BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

CAO THỊ HOÀNG VÂN - C00245
CÔNG TÁC XÃ HỘI ĐỐI VỚI VIỆC PHÁT HUY
TÍNH TÍCH CỰC CỦA NHÓM CÁN BỘ CAO TUỔI
HƯU TRÍ TẠI CÂU LẠC BỘ THĂNG LONG,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

CHUYÊN NGÀNH: CÔNG TÁC XÃ HỘI
MÃ SỐ : 60 90 01 01
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. TS Đặng Cảnh Khanh

HÀ NỘI - 2016


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Người cao tuổi là những người có độ tuổi từ 60 tuổi trở lên
(Luật người cao tuổi, 2009), chiếm 10% dân số của Việt Nam. Trong
những năm gần đây, quá trình phát triển dân số đang bước vào giai
đoạn già hóa dân số, điều đó đồng nghĩa với việc tỷ lệ người cao tuổi
trên 60 tuổi ngày càng đông hơn trong xã hội.
Người cao tuổi là một trong nhóm yếu trong xã hội, sau một
quãng dài trong cuộc đời, sức khoẻ họ sẽ bị suy yếu một cách rõ nét
do ảnh hưởng của quá trình lão hóa. Sức khoẻ là vấn đề quan trọng,
có ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người cao tuổi.
Cùng với quá trình lão hóa, quá trình thay đổi về sinh lý, tâm lý
con người trong giai đoạn cao tuổi cũng có rất nhiều vấn đề nổi bật.
Hơn nữa, bước vào giai đoạn cao tuổi đồng nghĩa là con người

cộng đồng nhằm phát huy khả năng lao động, cống hiến của người
cao tuổi không chỉ đem lại niềm vui cho các cụ (sống vui, sống khoẻ,
sống có ích) mà còn đem lại thành quả, lợi ích xã hội từ các sản
phẩm vật chất và tri thức do người cao tuổi làm ra.
Câu lạc bộ Thăng Long là một trong những mô hình hoạt động
của người cao tuổi và công tác xã hội đối với người cao tuổi đầu tiên
ở nước ta, đươ ̣c thành lập năm 1978. Đây là nơi sinh hoạt, mái nhà
chung của những cán bộ trung, cao cấp của Trung ương và thành phố
Hà Nội sau khi hoàn thành nhiệm vụ, về nghỉ hưu. Những hoạt động
của câu lạc bộ góp phần quan trọng nhằm củng cố, nâng cao nhận
thức và tăng cường niềm tin vào sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và
công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy
nhiên, CLB Thăng Long vẫn chưa đáp ứng hết được những nhu cầu
của những thành viên như mặt đời sống tinh thần, một số thành viên
chưa có tiếng nói trong CLB, vai trò của một số người chưa được
phát huy… Vì vậy, để hoàn thiện hơn các hoạt động cũng như đưa
CLB trở thành một trung tâm chuẩn đầu tiên điển hình về người cao
tuổi ở Việt Nam cần có những biện pháp can thiệp của CTXH.
Chính từ thực tế trên, chúng tôi lựa chọn chủ đề nghiên cứu
“Công tác xã hội đối với việc phát huy vai trò tích cực của nhóm
cán bộ cao tuổi hưu trí tại Câu lạc bộ Thăng Long Hà Nội”. Qua
chủ đề nghiên cứu này, chúng tổi muốn nghiên cứu thực trạng, đề
xuất giải pháp phát huy vai trò người cao tuổi qua các mô hình công
tác xã hội không chỉ góp phần cải thiện, đem lại hiệu quả cao hơn
cho các mô hình công tác xã hội nói chung mà còn góp phần nâng
cao các hoạt động của ngành công tác xã hội hướng tới phát huy khả
năng lao động, cống hiến của nhóm cán bộ hưu trí cao tuổi, vì mục
tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích

