BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ THU THẢO

CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ
CHẾ MỘT CỬA Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ, TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN THỊ HÀ

HÀ NỘI – 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà Nội, ngày

tháng


CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ MỘT CỬA .......... 8
1.1. Những vấn đề chung về hành chính và thủ tục hành chính......... 8

1.1.1. Khái niệm về hành chính...................................................................... 8
1.1.2. Khái niệm về thủ tục hành chính ........................................................ 9
1.1.3. Đặc điểm thủ tục hành chính .............................................................11
1.1.4. Phân loại thủ tục hành chính .............................................................12
1.1.5. Nguyên tắc xây dựng và thực hiện thủ tục hành chính ................15
1.1.6. Ý nghĩa của thủ tục hành chính ........................................................17
1.2. Cải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính ................. 19

1.2.1. Khái niệm cải cách hành chính .........................................................19
1.2.2. Cải cách thủ tục hành chính ..............................................................19
1.2.3. Sự cần thiết phải cải cách thủ tục hành chính................................21
1.3. Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa ở UBND

cấp

xã ............................................................................................................. 23

1.3.1. Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của UBND cấp xã
............................................................................................................................23
1.3.2. Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại cấp xã
thành phố Việt Trì ..........................................................................................28
Tiểu kết Chương 1....................................................................................... 33
Chƣơng 2 THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH .. 34
Ở CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ TỈNH PHÚ
THỌ ............................................................................................................ 34
2.1. Khái quát về thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ ........................... 34



tỉnh Phú Thọ ....................................................................................................83
3.2. Một số giải pháp đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính ở cấp
xã, thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ ................................................... 90

3.2.1. Về nhận thức .........................................................................................90
3.2.2. Về thể chế...............................................................................................92
3.2.3. Về cơ cấu tổ chức .................................................................................93
3.2.4. Về đội ngũ cán bộ, công chức ............................................................96


3.2.5. Về cơ sở vật chất, trang thiết bị và ứng dụng công nghệ thông tin
..........................................................................................................................101
3.2.6. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát...........................................103
3.2.7. Các giải pháp khác.............................................................................104
Tiểu kết Chƣơng 3 ................................................................................... 107
KẾT LUẬN .................................................................................................. 108
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................... 110


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm vừa qua, đất nước ta đã có sự phát triển về kinh tế - văn
hóa, xã hội. Đây không chỉ là niềm tự hào của Đảng và nhà nước mà còn là
niềm vui mừng, phấn khởi của toàn thể nhân dân Việt Nam. Trong những
thành tựu đó có phần đóng góp quan trọng của công tác cải cách hành chính
một cách toàn diện, sâu sắc và có hiệu quả.
Quá trình thực hiện cải cách hành chính gắn liền với việc thực hiện mô
hình một cửa, sau đó là một cửa liên thông và nay là cải cách thủ tục hành
chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông hiên đại, đã thu được những

đạt được như thì vẫn còn những tồn tại nhiều hạn chế như: một số thủ tục
hành chính còn rườm rà, chồng chéo, trùng lặp. Chất lượng đội ngũ cán bộ
vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu trong việc thực hiện cải cách thủ tục hành
chính, vẫn còn tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các bộ phận. Chức năng,
nhiệm vụ giữa các bộ phận vẫn còn trùng lặp, chưa rõ ràng. Vì thế Cải cách
thủ tục hành chính ở cấp xã, phường nhằm hoàn thiện bộ máy nhà nước tại cơ
sở, trở thành khâu đầu tiên, quan trọng, giảm gánh nặng trong giải quyết các
thủ tục hành chính cho người dân ở các cấp cao hơn.
Thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định trình tự về
thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy
Nhà nước, là cách thức giải quyết công việc của các cơ quan Nhà nước trong
mối quan hệ với các cơ quan, tổ chức với cá nhân công dân.
Việc thực hiện thủ tục hành chính ở các xã, phường được đơn giản,
thuận tiện, công khai và dân chủ sẽ góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả
hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, rút ngắn khoản cách giữa nhà
nước với nhân dân và góp phần phát triển kinh tế - xã hội.


