BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐẶNG TIẾN LỘC

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
DOANH NGHIỆP VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành

: Quản lý công

Mã số

: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Trang Thị Tuyết

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA


tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Hiện nay,
trên địa bàn thành phố Hà Nội có rất nhiều doanh nghiệp hoạt động trên
lĩnh vực văn hóa. Mô hình hoạt động của các doanh nghiệp chủ yếu là
nhỏ và vừa. Các loại hình kinh doanh văn hóa- nghệ thuật rất đa dạng và
phong phú. Nhờ vậy, sự lựa chọn, nhu cầu giải trí, thư ng thức văn hóanghệ thuật của người dân tr nên phong phú. Doanh nghiệp văn hóa tr
thành thành phần quan trọng, đóng góp phần nào vào sự phát triển của
Ngành văn hóa nói riêng, của xã hội nói chung. Tuy vậy, công tác quản
lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp này chưa thực sự tốt, bên cạnh
những mặt tích cực mà doanh nghiệp văn hóa đem lại vẫn có những hạn
chế, tiêu cực, tồn tại như tình trạng hoạt động chưa được cấp phép hoặc
hoạt động không đúng nội dung cấp phép, kinh doanh trá hình, cố tình vi
phạm các quy định của Nhà nước…gây bức xức dư luận, làm ảnh hư ng
1


tới nền văn hóa truyền thống dân tộc. Vì vậy, học viên nhận thấy cần
phải hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý Nhà nước đối với các doanh
nghiệp văn hóa, đặc biệt là các doanh nghiệp văn hóa trên địa bàn thành
phố Hà Nội.
Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước đối
với doanh nghiệp, đã có nhiều công trình đã đề cập tới những nội dung
như sau:
2.1 Phát triển văn hóa với tư cách nền tảng tinh thần của xã hội
trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt
Nam hiện nay. Luận án tiến sĩ: Trần Thị Minh. Đại học Quốc gia Hà
Nội, 2012.
2.2 Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam
trong đổi mới và hội nhập. Chủ biên: GS.TS. Ngô Đức Thịnh. Nhà xuất
bản chính trị Quốc gia- Sự thật, 2010.

nước đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa.
- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với doanh
nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn thành phố Hà Nội.
- Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện quản
lý nhà nước đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn
thành phố Hà Nội trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý nhà nước về doanh nghiệp
hoạt động trong lĩnh vực văn hóa.
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung nghiên cứu:
3


Luận văn nghiên cứu nội dung toàn diện của quản lý nhà nước cấp
thành phố về doanh nghiệp văn hóa.
- Phạm vi về không gian nghiên cứu:
Trên địa bàn thành phố Hà Nội
- Phạm vi về thời gian nghiên cứu:
Luận văn nghiên cứu quản lý nhà nước về doanh nghiệp văn hóa
trong khoảng thời gian từ năm 2006- 2016, định hướng đến năm 2020.
5. Phư ng ph p luận và phư ng ph p nghiên cứu của luận
văn.
- Phư ng ph p u n:
Luận văn được thực hiện dựa trên những nguyên lý của Chủ nghĩa
Mác- Lênin, tư tư ng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng Sản Việt
Nam về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng
yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
- Phư ng ph p nghiên cứu:

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà
nước về doanh nghiệp văn hóa trên địa bàn thành phố
Hà Nội.

5


Chư ng 1
CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
DOANH NGHIỆP VĂN HÓA
1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP VĂN
HÓA
1.1.1 Kh i niệm doanh nghiệp văn hóa
Theo Luật Doanh nghiệp năm 2014 thì Doanh nghiệp là tổ chức có
tên riêng, có tài sản, có trụ s giao dịch, được đăng ký thành lập theo
quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.
Như vậy, Doanh nghiệp văn hóa là những doanh nghiệp được
thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh trong
lĩnh vực văn hóa.
1.1.2 C c loại hình doanh nghiệp văn hóa
1.1.2.1 Phân loại theo hình thức pháp lý doanh nghiệp:
Theo Luật doanh nghiệp số 68/2014/QH13 thì doanh nghiệp văn
hóa được chia thành 05 loại hình sau đây:
a. Doanh nghiệp tư nhân
b. Công ty hợp danh
c. Công ty trách nhiệm hữu hạn
d. Công ty cổ phần
e. Doanh nghiệp Nhà nước
1.1.2.2 Ph n oại theo ĩnh vực hoạt đ ng
- Nhóm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu

Thứ hai, doanh nghiệp văn hóa đóng góp cho sự phát triển của
ngành công nghiệp văn hóa.