lâu ở các nước phát triển, qua đó xây dựng được những mô hình công
tác xã hội chăm sóc người cao tuổi phù hợp với từng quốc gia. Tuy
nhiên ở các nước đang phát triển, trong đó có châu Á, vấn đề người
cao tuổi cho tới nay mới bắt đầu thu hút được sự quan tâm của nhiều
chuyên gia và nhà nghiên cứu.
5. Đối tượng nghiên cứu
Công tác xã hội đối với việc phát huy vai trò tích cực của cán bộ
hưu trí cao tuổi
6. Khách thể nghiên cứu
Nhóm khách thể nghiên cứu chính là cán bộ hưu trí cao tuổi
(trên 60 tuổi) đang sinh hoạt tại câu lạc bộ Thăng Long.
Ngoài ra, luận văn sẽ nghiên cứu các nhóm khách thể nghiên cứu
khác có liên quan đến chủ đề nghiên cứu như nhóm các nhà quản lý,
hoạch định chính sách đối với người cao tuổi, nhóm lãnh đạo chính
3


quyền, đoàn thể địa phương, nhóm quản lý câu lạc bộ, nhóm những
người làm công tác xã hội đối với người cao tuổi.
7. Câu hỏi nghiên cứu
Người cao tuổi là cán bộ hưu trí sinh hoạt tại câu lạc bộ Thăng
Long hiện nay đang có vai trò gì, đóng góp gì trong các hoạt động
cộng đồng
Công tác xã hội đối với việc phát huy vai trò tích cực của cán bộ
hưu trí cao tuổi tại câu lạc bộ Thăng Long hiện nay đang được triển
khai, thực hiện như thế nào
Cần những giải pháp gì để nâng cao chất lượng, hiệu quả của công
tác xã hội đối với việc phát huy vai trò tích cực của cán bộ hưu trí
cao tuổi tại câu lạc bộ Thăng Long
8. Giả thuyết nghiên cứu

CTXH còn là một dịch vụ chuyên môn hóa, góp phần giải
quyết những vấn đề xã hội liên quan đến con người nhằm thỏa mãn
các nhu cầu căn bản của những cá nhân, nhóm, cộng đồng xã hội;
mặt khác, góp phần giúp cá nhân tự nhận thức về vị trí, vai trò xã hội
của chính mình.
1.1.2 Công tác xã hội nhóm
Công tác xã hội nhóm trước hết phải được coi là một phương
pháp can thiệp của công tác xã hội. Đây là một tiến trình trợ giúp mà
trong đó các thành viên trong nhóm được tạo cơ hội và môi trường
có các hoạt động tương tác lẫn nhau, chia sẻ những mối quan tâm
hay những vấn đề chung, tham gia vào các hoạt động nhóm nhằm đạt
tới mục tiêu chung của nhóm và hướng đến giải quyết những mục
đích của cá nhân thành viên giải tỏa những vấn đề khó khăn. Trong
hoạt động công tác xã hội nhóm, một nhóm thân chủ được thành lập,
sinh hoạt thường kỳ dưới sự điều phối của người trưởng nhóm (có
thể là nhân viên xã hội và có thể là thành viên của nhóm) và đặc biệt
là sự trợ giúp, điều phối của nhân viên xã hội (trong trường hợp
trưởng nhóm là thành viên của nhóm).
1.1.3
Khái niệm người cao tuổi
Theo Luật người cao tuổi năm 2009 thì người cao tuổi được
quy định là công dân Việt Nam từ đủ 60 tuổi trở lên. Như vậy, trong
luận văn, tác giả sẽ sử dụng định nghĩa này đảm bảo được tính khách
quan và tin cậy.
1.1.4
Khái niệm nhóm cán bộ cao tuổi
Khái niệm nhóm cán bộ cao tuổi là nhóm công dân Việt Nam
được bầu cử, phê chuẩn để đảm nhiệm vào các tổ chức chính trị
trong các cơ quan của Đảng và Nhà nước, hưởng lương từ Nhà nước.
Nhóm cán bộ này đủ từ 60 trở lên đã hoặc chuẩn bị nghỉ hưu.

giải quyết vấn đề của con người trong môi trường sống. Thuyết hệ
thống giúp hiểu sâu sắc hơn về các thể chế, mối tương tác của con
người với nhau, với hoàn cảnh và các thể chế có tác động đến con
người.
Thuyết vai trò
Thuyết vai trò được áp dụng vào Công tác xã hội nhóm để
chỉ ra rằng trong nhóm nhất định tồn tại các vị trí khác nhau, các vai
trò khác nhau và các vị trí, vai trò này được phân công, thể hiện bởi
các thành viên nhóm. Mỗi vị trí thể hiện chi tiết các vai trò bao gồm
một chuỗi các chức năng cần thiết. Vì vậy, khi là thành viên của
6


