BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
..…………/…………..

BỘ NỘI VỤ
.….…/.…….

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHẠM VĂN ĐOÀN

THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TRONG XÉT XỬ
SƠ THẨM VỤ ÁN HÀNH CHÍNH – TỪ THỰC TIỄN
TỈNH ĐĂK LĂK

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật hành chính
Mã số: 60.38.01.02
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP
VÀ HÀNH CHÍNH

ĐĂK LĂK – NĂM 2017


Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN BÁ CHIẾN

Phản biện 1:

Phản biện 2:
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn

cách tư pháp theo quan điểm của Đảng được thể hiện tại các Nghị quyết
số 08/NQ-TW ngày 02/01/2002 “Về một số nhiệm vụ trọng tâm của
công tác tư pháp trong thời gian tới” và Nghị quyết số 49/NQ-TW
1


ngày 02/6/2005 “Về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020”. Vì
vậy, tác giả chọn nghiên cứu đề tài: “Thẩm quyền của TAND trong xét
xử sơ thẩm vụ án hành chính - Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk” để làm
Luận văn tốt nghiệp Cao học Luật, chuyên ngành Luật Hiến pháp và
Hành chính là cấp thiết, khách quan trong giai đoạn hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Tác giả Vũ Thị Hòa (2011): “ Đối tượng khởi kiện và thẩm
quyền xét xử theo Luật tố tụng hành chính 2010”. Nguồnhttp://hoc vien
tuphap.edu.vn.
Bài viết phân tích làm rõ quy định của Luật TTHC năm 2010 về
đối tượng khởi kiện và thẩm quyền xét xử vụ án hành chính của Tòa án
nói chung. Bài viết không đề cập đến cơ sở lý luận về thẩm quyền xét
xử nói chung và thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính cũng như
thực tiễn thực hiện thẩm quyền của Tòa án.
TS. Nguyễn Văn Thuân, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số
12/2016, “Thẩm quyền của Tòa án theo Luật TTHC năm 2015”. Bài
viết đề cập đến sự cần thiết về việc ban hành Luật TTHC năm 2015
đồng thời nêu lên một số điểm mới về thẩm quyền của TAND trong
việc giải quyết các vụ án hành chính như theo loại việc, thẩm quyền
theo cấp Tòa án ... Bài viết không đề cập đến những vấn đề lý luận và
thực tiễn thực hiện thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính của
TAND.
Nhìn chung, những công trình, tài liệu trên đây đã tập trung
nghiên cứu các quy định chung về thẩm quyền xét xử vụ án hành chính


3


quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính - Từ thực tiễn
tỉnh Đắk Lắk”.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn thực hiện Thẩm
quyền của TAND trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung: Các hoạt động thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn
của TAND trong giải quyết vụ án hành chính theo thủ tục xét xử sơ thẩm.
Về không gian: Trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, do TAND tỉnh Đắk
Lắk thực hiện.
Về thời gian nghiên cứu: Từ năm 2012 đến năm 2016.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
5.1. Phương pháp luận
Luận văn được thục hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ
nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chính sách của
Đảng và pháp luật Nhà nước về thẩm quyền của TAND trong xét xử sơ
thẩm vụ án hành chính.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:
- Phương pháp thu thập và nghiên cứu các tài liệu có liên quan
- Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp được sử dụng để
thống kê và phân tích tài liệu, báo cáo tổng kết thực hiện thẩm quyền
- Phương pháp nghiên cứu điển hình được sử dụng để tiến hành
nghiên cứu, phân tích hoạt động thực hiện thẩm quyền của TAND trong
xét xử sơ thẩm vụ án hành chính.

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN
TRONG XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÀNH CHÍNH
1.1. Những khái niệm có liên quan
1.1.1. Khái niệm thẩm quyền
Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng “thẩm quyền”có nghĩa là
“quyền xem xét, quyết định”.
Theo Từ điển Luật học, “thẩm quyền” là “Quyền chính thức
được xem xét để kết luận và định đoạt, quyết định một vấn đề.
Thẩm quyền gắn liền với quyền và nhiệm vụ mà pháp luật quy
định cho cơ quan nhà nước, người nắm giữ các chức vụ lãnh đạo, quản
lý trong cơ quan đó để thực hiện chức năng và nhiệm vụ của họ…”.
Như vậy, “thẩm quyền” là một thuật ngữ pháp lý dùng để chỉ
phạm vi, giới hạn chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của một chủ thể
trong việc thực thi quyền lực nhà nước do pháp luật quy định.
1.1.2. Khái niệm thẩm quyền của Tòa án
Là một bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, Tòa án có chức
năng, nhiệm vụ riêng biệt. Theo Hiến pháp năm 2013, “TAND là cơ
quan xét xử của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam, thực hiện quyền tư
pháp”, Tòa án “bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công
dân, bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích
hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.
1.1.3. Khái niệm “vụ án hành chính” và “xét xử sơ thẩm vụ án
hành chính”
1.1.3.1. Khái niệm vụ án hành chính

6


“Vụ án” nói chung là một thuật ngữ dùng để chỉ một vụ việc hình

Theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Luật TTHC năm 2015 thì hành
vi hành chính bị khởi kiện là “hành vi của cơ quan hành chính nhà
nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà
nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính
nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy
định của pháp luật; hành vi đó làm ảnh hưởng đến việc thực hiện
quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân”.
1.2. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong xét xử sơ thẩm
vụ án hành chính
Bởi quản lý nhà nước là nhằm duy trì trật tự xã hội để bảo đảm
lợi ích chung của xã hội và bảo vệ lợi ích của giai cấp cầm quyền. Do
đó, nó được thực hiện theo một hệ thống theo thứ bậc chặt chẽ, thông
suốt từ trung ương đến địa phương. Trong đó, cấp dưới phục tùng cấp
trên, thực hiện chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên và chịu sự kiểm tra
thường xuyên của cấp trên. Mỗi cư quan, cán bộ, công chức thực hiện
nhiệm vụ trong phạm vi trách nhiệm, thẩm quyền được giao .
1.2.1. Những khiếu kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa
án
Luật TTHC năm 2015 quy định những khiếu kiện hành chính
thuộc thẩm quyền giải quyết của TA là cơ sở pháp lý để TA xác định
trách nhiệm giải quyết của mỗi cấp TA đối với từng khiếu kiện hành
chính cụ thể. TA có căn cứ thụ lý, giải quyết các khiếu kiện hành chính
phát sinh trong xã hội thuộc thẩm quyền của mình. Quy định này tránh
được sự chồng chéo trong việc thực hiện nhiệm vụ, tránh được việc
8


chuyển đi chuyển lại giữa TA với các cơ quan nhà nước làm kéo dài
thời gian giải quyết.
1.2.2. Thẩm quyền theo cấp của Tòa án nhân dân trong xét xử

Nhằm tôn trọng quyền của đương sự và tránh sự chồng chéo
trong việc thực hiện quyền hạn, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước,
pháp luật TTHC cho phép đối tượng quản lý hành chính nhà nước được
lựa chọn “khiếu nại” hoặc “khởi kiện”đối với quyết định hành chính,
hành vi hành chính làm thiệt hại đến quyền lợi hợp pháp của họ.
1.2.3. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong việc thụ lý xét
xử sơ thẩm chuyển, nhập và tách vụ án hành chính
1.2.3.1. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân trong việc thụ lý vụ
+kiện hành chính
Thụ lý vụ án hành chính là hoạt động của TA trong việc nhận
đơn khởi kiện, vào sổ thụ lý để chính thức xác định trách nhiệm của TA
trong việc giải quyết vụ án. Đây là công việc đầu tiên và rất cần thiết
nhằm đảm bảo cho vụ án hành chính được giải quyết kịp thời và đúng
pháp luật.
1.3.1.1. Nhận và xử lý đơn khởi kiện
Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn khởi
kiện, Chánh án TA phân công một Thẩm phán xem xét đơn khởi kiện.
Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày được phân công, Thẩm
phán phải xem xét xử lý đơn kiện. Nếu đơn kiện chưa có đủ nội dung
quy định tại Điều 118 Luật TTHC, Thẩm phán ra quyết định yêu cầu
sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện.
1.3.1.2. Thụ lý vụ án hành chính
10


Việc thụ lý vụ án hành chính phải đáp ứng các điều kiện về thủ
tục khởi kiện, quyền khởi kiện, thẩm quyền giải quyết, thời hiệu khởi
kiện, đối tượng bị kiện, người bị kiện.
1.2.3.2. Thẩm quyền của Thẩm phán trong giai đoạn xét xử
sơ thẩm vụ án hành chính

trạng hiện có tránh gây thiệt hại không thể khắc phục được, bảo đảm
việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án. Trước khi mở phiên tòa,
thẩm quyền áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời do
Thẩm phán xem xét, quyết định; tại phiên tòa thẩm quyền này thuộc về
Hội đồng xét xử.
d) Quy định về thủ tục đối thoại
Trong thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, TA tiến hành đối thoại
để các đương sự thống nhất với nhau về việc giải quyết vụ án, trừ
những vụ án không tiến hành đối thoại được, vụ án khiếu kiện về danh
sách cử tri, vụ án xét xử theo thủ tục rút gọn. Trường hợp vụ án hành
chính không tiến hành đối thoại được, Thẩm phán tiến hành phiên họp
kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ mà không tiến
hành việc đối thoại.
1.2.3.3 Thẩm quyền của Tòa án trong chuyển, nhập hoặc tách
vụ án hành chính
a) Chuyển vụ án cho Tòa án khác và giải quyết tranh chấp về
thẩm quyền
- Việc chuyển vụ án cho Tòa án khác trong trường hợp Tòa án đã
thụ lý vụ án hành chính nhưng sau đó phát hiện đây là vụ án khác hoặc
thuộc thẩm quyền của Tòa án khác đã được hướng dẫn tại Điều 6 Nghị
12


quyết số 02/2011/NQ-HĐTP. Các nội dung này đã được luật hóa tại các
khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều 34 Luật Tố tụng hành chính năm 2015
b) Nhập hoặc tách vụ án hành chính
Để tránh việc áp dụng tùy tiện và phù hợp với thực tiễn, trên cơ
sở hướng dẫn tại Điều 7 Nghị quyết số 02/2011/NQ-HĐTP, Điều 35
Luật Tố tụng hành chính năm 2015 đã quy định cụ thể việc nhập hoặc
tách vụ án hành chính.

trợ nhưng lại có tác dụng rất lớn trong hoạt động xét xử.
Tiễn kết Chương 1
Trong Chương 1 của Luận văn, tác giả đã cố gắng làm rõ một số
vấn đề về cơ sở lý luận, làm rõ các khái niệm cũng như một số quy định
của pháp luật TTHC liên quan đến nội dung thẩm quyền xét xử sơ thẩm
vụ án hành chính. Tác giả cũng phân tích một số yếu tố cơ bản tác động
đến thẩm quyền xét xử vụ án hành chính. Những nội dung của Chương
1 là cơ sở để tác giả nghiên cứu, phân tích và làm rõ nội dụng Chương
2 và Chương 3 tiếp theo của Luận văn.

14


CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG THỰC HIỆN THẨM QUYỀN
CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH ĐĂK LĂK TRONG XÉT XỬ
SƠ THẨM VỤ ÁN HÀNH CHÍNH
2.1. Tình hình và đặc điểm của khiếu kiện hành chính trên
địa bản tỉnh Đăk Lăk từ năm 2012 đến năm 2016
Nhìn chung, các khiếu kiện hành chính trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
chủ yếu tập trung vào lĩnh vực quản lý đất đai (chiểm trên 80 % số vụ
án hành chính thụ lý hàng năm)..
2.2. Đánh giá thực trạng thực hiện thẩm quyền của Tòa án
nhân dân tỉnh Đăk Lăk trong xét xứ sơ thẩm vụ án hành chính
2.2.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân của kết quả
đạt được trong việc thực hiện thẩm quyền của Tòa án nhân dân
tỉnh Đăk Lăk trong xét xứ sơ thẩm vụ án hành chính từ năm 2012
đến năm 2016
2.2.1.1. Kết quả thực hiện thẩm quyền của Tòa án trong công tác
nhận, xử lý đơn kiện và thụ lý vụ án

2.2.1.4. Nguyên nhân của kết quả đạt được về thực hiện thẩm
quyền của TAND trong xét xứ sơ thẩm vụ án hành chính
Những kết quả đạt được nêu trên là do sự lãnh đạo, chỉ đạo, điều
hành kịp thời và sâu sát của lãnh đạo TAND tỉnh Đăk Lắk đối với hoạt
động xét xử sơ thẩm vụ án hành chính và sự nỗ lực cố gắng trong công
tác của đội ngũ Thẩm phán, Hội thẩm.

16


2.2.2. Những hạn chế, thiếu sót và nguyên nhân của hạn chế,
thiếu sót trong việc thực hiện thẩm quyền của Tòa án nhân dân
tỉnh Đăk Lăk trong xét xứ sơ thẩm vụ án hành chính
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện thẩm
quyền xét xử sơ thẩm các vụ án hành chính, tại TAND hai cấp tỉnh Đăk
Lăk còn tồn tại một số hạn chế, thiếu sót sau đây:
2.2.2.1. Những hạn chế, thiếu sót trong việc thực hiện thẩm
quyền nhận, xử lý đơn kiện và thụ lý vụ án
Mặc dù lãnh đạo TAND tỉnh đã quán triệt và thường xuyên kiểm
tra, đôn đốc nhưng tại một số TAND (cấp huyện) vẫn xảy ra tình trạng
xử lý đơn khởi kiện không đúng thời hạn pháp luật quy định; vi phạm
về thời hạn thụ lý vụ án và thời hạn gửi thông báo thụ lý vẫn xảy ra ở
một số nơi; một số vụ án được thụ lý để giải quyết không đúng thẩm
quyền, xác định sai đối tượng khởi kiện...dẫn tới việc giải quyết vụ án
không đúng quy định của pháp luật.
2.2.2.2. Hạn chế trong việc thực hiện thẩm quyền lập hồ sơ và tổ
chức đối thoại
Thực tế xét xử các vụ án hành chính trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk
cho thấy việc lập hồ sơ, thu thập chứng cứ của TA cấp sơ thẩm còn
nhiều thiếu sót. Nhiều bản án hành chính sơ thẩm bị TA cấp trên hủy án

2.3. Một số kinh nghiệm thực tiễn thực hiện thẩm quyền xét
xử sơ thẩm các vụ án hành chính của Tòa án nhân dân tỉnh Đăk
Lăk
Để nâng cao chất lượng công tác xét xử, TAND tỉnh Đăk Lăk
phải thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, bao gồm giải pháp nâng cao
18


năng lực công tác của đội ngũ Thẩm phán, Hội thẩm. Cùng với việc đào
tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng và giáo dục đạo đức, ý thức trách
nhiệm, việc tích lũy kinh nghiệm từ thực tiễn công tác xét xử là một
biện pháp quan trọng để nâng cao năng lực xét xử của Thẩm phán. Từ
những vi phạm về thủ tục tố tụng và vi phạm về nội dụng trong các bản
án sơ thẩm bị hủy và sửa án trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk trong những năm
vừa qua, có thể rút ra những bài học kinh nghiệm để tránh những sai
lầm, thiếu sót trong việc tuân thủ pháp luật tố tụng và áp dụng pháp luật
để giải quyết vụ án hành chính.
Tiễn kết Chương 2
Trong Chương 2 của Luận văn, tác giả đã nêu và phân tích làm
rõ tình hình khiếu kiện và thực trạng thực hiện thẩm quyền thụ lý, xét
xử vụ án hành chính theo thủ tục sơ thẩm tại TAND hai cấp tỉnh Đăk
Lăk trong thời gian từ năm 2012 đến năm 2016. Trên cơ sở phân tích
làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế, vướng mắc trong công
tác cùng những nguyên nhân dẫn tới thực trạng, tác giả cũng rút ra một
số bài học kinh nghiệm để nâng cao chất lượng công tác xét xử sơ thẩm
vụ án hành chính. Cùng với việc phân tích các nguyên nhân khách
quan, chủ quan của thực trạng, tác giả cũng đưa ra một số ý kiến cá
nhân để góp phần hoàn thiện quy định của pháp luật TTHC.
Những nội dung của Chương 2 là tiền đề, là cơ sở để tác giả đề
xuất các giải pháp tại Chương 3 của Luận văn.

20


3.2.1. Tăng cường nhận thức về ý nghĩa và tầm quan trọng của
công tác xét xử sơ thẩm các vụ án hành chính
Trong hoạt động xét xử nói chung và xét xử vụ án hành chính nói
riêng, Hội đồng xét xử (với vai trò trung tâm là Thẩm phán) có quyền
“cầm cân, nảy mực”, nhân danh Nhà nước ra phán quyết về một vụ án,
phán quyết này được Nhà nước bảo đảm thi hành. Để nâng cao hiệu
quả hoạt động xét xử các vụ án hành chính, bảo đảm cho phán quyết
khách quan, công bằng, Hội đồng xét xử phải nhận thức được rõ ý
nghĩa và tầm quan trọng của công tác này, từ đó xác định trách nhiệm
của mình khi giải quyết các khiếu kiện hành chính.
3.2.2. Tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành, kiểm
tra, giám sát của Tòa án nhân dân cấp trên đối với Tòa án nhân dân
cấp dưới
Để nâng cao hiệu quả thực hiện thẩm quyền xét xử sơ thẩm các
vụ án hành chính, đòi hỏi TAND các cấp nói chung và TAND tỉnh Đăk
Lăk phải tăng cường hơn nữa công tác quản lý chỉ đạo, điều hành, tăng
cường sự kiểm tra giám sát của TAND cấp trên với TAND cấp dưới
trong công tác xét xử vụ án hành chính.
3.2.3. Nâng cao năng lực, trình độ, rèn luyện kỹ năng nghề
nghiệp, kinh nghiệm và bản lĩnh công tác của đội ngũ Thẩm phán,
Hội thẩm
Làm thay đổi nhận thức của đội ngũ Thẩm phán, Hội thẩm về
công tác xét xử vụ án hành chính, nâng cao trình độ và rèn luyện kỹ
năng nghề nghiệp, kinh nghiệm, bản lĩnh trong công tác cho đội ngũ
Thẩm phán, Hội thẩm là giải pháp quan trọng và cần thiết để nâng cao
chất lượng xét xử.
21


Trang bị đầy đủ và đồng bộ cơ sở vật chất, phương tiện, kỹ thuật
cho các chủ thể làm công tác xét xử; quan tâm hơn nữa các chế độ ưu
đãi và tôn vinh những người làm công tác xét xử là một trong những
yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng công tác xét xử vụ án hành chính.
3.2.7 Giải pháp đối với các cơ quan quản lý hành chính địa
phương
Kiến nghị các cơ quan quản lý hành chính nhất là chính quyền
địa phương thuộc UBND cấp huyện khi thực hiện nhiệm vụ thẩm
quyền thẩm quyền của mình cần áp dụng đúng các quy định của pháp
luật. Việc giải quyết khiếu nại tố cáo cần giải quyết dứt điểm, để hạn
chế đến mức thấp nhất những khiếu kiện,
Tiễn kết Chương 3
Xét xử vụ án hành chính có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự và góp phần nâng cao hiệu lực,
hiệu quả của bộ máy hành chính Nhà nước. Để nâng cao chất lượng
công tác xét xử, cần phải dự báo chính xác về tình hình thụ lý cũng như
tính chất mức độ của các khiếu kiện hành chính trong những năm tới để
có sự chuẩn bị đầy đủ. Trong Chương 3 của luận văn, tác giả đã làm rõ
cơ sở và nội dung của dự báo về tình hình thụ lý và tính chất mức độ
của các khiếu kiện hành chính trong những năm tới trên địa bản tỉnh
Đăc Lăk, đồng thời làm rõ những giải pháp để nâng cao chất lượng
công tác xét xử vụ án hành chính. Tại Tòa án nhân dân tỉnh Đăc Lăk.
Đây là những vấn đề tác giả rút ra quan nghiên cứu thực trạng của công
tác xét xử vụ án hành chính trên địa bản tỉnh Đăc Lăk trong những năm
gần đây.
23