ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM VĂN CHIẾN

TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG
BÀI TẬP CHƢƠNG NITƠ – PHOTPHO HÓA HỌC 11 NHẰM PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC NHẬN THỨC CHO HỌC SINH YẾU KÉM Ở
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC

Hà Nội - 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM VĂN CHIẾN

TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG
BÀI TẬP CHƢƠNG NITƠ – PHOTPHO HÓA HỌC 11 NHẰM PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC NHẬN THỨC CHO HỌC SINH YẾU KÉM Ở
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC
Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 60 14 0111


1.3.2. Khái niệm tư duy và những hình thức của tư duy................................. 13
1.4. Một số vấn đề liên quan đến học sinh yếu kém ....................................... 13
1.4.1. Khái niệm học sinh yếu kém ................................................................. 13
1.4.2. Những biểu hiện của học sinh yếu kém ................................................ 14
1.4.3. Nguyên nhân dẫn đến HS học yếu kém ................................................ 14
1.5. Bài tập hóa học ........................................................................................ 16
1.5.1. Khái niệm về bài tập hoá học ................................................................ 16
1.5.2. Phân loa ̣i bài tâ ̣p hóa ho ̣c và xu hướng phát triể n ................................. 16
1.5.3. Ý nghĩa của BTHH trong dạy học hóa học ........................................... 19
1.5.4. Sử dụng bài tập hóa học để bồi dưỡng học sinh yếu kém .................... 20
3


1.6. Thực trạng về học sinh yếu kém và việc sử dụng BTHH để phát triển
năng lực nhận thức cho HS yếu kém ở một số trường trung học phổ thông
thành phố Hải Phòng ....................................................................................... 20
1.6.1. Điều tra thực trạng học sinh học yếu kém môn hoá học ở trường trung
học phổ thông .................................................................................................. 20
1.6.2. Kết quả điều tra chất lượng giảng dạy bộ môn hóa học ở các trường
THPT tại Hải Phòng năm học 2013-2014....................................................... 21
1.6.3. Thực trạng việc sử dụng bài tập hóa học trong dạy học đối với học sinh
yếu kém ........................................................................................................... 24
Tiể u kế t chương 1 ............................................................................................ 25
Chƣơng 2: TUYỂN CHỌN , XÂY DƢ̣NG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG
BÀI TẬP CHƢƠNG NITƠ -PHOTPHO – HÓA HỌC 11 NHẰM PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC NHẬN THƢ́C CHO HỌC SINH YẾU KÉM......... 26
2.1. Phân tích nội dung và cấ u trúc chương Nitơ -Photpho – Hóa học 11 trung
học phổ thông .................................................................................................. 26
2.1.1. Mục tiêu dạy học chương Nitơ-Photpho – Hóa học 11 ........................ 26
2.1.2. Nội dung, cấu trúc chương Nitơ – photpho. ......................................... 27

3.2.3. Chuẩn bị thực nghiệm sư phạm ............................................................ 79
3.3. Tiế n hành thực nghiê ̣m sư pha ̣m. ............................................................. 80
3.3.1. Thời gian thực nghiệm sư phạm. .......................................................... 80
3.3.2. Tiến hành các hoa ̣t đô ̣ng thực nghiê ̣m sư pha ̣m. ................................... 80
3.3.3. Thu thập và xử lý kết quả thực nghiê ̣m sư pha ̣m. ................................. 81
Tiể u kế t chương 3. ........................................................................................... 91
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 92
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 94
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 96

5


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Trong giai đoa ̣n đẩ y ma ̣nh công nghiê ̣p hóa hiê ̣n đa ̣i hóa đấ t nước và
hô ̣i nhâ ̣p quố c tế , nguồ n lực con người càng trở lên có ý nghiã quan tro ̣ng

,

quyế t đinh
̣ sự thành công của công cuô ̣c phát triể n đấ t nước . Giáo dục ngày
càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực đáp
ứng được yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
Hiê ̣n nay giáo du ̣c đã và đang thực hiện từng bước đổi mới phương
pháp dạy học (PPDH), đẩ y lùi tiǹ h tra ̣ng ho ̣c theo kiể u đo ̣c chép , HS không
còn thụ động trong việc tiếp thu kiến thức

, giáo viên (GV) chỉ là người tổ


-Photpho - Hóa học 11

nhằ m phát triển năng lực nhâ ̣n thức cho ho ̣c sinh yế u kém ở trường THPT”

.

Tôi mong muố n tuyển chọn và xây dựng đươ ̣c hê ̣ thố ng bài tâ ̣p theo từng
dạng, phù hợp với mức độ nhận thức của HS yếu kém và sử dụng một cách
hợp lí, hiệu quả trong dạy học để góp phầ n phát triển năng lực nhâ ̣n thức , tư
duy cho các em, làm tiền đề để các em có thể phát triển ở mức cao hơn.
2. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài:
2.1.

Mục đích nghiên cứu của đề tài:
Tuyể n cho ̣n xây dựng và s

ử dụng hê ̣ thố ng bài tâ ̣p chương Nitơ

-

Photpho hóa ho ̣c 11 chương trình cơ bản THPT trong dạy học nhằ m phát triển
năng lực nhâ ̣n thức và tư duy cho HS yế u kém.
2.2.

Nhiê ̣m vụ nghiêm cứu:

Để thực hiê ̣n mu ̣c đích trên, nhiê ̣m vu ̣ nghiên cứu đươ ̣c đề ra như sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý luâ ̣n có liên quan đến đề tài về các ván đề
trình nhận thức , tư duy của HS trong da ̣y ho ̣c


Đề tài tâ ̣p trung vào nghiên cứu các da ̣ng bài tâ ̣p chương

Nitơ -

Photpho để phát triên năng lực nhâ ̣n thức và tư duy của HS yếu kém , với cả
hai da ̣ng bài tâ ̣p trắ c nghiê ̣m khách quan (TNKQ), tự luâ ̣n và phương pháp sử
dụng trong các dạng bài dạy.
5. Vấ n đề nghiên cƣ́u
Tuyể n cho ̣n xây dựng hê ̣ thố ng bài tâ ̣p chương

Nitơ - Photpho và sử

dụng hệ thống bài tập đó như thế nào để nâng ca o năng lực nhâ ̣n thức , tư duy
cho ho ̣c sinh yế u kém ở trường THPT?
6. Giả thuyết nghiên cứu
Nếu giáo viên tuyển chọn và xây dựng được một hê ̣ thố ng bài tâ ̣p
chương Nitơ - Photpho đa dạng , phong phú phù hợp với các mức đô ̣ nhâ ̣n
thức, tư duy đồng thời sử du ̣ng chúng một cách hợp lí trong các bài dạy sẽ
làm phát triển được năng lực nhâ ̣n thức cho ho ̣c sinh yế u kém.
7. Đóng góp của đề tài
- Tổ ng quan cơ sở lí luâ ̣n về đổ i mới PPDH và phát triể n năng lực nhâ ̣n
thức cho HS yế u kém.
- Tuyể n cho ̣n , xây dựng đươ ̣c hê ̣ thố ng các bài tâ ̣p chương

Nitơ -

Photpho theo mức đô ̣ nhâ ̣n thức và tư duy phù hơ ̣p với triǹ h đô ̣ của ho ̣c
sinh yế u kém.
- Đề xuất các phương pháp sử dụng hệ thống BTHH này trong việc nâng
cao hứng thú ho ̣c tâ ̣p và kế t quả ho ̣c tâ ̣p cho HS yếu kém.

NXBGD
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), quy chế đánh giá, xếp loại học sinh
THCS và THPT.
4. Bộ giáo dục và Đào tạo, Vụ Giáo dục trung học (2010), Tài liệu tập
huấn GV dạy học, kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng
trong chương trình giáo dục phổ thông môn Hóa học cấp trung học
phổ thông, Chương trình phát triển giáo dục trung học.
5. Bộ giáo dục và đào tạo, Vụ giáo dục trung học (2007), Những vấn đề
chung về đổi mới giáo dục trung học phổ thông môn Hóa học,
NXBGD, Hà Nội.
6. Nguyễn Cƣơng (2007), Phương pháp DHHH ở trường phổ thông và
Đại học. Một số vấn đề cơ bản. NXBGD Việt Nam, Hà Nội.
7. Đảng Cộng Sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ XI. NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
8. Trần Bá Hoành (2006), Đổi mới PPDH, chương trình và sách giáo
khoa, NXB ĐHSP Hà Nội.
9. Nguyễn Kỳ (Chủ biên) (1995), Phương pháp giáo dục tích cực lấy
người học làm trung tâm, NXBGD, Hà Nội.
10. Nguyễn Thị Liên (2008), Nghiên cứu và áp dụng quan điểm dạy học
phân hóa trong môn hóa học ở trường trung học phổ thông nhằm tích
cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh (chương nhóm nitơ - Hóa
học 11 nâng cao), Luận văn thạc sĩ, ĐH giáo dục - ĐHQG Hà Nội.

10


11. Bernd Meier, Nguyễn Văn Cƣờng (2011), Lý luận dạy học hiện đại.
Một số vấn đề chung về đổi mới PPDH ở trường THPT, NXB ĐHSP,
Hà Nội.
12. Bernd Meier, Nguyễn Văn Cƣờng (2014), Lý luận dạy học hiện đại.