nhóm trong Công tác xã hội nhóm, các cá nhân thành viên luôn đóng
một vai trò cụ thể nào đó với những yêu cầu, nhiệm vụ được giao để
thực hiện vai trò và họ luôn cố gắng để hoàn thành các chức năng đó.
1.4. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về người cao tuổi
Vấn đề người cao tuổi và an sinh tuổi già là mối quan tâm
đặc biệt của Nhà nước ta. Kể từ ngày thành lập nước, Hiến pháp
nước ta mặc dù đã có sự thay đổi nhiều lần nhưng bao giờ cũng đều
có điều khoản về bảo vệ và chăm sóc người cao tuổi. Nhà nước đã đề
một loạt các chương trình xã hội thực hiện bảo đảm xã hội cho tuổi
già. Đảng và Chính phủ luôn có những chính sách phù hợp với tình
hình phát triển kinh tế - xã hội để giúp người già có cuộc sống ổn
định, tiếp tục đóng góp công sức, những kinh nghiệm quý báu cho sự
nghiệp cách mạng. Từ sau cách mạng Tháng Tám đến nay, Đảng và
Nhà nước ta đã có rất nhiều chính sách liên quan đến người cao tuổi.
Chương 2
PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
2.1. Tình hình người cao tuổi ở Việt Nam hiện nay

bị teo, bộ phận tuần hoàn, tiêu hoá, bài tiết... giảm sút do vậy việc đi
lại gặp nhiều khó khăn.
2.2.2. Những lĩnh vực hoạt động sống chủ yếu của người già
+ Về hoạt động lao động : nhiều người già nhất là những
người sau khi về hưu vẫn tiếp tục làm việc dưới nhiều hình thức khác
nhau như : tiếp tục làm những công việc cũ, làm những việc mới phù
hợp với sức lực, năng lực và điều kiện của mình, làm các công việc
nội trợ, trông cháu trong gia đình... không mấy ai chịu ‘bó tay’ nghỉ
ngơi hoàn toàn. Có rất nhiều động cơ khiến người già tiếp tục tham
gia vào công việc. Từ những động cơ kinh tế (do hoàn cảnh bức
bách), động cơ mang tính chất tâm lý- xã hội (do không muốn mất đi
uy tín và địa vị xã hội)... cho đến những động cơ mang tính chất
nghề nghiệp thuần tuý ( những người say mê với nghề nghiệp, sống
bằng ‘ công việc’.
+Về thu nhập : do phải lao động để kiếm sống vào lúc tuổi
cao sức yếu, mà thu nhập cuộc sống của người già thấp thậm chí
nhiều người còn khó khăn chật vật. Thu nhập của người già phụ
thuộc chủ yếu tương đối ổn định là dựa vào bảo hiểm, lương hưu, lợi
tức, việc làm, sự giúp đỡ của cộng đồng và sự trợ giúp của con cháu.
+ Về sinh hoạt : trong mọi thể chế xã hội hiện tồn dưới mọi
hình thức hiện có, gia đình là một thực thể văn hoá song hànhbiến
đổi theo hai chiều : không gian và thời gian. Chiều không gian là
những đặc trưng văn hoá giữa các vùng khác nhau, còn chiều thời
gian là sự biến đổi của gia đình từ truyền thống đến hiện đại.
+ Về cách sắp xếp cuộc sống : khi còn sức khoẻ và khả năng
lao động và nhất là khi con cái đã trưởng thành và có gia đình riêng
người già mong muốn được tách ra để có cuộc sống độc lập với con
cái. Họ chỉ muốn quay trở về sống với con cháu cho vui vẻ hơn, để
có được những điều kiện chăm sóc tốt hơn, khi tuổi đã cao, sức đã
yếu và một trong hai vợ chồng họ có người không may bị mất sớm

của người già ngày càng bị suy giảm nhanh chóng theo độ tuỏi và
theo giới tính. Cùng với sự tăng lên của tuổi tác là sự xuất hiện
thường xuyên hơn của bệnh tật. Nhất là các bênh về tim mạch, thiếu
dinh dưỡng, phong thấp, hen suyễn... Những người già nào càng hút
thuốc, uống rượu nhiều, lại ít tập thể thao, ít vận động thì sức khoẻ
lại càng tồi tệ. Đặc biệt là những người già nào rơi vào hoàn cảnh có
nhiều vấn đề như : cô đơn, mất người thân trong gia đình, nghỉ hưu
do mất vị trí xã hội và thu nhập thấp, quan hệ với con cái có những
xung đột thế hệ... thì họ dễ bị nhiễm bệnh, thậm chí có thể bị rối
loạn tâm thần.
1.2.3. Phản ứng của xã hội đối với người già
9