Chính vì những lý do nêu trên mà tác giả chọn đề tài: “Cải cách thủ
tục hành chính theo cơ chế một cửa ở cấp xã trên địa bàn thành phố Việt
Trì, tỉnh Phú Thọ” nghiên cứu làm luận văn Thạc sĩ quản lý công.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài
Nghiên cứu về cải cách hành chính, cải cách thủ tục hành chính theo cơ
chế một cửa đã có nhiều nhà khoa học, nhiều nhà hoạch định chính sách quan
tâm nghiên cứu từ lâu và đã có rất nhiều công trình khoa học được công bố,
đăng tải từ trung ương đến địa phương. Có thể kể đến một số công trình tiêu
biểu sau đây:
- Nguyễn Văn Thâm và Võ Kim Sơn (2001) Thủ tục hành chính lý luận
và thực tiễn, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
- Bùi Thế Vĩnh, “Một số vấn đề cần quan tâm khi triển khai và thực

- Nguyễn Thị Phương Hồng “ Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế
một cửa tại ủy ban nhân dân phường Quỳnh Mai, quận Hai Bà Trưng, thành
phố Hà Nội” Luận văn Thạc sỹ (2013)
- Trần Ngọc Quả “Thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên
thông tại ủy ban nhân dân quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng” Luận văn
Thạc sỹ (2014)
Nhìn chung, các công trình nêu trên đã đi sâu nghiên cứu việc thực hiện
theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông làm rõ nội dung và thực trạng áp
dụng mô hình. Các tác giả cũng đã chỉ ra phương hướng và giải pháp nhất định
nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện mô hình cải cách thủ tục hành
chính một cửa. Tuy nhiên, các công trình này nghiên cứu mô hình một cửa ở
các cấp, các lĩnh vực, địa phương khác nhau và hầu như chưa có đề tài nào
nghiên cứu cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa ở cấp xã trên địa bàn
thành phố Việt Trì. Vì vậy, việc tìm hiểu và nghiên cứu những khó khăn và hạn
chế trên cơ sở lý luận chung về cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một
cửa tại Việt Trì trong bối cảnh hiện nay là hoàn toàn cần thiết.


3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích
Nghiên cứu, phân tích thực trạng cải cách thủ tục hành chính theo cơ
chế một cửa tại các xã, phường thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, trên cơ sở
đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc thực hiện cải
cách TTHC theo cơ chế một cửa tại xã, phường, thành phố Việt Trì, Tỉnh Phú
Thọ trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, luận văn phải thực hiện một
số nhiệm vụ cụ thể sau:
- Thứ nhất, hệ thống hoá cơ sở lý luận về cải cách hành chính và cải
cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa.

pháp lịch sử để nghiên cứu các đối tượng trên.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận về cải cách hành chính và cải cách thủ tục
hành chính theo cơ chế một cửa tại các xã, phường
- Các số liệu, thông tin thực tế của luận văn có thể giúp các nhà quản lý,
các nhà hoạch định chính sách làm cơ sở để xây dựng các quy định phù hợp
với thực tế hơn.
- Công trình có thể làm tài liệu tham khảo cho các nhà khoa học, các
trung tâm đào tạo chính trị
- Các giải pháp có thể ứng dụng vào thực tiễn cải cách thủ tục hành
chính tại xã, phường trong thời gian tới.
7. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
của luận văn chia thành 3 chương:


Chương 1: Cơ sở lý luận về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính
theo cơ chế một cửa
Chương 2: Thực trạng cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa ở cấp
xã trên địa bàn thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ
Chương 3: Giải pháp cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại cấp
xã, thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
VÀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ MỘT CỬA
1.1. Những vấn đề chung về hành chính và thủ tục hành chính
1.1.1. Khái niệm về hành chính
Theo nghĩa thông dụng nhất, hành chính là hoạt động quản lý, lãnh

