VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VŨ THỊ HOÀI

CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
TỪ THỰC TIỄN LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT PHÒNG CHÁY
CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành : Chính sách công
Mã số

: 60 34 04 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, 2017


Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàng Văn Tú

Phản biện 1:…………………………………………………
………………………………………………….
Phản biện 2:…………………………………………………
………………………………………………….

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại:
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
Vào hồi…..giờ…..ngày…..tháng…..năm 2017

dù đã được quan tâm nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu, còn dàn
trải, hiện đang tồn tại không ít vấn đề ở các phương diện khác nhau,
1


làm ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC và
sau đó là đến hiệu quả công tác của lực lượng PCCC Việt Nam.
Chính vì vậy, để góp phần phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo
an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và đảm bảo an toàn
cháy, nổ trong điều kiện đất nước hội nhập quốc tế thì chính sách
phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC là rất quan trọng, là vấn
đề cấp bách và có tính thời sự cao trong giai đoạn hiện nay.
Từ những vấn đề nêu trên, việc lựa chọn đề tài “Chính sách
phát triển nguồn nhân lực từ thực tiễn lực lượng Cảnh sát phòng
cháy chữa cháy ở Việt Nam hiện nay” để làm luận văn thạc sĩ
chuyên ngành Chính sách công là hết sức cần thiết, có ý nghĩa cả về
lý luận và thực tiễn.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Hiện nay, ở nước ta đã có một số công trình nghiên cứu khoa
học về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực cảnh sát PCCC,
cụ thể như sau:
- Tác giả Đào Hữu Dân (2012), “Tập bài giảng xây dựng lực
lượng PCCC”.
- Tác giả Lê Thế Tiệm (2009), “Đổi mới công tác đào tạo, nghiên
cứu khoa học trong lĩnh vực PCCC đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thời kỳ
CNH, HĐH đất nước”, Tạp chí KH&GD PCCC.
- Tác giả Nguyễn Mạnh Hà (2009), “Một số suy nghĩ về xây dựng
lực lượng cảnh sát PCCC đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình
mới”, Tạp chí Khoa học và giáo dục PCCC.
- Sách tham khảo của Bùi Văn Ngần (chủ biên-2006), “Những

Mục đích của luận văn là nhằm xây dựng luận cứ khoa học để
trên cơ sở đó tăng cường chính sách phát triển nguồn nhân lực từ
thực tiễn lực lượng cảnh sát PCCC ở nước ta hiện nay.
Để thực hiện mục đích nêu trên, luận văn có các nhiệm vụ
sau đây:
Thứ nhất, nghiên cứu, làm rõ các vấn đề lý luận về chính sách
phát triển nguồn nhân lực cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay.
Thứ hai, đánh giá thực trạng chính sách phát triển nguồn
nhân lực cảnh sát PCCC ở Việt Nam những năm qua.
Thứ ba, đề xuất những quan điểm, giải pháp nhằm tăng
cường chính sách phát triển nguồn nhân lực cảnh sát PCCC ở nước
ta trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu vấn đề chính sách phát triển nguồn nhân
lực Cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu vấn đề chính sách phát triển nguồn nhân
lực Cảnh sát PCCC, trong đó tập trung khảo sát vấn đề phát triển
nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC tại Cục Cảnh sát PCCC & cứu nạn
cứu hộ, Trường Đại học PCCC, một số đơn vị Cảnh sát PC&CC,
Phòng Cảnh sát PCCC & CNCH địa phương trong thời gian từ năm
2001 đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn vận dụng cách tiếp cận đa ngành, liên ngành xã hội
học và phương pháp nghiên cứu chính sách công. Đó là cách tiếp
4




- Mặt khác, kết quả của luận văn sẽ góp phần cung cấp những
luận chứng khoa học cho các cấp, các ngành, lực lượng CAND, đặc
biệt là đối với lực lượng Cảnh sát PCCC để hoạch định các đề án,
chiến lược, chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
- Luận văn cung cấp những vấn đề lý luận và thực tiễn trong
việc vận dụng các lý thuyết về chính sách công để xem xét giữa lý
thuyết và thực tiễn về phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở
Việt Nam, từ đó nâng cao hiệu quả chất lượng của chính sách trong
những năm tiếp theo.
- Góp phần cung cấp thêm những cơ sở khoa học cho các cơ
quan, ban ngành và lực lượng PCCC trong quá trình hoạch định và
thực thi chính sách một cách hiệu quả trong công cuộc phát triển
kinh tế, xã hội, đảm bảo an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã
hội và đảm bảo an toàn cháy, nổ trong điều kiện đất nước hội nhập
quốc tế.
- Kết quả của luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo
trong nghiên cứu khoa học về phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát
PCCC; góp thêm cơ sở khoa học cho việc hoạch định chủ trương,
đường lối, chính sách, biện pháp của lãnh đạo, chỉ huy các cấp
trong việc xây dựng và phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC
trong thời kỳ đổi mới của đất nước ta.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn được chia làm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về chính sách phát triển
nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy

6

nhân lực Cảnh sát PCCC là khái niệm bao gồm tập hợp các quyết
định chính sách về tuyển dụng, sử dụng; chính sách tiền lương, phụ
cấp; chính sách đào tạo, bồi dưỡng; chính sách thu hút, đãi ngộ nhân
tài, có tác động trực tiếp tới việc sử dụng, quản lý và phát huy tối đa
năng lực của nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC.
1.1.2. Đặc điểm của nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy
chữa cháy ở Việt Nam hiện nay
Nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở Việt Nam có các đặc điểm
sau: Nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC thuộc lực lượng cảnh sát PCCC
8


chuyên trách công tác PCCC; là lực lượng ngày càng phát triển
nhanh về trình độ học vấn, khả năng lao động sáng tạo, năng lực
chuyên môn cao, kỹ năng nghề nghiệp giỏi; là những người làm chủ
được thiết bị PCCC hiện đại, công nghệ cao và vận hành tốt phương
cách PCCC tiên tiến; thực hiện PCCC có hiệu quả cao; là những
người có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức tốt, lối sống trong
sáng, có sức khỏe tốt.
1.2. Nội dung chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh
sát phòng cháy chữa cháy
1.2.1. Quan điểm của Đảng về phát triển nguồn nhân lực
Cảnh sát phòng cháy chữa cháy
Trong những năm qua, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
về lực lượng PCCC luôn được Nhà nước điều chỉnh phù hợp với
từng thời kỳ xây dựng và phát triển đất nước. Đến nay hệ thống văn
bản quy phạm pháp luật và các văn bản chỉ đạo mang tính pháp lý
cao về PCCC, gồm: 01 Luật PCCC (bao gồm cả Luật sửa đổi, bổ
sung một số điều của Luật PCCC); 09 Nghị định của Chính phủ; 01
Chỉ thị của Ban bí thư Trung ương Đảng; 02 Chỉ thị và 03 Quyết

Việt Nam.
1.3.2. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về chính
sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy
Về cơ bản, các quốc gia Hoa Kỳ, Trung Quốc, Liên bang Nga,
Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Australia đều có sự quan tâm đặc
biệt đối với việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đều nhận thức rõ
vai trò quan trọng của việc đào tạo nguồn nhân lực trong quá trình công
nghiệp hóa và hiện đại hóa, thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội trong
bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Trong đó, đào tạo lực lượng PCCC là
nhiệm vụ quan trọng của nhiều quốc gia trong quá trình xây dựng đội
ngũ PCCC tinh nhuệ đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế - xã hội hiện đại.
10


* Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam trong chính sách
đào tạo nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC là việc xác định mục tiêu
đào tạo; cần làm tốt và kết hợp tốt công tác tuyển sinh đào tạo
nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC với công tác tuyển dụng nhân lực
cho lực lượng PCCC; về nội dung và phương pháp đào tạo; xây
dựng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục; phải đầu tư xây
dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị hiện đại phù hợp với tính chất,
nhiệm vụ của lực lượng PCCC.
Kết luận Chương 1