Từ trong gia đình ra ngoài xã hội, bên cạnh những quan niệm
cứng nhắc, đôi khi sai lệch về người già như : người già thì yếu và vô
ích không còn đóng góp được cho xã hội nữa... còn có những nét ứng
xử thiếu văn hoá của một số người đặc biệt là một bộ phận thanh
niên với hàng loạt những điều chướng tai, gai mắt trong cách xưng
hô, cử chỉ, thái độ, hành vi, thậm chí trong cả những lời nói như :
ông khốt, bà bô... tất cả những điều đó làm cho người già chạnh
lòng., hoặc phẫn nộ cảm giác bị xúc phạm.
2.2.4. Các nhu cầu cơ bản của người già
Cũng như ở mọi lứa tuổi, người già cần phải được đáp ứng
những nhu cầu vật chất và tinh thần cần thiết. Song bên cạnh đó còn
có những nhu cầu đặc biệt cần được quan tâm hơn.
2.3. Xu hướng đưa hoạt động công tác xã hội vào chăm sóc giúp
đỡ người cao tuổi trên thế giới và ở Việt Nam
2.4. Xu hướng đưa hoạt động công tác xã hội vào chăm sóc giúp
đỡ người cao tuổi trên thế giới

tỷ lệ tử vong. Dân số già tăng nhanh chóng ở quốc gia này đang đòi
hỏi chính phủ Nhật Bản phải có hệ thống chính sách, quản lý phù
hợp để giải quyết tình hình dân số già. Đặc biệt là vấn đề chăm sóc
sức khoẻ người già.
2.4.4. Kinh nghiệm của Trung Quốc
Lịch sử lâu đời ở Trung Quốc đã cho thấy truyền thống kính
trọng người cao tuổi của nước này. Ngày nay, trong hệ thống chính
sách an sinh xã hội của Trung Quốc đã có nhiều chính sách nhằm hỗ
trợ chăm sóc người cao tuổi ở gia đình và cộng đồng.
2.4.5. Kinh nghiệm của Singapore
Tại Singapore, ngay từ những năm 1980, chính phủ đã quan
tâm đến vấn đề già hoá. Năm 1988, Hội đồng tư vấn quốc gia về già
hoá đã được hình thành để đảm nhận việc xem xét toàn diện về già
hoá tại Singapore. Một trong những kiến nghị chính được đề xuất bởi
Hội đồng tư vấn là thành lập Hội đồng quốc gia về già hoá. Bên cạnh
đó, nhiều đề xuất khác cũng được đưa ra như nâng tuổi nghỉ hưu từ
55 lên 60, mở rộng các chương trình giáo dục công cộng cho người
cao tuổi, giao đất cho các tổ chức phi chính phủ để xây dựng nhà ở
cho người cao tuổi, nghiên cứu tính khả thi của việc cung cấp các
dịch vụ y tế và chăm sóc sức khoẻ cho những người cao tuổi ốm yếu
tại gia đình và giảm thuế đối với những người chăm sóc người cao
tuổi.
2.4.6. Thực trạng và xu thế phát triển dịch vụ chăm sóc người cao
tuổi ở Việt Nam
Trong xã hội phát triển, dù muốn hay không, như nhiều ý
kiến trái chiều tranh luận trên các phương tiện thông tin đại chúng
gần đây về nên hay không nên đưa cha mẹ vào nhà dưỡng lão, thì các
kiểu trung tâm dưỡng lão cũng sẽ hình thành và gia tăng nhanh
chóng ở nước ta trong vài năm tới, trước hết thường tập trung ở các
đô thị. Chủ động đón bắt xu thế xảy ra theo qui luật của đô thị hóa và