ngữ “Hành chính” từ Sách Thuật ngữ Hành chính do GS.TS Bùi Thế Vĩnh và
TS. Đinh Ngọc Hiện chủ biên, để làm cơ sở nghiên cứu ở luận văn này.
“ Hành chính là thuật ngữ chỉ những hoạt động trong lĩnh vực tổ chức,
quản lý và điều hành được tiến hành trên cơ sở sự rang buộc bởi những quy
tắc nhất định do nhà nước hoặc các chủ thể khác quy định hoặc thừa nhận, có
tính chất bắt buộc, áp đặt hoặc mệnh lệnh (quyền lực – phục tùng) nhằm đạt
tới một mục địch phục vụ cho lợi ích chung đã được xác định”[29, tr77]
1.1.2. Khái niệm về thủ tục hành chính
Trong hoạt động quản lý nói chung và trong hoạt động của cơ quan nhà
nước nói riêng, để giải quyết được bất cứ công việc nào cũng đều cần có
những thủ tục phù hợp, theo “Giáo trình thủ tục hành chính” của học viện
Hành chính quốc gia thì “thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công
việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm
vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn”.
Hoạt động quản lý Nhà nước cần phải tuân theo những quy tắc pháp lý,
quy định và trình tự, cách thức khi sử dụng thẩm quyền của từng cơ quan để
giải quyết công việc. Thủ tục hành chính là một loại thủ tục gắn với hoạt động
của cơ quan hành chính Nhà nước.
Theo Điều 3 Nghị định 63/2010/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành
chính có giải thích: “Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ
và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để
giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”.


Theo Luật Hành chính, thủ tục hành chính là trình tự thực hiện hình
thức hoạt động của một cơ quan hành chính nhà nước. Các thủ tục hành chính
có mục đích thiết lập trật tự hoạt động quản lý nhà nước trong mọi lĩnh vực.
Nó gồm toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện
thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết nhiệm vụ của Nhà
nước và công việc liên quan đến công dân tạo thành một hệ thống quy phạm

thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Cải cách thủ tục hành chính thực chất
là cải cách trình tự thực hiện thẩm quyền hành chính trong mối liên hệ tới
quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức và trong nội bộ cơ quan hành chính
Nhà nước….
1.1.3. Đặc điểm thủ tục hành chính
Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về phạm vi, nội dung thủ tục
hành chính. Tuy nhiên, các quan điểm về vấn đề này đều thống nhất về các
đặc điểm chung của thủ tục hành chính, bao gồm:
- Thứ nhất, đây là tổng thể các hành động diễn ra theo trình tự thời
gian, thủ tục hành chính được thực hiện bởi nhiều cơ quan và công chức nhà
nước. Tuy nhiên mỗi thủ tục hành chính ở các cơ quan khác nhau thì sẽ có
những tính chất đặc thù riêng
- Thứ hai, thủ tục hành chính là thủ tục giải quyết công việc của nhà
nước và công việc liên quan đến quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý của công
dân. Chính vì vậy, đối tượng cần thực hiện các thủ tục hành chính để giải
quyết thường không giống nhau mà rất phức tạp, dẫn đến yêu cầu thủ tục
hành chính cần đơn giản, nhanh gọn, ít khâu, nhưng vẫn đảm bảo chính xác.
- Thứ ba, quản lý hành chính nhà nước chủ yếu là hoạt động định
hướng, mang tính mệnh lệnh cưỡng chế đòi hỏi phải thi hành nhanh chóng,
kịp thời,hiệu quả. Chính vì vậy, thủ tục hành chính phải kết hợp khuôn mẫu
ổn định tương đối và chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công
việc và từng đối tượng


- Thứ tư, hoạt động quản lý hành chính đang ngày trở nên hết sức
phong phú, đa dạng về nội dung, hình thức cũng như biện pháp do sự chuyển
đổi của nhà nước từ cơ chế tập trung sang cơ chế kinh tế thị trường có sự điều
tiết của nhà nước cùng sự chuyển đổi của nền hành chính đơn thuần sang nền
hành chính phục vụ. Do đó, thủ tục hành chính ngày nay rất đa dạng.
- Thứ năm, các thủ tục hành chính do nhà nước thực hiện chủ yếu tại

