Sáng kiến kinh nghiệm:
Ứng dụng công nghệ thông tin
trong thiết kế và sử dụng Giáo án điện tử môn âm nhạc.
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật phản ánh hiện thực khách quan bằng
những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Không giống với loại hình
nghệ thuật nào khác, hình tượng âm thanh của âm nhạc không mang ý nghĩa cụ
thể, rõ rệt như từ ngữ trong nghệ thuật văn chương và cũng khôn g tái hiện thế
giới khách quan bằng những bức tranh có đường nét, bố cục chặt chẽ, có mảng
màu phong phú như hội họa. Đặc trưng diễn tả của âm nhạc mang tính ước lệ,
khái quát cao. Vì vậy âm nhạc có sức mạnh vô cùng to lớn trong việc thể hiện
một cách tinh tế về thế giới nội tâm của con người. Dạy âm nhạc ở phổ thông là
dạy cho tất cả học sinh, chưa đặt ra mục tiêu đào tạo chuyên nghiệp cho những
người làm nghề âm nhạc, ca sĩ, nhạc sĩ... Cùng với một số môn học khác, môn
Âm nhạc góp phần hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn,
lâu dài về mặt thẩm mĩ, truyền đạt một số kiến thức cơ bản, cần thiết, mang tính
phổ thông nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, đồng thời phát hiện
những học sinh có năng khiếu, tạo điều kiện cho các em tiếp tục phát triển năng
khiếu âm nhạc.
Công nghệ thông tin ngày nay đóng một vai trò rất quan trọng trong cuộc
sống. Nó được khai thác và áp dụng có hiệu quả trong tất cả các lĩnh vực, ngành
nghề từ vi mô đến vĩ mô. Và có thể nói công nghệ thông tin thật sự là một trợ
thủ đắc lực cho nhân loại. Nó giúp ích cho chúng ta từ công việc đến cuộc sống
hằng ngày. Trước sự phát triển mạnh mẽ và những ưu điểm của công nghệ thông
tin mang lại, những năm gần đây ngành Giáo dục nước ta đã triển khai đồng loạt
việc áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học nhằm đổi mới phương pháp giáo
dục, phát huy được vai trò tích cực học tập của học sinh, mang lại sự thích thú,
ham học hỏi, tìm hiểu của học sinh qua từng tiết học cụ thể.

1


B. GIẢI QUYẾTVẤN ĐỀ
2


I. Cơ sở lý luận:
Trải qua chiều dài lịch sử trong công tác giáo dục và đào tạo của đất nước
nền giáo dục của chúng ta đã trải qua 2 hình thái dạy học cơ bản và đang trong
giai đoạn tiến tới hình thức dạy học thứ 3. Nếu ở hai hình thức dạy học cũ với
chủ trương lấy người thầy là hạt nhân, trung tâm của mô hình giáo dục với hình
thức “ Thầy giáo chỉ đạo toàn diện học tập của học sinh” thì ở hình thái thứ 3
này chúng ta đã tiến một bước và thay đổi trung tâm giáo dục là đối tượng học
sinh như Luật Giáo dục điều 28.2 đã nêu “ Phương pháp giáo dục phổ thông
phải phát huy tính tính cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp
với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn
luyện kỹ năng, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại
niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” .
Điều này sẽ dẫn đến vấn đề nảy sinh là buộc các nhà giáo phải thay đổi
phương pháp giáo dục sao cho phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh, đáp
ứng được yêu cầu xu thế phát triển của thời đại, góp phần xây dựng, đào tạo con
người đảm bảo được ba mặt Đức - Trí -Thể, xây dựng đất nước với nền kinh tế
phát triển theo chủ trương công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Nếu ở hình thái giáo dục cổ điển, một giáo viên lên lớp giảng giải cho
một số đông học sinh thì việc giao tiếp, truyền thụ kiến thức và nắm bắt tín hiệu
ngược giữa thầy và trò sẽ bị hạn chế vì không đủ thời gian dành cho học sinh và
công tác triển khai bài học nếu hai công việc này cùng làm song song chưa kể
đến phải tiến hành các thí nghiệm, thực hành với các vật dụng lỉnh kỉnh, các mô
hình tĩnh, các loại tranh ảnh cồng kềnh hoặc quá nhỏ để học sinh có thể quan sát
thì đối với hình thái giáo dục hiện đại ( đổi mới phương pháp dạy học bằng việc
vận dụng công nghệ thông tin) lại là một việc làm hết sức nhẹ nhàng, mang lại
hiệu quả, thu hút đựoc sự chú ý, làm tăng hứng thú học tập, phát huy tối đa việc

Ngoài chức năng phương tiện hỗ trợ giảng dạy, phần mềm còn có thể
đóng các vai trò quan trọng khác nữa trong quá trình giảng dạy, truyền đạt kiến
thức như sách giáo khoa, giáo viên hướng dẫn, quản lý giảng dạy, đánh giá kiến
thức, Ta chủ yếu nhắc đến vai trò như một phương tiện hỗ trợ giảng dạy của giáo
viên của phần mềm giáo dục. Đây là một trong những định hướng chính của các
phần mềm giáo dục trên thế giới cũng như Việt Nam.
II- Cơ sở thực tiễn:
Bộ môn âm nhạc được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa vào học ở bậc THCS đã
nhiều năm. Như chúng ta biết Sư phạm Âm nhạc là ngành sư phạm nghệ thuật
4


không chỉ đơn thuần là năng khiếu ca hát, mà bên cạnh đó chúng ta phải được
đào tạo có bài bản với thời gian qui định của môn học thì lúc đó chúng ta mới có
đủ các kĩ năng để làm tốt công tác giảng dạy. Nhiều giáo viên chuyên biệt nhưng
không sử dụng, áp dụng được phương tiện giảng dạy đặc trưng của bộ môn và
không khai thác, kết hợp các ưu điểm của CNTT vào bài dạy dẫn đến không thu
hút được sự quan tâm, hứng thú học tập của các em. Tiết dạy cũng chỉ dừng lại ở
mức độ truyền khẩu, nhàm chán.
Về chủ trương thực hiện yêu cầu “ đi tắt, đón đầu” trong công tác đẩy mạnh
việc áp dụng công nghệ thông tin trong dạy học nhằm đổi mới phương pháp dạy
học bắt kịp với yêu cầu của thời đại, ngay từ năm 2006 các trường THCS đã
khuyến khích vận động giáo viên, công nhân viên học và tự học về vi tính để áp
dụng cho công tác và giảng dạy. Từ năm học 2007 -2008 hưởng ứng nội dung
chủ đề năm học “ Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới quản lý tài
chính và triển khai phong trào xây dựng trường học thân thiện” của Bộ giáo dục
và đào tạo, các trường THCS đã đẩy mạnh công tác thúc đẩy giáo viên áp dụng
công nghệ thông tin trong các môn học thông qua các chương trình bồi dưỡng
nghiệp vụ tin học do nhà trường tổ chức, giáo viên tự học qua các lớp đào tạo
văn bằng tin học chính qui, qua các tài liệu, sách tham khảo...đây cũng chính là

Thấy được vai trò, tăng cường vai trò của các công cụ hỗ trợ giảng dạy, trong đó
đặc biệt chú ý đến vai trò của máy tính và các công cụ đặc trưng phục vụ của bộ
môn trong lớp học mới.
III- Giải pháp thực hiện:
Từ tình hình thực tế trên thì bản thân mỗi giáo viên phải tìm cho mình
một giải pháp, một phương pháp dạy học mới để khắc phục tình trạng trên. Đối
với tôi một người tiếp xúc, tìm hiểu khá nhiều về CNTT nên tôi lựa chọn
phương pháp giảng dạy mới đó là ứng dụng CNTT vào trong tiết dạy, nội dung
được lựa chọn đầu tư ứng dụng CNTT là thiết kế giáo án điện tử cho các tiết
dạy. Tuy nhiên để ứng dụng một cách có hiệu quả việc đưa máy tính, CNTT vào
bài giảng trên lớp là một việc không dễ dàng. Có rất nhiều cách, nhiều đường đi,
cách tiếp cận khác nhau khi sử dụng giáo án điện tử. Để thực hiện một giờ dạy
học với sự hỗ trợ của máy tính, người thầy cần thực hiện một giáo án điện tử để
thiết kế toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy học của mình. Tuy vậy, dựa vào thiết kế
trình diễn này, giáo viên có thể tổ chức các hoạt động dạy học được thiết kế từng
bước hợp lý trong một cấu trúc chặt chẽ, trong đó sử dụng các công cụ đa
phương tiện (multimedia) bao gồm văn bản, hình ảnh, âm thanh, phim minh họa
6


để chuyển tải tri thức và điều khiển người học. Khi lên lớp với “giáo án điện tử”,
người thầy sẽ thực hiện một bài giảng điện tử với toàn bộ hoạt động giảng dạy
đó, được chương trình hóa một cách uyển chuyển, sinh động nhờ sự hỗ trợ của
các công cụ đa phương tiện đã được thiết kế trong giáo án điện tử. Như vậy, giáo
án điện tử được coi là phần quan trọng thể hiện kịch bản của tiết học. Giáo án
điện tử hay bài giảng điện tử là hai cách gọi khác nhau của một hoạt động cụ
thể, đó là: thực hiện dạy-học với sự hỗ trợ của máy tính ở mức độ dạy học đồng
loạt.
Với bài giảng điện tử, người thầy được giảm nhẹ việc thuyết giảng, có
điều kiện tăng cường đối thoại, thảo luận với người học, qua đó kiểm soát được

* Phần Âm nhạc thường thức: Giới thiệu nhạc sĩ Betoven:

Những điều cần biết về nhạc sĩ thiên tài người Đức.
10


Hay là nhắc lại nội dung bài học.

Tạo không khí vui vẻ cho tiết học bằng cách tạo ra một trò chơi âm nhạc.

11


Khi dạy: Tiết 24 (Lớp 6): Phần Âm nhạc thường thức: “Giới thiệu nhạc sĩ
Mo-Da”
Ngòai việc tìm những hình ảnh về nhạc sĩ thiên tài, thần đồng âm nhạc người Áo
này, tôi còn tìm và trình chiếu cho hs xem những đoạn clip ngắn về cuộc đời và
sự nghiệp của Ông.

MODA bịt mắt chơi đàn.mp4

Đám tang MODA(1).mp4

12


13


Từ những ví dụ trên, chúng ta có thể thấy: Bài giảng điện tử có những nét

+ Với câu trả lời đúng: Thể hiện sự tán thưởng nồng nhiệt cổ vũ và kích
thích lòng tự hào của người học.
+ Với câu trả lời sai:
-Thông báo lỗi và gợi ý tìm chỗ sai bằng cách nhắc nhở và cho quay lại
phần đề mục bài học cần thiết theo quy trình sư phạm để người học chủ động
tìm tòi câu trả lời.
- Đưa ra một gợi ý ý, hoặc chỉ ra điểm sai của câu trả lời, nhắc nhở chọn đề
mục đã học để người học có cơ hội tìm ra câu trả lời.
- Cuối cùng đưa ra một giải đáp hoàn chỉnh.
- Yêu cầu về phần thể hiện khi thiết kế :
Các nội dung chuẩn bị của hai phần trên khi thể hiện trình bày, cần đảm
bảo các yêu cầu:
- Đầy đủ : Có đủ yêu cầu nội dung bài học.
- Chính xác: Đảm bảo không có thông tin sai sót .
- Trực quan: Hình vẽ, âm thanh, bảng biểu trực quan, sinh động hấp dẫn
người học.
2. Các bước xây dựng bài giảng điện tử
2.1. Lựa chọn chủ đề dạy học thích hợp
Không phải chủ đề dạy học nào cũng cần tới bài giảng điện tử. Chủ đề dạy
học thích hợp là những chủ đề có thể dùng bài giảng điện tử để hỗ trợ dạy học
và tạo ra hiệu quả dạy học tốt hơn khi sử dụng các thiết bị dạy học truyền thồng.
15


2.2. Bước đầu xây dựng kịch bản
Bước 1: Xây dựng mô hình thể hiện các thành tố của nội dung dạy học
Bước 2: Mô hình hoá quá trình dạy học, thể hiện các yếu tố HS và các đối
tượng khác trong môi trường tương tác, hoạt động tương tác trong từng pha dạy
học.
Bước 3: Hình dung việc thể hiện các thành tố trên màn hình vi tính, cách

Các bản nhạc, TĐN được thiết kế rõ nét, đẹp không cần bảng phụ nhỏ bé
không rõ ràng.
Kỹ năng sử dụng CNTT được nâng lên rõ rệt góp phần chủ yếu trong nâng
cao chất lượng dạy học bộ môn.
Qua kết quả trên tôi thấy rằng:
Yêu cầu kiến thức và kỹ năng làm việc của người giáo viên ngày một cao,
mô hình lớp học cũ không đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội nói chung và
của môn âm nhạc nói riêng. Vận dụng ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi
mới thiết kế bài soạn có hỗ trợ của phần mềm vi tính đã là công cụ tích cực nâng
cao chất lượng bộ môn. Đến nay, không còn học sinh không thích học môn âm
nhạc nữa, tỉ lệ học sinh học yếu bộ môn giảm hẳn, đa số học sinh thích thú hơn
khi đến tiết học âm nhạc tại phòng học bộ môn.
Từ không khí học tập được thay đổi của học sinh càng kích thích sự khám
phá của bản thân về công nghệ thông tin nhằm hỗ trợ cho khâu thiết kế và giảng
dạy. Tôi tin rằng nếu giáo viên nào cũng có tâm huyết đổi mới trong ứng dụng
công nghệ thông tin thì không những môn âm nhạc mà tất cả các bộ môn đều có
kết quả khả quan trong giai đoạn giáo dục mới hiện nay.
Giảng dạy bằng giáo án điện tử hay nói cách khác là việc sử dụng các thiết
bị công nghệ thông tin như máy tính, máy chiếu, bảng điện tử trong giảng dạy
mang lại hiệu quả rất lớn giúp học sinh nắm kiến thức nhanh hơn, tốt hơn.

C. KẾT LUẬN
Công nghệ thông tin ngày nay đóng một vai trò rất quan trọng đối với mọi
lĩnh vực trong đó có cả Âm nhạc: Sáng tác, chế bản, phối khí, biên tập âm thanh.
Trong dạy học nếu khai thác, áp dụng công nghệ thông tin có hiệu quả thì việc
dạy học sẽ đạt đến một kết quả tốt nhất.
Dạy học là một nghệ thuật, giáo viên là một nghệ sĩ, với sự trợ giúp của
công nghệ thông tin, giáo viên có thể thay đổi, đổi mới phương pháp, công nghệ
dạy học với mục đích cuối cùng là làm cho học sinh chủ động hơn , giảng dạy
bằng giáo án điện tử trong nhà trường mang lại hiệu quả rất lớn. Mỗi tiết dạy

Thạch Hà, tháng 10 năm 2016

18