chuyên môn nghiệp vụ về lão khoa.
Mô hình do sở lao động thương binh xã hội quản lý
Mô hình Trung tâm chăm sóc người cao tuổi do hội trữ thập đỏ quản lý
Một số mô hình khác do cơ quan nhà nước quản lý
Mô hình hoạt động chăm sóc người cao tuổi do tư nhân quản lý
Hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại trung tâm
Mô hình dịch vụ chăm sóc người cao tuổi tại Gia đình
Mô hình dịch vụ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng
2.5 Nhu cầu hoạt động công tác xã hội
Trong cuộc sống, con người ở nhóm tuổi nào cũng có những
nhu cầu chung và nhu cầu đặc thù để đáp ứng những đòi hỏi của
cuộc sống cá nhân, nhóm hoặc cộng đồng. Có rất nhiều loại nhu cầu
khác nhau của con người nhưng nhìn chung, đối với người cao tuổi
12


thì nhu cầu được chăm sóc sức khoẻ, nhu cầu về vật chất và nhu cầu
về tinh thần là ba loại nhu cầu rất quan trọng nhất. Việc đưa CTXH
vào áp dụng giúp đỡ người cao tuổi cũng là điều cần thiết. Điều hoà
mối quan hệ giữa nhu cầu và việc đáp ứng nhu cầu là trách nhiệm
chính quyền đoàn thể, cộng đồng cũng như của mỗi gia đình và mục
đích cuối cùng là nhằm tạo dựng cho người cao tuổi môi trường sống
tốt đẹp nhất.
Chương 3
THỰC HÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
QUA MÔ HÌNH CÂU LẠC BỘ THĂNG LONG
3.1. Giới thiệu về Câu lạc bộ Thăng Long
Câu lạc bộ Thăng Long là nơi sinh hoạt của các đồng chí cán
bộ lão thành cách mạng, cán bộ trung, cao cấp của Đảng, Nhà nước
và thành phố Hà Nội khi nghỉ hưu. CLB là một tổ chức văn hoá – xã

+ Thứ ba: Khoa học – công nghệ, đối ngoại, an ninh quốc phòng.
+ Thứ tư: Chính trị, kinh tế, xã hội.
+ Thứ năm: Y tế, sức khoẻ.
Thông thường mỗi tháng Ban chủ nhiệm và các Ban chuyên
trách họp định kỳ một lần đánh giá hoạt động trong tháng và thông
qua chương trình sinh hoạt tháng sau, in và cung cấp lịch sinh hoạt
đến hội viên CLB. Có việc cần thiết thì tổ chức họp trao đổi thảo
luận để thực hiện.
Năm 2012 CLB tổ chức 16 tổ hội viên theo địa bàn quận huyện
bước đầu có những hoạt động tốt.
3.1.3. Hoạt động của CLB Thăng Long
3.1.3.1. Tổ chức thông tin, thời sự, chính sách
3.1.3.2. Tổ chức đóng góp ý kiến có tổ chức với Trung ương và Thành
phố Hà Nội
3.1.3.3.Về rèn luyện sức khoẻ, vui chơi giải trí, tham quan du lịch.
3.1.3.4. Về hoạt động đối ngoại
3.2. Những kinh nghiệm CLB Thăng Long đạt được trong suốt
quá trình hoạt động
3.3. Đặc điểm chung của nhóm cán bộ tại CLB Thăng Long
3.3.1. Nhu cầu được công tác xã hội vào hoạt động tại Câu lạc bộ
Thăng Long
3.3.1.1. Những nhu cầu chủ yếu của Hội viên CLB Thăng Long
3.3.1.2 Nhu cầu được công tác xã hội vào hoạt động của CLB Thăng
Long
Qúa trình hoạt động, CLB Thăng Long đã gặt hái được rất nhiều
thành công và có những đóng góp to lớn cho xã hội, cho Đảng và
Nhà nước. Tuy nhiên, sau quá trình nghiên cứu, tìm hiểu CLB vẫn có
một số khó khăn, tồn tại một số khuyết điểm:
Thứ nhất, người cao tuổi không những chỉ cập nhật tình hình
thời sự, thông tin kinh tế - xã hội, mà cần được chăm sóc dưới góc độ

