…

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
............/.............

BỘ NỘI VỤ
....../......

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN DIỆP PHƢƠNG NGHI

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN
VỮNG TẠI ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TRÀ VINH,
TỈNH TRÀ VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
............/.............

BỘ NỘI VỤ
....../......

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN
VỮNG TẠI ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TRÀ VINH,

cho tôi trong quá trình nghiên cứu, thu thập tư liệu để viết luận văn của các
cán bộ, công chức công tác tại Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, trong đó có
những cán bộ, công chức trực tiếp làm việc tại Phòng Du lịch thuộc Sở Văn
hóa Thể thao và Du lịch, tỉnh Trà Vinh.
Xin chân thành cảm ơn anh chị em bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã
khuyến khích, động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và
làm luận văn tốt nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn những tấm lòng cao quý đó.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Diệp Phƣơng Nghi


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
Danh mục bảng biểu
PHÂN MỞ ĐẦU ............................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài luận văn ........................................................................ 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn .............................. 3
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn ......................................................... 6
a- Mục đích nghiên cứu .......................................................................... 6
b- Nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................................... 6
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn ....................................... 7
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn .............. 7
a- Về phương pháp luận ......................................................................... 7

vững, sự phối hợp của các cơ quan nhà nước trong việc quản lý nhà nước về
phát triển du lịch bền vững ............................................................................ 33
1.2.3.4. Tổ chức, quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân
lực; nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ ....................................... 35
1.2.3.5. Tổ chức thực hiện hợp tác quốc tế về du lịch; hoạt động xúc
tiến du lịch ở trong nước và nước ngoài. ....................................................... 36
1.2.3.6. Tổ chức việc kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và
xử lý vi phạm pháp luật về phát triển du lịch bền vững ................................. 37


1.2.4. Sự cần thiết của quản lý nhà nước về phát triển du lịch bền
vững ............................................................................................................... 38
1.3. Kinh nghiệm quản lý Nhà nƣớc về phát triển du lịch bền vững của
một số địa phƣơng trong nƣớc .................................................................... 41
1.3.1. Kinh nghiệm quản lý Nhà nƣớc về phát triển du lịch bền vững
ở Nha Trang .................................................................................................. 41
1.3.2. Kinh nghiệm quản lý Nhà nƣớc về phát triển du lịch bền vững
ở thành phố Vũng Tàu ................................................................................. 43
1.3.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho quản lý Nhà nƣớc về phát
triển du lịch bền vững tại địa bàn thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh . 46
TIỂU KẾT CHƢƠNG 1 ............................................................................... 49
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ PHÁT TRIỂN
DU LỊCH BỀN VỮNG TẠI ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TRÀ VINH, TỈNH
TRÀ VINH .................................................................................................... 50
2.1. Tổng quan về phát triển du lịch Trà Vinh ...................................... 50
2.1.1. Những yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý nhà nƣớc về phát triển
du lịch bền vững tại thành phố Trà Vinh .................................................. 50
2.1.1.1. Về Khách du lịch ..................................................................... 50
2.1.1.2. Về doanh thu từ du lịch ........................................................... 52
2.1.1.3. Phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng du lịch tại thành phố Trà

địa bàn thành phố Trà Vinh giai đoạn 2016 – 2020 .................................. 89
3.2.2. Mục tiêu dự báo phát triển du lịch bền vững tại địa bàn thành
phố Trà Vinh giai đoạn 2016 – 2020 ........................................................... 90
3.2.3. Dự báo chi tiết phát triển du lịch bền vững tại địa bàn thành
phố Trà Vinh giai đoạn 2016 – 2020 ........................................................... 90


