một giờ học Ngữ Văn luôn đòi hỏi sự thân ái, gần gũi – không khí văn chương .