- Thủ tục hộ tịch, hộ khẩu…
b. Phân loại theo công việc của cơ quan Nhà nước
Cách phân loại này, đơn giản có khả năng áp dụng rộng rãi. Theo cách
phân loại này, thủ tục hành chính bao gồm:
- Thủ tục thông qua và ban hành văn bản: Thủ tục thông qua và ban
hành quyết định hành chính, thủ tục thông qua và ban hành văn bản hành
chính.
- Thủ tục tuyển dụng cán bộ, công chức: thủ tục tuyển dụng cán bộ
quản lý, tuyển dụng cán bộ kỹ thuật, tuyển dụng nhân viên...
- Thủ tục khen thưởng cán bộ, công chức.
Đặc điểm của các thủ tục trên là chúng gắn liền với hoạt động cụ thể
của các cơ quan, phản ánh tính đặc thù trong quá trình vận dụng các thủ tục
đó vào thực tiễn.
Cách phân loại này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp cho các chủ
thể thủ tục hành chính định hướng dễ dàng và chính xác hơn trong giải quyết
các công việc có liên quan.
c. Phân loại theo chức năng chuyên môn hoạt động của các cơ quan
Cách phân loại này thường được áp dụng trong các cơ quan có chức năng
quản lý chuyên môn. Các cơ quan chuyên môn thực hiện các hoạt động của
mình phải đảm bảo những thủ tục cần thiết theo yêu cầu chung của Nhà nước.


Theo cách phân loại này, có các loại thủ tục hành chính như sau:
- Thủ tục cung cấp các dịch vụ thông tin
- Thủ tục kiểm tra mức độ an toàn trong lao động
- Thủ tục hải quan…
d. Phân loại theo quan hệ công tác
Cách phân loại này còn thường được gọi là phân loại theo tính chất quan
hệ thủ tục hành chính. Theo cách phân loại này, có ba nhóm thủ tục sau đây:
- Thủ tục hành chính nội bộ: Thủ tục hành chính nội bộ là thủ tục thực

cải cách thủ tục hành chính được coi là khâu đột phá với mục tiêu đặt ra là
nhanh chóng khắc phục những khâu yếu kém, những khuyết điểm của quá
trình điều hành trong các cơ quan liên quan trực tiếp đến đời sống và hoạt
động của tổ chức, công dân, nhất là trong giai đoạn hội nhập và theo xu thế
toàn cầu hóa như trong giai đoạn hiện nay. Để đảm bảo đạt được những mục
tiêu trên đây thì cần phải kịp thời xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật,
nhất là hệ thống thủ tục hành chính, cần phải được xây dựng sao cho phù hợp
với thực tế và nhu cầu phát triển khách quan kinh tế - xã hội của đất nước,
nhưng vẫn đảm bảo được yêu cầu quản lý Nhà nước, đồng thời tạo được môi
trường pháp lý thông thoáng thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Bên cạnh đó,
cần tiến hành công việc rà soạt các thủ tục hành chính song song, qua đó phát
hiện những khuyến khuyết và bổ sung kịp thời, đổi mới trong chính sách,
pháp luật, tổ chức bộ máy, quy chế làm việc và hoạt động của các cơ quan
hành chính nhà nước. Việc xây dựng thủ tục hành chính phải được đặt trên
những nguyên tắc cơ bản do Hiến pháp quy định. Những nguyên tắc này có
thể trực tiếp liên quan đến việc xây dựng các thủ tục hành chính, nhưng cũng
có thể chỉ được quy định trên những nguyên tắc chung và đòi hỏi phải được
cụ thể hóa bằng các văn bản pháp luật khác. Qua nghiên cứu, các nhà nghiên
cứu đã thừa nhận việc xây dựng và thực hiện thủ tục hành chính cần phải tuân
thủ một số nguyên tắc sau:


Nguyên tắc xây dựng thủ tục hành chính
- Nguyên tắc phù hợp với Pháp chế Xã hội chủ nghĩa, phù hợp với luật
pháp hiện hành của Nhà nước ta, có tính hệ thống nhằm đạt được một công cụ
quản lý hữu hiệu cho bộ máy Nhà nước.
- Nguyên tắc phù hợp với thực tế, phù hợp với nhu cầu khách quan của
sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
- Nguyên tắc thủ tục hành chính phải đơn giản, dễ hiểu, công khai và
thuận lợi cho việc thực hiện.

việc nhưng vi phạm thủ tục thi tuyển dẫn đến người có năng lực trình độ lại
không được tuyển. Điều đó làm ảnh hưởng đến chất lượng của đội ngũ cán bộ
công chức, gây khó khăn trong giải quyết công việc, làm giảm hiệu quả, hiệu
lực quản lý Nhà nước.
- Thủ tục hành chính là cơ sở đảm bảo cho việc thi hành các quyết định
được thống nhất và có thể kiểm tra được tính hợp pháp, hợp lý cũng như các
hệ quả do việc thực hiện các quyết định hành chính tạo ra. Trong giai đoạn
hiện nay, một số ngành chức năng quy định thủ tục theo mẫu in sẵn trong
phạm vi ngành và lưu hành trên toàn quốc, do đó một công vụ ở bất cứ địa
phương nào cũng đòi hỏi các cơ quan hành chính áp dụng các biện pháp thích
hợp và thống nhất.
- Thủ tục hành chính khi xây dựng và vận dụng một cách hợp lý sẽ tạo ra
khả năng sáng tạo trong việc thực hiện các quyết định quản lý đã được thông
qua, đem lại hiệu quả thiết thực cho Nhà nước. Nó liên quan đến quyền lợi của
công dân, do đó khi xây dựng và vận dụng tốt vào đời sống nó sẽ có ý nghĩa
thiết thực, làm giảm sự phiền hà, củng cố quan hệ giữa nhà nước và công dân.
Công việc có thể được giải quyết nhanh chóng, chính xác theo đúng yêu cầu
của cơ quan nhà nước, góp phần chống tệ nạn tham nhũng, sách nhiễu nhân


dân. Ở những nơi thủ tục hành chính vận dụng không hợp lý do căn bệnh cửa
quyền, quan liêu chưa được khắc phục. Ngược lại, ở nơi nào thực hiện giảm
nhẹ các thủ tục hành chính, tập trung vào “một cửa” để giải quyết yêu cầu của
dân thì ở đó hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước được nâng lên rõ rệt, công
việc được giải quyết nhanh chóng, thuận lợi và ở đó lòng tin của nhân dân vào
cơ quan nhà nước được khôi phục, củng cố và nâng cao.
- Thủ tục hành chính là một bộ phận của pháp luật hành chính nên việc
xây dựng và thực hiện tốt các thủ tục hành chính sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với
quá trình triển khai và thực thi luật pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt
Nam. Trên thực tế, Đảng và Nhà nước ta đã và đang đề ra nhiều phương pháp,

Theo Từ điển kinh tế GABLER thì khái niệm cải cách hành chính bao
gồm các cải cách về tổ chức, nhân sự, quy trình và công vụ cũng như các biện
pháp thích ứng của hành chính công nhằm tạo ra các cơ quan hành chính hiệu
quả, thể chế hóa các thẩm quyền hành chính một cách rõ ràng, đơn giản hóa
hành chính và gần dân.
Từ những phân tích trên, có thể hiểu: Cải cách hành chính nhà nước là
tạo ra những thay đổi trong các yếu tố cấu thành của nền hành chính nhằm là
cho các cơ quan hành chính nhà nước hot động hiệu lực, hiệu quả hơn, phục
vụ nhân dân, phục vụ xã hội tốt hơn.
1.2.2. Cải cách thủ tục hành chính
Theo nghĩa chung nhất, cải cách là một biện pháp được thực hiện để
giải quyết những đòi hỏi của thực tiễn với mục tiêu rõ ràng, chương trình cụ
thể và yêu cầu phải hoàn tất trong một thời gian nhất định.
Ở Việt Nam từ trước tới nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về
cải cách thủ tục hành chính, trong các văn bản quy phạm pháp luật và trong
các giáo trình còn có quan điểm khác nhau, chúng tôi xin nêu ra một số quan
niệm như sau về cải cách thủ tục hành chính: