VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN CAO ĐẠI KỲ QUÂN

TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐỊNH VỀ KHAI THÁC, BẢO VỆ
RỪNG VÀ QUẢN LÝ LÂM SẢN THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, 2017


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN CAO ĐẠI KỲ QUÂN

TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐỊNH VỀ KHAI THÁC, BẢO VỆ
RỪNG VÀ QUẢN LÝ LÂM SẢN THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN
Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
Mã số: 60.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS PHẠM VĂN TỈNH

1.2. Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về Tội vi phạm các quy
định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

19

Chương 2. THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ
TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐỊNH VỀ KHAI THÁC, BẢO VỆ
RỪNG VÀ QUẢN LÝ LÂM SẢN TRÊN ĐỊA BÀN CÁC
TỈNH TÂY NGUYÊN

30

2.1. Định tội danh đối với Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo
vệ rừng và quản lý lâm sản

30

2.2. Quyết định hình phạt đối với Tội vi phạm các quy định về khai
thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

40

Chương 3. CÁC BIỆN PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG PHÁP
LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐỊNH VỀ
KHAI THÁC, BẢO VỆ RỪNG VÀ QUẢN LÝ LÂM SẢN

51

3.1. Hoàn thiện pháp luật hình sự



DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

66


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BLHS:

Bộ luật hình sự

BLTTHS:

Bộ luật tố tụng hình sự

CTKGG:

Cải tạo không giam giữ

CTTP:

Cấu thành tội phạm

QĐHP:

Quyết định hình phạt

QHXH:


Bảng 2.1.

17

Tình hình xét xử Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ
rừng và quản lý lâm sản trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên giai đoạn
2012 – 2016

Bảng 2.2.

34

Tỷ lệ xét xử sơ thẩm các vụ án và bị cáo phạm Tội vi phạm các quy
định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản so với các tội
phạm liên quan đến rừng trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên giai đoạn
2012 – 2016

Bảng 2.3.

35

Tổng số vụ, số bị cáo bị Tòa án nhân dân trên địa bàn các tỉnh Tây
Nguyên đã xét xử về Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ
rừng và quản lý lâm sản từ năm 2012 – 2016

Bảng 2.4.

36

Những hình phạt được áp dụng đối với các bị cáo phạm Tội vi phạm

thường xanh… Trước đây, phần lớn đất nước Việt Nam có rừng che phủ, nhưng chỉ
khoảng một thế kỷ qua, rừng bị suy thoái nặng nề. Trong thời kỳ Pháp thuộc, nhiều
vùng đất rộng lớn ở phía Nam đã bị khai phá để trồng các loại cây có giá trị kinh tế
ngắn ngày. Những năm tháng chiến tranh tiếp theo, diện tích rừng Việt Nam bị thu
hẹp khá nhanh do hậu quả nặng nề của chiến tranh.
Địa bàn Tây Nguyên có diện tích rừng rộng lớn, đa dạng. Nhưng với sự tàn
phá rừng nghiêm trọng của con người đã làm diện tích rừng ở đây giám nhanh
chóng. Hoạt động khai thác rừng trái phép, vấn nạn “phá rừng” không chỉ là vấn đề
của Việt Nam mà đó còn là một vấn nạn lớn mang tính toàn cầu. Các quốc gia trên
thế giới trong đó có Việt Nam ưu tiên khai thác rừng một cách bền vững đi đôi với
việc bảo vệ và phát triển rừng và trong điều kiện môi trường - kinh tế - xã hội Việt
Nam hiện nay, vấn đề này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Giá trị kinh tế của rừng trở thành miếng mồi ngon cho các đối tượng “lâm

1


tặc” trong các hoạt động khai thác rừng trái phép. Ngoài ra, nhóm đối tượng thứ hai
là người dân tàn phá rừng để làm nương rẫy cũng nghiêm trọng không kém. Đây
thực sự là vấn nạn nhức nhối của xã hội và là thách thức lớn đối với Đảng và Nhà
nước ta. Trong điều kiện đó, sự điều chỉnh bằng một hệ thống pháp luật hình sự đủ
răn đe, trừng phạt tương xứng đối với hành vi gây thiệt hại về rừng đã được Nhà
nước ta luật hóa thành quy định trong Bộ luật hình sự - “Tội vi phạm các quy định
về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản”. Bên cạnh Bộ luật hình sự năm 1999
được Quốc Hội thông qua 21 tháng 12 năm 1999, được sửa đổi, bổ sung năm 2009
còn có một số văn bản pháp luật khác như: Luật bảo vệ và phát triển rừng; Luật đất
đai; Luật xử lý vi phạm hành chính… Điều chỉnh những vấn đề liên quan đến bảo
vệ, phát triển, công tác quản lý rừng. Tuy nhiên, các quy định này còn nhiều bất
cập, thiếu sự thống nhất, nhất là trong điều kiện phát triển nền kinh tế xã hội hiện
nay, cần nhiều nỗ lực trong việc hoàn thiện các quy định pháp luật điều chỉnh loại

khoa học hình sự năm 2006 - phần các tội phạm, các tội xâm phạm trật tự quản lý
kinh tế của tác giả Đinh Văn Quế;... Các công trình nghiên cứu khoa học kể trên đã
khái quát về loại tội phạm này, đồng thời phân tích từng khía cạnh, từng vấn đề và
đi sâu vào hoạt động đấu tranh, phòng chống tội phạm nói chung. Với đề tài “Tội vi
phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản theo pháp luật
hình sự Việt Nam từ thực tiễn các tỉnh Tây nguyên”, tác giả thực hiện trên cơ sở
kế thừa, bổ sung những điểm mới nhằm làm phong phú về mặt lý luận cũng như
thực tiễn đối với loại tội phạm này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
- Do tính chất quan trọng của rừng và thực trạng công tác phòng chống loại tội
phạm này trong thực tiễn không hiệu quả, rừng ngày càng bị thu hẹp, ảnh hưởng đến
khí hậu, kinh tế xã hội... nên việc nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả công tác trên.
- Đánh giá mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi trên cơ sở tìm hiểu,
phân tích các khía cạnh pháp lý, dấu hiệu của tội “Vi phạm các quy định về khai
thác và bảo vệ rừng”.
- Đánh giá về sự phù hợp giữa quy định pháp luật trong mối tương quan với
sự phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, thực tiễn thi hành quy định này trên địa bàn
các tỉnh Tây Nguyên để đưa ra những ý kiến nhằm góp phần hoàn thiện quy định

3


của Bộ luật hình sự.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Với phạm vi đề tài, tác giả tập trung nghiên cứu những nội dung sau đây:
- Nghiên cứu các quy định về Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ
rừng và quản lý lâm sản trong pháp luật hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến nay.
- Phân tích các dấu hiệu pháp lý của Tội vi phạm các quy định về khai thác,
bảo vệ rừng và quản lý lâm sản.

hoạt động nghiên cứu khoa học xã hội nói chung và của ngành luật học nói riêng.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Nghiên cứu lý luận, chỉ rõ các dấu hiệu pháp lý, đặc trưng của tội Vi phạm
các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản.
- Đánh giá, nghiên cứu một cách hệ thống quá trình xây dựng các quy định
của Pháp luật về Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm
sản trong pháp luật hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến nay.
- Chỉ rõ những bất cập trong việc áp dụng quy định của Pháp luật vào thực
tiễn, góp phần vào công cuộc phòng chống tội phạm đạt hiệu quả cao.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao
gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về Tội vi phạm các quy định
về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản
Chương 2: Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật về Tội vi phạm các quy
định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên
Chương 3: Các biện pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự về Tội vi
phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

5


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT
VỀ TỘI VI PHẠM CÁC QUY ĐỊNH VỀ KHAI THÁC, BẢO VỆ RỪNG
VÀ QUẢN LÝ LÂM SẢN
1.1. Những vấn đề lý luận về Tội vi phạm các quy định về khai thác,
bảo vệ rừng và quản lý lâm sản
1.1.1. Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của Tội vi phạm các quy định về
khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản

khai thác trái phép cây rừng hoặc có hành vi khác vi phạm quy định của Nhà nước
về khai thác và bảo vệ rừng hoặc vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép” [20 - tr. 321];
“Vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng là hành vi khai thác trái phép cây
rừng, vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép hoặc có hành vi khác vi phạm các quy định của
Nhà nước về khai thác và bảo vệ rừng (nếu không thuộc các trường hợp quy định tại các
Điều 153, Điều 154 và Điều 189 BLHS) gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt
hành chính về hành vi này, hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi
phạm”; Theo TSKH. Lê Cảm: “Khi đưa ra khái niệm về một tội phạm phải thể hiện
ba bình diện với năm đặc điểm của nó, đó là: a/ bình diện khách quan – tội phạm là
hành vi nguy hiểm cho xã hội; b/ bình diện pháp lý – tội phạm là hành vi trái pháp
luật hình sự; c/ bình diện chủ quan – tội phạm là hành vi do người có năng lực
TNHS và đủ độ tuổi chịu TNHS thực hiện một cách có lỗi” [9 - tr. 112]. Đối chiếu
với hai định nghĩa nêu trên, có thể nhận thấy các tác giả đã nêu ra được nội hàm cơ
bản của tội phạm, mỗi định nghĩa nhấn mạnh ở các phương diện khác nhau. Nhưng
điểm chung nhất là vẫn nhấn mạnh ở các mặt khách quan của tội phạm mà chưa chú
trọng đến các mặt khác như nhận định của TSKH. Lê Cảm.
Căn cứ vào định nghĩa tội phạm tại Điều 8 BLHS và Điều 175 BLHS quy định
về Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản. Tác giả
xin đưa ra định nghĩa về tội phạm này như sau: “Tội vi phạm các qui định về khai
thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là tội phạm vi phạm pháp luật hình sự có các
hành vi như khai thác trái phép rừng, thực vật rừng, tàng trữ, vận chuyển, chế biến,
mua bán gỗ, các loài thực vật hoang dã trái phép được liệt kê tại Điều 175 gây hậu
quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này, hoặc đã bị kết án về
tội này chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, do người có năng lực TNHS và đủ độ

7


tuổi chịu TNHS thực hiện dưới hình thức lỗi cố ý, vi phạm những quy định của Nhà
nước về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản nói riêng cũng như xâm phạm các


 Khách thể trực tiếp: Là quan hệ xã hội cụ thể hoặc một nhóm quan hệ xã
hội cụ thể được một quy phạm pháp luật hình sự bảo vệ và bị một tội phạm trực tiếp
xâm hại.
Đối với Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm
sản thì khách thể loại là các QHXH bảo đảm cho sự ổn định và phát triển của nền
kinh tế quốc dân, tội phạm gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp
của tổ chức, công dân khi thực hiện các hành vi vi phạm các quy định của Nhà nước
trong quản lý kinh tế. Khách thể trực tiếp của tội phạm này đó là sự xâm phạm các
quy định của Nhà nước trong lĩnh vực khai thác, bảo vệ rừng.
Khi thực hiện một hành vi xâm phạm đến các quan hệ xã hội được luật hình
sự bảo vệ nói chung và xâm phạm đến các quy định của Nhà nước trong lĩnh vực
khai thác, bảo vệ rừng nói riêng. Tội phạm này đã trực tiếp tác động làm biến đổi
trạng thái bình thường của các bộ phận cấu thành quan hệ xã hội: chủ thể, hoạt
động, trạng thái của các chủ thể trong quan hệ xã hội; các vật, hiện tượng của thế
giới khách quan có liên quan đến hoạt động của chủ thể quan hệ xã hội. Các bộ
phận đó gọi là đối tượng tác động của khách thể.
Theo đó, đối với Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý
lâm sản thì đối tượng tác động là rừng và các sản phẩm của rừng như gỗ và các lâm thổ
sản khác: “Rừng là một hệ sinh thái bao gồm quần thể thực vật rừng, động vật rừng, vi
sinh vật rừng, đất rừng và các yếu tố môi trường khác, trong đó cây gỗ, tre nứa hoặc
hệ thực vật đặc trưng là thành phần chính có độ che phủ của tán rừng từ 0,1 trở lên.
Rừng gồm rừng trồng và rừng tự nhiên trên đất rừng sản xuất, đất rừng phòng hộ, đất
rừng đặc dụng.” - Điều 3 Luật bảo vệ và phát triển rừng năm 2004.
Khi nghiên cứu đối tượng tác động của loại tội này cũng cần phải chú ý đến
một số vấn đề như:
 Thứ nhất, cây rừng bị khai thác trái phép chỉ trở thành đối tượng tác động
của tội phạm theo Điều 175 nếu không thuộc Điều 189 BLHS năm 1999.
 Thứ hai, gỗ bị buôn bán, vận chuyển trái phép chỉ trở thành đối tượng tác động
của tội phạm theo Điều 175 BLHS nếu không thuộc Điều 153 hoặc Điều 154 BLHS.

khách quan được liệt kê trong điều 175 BLHS không quy định cụ thể các hành vi
nên rất khó xác định, cần phải dựa vào các văn bản chuyên ngành mới có thể xác
định chính xác bản chất của các hành vi đó. Để xác định chính xác một chủ thể, có

10


thực hiện một trong các hành vi liệt kê của Điều 175 BLHS hay không, tác giả xin
viện dẫn các hành vi nêu trên được hướng dẫn cụ thể trong điểm 1.1 Mục 1 Phần IV
Thông tư liên tịch số 19/2007/BNNPTNN-BTP-BCA-VKSNDTC-TANDTC ngày
08/03/2007 hướng dẫn áp dụng một số điều của BLHS về các tội phạm trong lĩnh
vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản (TTLT số 19/2007) như sau:
1. “Khai thác trái phép cây rừng” là một trong các hành vi sau đây:
- Khai thác cây rừng ở rừng sản xuất, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng mà
không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép trong trường hợp pháp luật
quy định việc khai thác đó chỉ được thực hiện khi đã được cấp giấy phép và giấy phép
còn trong thời hạn;
- Khai thác cây rừng không có dấu búa bài cây (bài chặt) trong các trường
hợp theo quy định của pháp luật phải có dấu búa bài cây (bài chặt);
- Khai thác cây rừng vượt quá khối lượng cho phép (phần vượt quá khối lượng).
2. “Hành vi khác vi phạm quy định của Nhà nước về khai thác và bảo vệ
rừng” là ngoài hành vi khai thác trái phép cây rừng còn có hành vi khác vi phạm
các quy định của Nhà nước về khai thác và bảo vệ rừng. Căn cứ theo NĐ 157/2013
hướng dẫn về xử phạt vi phạm hành chính về quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ
rừng và quản lý lâm sản, bao gồm các hành vi sau đây: Lấn, chiếm rừng; khai thác
trái phép cảnh quan, môi trường và các dịch vụ lâm nghiệp; vi phạm quy định về
thiết kế khai thác gỗ; vi phạm các quy định khai thác gỗ; khai thác rừng trái phép; vi
phạm quy định về trồng rừng mới thay thế diện tích rừng chuyển sang mục đích
khác; vi phạm quy định của Nhà nước về trồng rừng; vi phạm các quy định chung
của Nhà nước về bảo vệ rừng; vi phạm các quy định của Nhà nước về phòng cháy,

cho mỗi hành vi vi phạm;
Ví dụ: Mức tối đa quy định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định hiện
hành đối với hành vi khai thác trái phép gỗ thông thường từ nhóm IV đến nhóm
VIII ở rừng sản xuất là 20m3. Nếu khai thác trái phép từ trên 20m3 đến 40m3 là gây
hậu quả nghiêm trọng.
b) Khai thác, vận chuyển, buôn bán trái phép từ hai loại gỗ trở lên (gỗ thông
thường nhóm I - III với gỗ thông thường nhóm IV - VIII; gỗ thông thường với gỗ quý,
hiếm nhóm IIA) mà khối lượng của mỗi loại gỗ chưa vượt quá mức tối đa bị xử
phạt vi phạm hành chính nhưng tổng khối lượng gỗ trong vụ vi phạm đó vượt quá

12


mức tối đa bị xử phạt vi phạm hành chính đến hai lần mức tối đa bị xử phạt vi phạm
hành chính quy định đối với gỗ thông thường thuộc nhóm IV đến nhóm VIII quy
định cho hành vi tương ứng đó;
Ví dụ 1: Phạm Minh H khai thác trái phép ở rừng sản xuất 13m3 gỗ tròn
thông thường thuộc nhóm IV đến nhóm VIII và 9m3 gỗ tròn thông thường thuộc
nhóm I đến nhóm III. Tổng cộng H đã khai thác trái phép 22m3. Theo quy định hiện
hành mức tối đa bị xử phạt vi phạm hành chính quy định đối với hành vi khai thác
gỗ tròn thông thường thuộc nhóm IV đến nhóm VIII ở rừng sản xuất là 20m3; do đó,
hành vi của Phạm Minh H thuộc trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng.
Ví dụ 2: Trần Văn C khai thác trái phép ở rừng sản xuất 11m3 gỗ tròn thông
thường thuộc nhóm IV đến nhóm VIII, 7m3 gỗ tròn thông thường thuộc nhóm I đến
nhóm III và 5m3 gỗ tròn quý, hiếm thuộc nhóm IIA. Tổng cộng C đã khai thác trái
phép 23m3. Theo quy định hiện hành mức tối đa bị xử phạt vi phạm hành chính quy
định đối với hành vi khai thác gỗ thông thường thuộc nhóm IV đến nhóm VIII ở
rừng sản xuất là 20m3; do đó, hành vi của Trần Văn C thuộc trường hợp gây hậu
quả nghiêm trọng.
Ví dụ 3: Trần Đức P vận chuyển trái phép 13m3 gỗ tròn thông thường thuộc

Đối với Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm
sản bắt buộc phải có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi khách quan và hậu quả
nguy hiểm cho xã hội đã phân tích ở trên. Nếu không có mối quan hệ nhân quả này
thì một người không được coi là tội phạm của tội này. Điểm hạn chế đối với quy
định tại Điều 175 BLHS là hành vi khách quan không được liệt kê cụ thể tại điều
luật, bắt buộc phải viện dẫn các quy định của pháp luật có liên quan, gây khó khăn
trong công tác áp dụng pháp luật của các chủ thể có thẩm quyền. Do vậy, trong
BLHS 2015 đã khắc phục theo hướng liệt kê cụ thể các hành vi cũng như định
lượng tài sản phạm tội. Tạo điều kiện thuận lợi, đáp ứng yêu cầu của công tác đấu
tranh phòng, chống tội phạm.
c. Chủ thể của tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản
Chủ thể của tội phạm được định nghĩa là “con người cụ thể đã cố ý hoặc vô ý
thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được luật hình sự quy định là tội phạm trong
tình trạng có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi nhất định do luật quy định

14


và trong một số trường hợp khác có các dấu hiệu đặc biệt được chỉ ra trong một điều
luật tương ứng” [33 - tr. 180]. Theo đó, tác giả xin đưa ra định nghĩa về chủ thể đối
với Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản là con
người cụ thể đã cố ý thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được liệt kê tại Điều 175
BLHS trong tình trạng có năng lực TNHS và đạt độ tuổi luật định.
Đối chiếu Điều 175 BLHS, khung hình phạt ở khoản 1 thuộc nhóm tội ít
nghiêm trọng; khung hình phạt ở khoản 2 thuộc nhóm tội nghiêm trọng. Như vậy,
căn cứ Điều 8, Điều 12 BLHS: Nếu cá nhân đó từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực
hiện hành vi quy định tại khoản 1 Điều 175 thì không phải chịu TNHS do đây là
loại tội ít nghiêm trọng; nếu chủ thể này thực hiện hành vi thuộc khoản 2 thì phải
chịu TNHS; nếu cá nhân đó trên 16 tuổi thực hiện một trong các hành vi quy định
tại Điều 175 BLHS thì phải chịu trách nhiệm hình sự. Thêm vào đó, cá nhân này

[33 - tr197]. Mặt chủ quan của tội phạm bao gồm các yếu tố: lỗi, động cơ và mục
đích. Các yếu tố này có mối tương quan với nhau, thể hiện hình thức tâm lý của
người phạm tội. Tuy nhiên, không phải tội phạm nào được quy định trong BLHS
cũng đòi hỏi phải có đầy đủ các dấu hiệu này của mặt chủ quan, chỉ có yếu tố lỗi là
bắt buộc trong mọi CTTP. Yếu tố lỗi bao gồm lỗi cố ý (cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián
tiếp) và lỗi vô ý (vô ý cẩu thả hoặc vô ý vì quá tự tin).
Mặt chủ quan của Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và
quản lý lâm sản là thái độ tâm lý của người phạm tội đối với các hành vi nguy hiểm
cho xã hội được quy định cụ thể trong điều luật do họ thực hiện và với hậu quả do
hành vi đó gây ra hoặc đe dọa gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội được bảo vệ liên
quan. Đối với tội phạm này, không đòi hỏi chủ thể phải có đầy đủ các dấu hiệu của
mặt chủ quan, tuy nhiên đòi hỏi chủ thể thực hiện hành vi vi phạm phải có lỗi, còn
động cơ, mục đích phạm tội không có ý nghĩa trong việc định tội danh.
Lỗi của người phạm tội đối với tội danh này là lỗi cố ý. Khi một người thực
hiện hành vi khai thác trái phép cây rừng hoặc hành vi khác vi phạm các quy định
của Nhà nước về khai thác và bảo vệ rừng; vận chuyển, buôn bán gỗ trái phép theo
quy định tại Điều 175 BLHS thì họ nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho
xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó là xâm hại đến trật tự quản lý kinh tế của
Nhà nước về khai thác, bảo vệ rừng, xâm hại nền kinh tế quốc dân, gây thiệt hại cho
lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức nhưng họ vẫn cố tình

16


thực hiện hành vi phạm tội của mình và mong muốn hậu quả đó xảy ra hoặc có ý
thức bỏ mặc cho hậu quả đó xảy ra.
Động cơ, mục đích phạm tội không là dấu hiệu bắt buộc của Tội vi phạm các
quy định về khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản.
1.1.2. Phân biệt Tội vi phạm các quy định về khai thác, bảo vệ rừng và
quản lý lâm sản với các tội phạm khác

khai thác, bảo
vệ rừng và quản

Xâm
phạm
đến chế độ
quản lý rừng
của Nhà nước

Xâm hại đến
các quy định
của Nhà nước
về bảo vệ môi
trường, qua

Xâm hại đến
các quy định
của Nhà nước
về bảo vệ môi
trường, qua

lý lâm sản

đó gây thiệt đó gây thiệt
hại cho môi hại cho môi
trường
trường

17


sản xuất, rừng

Khu bảo tồn

kinh tế trong
quản lý rừng

phòng hộ,
thiên nhiên
rừng đặc dụng

Chủ thể thường

Chủ thể đặc

Chủ thể

Có NLTNHS
Đạt độ tuổi luật

biệt – là người thường
có chức vụ,
Có NLTNHS

thường
Có NLTNHS

quyền hạn
Có NLTNHS



đất trồng
rừng, thu hồi
rừng, đất
trồng rừng trái
pháp luật
- Cho phép
chuyển mục
đích sử dụng
rừng, đất
trồng rừng trái
pháp luật
- Cho phép
khai thác, vận
chuyển lâm
sản trái pháp
luật

phép;
- Phá rừng trái
phép
-Hành vi khác
hủy hoại rừng

18

quy định về
quản lý khu
bảo tồn thiên
nhiên

Đất nước ta có địa hình đồi núi hiểm trở, với những khu rừng bạt ngàn xanh

19