phóng thanh rồi các bác nghe, cũng không có chương trình trao đổi
gì, chỉ có họ nói mình nghe vậy thôi. Do hội trường quá bé nên
không đủ chứa mọi người, thậm chí bác phải ngồi ở ngoài sân,
không có bàn…
Phỏng vấn sâu, nam, 65 tuổi, Hà Nội
Hơn nữa, tuổi cao sức yếu luôn song hành với những biến
đổi về tâm sinh lý. Điều đó đã khiến cho người cao tuổi khó tính,
buồn rầu. Nhiều cụ gặp chịu những mất mát, thiệt thòi, thiếu thốn
tình cảm, vấn đề về gia đình, con cháu… nhưng vẫn chưa được bộc
bạch và chia sẻ với các cụ khác. Cho dù chia sẻ nhưng vẫn mang tính
cá nhân khác hoặc nhóm bạn khác chứ chưa phải mang tính tập thể,
một nơi chia sẻ và giải toả tâm lý... CLB cũng cần tổ chức thêm các
15


hình thức tham vấn về tâm lý, trợ giúp về công tác xã hội với người
gặp khó khăn trong cuộc sống.
Điển hình như Mô hình chăm sóc người cao tuổi do sở lao
động thương binh xã hội quản lý. Tại trung tâm có một đội ngũ cán
bộ là những người có trình độ, tâm huyết, yêu nghề, các điều dưỡng
viên vẫn phải tận tình, ân cần chăm sóc các cụ. Các cụ ngoài chăm
sóc sức khoẻ ra còn được chia sẻ những câu chuyện, những người
bạn lắng nghe, trao đổi tình cảm, giải toả tâm lý cho các cụ. Hay
như Trung tâm nghiên cứu và chăm sóc người cao tuổi Phù Đổng
còn phục vụ các cụ về mặt đời sống tinh thần như là đặt báo cho các
cụ đọc, thuê những các chuyên gia, y tế, xã hội đến trung tâm nói
chuyện về sức khỏe với các cụ; thực hiện các hoạt động tham quan,
du lịch làng nghề, du lịch sinh thái...Đặc biệt, trung tâm có một hoạt
động hoàn toàn khác biệt so với những trung tâm khác đó là tổ chức
hoạt động nghiên cứu khoa học về lĩnh vực người cao tuổi và ứng

nhiều cụ phải ngồi ngoài sân, trong khi đó phải ngồi ghế nhựa, không
có bàn, trên tay các cụ cầm quyển sổ ghi chép rất vất vả. Nếu như
trong khi sinh hoạt trời có mưa, thiết nghĩ CLB sẽ khó có thể sinh
hoạt được bình thường. Phòng BCN của CLB có không gian khá hạn
hẹp, ồn ào, khiến các cụ cũng khó có thể họp tập trung và bàn thảo
công việc. Hơn nữa, sân chơi cho các cụ hầu hết cũng không có, nếu
có các chương trình văn hoá, giai trí, các cụ sẽ phải sang một khu
vực khác rất bất lợi.
… bác cũng tạm hài lòng với CLB, tuy nhiên có điều là không gian,
cơ sở vật chất của CLB còn hạn chế quá. Phòng họp bé quá mà có
hôm đến muộn phải ngồi ngoài sân, có những hôm mưa ướt khổ quá,
mà bàn ghế rồi quạt cũng chẳng đủ… Nhiều khi CLB cũng kiến nghị
lên đấy nhưng vẫn chưa được…
Phỏng vấn sâu, nam, 65 tuổi, Hà Nội
Chính vì vậy, để giúp hoàn thiện CLB Thăng Long, đáp ứng
nhiều hơn những nhu cầu của các thành viên, đặc biệt là nâng cao vai
trò tích cực của thành viên nhóm cán bộ hưu trí trong CLB, việc đưa
CTXH vào là vô cùng cần thiết.
3.3.2. Vận dụng công tác xã hội với người cao tuổi trong CLB Thăng
Long
Tiến trình trợ giúp người cao tuổi là một chuỗi các hoạt động
tương tác giữa nhân viên xã hội với người cao tuổi để cùng họ giải
quyết vấn đề. Trong quá trình này, nhânviên xã hội dùng chính các
quan điểm giá trị, kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng của mình để tham
gia vào việc giải quyết các vấn đề của đối tượng và với hỗ trợ đó, đối
tượng cũng huy động hết khả năng, sức lực của mình để giải quyết
những khó khăn đang mắc phải.
Với CLB Thăng Long, nên xây dựng một ban công tác xã hội cơ
bản trong CLB. Các thành viên trong ban nhờ những người có nhiều
kinh nghiệm, cách ứng xử trong cuộc sống, đồng thời mời chuyên

3.3.2.2. Xác đinh
̣ vấn đề
Do CLB chưa có CTXH nên các thành viên chưa gần gũi nhau,
không có sự liên kết chặt chẽ cho nên họ khó xác định được tư cách
của mình trong CLB. Những người lãnh đạo chưa nắm được những
nhu cầu của các thành viên là gì? Không tìm ra những vấn đề còn tồn
tại và cần gì để làm cho CLB trở nên hoàn thiện hơn. Đồng thời, ban
lãnh đạo tại CLB chưa nắm rõ hết được những mục đích của các
thành viên khi tìm đến CLB và đáp ứng được những điều đó.

18


Bác năm nay cũng gần 70 tuổi rồi, ở nhà thì buồn, tham gia CLB để
cho vui, có người nọ người kia cùng lứa tuổi…Nhưng nhiều khi đến
cũng chưa thấy thỏa mái lắm, ban chủ nhiệm vẫn chưa tạo được cho
các bác tâm lý thỏa mái lắm. Nhiều khi đến nghe thông tin các bác
báo cáo xong rồi về, nghe nhiều cũng mệt mỏi, lo âu với những gì
mình nghe được. Ban chủ nhiệm có cảm giác chưa gần gũi với thành
viên, có lẽ cũng do thành viên đông quá nên không quan tâm hết
được mọi người…
Phỏng vấn sâu, nam, 69 tuổi, Hà Nội
3.3.2.3. Thu thập dữ liệu
CLB Thăng Long muốn tăng cường sự liên kết, thấu hiểu lẫn
nhau và biến CLB trở thành nơi các thành viên có thể thỏa mái chia
sẻ, tin cậy lẫn nhau thì cần phải có các cuộc thăm hỏi lẫn nhau, tìm
hiểu về cuộc sống của nhau. Các thành viên phải có những hồ sơ rõ
ràng, lý lịch cá nhân, trong đó có đầy đủ những thông tin cần thiết để
họ có thể thấu hiểu nhau hơn. Tuy nhiên, với những hồ sơ như vậy sẽ
khó có thể nắm bắt được tâm tư và những vấn đề thuộc về tâm lý mà

dắt CLB
+ Xây dựng các chương trình hành động, kế hoạch dài
hạn có gắn với CTXH
Về tương lai nhằm đưa CTXH vào hoạt động chủ chốt của
CLB. Mục tiêu quan trọng, đào tạo đội ngũ cán bộ, mời các chuyên
gia giỏi. Đồng thời xây dựng trang web của CLB nhằm theo dõi các
hoạt động của CLB, là diễn đàn mạng cho các thành viên có thể tham
gia.
3.3.2.6. Trợ giúp
Theo nghiên cứu cụ thể tại CLB cho thấy, CLB chưa có trợ
giúp cụ thể cho các cá nhân, vì vậy cần lồng ghép CTXH, giúp đỡ
các thành viên.
Bác tham gia CLB này được khoảng 3 năm, tuy nhiên ngoài những
hoạt động vào mỗi buổi sáng nghe báo cáo viên trình bày về tình
hình thời sự, thông tin thì cũng ít có hoạt động giao lưu. Trong CLB
cũng có nhiều cụ gặp vấn đề về tâm lý như về gia đình, con cái
nhưng Ban chủ nhiệm vẫn chưa quan tâm nhiều. Bác nghĩ rằng khi
tham gia CLB người cao tuổi, ngoài nơi lắng nghe thông tin thì còn
là nơi trao đổi, giao lưu nhằm giải tỏa tâm lý cho các cụ già như
bác. Ở nhà thì con cháu cũng ít quan tâm đến mình, đến CLB cũng
chỉ có nghe thông tin thì lại mệt mỏi, nếu Ban chủ nhiệm chưa có
những hoạt động tốt hơn có thể bác sẽ tham gia CLB khác tại
phường…
Phỏng vấn sâu, nữ, 60 tuổi, Hà Nội
Theo điều tra, tong CLB có nhiều cụ từ 70 tuổi trở lên, tình
hình sức khỏe có sự suy yếu, về già có nhiều bệnh tật cần tăng cường
hoạt động của ban y tế trong CLB, có thể mời thêm các chuyên gia
về lão khoa chăm sóc cho các cụ. Về mặt tâm lý, đối với một số cụ
20


khăn. