BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
………./……….

BỘ NỘI VỤ
…../…..

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
LÊ THỊ THẢO DỊU

TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT TẠI
CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

ĐẮK LẮK – NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
………./……….

BỘ NỘI VỤ
…../…..

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
LÊ THỊ THẢO DỊU

TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT TẠI
CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG


Xin chân thành cảm ơn sự nhiệt tình của các anh/chị học viên lớp cao học
Quản lý công HC20.TN.07 đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.
Với sự cố gắng của bản thân song kinh nghiệm và khả năng còn nhiều hạn
chế nên Luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được
ý kiến đóng góp của quý thầy giáo, cô giáo, đồng nghiệp, bạn bè cùng độc giả.
Xin trân trọng cảm ơn!
Học viên

Lê Thị Thảo Dịu

4


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU..................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài..................................................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu............................................................................... 3
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu.............................................................. 4
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu............................................................... 5
5. Phương pháp nghiên cứu......................................................................... 5
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn...............................................

6

7. Kết cấu của luận văn................................................................................ 7
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIÁO
DỤC PHÁP LUẬT TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN
NGHIỆP.....................................................................................................

8

69

Tiểu kết chương 3……………………………………………………….... 85
KẾT LUẬN……………………………………………………………..... 86
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………….. 87

6


DANH MỤC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT

Stt
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11

Chữ cái viết tắt
ATGT
CĐ
HSSV
THCS
TCCN

hiểu và hình thành tri thức pháp luật, tình cảm, hành vi phù hợp với các đòi hỏi
của các quy định pháp luật hiện hành.
Giáo dục pháp luật luôn có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng trong quá
trình xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa hiện nay, là một bộ phận của công tác
giáo dục chính trị, tư tưởng, là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, dưới
sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự điều phối, tổ chức thực hiện của
các cơ quan nhà nước và các tổ chức, đoàn thể; là khâu then chốt, quan trọng để
chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước thực sự đi vào cuộc
sống xã hội, đi vào ý thức, hành động của từng chủ thể trong xã hội. Giáo dục
pháp luật cũng là cầu nối để chuyển tải pháp luật vào cuộc sống. Nói cách khác,
quá trình đưa pháp luật vào cuộc sống được bắt đầu bằng hoạt động này. Thực
hiện pháp luật dù bằng hình thức nào - tuân thủ, thi hành (chấp hành) pháp luật,
sử dụng (vận dụng) pháp luật hay áp dụng pháp luật.
Trong những năm gần đây, công tác giáo dục pháp luật đã được thực hiện
theo các chương trình, kế hoạch cụ thể được Chính phủ phê duyệt. Sau khi ban
hành Chỉ thị số 02/1998 về tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật trong giai
đoạn hiện nay và Quyết định số 03/1998/QĐ-TTg ngày 07/01/1998 về việc ban
hành Kế hoạch triển khai công tác phổ biến giáo dục pháp luật từ năm 1998 đến

8


năm 2002 và thành lập Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật,
công tác này đã đạt được những kết quả quan trọng. Tiếp nối Chương trình này,
ngày 17/01/2003, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 13/2003/QĐTTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phổ biến giáo dục pháp
luật từ năm 2003- 2007. Đây là những văn bản pháp luật có ý nghĩa quan trọng,
khẳng định quyết tâm của Đảng và Nhà nước ta trong việc đẩy mạnh công tác
giáo dục pháp luật, làm chuyển biến nhận thức, từng bước nâng cao ý thức chấp
hành pháp luật của cán bộ, nhân dân, góp phần tăng cường pháp chế XHCN,
quản lý xã hội bằng pháp luật trong thời kỳ đổi mới. Ngày 09 tháng 12 năm

Giáo dục pháp luật là một vấn đề rất quan trọng trong tình hình hiện nay.
Với xu hướng tội phạm ngày càng gia tăng, vấn đề này lại càng cấp bách. Do
vậy, nhiều đề tài khoa học nghiên cứu xoay quanh về nội dung này như:
- Đề tài “Giáo dục pháp luật ở trường chuyên nghiệp trong giai đoạn hiện
nay qua thực tiễn tỉnh Nam Định” năm 2007, Luận văn Thạc sĩ của tác giả Bùi
Thị Thanh Thủy. Đề tài này tập trung nghiên cứu đánh giá thực và đề ra những
giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật ở các trường chuyên
nghiệp tỉnh Nam Định.
- Đề tài “Giáo dục pháp luật trong các trường TCCN, trung học chuyên
nghiệp và dạy nghề (không chuyên luật) ở nước ta hiện nay” năm 1996, Luận án
tiến sĩ của tác giả Đinh Xuân Thảo. Đề tài nghiên cứu về công tác giáo dục pháp
luật cho các đối tượng trong các trường TCCN, trung học chuyên nghiệp và dạy
nghề không chuyên luật ở nước ta hiện nay.
- Đề tài “Quản lý nhà nước về giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên trên
địa bàn tỉnh Đắk Nông” năm 2014, Luận văn thạc sĩ của tác giả Châu Ngọc

10


Lương. Với đề tài này, tác giả đi sâu nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề ra
phương hướng giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục pháp
luật cho thanh thiếu niên trên địa bàn tỉnh Đắk Nông.
- Đề tài “Quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn
thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk” năm 2015, Luận văn thạc sĩ của tác
giả Chế Vũ Chí An. Đề tài đi tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước
về phổ biến, giáo dục pháp luật, từ đó đề ra phương hướng và giải pháp nâng cao
hiệu quả quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn thành phố
Buôn Ma Thuột.
Ngoài ra, rất nhiều các chuyên đề nghiên cứu về vấn đề này như “Công tác
phổ biến, giáo dục pháp luật trong trường học ở Nghệ An, thực trạng và giải

Luận văn xác định đối tượng nghiên cứu là tổ chức thực hiện giáo dục pháp
luật tại các trường trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu về không gian: Các trường Trung cấp chuyên nghiệp
trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
- Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Từ năm 2011 đến năm 2016.
- Phạm vi nghiên cứu về nội dung: Xây dựng và ban hành các văn bản về tổ
chức thực hiện giáo dục pháp luật, chương trình giáo dục pháp luật, kế hoạch
thực hiện giáo dục pháp luật, đánh giá kết quả thực hiện giáo dục pháp luật.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và
duy vật lịch sử, các quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục pháp luật.

12


Phương pháp luận được vận dụng nhằm làm sáng tỏ nội dung của vấn đề nghiên
cứu.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu, trong đó có một
số phương pháp nghiên cứu cơ bản như:
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Sưu tầm, phân tích, tổng hợp, khái quát
hóa, hệ thống hóa các văn bản, tài liệu sách báo, tạp chí chuyên ngành, tạp chí
thông tin khoa học, các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Nghiên cứu thực tiễn tại một số địa
bàn, một số điển hình thành công trong công tác giáo dục pháp luật.
- Phương pháp quan sát: Sử dụng phương pháp quan sát nhằm tìm hiểu thực
trạng tổ chức thực hiện giáo dục pháp luật tại các trường trung cấp chuyên
nghiệp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP
1.1. Những khái niệm cơ bản
1.1.1. Trường trung cấp chuyên nghiệp
Căn cứ Khoản 1 Điều 36 Luật Giáo dục năm 2005, trường Trung cấp
chuyên nghiệp (TCCN) là một cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Trường TCCN là cơ
sở đào tạo nghề thành lập và hoạt động theo Thông tư 54/2011/TT-BGDĐT ngày
15/11/2011 của Bộ GDĐT ban hành Điều lệ trường Trung cấp chuyên nghiệp và
Thông tư 22/2014/TT-BGDĐT ngày 09/07/2014 của Bộ GDĐT ban hành Quy
chế đào tạo trung cấp chuyên nghiệp.
Theo Điều lệ trường TCCN, trường TCCN là cơ sở giáo dục nghề nghiệp
thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản
riêng. Hệ thống trường TCCN bao gồm: (i) Trường TCCN trực thuộc Bộ, ngành
(bao gồm cả các trường TCCN thuộc các doanh nghiệp do Bộ, ngành thực hiện
một số quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu đối với doanh nghiệp đó theo quy định
của pháp luật); và (ii) Trường TCCN thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương (gọi chung là trường TCCN thuộc tỉnh). Trường TCCN được tổ chức theo
các loại hình công lập và tư thục.
1.1.2. Giáo dục pháp luật
Hoạt động giáo dục pháp luật dựa trên quyền được thông tin về pháp luật
và trách nhiệm tìm hiểu, học tập pháp luật của công dân. Nhà nước ta ghi nhận
giáo dục pháp luật là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, trong đó Nhà
nước giữ vai trò nòng cốt. Khoản 4 Điều 3 Luật phổ biến, giáo dục pháp luật
năm 2012 ghi nhận “Giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống

15


giáo dục quốc dân được lồng ghép trong chương trình giáo dục của các cấp học
và trình độ đào tạo; là một nội dung trong chương trình giáo dục trung học cơ
sở, trung học phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục TCCN”. [17]

tắc giáo dục pháp luật phải đáp ứng tính chính xác, đầy đủ, rõ ràng, dễ hiểu, thiết
thực; kịp thời, thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm; đa dạng các hình thức
phổ biến, giáo dục pháp luật, phù hợp với nhu cầu, lứa tuổi, trình độ của đối
tượng được phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thống, phong tục, tập quán tốt
đẹp của dân tộc; gắn với việc thi hành pháp luật, thực hiện nhiệm vụ phát triển
kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước, của địa phương và
đời sống hằng ngày của người dân; phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan, tổ chức, gia
đình và xã hội.
1.1.3. Tổ chức thực hiện giáo dục pháp luật
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục và đào tạo toàn diện của các trường, từ yêu
cầu tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, ngay từ đầu những năm 80, Đảng và
Nhà nước ta đã chủ trương đưa giáo dục pháp luật vào nhà trường. Các Nghị
quyết quan trọng của Đảng từ Nghị quyết số 14/TU ngày 11/01/1979 về cải cách
giáo dục đến các nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V,VI,VII đều đã thể
hiện nhất quán chủ trương đó và nhấn mạnh vai trò của giáo dục pháp luật trong
quá trình xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đại hội Đại biểu
lần thứ V của Đảng, khẳng định: “Các cấp uỷ Đảng, các cơ quan Nhà nước và
các đoàn thể phải thường xuyên giải thích pháp luật trong các tầng lớp nhân
dân, đưa việc giáo dục pháp luật vào các trường học, các cấp học, xây dựng ý
thức sống có pháp luật và tôn trọng pháp luật”. Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng
toàn quốc lần thứ VII nhấn mạnh: “Coi trọng công tác giáo dục tuyên truyền,

17


giải thích pháp luật, đưa việc dạy pháp luật vào hệ thống các trường của Đảng,
của Nhà nước (kể cả các trường phổ thông, TCCN) của các đoàn thể nhân dân.
Cán bộ quản lý các cấp từ trung ương đến đơn vị cơ sở phải có kiến thức về
quản lý hành chính và hiểu biết về pháp luật, cần sử dụng nhiều hình thức và
biện pháp để giáo dục, nâng cao ý thức pháp luật và làm tư vấn pháp luật cho

hợp lý, có hệ thống và bảo đảm hiệu quả thiết thực” [13], ngày 01/07/2008, Bộ
trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Ban hành Chương trình môn học pháp luật dùng
cho đào tạo trình độ trung cấp chuyên nghiệp (kèm theo Quyết định số
33/2008/QĐ-BGDĐT). Chương trình được sử dụng thống nhất trong đào tạo
trung cấp chuyên nghiệp cho các hình thức giáo dục chính quy và vừa làm vừa
học, với thời lượng 30 tiết/2 đơn vị học trình, 2-4 tiết/tuần tùy theo sự bố trí của
từng trường.
Chương trình nhằm giúp cho học sinh trung cấp chuyên nghiệp có hệ
thống tri thức phổ thông, cơ bản về Nhà nước và pháp luật, những quy định của
pháp luật liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước, gắn với đời sống sinh hoạt
hàng ngày của công dân, góp phần nâng cao kiến thức pháp luật đã học trong
chương trình giáo dục công dân ở phổ thông; củng cố lòng tin vào pháp luật; biết
lựa chọn hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực pháp luật và rèn luyện thói
quen tuân thủ pháp luật trong cuộc sống nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo, hoàn
thiện nhân cách công dân.

19


Năm 2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1928/QĐ-TTg
ngày 20/11/2009 phê duyệt Đề án Nâng cao chất lượng công tác phổ biến giáo
dục pháp luật trong nhà trường. Hằng năm, Bộ GDĐT ban hành Kế hoạch công
tác giáo dục pháp luật để chỉ đạo trong toàn ngành, trong đó có các trường
TCCN trên cả nước và các kế hoạch giáo dục pháp luật theo chuyên đề như kế
hoạch tuyên truyền, phổ biến Luật Giáo dục, Luật Phòng, chống tham nhũng,
Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.
Thực hiện chủ trương trên của Bộ GDĐT, hằng năm các địa phương, các
trường TCCN đã ban hành văn bản chỉ đạo, xây dựng kế hoạch công tác giáo
dục pháp luật, các chuyên đề hoặc lồng ghép nội dung giáo dục pháp luật vào các
kế hoạch công tác chung để triển khai công tác giáo dục pháp luật tại đơn vị.

Thứ hai, giáo dục pháp luật là nhằm hình thành, bồi dưỡng, phát triển
niềm tin pháp luật cho học sinh.
Niềm tin vào pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng
hành vi. Lòng tin vững chắc vào pháp luật là cơ sở để hình thành động cơ của
hành vi hợp pháp. Trong cuộc sống, có nhiều trường hợp những người có kiến
thức pháp luật nhưng không có lòng tin vào pháp luật, sẵn sàng chà đạp lên pháp
luật, lợi dụng kẽ hở của pháp luật để trục lợi. Khi con người tin vào tính công
bằng của những đòi hỏi của quy phạm pháp luật thì không cần một sự tác động
bổ sung nào của Nhà nước để thực hiện những đòi hỏi đó. Có lòng tin vào tính
công bằng của pháp luật, con người sẽ có hành vi phù hợp với các đòi hỏi của
pháp luật một cách độc lập, tự nguyện. Niềm tin pháp luật được xây dụng trên cơ
sở giáo dục tình cảm công bằng; giáo dục tình cảm trách nhiệm và giáo dục ý
thức đấu tranh không khoan nhượng đối với những biểu hiện vi phạm pháp luật.

21


Thứ ba, giáo dục pháp luật là giáo dục ý thức nhân cách, rèn luyện thói
quen, hành vi tuân thủ pháp luật cho đối tượng.
Giáo dục pháp luật là nhằm hình thành ý thức pháp luật trong mỗi công
dân. Kết quả cuối cùng của giáo dục pháp luật phải được thể hiện ở hành vi xử
sự phù hợp pháp luật của các công dân. Giáo dục tri thức pháp luật, bồi dưỡng
niềm tin pháp luật là tiền đề để giáo dục ý thức nhân cách rèn luyện thói quen,
hành vi tuân thủ pháp luật hình thành động cơ và hành vi tích cực pháp luật.
Mục đích cuối cùng của giáo dục pháp luật tại trường TCCN là nhằm hình
thành ở mỗi thành viên xã hội ý thức pháp luật bền vững.
1.2.2. Nội dung giáo dục pháp luật
Căn cứ Điều 10 Luật phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012, nội dung
giáo dục pháp luật hướng tới:
- Quy định của Hiến pháp và văn bản quy phạm pháp luật, trọng tâm là

giáo dục pháp luật trong nhà trường; thông qua tủ sách pháp luật; thông qua sinh
hoạt câu lạc bộ pháp luật; thông qua tổ chức cuộc thi tìm hiểu pháp luật; thông
qua các loại hình tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý; thông qua các loại hình văn
hoá, văn nghệ.
Ngoài các hình thức giáo dục pháp luật mang tính truyền thống đã được sử
dụng thường xuyên, rộng rãi trong giáo dục pháp luật, trên thực tế, có một số
hình thức giáo dục pháp luật khác xuất hiện những năm gần đây do yêu cầu thực
tiễn của công tác giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay như: thông qua
hoạt động thực thi pháp luật; thông qua việc xây dựng, thực hiện hương ước của
thôn, làng, bản, ấp, quy chế của cơ quan, điều lệ của các tổ chức đoàn thể xã hội

23


hoặc thông qua việc thực hiện ký cam kết gia đình không có thành viên vi phạm
pháp luật; xây dựng các điểm sáng về chấp hành pháp luật ở cộng đồng dân cư.
Theo điều 24 của Luật phổ biến giáo dục pháp luật 2012 có đề cập đến
hình thức giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục
quốc dân gồm: Giáo dục chính khóa thông qua môn học pháp luật, pháp luật đại
cương, pháp luật chuyên ngành tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Giáo dục
ngoại khóa và các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp [17].
Giáo dục pháp luật tại các trường trung cấp chuyên nghiệp được thực hiện
dưới các hình thức sau đây:
- Giáo dục pháp luật thông qua môn học pháp luật, pháp luật đại cương,
pháp luật chuyên ngành: Đây là hình thức giáo dục pháp luật cơ bản tại các
trường trung cấp chuyên nghiệp. Thông qua việc dạy và học pháp luật trong nhà
trường nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo người học phát triển toàn diện, góp phần
hình thành và bồi dưỡng ý thức công dân, sống, học tập và làm việc theo Hiến
pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực trong xây dựng nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

thống giáo dục quốc dân. Nói cách khác, giáo dục pháp luật là một hoạt động tự
thân, thường xuyên của ngành giáo dục khác một số ngành khác. Giáo dục pháp
luật trong nhà trường thực hiện thông qua việc dạy và học nội dung, kiến thức
pháp luật trong trong chương trình giáo dục chính khóa qua môn học pháp luật
hoặc được lồng ghép, tích hợp vào các môn học khác như môn Giáo dục chính
trị.

25