11


Chương 2
THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN
NGUỒN NHÂN LỰC CẢNH SÁT PHÒNG CHÁY

khi có cháy xảy ra. Xây dựng lực lượng PCCC; trang bị và quản lý
phương tiện PCCC. Tổ chức nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ khoa
học và công nghệ trong lĩnh vực PCCC. Kiểm tra, xử lý các hành vi
vi phạm pháp luật về PCCC.
Ở nước ta, nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC được đào tạo
chuyên nghiệp tại các cơ sở đào tạo chuyên ngành về PCCC ở các
bậc đào tạo trung cấp, đại học, sau đại học, được biên chế vào lực
lượng Cảnh sát PCCC từ Bộ Công an cho đến Cảnh sát PCCC các
tỉnh, thành phố.
2.2. Thực trạng chính sách phát triển nguồn nhân lực
Cảnh sát phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam hiện nay
2.2.1. Thực trạng xây dựng đội ngũ nguồn nhân lực Cảnh
sát phòng cháy chữa cháy có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, trình
độ và năng lực chuyên môn tốt
Về số lượng nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC: Tính đến năm
2013, số lượng biên chế của toàn lực lượng cảnh sát PCCC là
14.157 người. Chất lượng nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC hiện nay
được đánh giá bởi 03 yếu tố là trí lực, tâm lực và thể lực.
2.2.2. Thực trạng sử dụng và quản lý nguồn nhân lực
Cảnh sát phòng cháy chữa cháy
Về tổ chức bộ máy, phân bố nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC.
Hiện nay nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC được bố trí theo nguyên
tắc của lực lượng Công an. Việc phân bố nguồn nhân lực Cảnh sát
PCCC giữa các vùng miền, tỉnh, thành phố đã có đã chú ý đến việc
tăng cường cho các tỉnh, thành phố lớn; các tỉnh, thành phố có
nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, cảng biển... Về cơ cấu độ
tuổi, giới tính của nguồn nhân lực đang được trẻ hóa, cán bộ, chiến
13





nhân lực Cảnh sát PCCC, đã chú trọng và từng bước điều chỉnh,
xây dựng cơ cấu hợp lý. Phát triển về hoạt động PCCC của nguồn
nhân lực Cảnh sát PCCC: Các hoạt động PCCC cơ bản như công
tác tuyên truyền và xây dựng phong trào toàn dân PCCC; công tác
kiểm tra, tự kiểm tra về PCCC; công tác điều tra, xử lý về PCCC;
công tác chữa cháy và chuẩn bị các điều kiện phục vụ chữa cháy;
công tác nghiên cứu khoa học công nghệ PCCC; công tác đối ngoại
và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực PCCC… đều được chú trọng tăng
cường và đạt nhiều kết quả tích cực.
2.3.2. Hạn chế, bất cập của chính sách phát triển nguồn
nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam hiện nay
Các hạn chế, bất cập đó là: Hạn chế về số lượng của nguồn
nhân lực Cảnh sát PCCC, chưa đáp ứng số lượng biên chế cần có
trong tình hình mới, việc gia tăng số lượng còn chưa đồng đều, còn
có sự mất cân đối giữa nguồn nhân lực chất lượng cao với nguồn
nhân lực phổ thông; Về chất lượng của nguồn nhân lực Cảnh sát
PCCC: Phát triển về trí lực, thể hiện trước hết là vẫn có sự mất cân
đối giữa đào tạo nâng cao trình độ học vấn: thạc sĩ, đại học và trung
cấp; việc nâng cao trình độ học vấn nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC
gặp nhiều khó khăn; việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ,
huấn luyện kỹ năng, hiệu quả công tác chữa cháy được tiến hành
chưa thường xuyên, đối tượng còn hạn chế… Phát triển về thể lực:
Thể lực của một số cán bộ, chiến sĩ vẫn chưa đạt tiêu chuẩn sức
khỏe theo quy định, một số cán bộ, chiến sĩ chưa chủ động, tự giác
rèn luyện, chưa siêng năng luyện tập, ít tham gia các phong trào thể
dục thể thao và vẫn tồn tại tư tưởng ngại rèn luyện ở một số cán bộ,
chiến sĩ… Phát triển về tâm lực: Bản lĩnh chính trị, tư tưởng của
một bộ phận cán bộ, chiến sĩ trong nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC

lượng; công tác lãnh đạo, chỉ huy và nhận thức của cán bộ, chiến sĩ

16


nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC về phát triển nguồn nhân lực Cảnh
sát PCCC vẫn bộc lộ một số hạn chế.
Kết luận Chương 2

17


Chương 3
QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CHÍNH SÁCH
PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CẢNH SÁT PHÒNG CHÁY
CHỮA CHÁY Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI

3.1. Quan điểm về tăng cường chính sách phát triển
nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy ở nước ta
3.1.1. Phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy
chữa cháy phải quán triệt thực hiện thắng lợi đường lối của
Đảng, chính sách của Nhà nước và phương hướng của Bộ Công
an về phát triển nguồn nhân lực cảnh sát thời kỳ mới
Nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC là một bộ phận của lực
lượng CAND Việt Nam, vì vậy phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát
PCCC phải luôn đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện
của Đảng ủy Công an Trung ương và Lãnh đạo Bộ Công an, đồng
thời cũng luôn bám sát và nắm vững quan điểm của Đảng, pháp luật
của Nhà nước.
3.1.2. Phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy

ương đến địa phương và tăng cường lực lượng trực tiếp quản lý và
chiến đấu; tổ chức bộ máy, cơ cấu của nguồn nhân lực Cảnh sát
PCCC phải tinh gọn, không dàn trải, phân bố phù hợp yêu cầu,
nhiệm vụ; từng bước hiện đại hóa công tác quản lý.
3.1.4. Phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy
chữa cháy phải đảm bảo sự cân đối giữa nguồn nhân lực phổ
thông và nguồn nhân lực chất lượng cao
Cần dựa trên các yêu cầu và nhiệm vụ của công tác mà có sự
điều chỉnh (bổ sung, thay đổi) nguồn nhân lực phổ thông và nguồn
nhân lực chất lượng cao cảnh sát PCCC cho phù hợp.

19


3.2. Các giải pháp tăng cường chính sách phát triển
nguồn nhân lực Cảnh sát phòng cháy chữa cháy ở Việt Nam
trong thời gian tới
3.2.1. Giải pháp
Các giải pháp được đưa ra là: Nâng cao nhận thức, trách
nhiệm, phẩm chất, năng lực của lãnh đạo các cấp và cán bộ, chiến sĩ
về phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC; đổi mới các chủ
trương, chính sách về phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC;
đổi mới toàn diện công tác giáo dục và đào tạo, bồi dưỡng, huấn
luyện nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC; không ngừng nâng cao chất
lượng trang thiết bị, công nghệ, phương cách phòng chống cháy, nổ
tiên tiến, hiện đại;, tạo sự đột phá trong công tác thu hút, bố trí, sử
dụng nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC.
3.2.2. Kiến nghị, đề xuất
* Kiến nghị, đề xuất đối với Chính phủ: Xây dựng và hoàn
thiện chính sách vĩ mô nhằm phát triển công tác PCCC; đầu tư thích

Nhà nước và quan niệm của các nhà khoa học về nguồn nhân lực,
phát triển nguồn nhân lực và kết hợp với việc nghiên cứu, tổng kết
các hoạt động thực tiễn của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH, tác
giả luận văn đã nêu ra các quan niệm về chính sách, nguồn nhân
lực, phát triển nguồn nhân lực, nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC,
phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC, chính sách phát triển
nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở Việt Nam hiện nay, đồng thời, tác
giả luận văn còn chỉ rõ các nội dung cũng như các yếu tố ảnh hưởng
chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở Việt Nam
và kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về chính sách phát
triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC.
2. Luận văn đưa ra cách nhìn khái quát chung về bộ máy, tổ
chức, đội ngũ cán bộ Cảnh sát PCCC ở Việt Nam. Tiến hành phân
tích rõ thực trạng chính sách phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát
PCCC ở Việt Nam hiện nay và đánh giá cụ thể trên hai khía cạnh
thành tựu và hạn chế, đồng thời chỉ rõ những nguyên nhân của các
thành tựu và hạn chế của công tác đó.
3. Để nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở Việt Nam đáp ứng
được những đòi hỏi của đất nước trong thời kỳ đẩy mạnh CNH,
HĐH và hội nhập quốc tế thì chính sách phát triển nguồn nhân lực
Cảnh sát PCCC ở Việt Nam cần bám sát các quan điểm sau: Phát
triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở Việt Nam phải quán triệt
thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và và
22


phương hướng của Bộ Công an về phát triển nguồn nhân lực Cảnh
sát PCCC ở Việt Nam thời kỳ mới; phát triển nguồn nhân lực Cảnh
sát PCCC ở Việt Nam phải đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của PCCC
thời kỳ mới; phát triển nguồn nhân lực Cảnh sát PCCC ở Việt Nam