7


Thứ ba, doanh nghiệp văn hóa tạo nhiều công ăn việc làm, tăng thu
nhập cho người lao động và qua đó góp phần thực hiện các mục tiêu
quốc gia về phát triển bền vững.
Thứ tư, doanh nghiệp văn hóa còn có vai trò khai thác tiềm năng
kinh tế của văn hóa, tạo sự cạnh tranh sản xuất, tiêu thụ hàng hóa, sản
phẩm của các ngành, lĩnh vực khác.
Tuy nhiên, doanh nghiệp văn hóa c ng có những tác động tiêu cực
có thể xảy ra đối với sự phát triển kinh tế- xã hội. Sự cạnh tranh không
lành mạnh ngay chính giữa các doanh nghiệp văn hóa c ng có thể để lại
những tác hại, ảnh hướng tới sự phát triển kinh tế- xã hội như làm xuất
hiện những hình thức lừa đảo, chộp giật, câu khách, trốn lậu thuế, xâm
phạm bản quyền, mua chuộc, hối lộ, làm đồi bại các quan hệ xã hội
1.2 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ DOANH NGHIỆP TRONG LĨNH VỰC VĂN HÓA
1.2.1 Kh i niệm về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp văn
hóa
1.2.1.1 Kh i niệm quản ý nhà nước đối với doanh nghiệp nói
chung
QLNN đối với doanh nghiệp là quá trình tác động của Nhà nước
lên doanh nghiệp, bảo đảm cho doanh nghiệp sử dụng có hiệu quả nhất
các nguồn lực, tiềm năng và cơ hội để kinh doanh có hiệu quả, nhằm
thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội.
1.2.1.2 Kh i niệm quản ý nhà nước đối với doanh nghiệp văn
hóa

u t iên quan đến doanh nghiệp văn ho
1.2.4.3 Kiểm tra, gi m s t đối với c c doanh nghiệp văn hóa

9


1.2.4.4 Tổ chức b m y quản ý nhà nước về doanh nghiệp văn
hóa
1.2.5 Những yếu tố t c động tới quản lý nhà nước đối với
doanh nghiệp văn hóa
1.2.5.1 Yếu tố kh ch quan
* Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế
* Sự thay đổi vai trò Nhà nước trong nền kinh tế thị trường
* Điều kiện KT- XH của đất nước
1.2.5.2 Yếu tố chủ quan
* Thể chế văn hóa và thể chế kinh tế
* Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về doanh nghiệp văn hóa
* Năng lực của cán bộ, công chức làm công tác quản lý
Chư ng 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
DOANH NGHIỆP VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1 KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN,
KINH TẾ, VĂN HÓA, XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1.1 Về điều kiện tự nhiên
Hà Nội là thủ đô của nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt
Nam và c ng là kinh đô của hầu hết các vương triều Việt trước đây. Hà
Nội là thành phố lớn nhất Việt Nam về diện tích với 3328,9 km2 sau đợt
m rộng hành chính năm 2008, đồng thời c ng là địa phương đứng thứ
nhì về dân số với hơn 7.500.000 người (năm 2015). Hiện nay, thủ đô Hà

VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.2.1 Tổng số doanh nghiệp đăng ký lĩnh vực văn hóa
2.2.2 Tổng số lao động doanh nghiệp văn hóa
2.2.3 Vốn sản xuất kinh doanh ình qu n hàng năm
11


2.2.4 Doanh thu thuần sản xuất kinh doanh hàng năm của c c
doanh nghiệp văn hóa
2.2.5 Mức lư ng ình qu n th ng của người lao động trong
c c doanh nghiệp văn hóa
2.3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CẤP THÀNH
PHỐ HÀ NỘI VỀ DOANH NGHIỆP VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ
2.3.1 Công t c ph t triển quy hoạch doanh nghiệp văn hó
Để cụ thể hóa các mục tiêu đề ra, Thành phố đưa ra 8 nhiệm vụ
chủ yếu gồm: Tập trung hoán thiện khung pháp lý, cải cách hành chính
và cơ chế tài chính nhằm tạo môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng,
minh bạch, thông thoáng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển; Cải
thiện tình trạng thiếu mặt bằng sản xuất, tăng cường bảo vệ môi trường
thông qua việc lập và công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Hỗ trợ
doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn tín dụng; Khuyến khích
phát triển các công cụ tài chính hỗ trợ các tổ chức tài chính, tín dụng cho
doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn theo hướng giảm thiểu tài sản đảm
bảo, tài sản thế chấp; Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin, khai thác
thông tin và tìm kiếm đối tác m rộng thị trường; đẩy mạnh xúc tiến xuất
khẩu…
2.3.2 Công t c an hành và tổ chức thực hiện hệ thống văn ản
quy phạm ph p luật liên quan
Hiện nay công tác quản lý nhà nước với doanh nghiệp văn hóa nói

hiện các văn bản quy phạm pháp luật, các chiến lược, đề án, quy hoạch
phát triển ngành còn những hạn chế nhất định; công tác quản lý nhà
nước

một số quận, huyện có dấu hiệu bị buông lỏng, thậm chí còn yếu

kém.
13


2.3.5 Tổ chức ộ m y QLNN cấp Thành phố đối với doanh
nghiệp văn hóa
2.3.5.1 Về c cấu tổ chức b m y
UBND thành phố Hà Nội gồm có 22 cơ quan chuyên môn, 30
quận, huyện và 22 ban, ngành, đơn vị trực thuộc.
2.3.5.2 Về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn
Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của UBND thành phố Hà Nội
được quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số
77/2015/QH13 ngày 19/6/2015 của Quốc hội khóa 13 nước Cộng hòa
Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
* Về công tác QLNN cấp thành phố đối với doanh nghiệp văn hóa.
UBND thành phố Hà Nội đã có Quyết định số 24/2016/QĐUBND ngày 01 tháng 8 năm 2016 quy định chức năng, nhiệm vụ của
S Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội. Theo đó, S Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội
là đơn vị có chức năng tổng hợp và thống nhất quản lý các vấn đề về
doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp văn hóa.
* Về lĩnh vực văn hóa, S Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội
là cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố Hà Nội thực hiện chức
năng tham mưu, giúp UBND thành phố Hà Nội quản lý nhà nước về lĩnh
vực văn hóa.
2.3.5.3 Về đ i ngũ c n b , công chức trong tổ chức b m y

THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.4.1. Những mặt tích cực
Trong những năm vừa qua, mặc dù gặp nhiều khó khăn song công
tác quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp văn hoá trên địa bàn thành
phố Hà Nội đã có chuyển biến rất tích cực, góp phần quan trọng thúc
đấy phát triển lĩnh vực văn hóa của Thủ đô Hà Nội.
2.4.2 Hạn chế
- Sự phối kết hợp của các cấp, các ngành liên quan chưa chặt chẽ.
Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực văn hoá chưa đồng bộ,
15


chưa kịp thời.
- Nhiệm vụ hết sức quan trọng là hỗ trợ doanh nghiệp, hướng dẫn,
kiểm tra, đôn đốc doanh nghiệp chấp hành các điều kiện kinh doanh...
chưa được thực hiện một cách thường xuyên.
- Hỗ trợ phát triển doanh nghiệp còn mang nặng tính hành chính,
chưa thực sự đi vào thực tiễn.
- Công tác phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan quản lý
nhà nước trong việc kiểm tra, thanh tra hoạt động doanh nghiệp văn hóa
có lúc chưa đồng bộ, thiếu thông tin đầy đủ, chính xác, toàn diện về
doanh nghiệp văn hóa trên địa bàn thành phố.
- Nguồn nhân lực đối với công tác đăng ký kinh doanh, thanh tra,
kiểm tra doanh nghiệp văn hóa còn hạn chế.
2.4.3 Nguyên nh n của những hạn chế
2.4.3.1 Nguyên nhân khách quan
2.4.3.2 Nguyên nh n chủ quan
Chư ng 3
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC
HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DOANH NGHIỆP VĂN

àn thành phố Hà Nội đến năm 2020
- Ưu tiên phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa m i
nhọn như quảng cáo, giải trí k thuật số, m thuật đồ cổ và thủ công m
nghệ, thiết kế m thuật, phim ảnh và video, in ấn xuất bản, âm nhạc,
nghệ thuật biểu diễn, phát thanh truyền hình; các sản phẩm truyền thống,
sản xuất hàng thủ công m nghệ xuất khẩu và tiêu dùng trong nước.
3.2.2 Quan điểm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với doanh
nghiệp văn hóa trên địa àn thành phố Hà Nội trong thời gian tới
Một là, phải đảm bảo quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp.
Hai là, Nhà nước quản lý doanh nghiệp bằng pháp luật, chấm dứt
17


quản lý bằng các mệnh lệnh hành chính.
Ba là, trách nhiệm quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp phải
được phân định rõ ràng g n liền với chức năng, nhiệm vụ của các cơ
quan quản lý nhà nước.
Bốn là, quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp không tách rời với
các hoạt động giám sát doanh nghiệp của các chủ thể khác, Nhà nước
khuyến khích mọi thành phần kinh tế trong xã hội, chủ s hữu doanh
nghiệp cùng tham gia quản lý, giám sát hoạt động sản xuất kinh doanh
của doanh nghiệp.
3.3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
DOANH NGHIỆP VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ
NỘI
3.3.1 X y dựng quy hoạch ph t triển doanh nghiệp văn hóa
Xây dựng quy hoạch phát triển doanh nghiệp văn hóa phải căn cứ
vào phương hướng, mục tiêu về phát triển kinh tế - xã hội của thành phố
đến năm 2020, tầm nhìn năm 2025. Căn cứ vào tình hình thực tiễn của
thành phố Hà Nội, công tác quy hoạch doanh nghiệp văn hóa có thể tiến

thư ng những tổ chức, cá nhân thực hiện tốt.
- Đối với những thái độ và biểu hiện kém văn hóa, những hành vi
thiếu lành mạnh, trái với thuần phong m tục, đạo đức của người Việt
Nam cần có quy định về hình thức xử phạt kèm theo biện pháp giáo dục
như thông báo về cơ quan, đơn vị, chính quyền địa phương và gia đình,
thông tin rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng.
- Tổ chức các buổi tiếp xúc, các buổi giao lưu giữa các chủ cơ s
kinh doanh chấp hành nghiêm túc các quy định về hoạt động kinh doanh
lĩnh vực văn hoá.
- Cần kịp thời khuyến khích động viên, khen thư ng và đưa ra
những quy định về bảo mật, về đảm bảo an toàn đối với tập thể, cá nhân
có công khai báo, tố giác, phát hiện những biểu hiện vi phạm tệ nạn xã
hội nghiêm trọng trong kinh doanh lĩnh vực văn hóa.
19


3.3.3 Tăng cường x y dựng và triên khai thực hiện c c nội
dung hỗ trợ ph p lý cho doanh nghiệp văn hóa; n ng cao ý thức,
kiến thức ph p luật và đạo đức kinh doanh cho người quản lý doanh
nghiệp
Tăng cường hỗ trợ pháp lý dành riêng cho doanh nghiệp văn hóa
trên cống thông tin điện tử đồng bộ, tạo chuyển biến căn bản về nhận
thức pháp lý, ý thức pháp luật và thói quen tuân thủ pháp luật của doanh
nghiệp, góp phần nâng cao công tác quản lý nhà nước bằng pháp luật đối
với doanh nghiệp.
Nâng cao năng lực của các cơ quan, tố chức thực hiện công tác hỗ
trợ pháp lý cho doanh nghiệp; tiếp tục thực hiện tốt công tác cải cách
hành chính và công khai thủ tục hành chính tại bộ phận tiếp nhận và trả
kết quả.
3.2.4 N ng cao hiệu quả công t c kiểm tra, gi m s t đối với

Hai là, tăng cường sự phối hợp giữa Phòng Văn hoá và Thông tin
các quận, huyện với các ngành, các cơ quan chuyên môn trong quản lý
Nhà nước, c ng như việc tham mưu cho UBND thành phố về quản lý
Nhà nước đối với doanh nghiệp văn hóa trên địa bàn.
Ba là, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ng cán bộ quản lý Nhà
nước về lĩnh vực văn hóa.
3.4. KIẾN NGHỊ
- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nghiên cứu và xây dựng kế
hoạch tổng thể có tính lâu dài về phương hướng, nội dung, đề án quy
hoạch hoạt động kinh doanh lĩnh vực văn hóa.
- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND thành phố Hà Nội tổ
chức cơ cấu bộ máy cơ cấu hợp lý của ngành văn hóa để đáp ứng yêu
cầu và tính đặc thù của công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp
văn hóa. Xây dựng chương trình, nội dung quản lý các loại hình kinh
doanh lĩnh vực văn hóa để tổ chức đào tạo và đào tạo lại đội ng cán bộ
lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, hướng dẫn văn hóa từ trung ương đến cơ s .
21


- Đề nghị cần điều chỉnh cơ chế chính sách nhằm giúp ngành văn
hóa tăng cường thêm đội ng cán bộ chuyên môn có đủ năng lực để hoàn
thành nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
- Các cơ quan chức năng cần có sự phối hợp hoạt động chặt chẽ,
đặc biệt là với lực lượng kiểm tra văn hóa cơ s nhằm kịp thời phát hiện,
xử lý kịp thời và nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm quy định
pháp luật.

22