3.3. Một số giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về phát triển du lịch
bền vững thành phố Trà Vinh .................................................................... 91
3.3.1. Hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về phát triển du lịch bền vững
đối với kinh tế ............................................................................................... 91
3.3.1.1. Nâng cao năng lực về tổ chức quản lý..................................... 91
3.3.1.2. Đa dạng hóa sản phẩm du lịch, chú trọng phát triển sản phẩm
du lịch đặc thù đồng thời phát triển các loại hình du lịch ............................. 93
3.3.1.3. Thu hút đầu tư phát triển và tăng cường phối hợp liên ngành
trong du lịch ................................................................................................... 94
3.3.1.4. Đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến du lịch ..................................... 95
3.3.1.5. Đào tạo và nâng cao nhận thức nguồn nhân lực .................... 96
3.3.2. Hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về phát triển du lịch bền vững
đối với môi trƣờng ........................................................................................ 97
3.3.3. Hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về phát triển du lịch bền vững
đối với văn hóa, xã hội ................................................................................. 98
3.3.3.1. Nâng cao nhận thức và đời sống của cộng đồng địa phương 98
3.3.3.2. Bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống .................. 99
3.4. Những kiến nghị .............................................................................. 100
TIỂU KẾT CHƢƠNG 3 ............................................................................ 102
KẾT LUẬN ................................................................................................. 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 105




DL

Du lịch

GDP

Gross Domestic Product: là giá trị thị
trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối
cùng được sản xuất ra trong phạm vi một
lãnh thổ nhất định trong một thời kỳ nhất
định.

WTO

WTO là tên viết tắt từ tiếng Anh của Tổ
chức thương mại thế giới (World Trade
Organization)

5

6


DANH MỤC CÁC BẢNG
STT

SỐ THỨ TỰ
BẢNG



2.4

Doanh nghiệp kinh doanh ăn uống giai
đoạn 2012 - 2016

55

5

2.5

Đơn vị, doanh nghiệp sở hữu, quản lý
khu, điểm du lịch

56

6

2.6

Cơ cấu vốn đầu tư du lịch tỉnh Trà Vinh
giai đoạn 2012 - 2016

58

7

2.7


91


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài luận văn
Du lịch bền vững là khái niệm không mới đối với du lịch Việt Nam.
Nhưng ở thời điểm kinh tế thế giới đang khủng hoảng, hoạt động du lịch chịu
nhiều tác động và gặp không ít khó khăn, vì vậy du lịch bền vững trở thành
mối quan tâm đặc biệt trong chiến lược phát triển của ngành du lịch nước nhà.
Các nhà làm du lịch đều hiểu rằng, sự “ăn xổi” trong đầu tư, phát triển du lịch
sẽ phải trả giá do những hệ lụy mà nó gây ra. Vấn đề là phải làm gì và làm
như thế nào để ngành du lịch nước ta phát triển một cách bền vững?
Vài năm trở lại đây, rất nhiều địa phương trong cả nước nói chung và
thành phố Trà Vinh nói riêng đã chọn du lịch bền vững làm định hướng phát
triển. Tuy nhiên, loại hình du lịch này chỉ ở mức phát triển tự phát, nó chưa
được định hình bằng những hoạch định, kế hoạch cụ thể hay nói cách khác,
mới chỉ ở mức do một vài doanh nghiệp khởi xướng, vừa làm vừa rút kinh
nghiệm.
Thành phố Trà Vinh có tiềm năng rất tốt, đặc biệt là tài nguyên du lịch
biển và sông nước. Các cù lao được hình thành với nhiều khu chuyên canh
vườn cây ăn trái đặc sản, hàng chục vườn cò từ vài nghìn đến vài chục nghìn
con…Tuy nhiên, những sản phẩm du lịch này không thể tạo được sự hấp dẫn,
thu hút khách, bởi không được đầu tư đúng mức về cơ sở vật chất, hạ tầng,
các dịch vụ du lịch và sự phối hợp đầu tư tại điểm đến…Bên cạnh đó, Trà
Vinh còn có các sản phẩm du lịch sinh thái, đạp xe khám phá làng quê nông
thôn với những làng nghề truyền thống; gần đây nhất, là các tour du lịch
homestay, tìm hiểu phong tục, tập quán, văn hóa, ẩm thực của người dân tộc
Khmer…Có thể nói, các sản phẩm du lịch này khá hấp dẫn du khách, đặc biệt
là khách nước ngoài, bởi ngoài sự thân thiện với môi trường, với cuộc sống; du
khách còn tự mình khám phá, cảm nhận những nét riêng của mỗi vùng miền.

sức sống bản sắc văn hóa cũng như giá trị truyền thống của dân tộc, giải quyết

2


các vấn đề xã hội của Trà Vinh nói riêng và cả nước nói chung. Tuy nhiên,
bên cạnh những kết quả đạt được, ngành du lịch Trà Vinh cũng bộc lộ những
hạn chế, bất cập trên nhiều mặt, trong đó có công tác quản lý nhà nước về
phát triển du lịch bền vững của chính quyền địa phương các cấp. Điều này đặt
ra cho công tác quản lý nhà nước về phát triển du lịch bền vững trên địa bàn
thành phố Trà Vinh hàng loạt vấn đề cần phải giải quyết.
Góp phần luận giải vấn đề này, tôi quyết định chọn đề tài “Quản lý nhà
nước về phát triển du lịch bền vững tại địa bàn thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà
Vinh” để tiến hành nghiên cứu, tìm ra định hướng và giải pháp phù hợp giúp cho
việc quản lý của Nhà nước phát huy hết sức mạnh vốn có, tạo điều kiện cho du
lịch Trà Vinh phát triển một cách bền vững.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Các vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước về phát triển du lịch bền
vững nói chung từ trước đến nay đã và đang là đề tài được nhiều cơ quan, ban
ngành, học giả quan tâm nghiên cứu. Đã có nhiều đề tài khoa học có giá trị lý
luận và thực tiễn cao góp phần ứng dụng vào việc tăng cường quản lý và phát
triển ngành du lịch bền vững trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, số lượng đề tài
nghiên cứu chuyên về công tác quản lý nhà nước về phát triển du lịch bền
vững tại địa bàn thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh có thể nói là chưa nhiều.
Chúng ta có thể điểm qua một số công trình, đề tài tiêu biểu dưới đây:
- “Tổng quan về du lịch và phát triển du lịch bền vững”. Giáo trình do
Tiến sỹ Nguyễn Bá Lâm – Khoa Du lịch – Trường Đại học Kinh doanh và
Công nghệ Hà Nội biên soạn năm 2007. Giáo trình đã đề cập một cách tổng
quát các khái niệm về du lịch và ngành du lịch, các loại hình du lịch, những
tiền đề hình thành và phát triển ngành du lịch, vị trí vai trò của ngành du lịch

theo hướng phát triển bền vững. Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị để phát
triển du lịch theo hướng bền vững ở tỉnh Nam Định nhằm khai thác có hiệu quả
các thế mạnh về tiềm năng du lịch, đảm bảo sự đóng góp của ngành Du lịch

4


vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương cũng như khai thác và sử dụng
bền vững các nguồn tài nguyên du lịch, bảo vệ cảnh quan môi trường.
- Bài viết “Du lịch tỉnh Vĩnh Long: những giải pháp để phát triển bền
vững” của NCS Nguyễn Ngọc Sĩ được đăng trên tạp chí khoa học Đại học Sư
phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Bài viết phân tích những hạn chế và những ưu
thế của du lịch Vĩnh Long, đồng thời đề xuất những giải pháp phù hợp để
phát triển du lịch theo hướng bền vững, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ công
nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập.
- Bài viết “Phát triển du lịch bền vững tại tiểu vùng sông Mekong: Giải
pháp cho đồng bằng sông Cửu Long” của Nguyễn Quyết Thắng được đăng
trên tạp chí Phát triển và hội nhập số 27 – tháng 03 – 04/2016. Bài viết cho
biết vùng đồng bằng sông Cửu Long có vị trí quan trọng trong liên kết phát
triển du lịch các nước tiểu vùng sông MeKong. Việc phát triển du lịch bền
vững vùng đồng bằng sông Cửu Long sẽ góp phần thực hiện thành công kế
hoạch “Hành động thập kỷ MeKong xanh” và đảm bảo tính đồng nhất cho sự
phát triển liên vùng, liên quốc gia một cách bền vững. Thông qua phương
pháp tổng hợp, nghiên cứu tài liệu, phương pháp thống kê và điều tra khảo
sát, bài viết đã tổng hợp việc phát triển du lịch bền vững tại một số nước
thuộc tiểu vùng sông MeKong cũng như thực trạng triển khai du lịch bền
vững tại đồng bằng sông Cửu Long nhằm đưa ra một số giải pháp phát triển
du lịch bền vững tại khu vực này.
- Đề án “Phát triển sản phẩm du lịch đặc thù vùng đồng bằng sông Cửu
Long” của Bộ văn hóa thể thao và du lịch năm 2015. Mục tiêu của Đề án này

- Tổng hợp, bổ sung, hệ thống hóa lý luận về phát triển du lịch bền vững
trong đó có các quy định của Nhà nước về phát triển du lịch bền vững.

6


- Nghiên cứu phân tích những yếu tố thuận lợi, khó khăn, đánh giá thực
trạng, kết quả của công tác “quản lý Nhà nước về phát triển du lịch bền vững”
tại địa bàn thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh hiện nay.
- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm thực hiện tốt hơn công tác quản lý
Nhà nước về phát triển du lịch bền vững tại địa bàn thành phố Trà Vinh trong
giai đoạn tới.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu:
Tác giả xác định đối tượng nghiên cứu ở đề tài này là công tác quản lý
Nhà nước về phát triển du lịch bền vững tại địa bàn thành phố Trà Vinh, tỉnh
Trà Vinh dựa trên các tiêu chí phát triển du lịch bền vững và một số nội dung
quản lý nhà nước về phát triển du lịch bền vững.
- Phạm vi nghiên cứu:
Về mặt không gian, vấn đề “quản lý Nhà nước về phát triển du lịch bền
vững” được nghiên cứu trên địa bàn thành phố Trà Vinh.
Về mặt thời gian, đó là giai đoạn 2012 – 2016, thời gian cho tầm nhìn
của việc hoàn thiện công tác quản lý Nhà nước về phát triển Du lịch bền vững
là đến năm 2020.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn
a- Về phương pháp luận.
- Phép duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mac Lênin.
- Phép duy vật lịch sử.
b- Về phương pháp nghiên cứu có tính chuyên môn.
- Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu: để có lượng thông tin đầy đủ


8


Chương 1:
CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
1.1. Tổng quan về phát triển du lịch bền vững
1.1.1. Các khái niệm liên quan
1.1.1.1. Khái niệm về du lịch
Từ xa xưa trong lịch sử nhân loại, du lịch đã được ghi nhận như là một
sở thích, một hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con người. Ngày nay du lịch
trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến và là nhu cầu không thể
thiếu trong đời sống xã hội.
Thuật ngữ du lịch đã trở nên khá thông dụng, nó bắt nguồn từ tiếng Hy
Lạp với ý nghĩa là đi một vòng. Du lịch gắn liền với nghỉ ngơi, giải trí, tuy
nhiên do hoàn cảnh, thời gian và khu vực khác nhau, dưới mỗi góc độ nghiên
cứu khác nhau nên khái niệm về du lịch cũng không giống nhau.
Trong quyển Cơ sở địa lý du lịch và dịch vụ tham quan với nội dung
khá chi tiết, nhà địa lý Belarus đã nhấn mạnh “Du lịch là một dạng hoạt động
của cư dân, trong thời gian rỗi có liên quan đến sự di cư và lưu trú tạm thời
ngoài nơi ở thường xuyên, nhằm mục đích phát triển thể chất, tinh thần, nâng
cao trình độ nhận thức, văn hóa hoặc hoạt động thể thao, kèm theo việc tiếp
thu những giá trị về tự nhiên, kinh tế, văn hóa và dịch vụ”.
Năm 1963, với mục đích quốc tế hóa, Hội nghị Liên Hợp Quốc về du
lịch được tổ chức tại Roma, các chuyên gia đã đưa ra định nghĩa về du
lịch:“Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh
tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên
ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hòa bình.
Nơi họ đến cư trú không phải là nơi làm việc của họ”.

gây ra những tác động tiêu cực làm suy thoái môi trường. Trước những thực

10


tế không thể phủ nhận là môi trường ngày càng bị ô nhiễm bởi các chất thải từ
hoạt động kinh tế, nhiều hệ sinh thái đã bị diệt vong ảnh hưởng trực tiếp đến
quá trình phát triển của toàn xã hội qua nhiều thế hệ, mâu thuẫn giữa sử dụng
tài nguyên cho nhu cầu cuộc sống trước mắt với việc dự trữ và nuôi dưỡng
tiềm năng tài nguyên cho thế hệ mai sau ngày càng trở nên gay gắt. Từ nhận
thức này đã xuất hiện một khái niệm mới của con người về hoạt động phát
triển đó là “Phát triển bền vững”.
Vào giữa những năm 1980, khái niệm về phát triển bền vững được đề
cập đến và được chính thức đưa ra tại hội nghị của Ủy ban thế giới về phát
triển môi trường CED (năm 1987 với tên gọi chính thức là Ủy ban
Brundtlant). Theo địnhnghĩa của Brundtlant thì “Phát triển bền vững được
hiểu là hoạt động phát triển kinh tế nhằm đáp ứng được các nhu cầu của thế
hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng các nhu cầu của thế
hệ mai sau”. Tuy nhiên nội dung chủ yếu của phát triển bền vững đề cập đến
trong định nghĩa này chỉ xoay quanh vấn đề phát triển kinh tế. [13, tr7]
Trong năm 1980, tổ chức bảo tồn Thiên nhiên thế giới (IUCN) đã đưa ra
một khái niệm khác về phát triển bền vững. Theo đó“Phát triển bền vững phải
cân nhắc đến hiện trạng khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên có khả
năng tái tạo và không tái tạo đến các điều kiện thuận lợi cũng như khó khăn
trong việc tổ chức kế hoạch hoạt động ngắn hạn và dài hạn đan xen nhau”.
[13, tr7]. Điều này cho thấy mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của hầu hết các
nước trên thế giới phải được xác định trong mối quan hệ bền vững.
Mặc dù còn nhiều tranh luận xung quanh khái niệm về phát triển bền
vững ở những góc độ khác nhau, tuy nhiên có thể nhận thấy rằng cho đến nay
khái niệm mà Ủy ban Thế giới về phát triển và môi trường WCED đưa ra năm

- Giải quyết những xung đột do phát triển không công bằng.
Khái niệm “Phát triển bền vững” được biết đến ở Việt Nam vào khoảng
cuối thập niên 80 đầu thập niên 90. Mặc dù xuất hiện ở Việt Nam khá muộn
nhưng trong những năm gần đây, lý luận về phát triển bền vững cũng được
các nhà khoa học, nhà lý luận quan tâm nghiên cứu trên cơ sở tiếp thu những
kết quả nghiên cứu về lý luận và kinh nghiệm quốc tế về phát triển bền vững
đối với những hoàn cảnh cụ thể ở Việt Nam.
Việt Nam là một quốc gia có tiềm năng tài nguyên tự nhiên và nhân văn
rất phong phú. Tuy nhiên trong quá trình lịch sử, nguồn tài nguyên thiên
nhiên và môi trường của Việt Nam bị nhiều tác động đặc biệt là hậu quả của
hai cuộc chiến tranh và tiếp đó là việc khai thác thiếu khoa học của con người.
Trước tình hình đó, việc nghiên cứu lý luận làm cơ sở để phân tích, đưa ra các
giải pháp đảm bảo sự phát triển bền vững phù hợp với đặc điểm Việt Nam là
hết sức cấp bách và cần thiết.
Các vấn đề về phát triển bền vững ở nước ta còn được cụ thể hóa trong
các văn bản quan trọng. Hơn cả là chỉ thị số 36/TC ngày 25/6/1998 của Bộ
Chính Trị BCHTW Đảng Cộng Sản Việt Nam đã xác định mục tiêu và các
quan điểm cơ bản cho phát triển bền vững chủ yếu dựa vào hoạt động môi
trường.[tr5]. Đồng thời trong báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VIII của Đảng (1996) cũng đã chính thức đề cập đến khía cạnh bảo vệ
môi trường sinh thái, sử dụng hợp lý tài nguyên như một cấu thành không thể
tách rời của phát triển bền vững. [tr1]
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng Sản
Việt Nam đã xác định chiến lược phát triển của nước ta trong 20 năm tới là

13


“Phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững, tăng trưởng kinh tế đi liền với
phát triển văn hoá, từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân