BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

…………/…………

BỘ NỘI VỤ

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐÀO THỊ THƯ

TỔ CHỨC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUÂN SỰ
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60.34.04.03

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI - NĂM 2017


Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: TS. Trần Thị Diệu Oanh

Phản biện 1: PGS, TS. Nguyễn Quốc Sửu

Phản biện 2: TS. Nguyễn Đức Cường

tục sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, lớp người xây dựng
và phát triển đất nước. Sự phát triển của bộ phận sinh viên không
những quan hệ đến vận mệnh và tồn tại của đất nước, mà còn ảnh
hưởng đến tương lai của dân tộc. Vì vậy, giáo dục pháp luật, trang bị
kiến thức pháp luật cho sinh viên là nhiệm vụ không thể thiếu trong
việc bồi dưỡng, phát triển sinh viên Việt Nam.
Nhận thức được ý nghĩa, vai trò quan trọng của GDPL, ngay từ đầu
những năm 80, Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương đưa GDPL vào nhà
1


trường, được thể chế bằng nhiều văn bản quy phạm pháp luật. Bám sát
chủ trương, định hướng của Đảng, pháp luật của Nhà nước, GDPL chính
thức được đưa vào nhà trường từ năm học 1987 - 1988. Đến nay, công
tác này đã đạt được những kết quả nhất định, trở thành nội dung giáo
dục văn hóa không thể thiếu trong việc đào tạo, giáo dục toàn diện cho
học sinh, sinh viên, chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng trong việc bảo
đảm thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục - đào tạo;
đóng vai trò then chốt trong giáo dục phẩm chất đạo đức nhân văn, ý
thức thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, tạo lập, nâng cao trình độ văn
hóa pháp luật của thế hệ trẻ - thế hệ tương lai của đất nước.
Thành phố Hà Nội là trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa xã hội
của đất nước. Là lực lượng đáng kể trong dân số thanh niên thành phố,
nhìn chung sinh viên các trường quân sự trên địa bàn Hà Nội có trình
độ văn hoá cao, chấp hành nghiêm nội quy, kỷ luật, năng động, thích
ứng nhanh với cơ chế mới, đặc biệt là việc tiếp thu khoa học, công
nghệ mới, có ý chí vươn lên để lập thân và lập nghiệp, không cam chịu
nghèo nàn, lạc hậu. Tuyệt đại đa số sinh viên trường quân sự tin tưởng
vào sự lãnh đạo của Đảng, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, ủng hộ
và hăng hái tham gia vào công cuộc đổi mới, sự nghiệp đẩy mạnh công

ương và địa phương có thể kể đến trên hai phương diện sau:
Thứ nhất, những công trình nghiên cứu liên quan đến nội dung
phổ biến, giáo dục pháp luật:
- Hồ Việt Hiệp, Xã hội hóa công tác phổ biến giáo dục pháp
luật trong tình hình mới, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 9/2000.

3


- Nguyễn Tất Viễn (2010), Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc
xây dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Đề tài cấp Bộ, Bộ Tư
pháp, Hà Nội.
- Nguyễn Duy Lãm (2012), Sự cần thiết và quan điểm chỉ đạo xây
dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Tạp chí Dân chủ và pháp pháp
luật- số chuyên đề tháng 10 năm 2012, Bộ Tư pháp, Hà Nội.
- Đỗ Văn Dương: “Giáo dục pháp luật cho cán bộ chính quyền
cấp xã ở tỉnh Đắc Lăk hiện nay”, luận văn thạc sỹ Luật học năm 2003.
- PGS. TS. Trần Ngọc Đường và TS. Dương Thanh Mai: "Bàn
về giáo dục pháp luật", Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995.
- TS. Nguyễn Đình Đặng Lục: "Giáo dục pháp luật trong nhà trường,
giáo dục pháp luật và quá trình hình thành nhân cách", Nxb Pháp lý, Hà
Nội, 1990.
- Hoàng Thế Nhân: "Giáo dục pháp luật cho bộ đội đặc công,
thực trạng và giải pháp", luận văn thạc sỹ Luật học, năm 2003.
- Viện Nghiên cứu Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp: "Một số vấn
đề lý luận và thực tiễn về giáo dục pháp luật trong công cuộc đổi mới",
Hà Nội, 1995.
- Vụ phổ biến giáo dục pháp luật - Bộ Tư pháp “Một số vấn đề
giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay”, Nxb Thanh niên, Hà
Nội, 1997

Chăm ở thành phố Ninh Thuận hiện nay, Luận văn thạc sĩ Luật học.
- Nguyễn Tiến Hải, (2008), Giáo dục pháp luật đối với cư dân nông
thôn đồng bằng sông Cửu Long, Luận văn Thạc sỹ Hành chính công.
- Đinh Thị Hương, (2008), Giáo dục pháp luật cho phụ nữ nông
thôn trên địa bàn thành phố Hưng Yên, Luận văn thạc sĩ Luật học.
5


- Nguyễn Thị Phượng, (2008), Giáo dục pháp luật hôn nhân gia đình
cho nông dân trên địa bàn thành phố Bến Tre, Luận văn thạc sĩ Luật học.
- Nguyễn Quốc Sửu, (2010), Giáo dục pháp luật cho cán bộ,
công chức
hành chính trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã
hội chủ ngh a Việt Nam, Luận án tiến sỹ luật.
- Nguyễn Thị Thu Ba (2012), “Nâng cao chất lượng tuyên truyền,
giáo dục pháp luật cho công nhân tại các doanh nghiệp ở Thành phố
Đồng Tháp giai đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sĩ Luật học.
- Báo cáo tham luận “Coi trọng giáo dục pháp luật cho thanh,
thiếu niên trong bối cảnh toàn cầu hóa” của Thạc sỹ Đỗ Thanh
Hương – Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh tại hội
thảo “Thực trạng và giải pháp ngăn chặn bạo lực học đường” (2015)
được tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh trong tháng 6/2015.
Khảo cứu các công trình khoa học cho thấy những vấn đề liên
quan đến giáo dục pháp luật đã được rất nhiều tác giả nghiên cứu, tiếp
cận và giải quyết dưới những góc độ khác nhau. Các tác giả đề cập, đi
sâu nghiên cứu lý luận giáo dục pháp luật, tìm hiểu giáo dục pháp luật
qua hoạt động cụ thể, giáo dục pháp luật cho những đối tượng cụ thể.
Tuy nhiên, có thể nói rằng, cho đến nay chưa có một công trình nào
nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống về giáo dục pháp luật đối
với sinh viên trong các trường đại học quân sự trên địa bàn thành phố

5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Phương pháp luận: Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận
của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp
7


luật, đường lối đổi mới của Đảng trên lĩnh vực nhà nước và pháp luật,
đặc biệt là các quan điểm đổi mới về giáo dục, TCGDPL, về xây dựng
QĐND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại.
- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng kết hợp nhiều
phương pháp nghiên cứu để làm sáng tỏ, trong đó tập trung một số
phương pháp sau: Phương pháp khảo cứu tài liệu, phương pháp
chuyên gia, phương pháp phỏng vấn trực tiếp, phương pháp kiểm tra,
phương pháp phân tích, tổng hợp…
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Kết quả nghiên cứu luận văn sẽ là những bổ sung cần thiết và
quan trọng vào lý thuyết quản lý công, góp phần làm sáng tỏ những
quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về tổ chức giáo dục pháp luật.
Làm rõ tính đặc thù và yêu cầu khách quan của TCGDPL cho
đối tượng sinh viên trong các trường ĐHQS
Những giải pháp được nêu trong luận văn có thể áp dụng phục
vụ cho công tác TCGDPL trong toàn quân, đặc biệt là cho công việc
giảng dạy môn nhà nước và pháp luật ở các trường ĐHQS
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, và danh mục tài liệu tham khảo,
nội dung của luận văn gồm 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức giáo dục pháp luật cho sinh
viên các trường đại học quân sự
Chương 2: Thực trạng tổ chức giáo dục pháp luật cho sinh viên
các trường đại học quân sự trên địa bàn thành phố Hà Nội

xung đột với thế hệ đi trước cũng là đặc điểm chung của sinh viên nói
9


chung và sinh viên trường quân sự cũng không ngoại lệ ở mọi thời đại,
mọi quốc gia - dân tộc.
Bốn là, sinh viên được học tập, rèn luyện trong môi trường quân
sự chính quy, mẫu mực, được biên chế, hoạt động trong hệ thống tổ
chức hết sức chặt chẽ.
1.2. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của tổ chức giáo dục
pháp luật cho sinh viên các trường đại học quân sự
1.2.1. Khái niệm tổ chức giáo dục pháp luật cho sinh viên các
trường đại học quân sự
1.2.1.1. Khái niệm giáo dục pháp luật cho sinh viên các trường
Đại học quân sự
Giáo dục pháp luật cho sinh viên các trường đại học quân sự là
hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể GDPL,
tác động một cách có hệ thống và thường xuyên tinh thần, nội dung
pháp luật nhằm mục đích giúp cho sinh viên các trường đại học quân
sự hiểu và hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm pháp lý và hành
vi phù hợp với các đòi hỏi của các quy định pháp luật hiện hành.
1.2.1.2. Khái niệm tổ chức giáo dục pháp luật cho sinh viên các
trường Đại học quân sự
Tổ chức giáo dục pháp luật cho sinh viên các trường đại học
quân sự là hoạt động có tính định hướng được tổ chức chặt chẽ, khoa
học theo một hệ thống thống nhất, cung cấp kiến thức pháp luật, bồi
dưỡng tình cảm và hành vi hợp pháp nhằm hình thành cho sinh viên
ý thức pháp luật, tình cảm pháp luật đúng đắn, tuân thủ pháp luật và
tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật.
10



Bốn là, GDPL cho sinh viên góp phần trực tiếp ngăn ngừa, khắc
phục sự suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống, chống văn hóa xấu
độc, vi phạm pháp luật, điều lệnh Quân đội, hoàn thiện nhân cách
người sinh viên, nhân cách người sĩ quan quân đội.
1.3. Chủ thể, nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức giáo
dục pháp luật cho sinh viên các trường đại học quân sự
1.3.1. Chủ thể tổ chức giáo dục pháp luật cho sinh viên các
trường đại học quân sự
Với tính chất đặc thù của mình, chủ thể TCGDPL trong các
trường ĐHQS rất đa dạng, có thể chia thành các nhóm sau:
Nhóm 1: Đội ngũ lãnh đạo, quản lý trong các trường ĐHQS
chịu trách nhiệm về tổ chức quản lý hành chính - quân sự, xây dựng
chương trình học liệu, triển khai các kế hoạch TCGDPL.
Nhóm 2: Đội ngũ giáo viên, báo cáo viên: gồm những đồng chí
có trình độ pháp luật cơ bản, chuyên sâu, có năng lực và khả năng sư
phạm. Đây là lực lượng chính làm công tác giảng dạy pháp luật trong
các nhà trường ĐHQS.
Nhóm 3: Đội ngũ báo cáo viên là cán bộ chính trị: chủ yếu là
cán bộ tuyên huấn, chính ủy, chính trị viên các cấp, họ là những cán
bộ làm công tác chính trị tư tưởng ở các cấp, trong đó có tuyên
truyền phổ biến, GDPL.
Nhóm 4: Đội ngũ tuyên truyền viên, gồm cả cán bộ chính trị, quân sự,
hậu cần, kỹ thuật, cán bộ đoàn, hội viên của các tổ chức quần chúng…
1.3.2. Nội dung của tổ chức giáo dục pháp luật cho sinh viên
các trường đại học quân sự
Nội dung GDPL cho sinh viên các trường ĐHQS được quy định
cụ thể tại Điều 10, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012.
12

- Bảo đảm về văn hóa đối với công tác TCGDPL
13


Chương 2
THỰC TRẠNG TỔ CHỨC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUÂN SỰ
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1. Khái quát chung các trường đại học quân sự trên địa bàn
thành phố Hà Nội và đặc thù sinh viên các trường Đại học Quân sự
2.1.1. Khái quát các trường đại học quân sự trên địa bàn
thành phố Hà Nội
Trên địa bàn Thành phố Hà nội có tất cả 13/23 trường ĐHQS trong
hệ thống nhà trường quân đội. Từ năm 2002, nhiều trường ĐHQS như
Học viện Khoa học Quân sự, Học viện Kỹ thuật Quân sự, Học viện Quân
y, Học viện Hậu cần.... được Bộ quốc phòng, Bộ giáo dục - đào tạo giao
nhiệm vụ đào tạo cử nhân phù hợp với các chuyên ngành mà trường đang
đào tạo cho dân sự nhằm phục vụ cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.
2.1.2. Đặc thù sinh viên các trường đại học quân sự trên địa
bàn thành phố Hà Nội
Sinh viên các trường đại học quân sự trên địa bàn thành phố có
trình độ văn hoá cao, năng động, thích ứng nhanh với cơ chế mới,
đặc biệt là việc tiếp thu khoa học, công nghệ mới, có ý chí vươn lên
có đức tính kiên trì, nhẫn nại, trung thực, thẳng thắn, táo bạo và cần
cù, chất phác, giản dị, giàu lòng tự tôn và tự trọng, tự chủ nhưng
thiếu kinh nghiệm sống nên cũng dễ mắc sai lầm.
Về tình hình tư tưởng sinh viên các trường ĐHQS đại đa số
được giữ ổn định, có bước chuyển biến mới trong nhận thức và ý
thức chính trị.
14


Hai là, GDPL thường xuyên tại đơn vị. Ngoài những nội dung
được học tập trong chương trình giáo dục đào tạo chính khóa, sinh
viên các trường ĐHQS còn được phổ biến, GDPL thường xuyên tại
đơn vị thông qua các đợt học tập, sinh hoạt chính trị.
2.2.3. Chủ thể tham gia tổ chức giáo dục pháp luật trong các
trường đại học quân sự trên địa bàn thành phố Hà Nội
- Về đội ng cán bộ giảng dạy môn Nhà nước và pháp luật
Các trường ĐHQS đã có nhiều cố gắng trong việc nâng cao trình độ
cho giáo viên nói chung và giáo viên giảng dạy môn nhà nước và pháp luật
nói riêng. Các giáo viên đa phần nắm chắc kiến thức chuyên môn, quá trình
giảng dạy đã biết liên hệ lấy những ví dụ điển hình thực tế làm dẫn chứng
minh họa nên sinh viên dễ hiểu, tiếp thu nhanh bài giảng nên chất lượng học
tập môn Nhà nước và pháp luật ngày càng được nâng cao.
Tuy nhiên, các trường ĐHQS chưa tận dụng và phát huy khả
năng tham gia giảng dạy của các cán bộ có trình độ ở các cơ sở
nghiên cứu giảng dạy bên ngoài.
- Về đội ngũ cán bộ khác tham gia hoạt động giáo dục pháp luật
Hiện nay, trong các trường ĐHQS, đội ngũ cán bộ quản lý giáo
dục gồm cán bộ quản lý khung sinh viên, cán bộ cơ quan Phòng
Chính trị, Phòng Đào tạo... Thực tế cho thấy đội ngũ này đã có đóng
góp to lớn vào hiệu quả GDPL trong các trường ĐHQS.

vê r

r ờ

Đạ ọ q â

ự rê địa bà

đại học quân sự trên địa bàn Hà Nội ngày càng được tăng cường về số
lượng và chất lượng, thường xuyên được tham gia các lớp tập huấn, nâng
cao trình độ chuyên môn và kỹ năng tuyên truyền đáp ứng được các yêu
cầu đổi mới và phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay.
17


- Nội dung, hình thức, phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật
ngày càng đa dạng về thể loại, phong phú về nội dung mở rộng trong
phạm vi, đổi mới về phương pháp và sát với thực tiễn từng trường quân
sự tạo sức lan tỏa, thuyết phục cao hơn trong sinh viên quân sự.
- Cơ sở vật chất phục vụ cho công tác giáo dục pháp luật được
quan tâm đầu tư, năm sau cao hơn năm trước. Kinh phí chi cho hoạt
động giáo dục pháp luật được quản lý chặt chẽ và sử dụng hiệu quả hơn.
2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
2.3.2.1. Hạn chế
Thứ nhất, về tổ chức và đội ngũ nhân sự làm công tác giáo dục
pháp luật cho sinh viên các trường đại học quân sự
Hoạt động giáo dục pháp luật cho sinh viên các trường đại học
quân sự trong thời gian qua đôi khi còn mang tính thời sự, phong trào.
Số giảng viên làm công tác giáo dục pháp luật chuyên trách
không nhiều, tính chuyên nghiệp trong giáo dục pháp luật chưa cao.
Thứ hai, hạn chế về nội dung và hình thức, phương pháp giáo
dục pháp luật đối với sinh viên các trường đại học quân sự.
Hoạt động giáo dục pháp luật nhiều lúc, nhiều nơi còn chạy theo
mùa, theo chủ điểm.
Mặt khác, nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật chưa sâu, chưa
chú trọng tuyên truyền các văn bản dưới luật.
Hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật tuy có nhiều đổi mới
song vẫn chưa theo kịp tình hình thực tiễn, còn đơn điệu, thiếu hấp

một chiều mà chưa phát huy được tính tích cực, tự giác của sinh viên.

19


Chương 3
QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM TỔ CHỨC
GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG
ĐẠI HỌC QUÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
3.1. Quan điểm bảo đảm tổ chức giáo dục pháp luật cho sinh
viên các trường đại học quân sự trên địa bàn thành phố Hà Nội
3.1.1.

uán triệt chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà

nư c v giáo dục pháp luật
Thứ nhất, xác định giáo dục pháp luật đối sinh viên các trường
quân sự nói riêng và sinh viên Việt Nam nói chung là trách nhiệm
của toàn bộ hệ thống chính trị, trong đó Nhà nước giữ vai trò nòng
cốt. Nhà nước bảo đảm nguồn lực cần thiết cho công tác giáo dục
pháp luật đối với sinh viên; quan tâm giáo dục pháp luật cho một số
đối tượng sinh viên đặc thù trong đó có sinh viên các trường đại học
quân sự.
Thứ hai, sinh viên có quyền được thông tin pháp luật và yêu cầu cơ
quan nhà nước cung cấp thông tin về pháp luật; có trách nhiệm chủ động
tìm hiểu, học tập pháp luật. Nhà nước và xã hội có trách nhiệm bảo đảm
quyền được thông tin, tìm hiểu, học tập pháp luật của sinh viên thông
qua công tác giáo dục pháp luật. Nhà nước thực hiện xã hội hóa công tác
giáo dục pháp luật, khuyến khích và có chính sách để các tổ chức, cá
nhân tham gia, đóng góp cho giáo dục pháp luật cho thanh niên; phát

gia và đặc thù Quân đội.
21


3.2. Giải pháp bảo đảm tổ chức GDPL cho sinh viên các
trường ĐHQS trên địa bàn thành phố Hà Nội
3.2.1. Xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật,
chương trình, kế hoạch về giáo dục pháp luật
3.2.2. Tăng cường sự lãnh đạo, quản lý và bồi dưỡng, giáo
dục cho sinh viên
3.2.3. Đổi mới nội dung, chương trình giáo dục pháp luật cho
phù hợp sinh viên các trường đại học quân sự
3.2.4. Nâng cao chất lượng của các chủ thể làm công tác tổ
chức giáo dục pháp luật cho sinh viên trường quân sự
3.2.5. Đổi mới các hình thức tổ chức và phương pháp giáo
dục pháp luật cho sinh viên các trường đại học quân sự
3.2.6. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý kịp
thời hành vi vi phạm, thường xuyên rút kinh nghiệm công tác tổ
chức giáo dục pháp luật
3.3.7. Tăng cường đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất và điều
kiện bảo đảm triển khai công tác tổ chức giáo dục pháp luật đối
với sinh viên các trường đại học quân sự

22


KẾT LUẬN
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay, công tác phổ
biến, giáo dục pháp luật là một trong những nhiệm vụ quan trọng của
Đảng và Nhà nước ta quan tâm, nhằm từng bước nâng cao dân trí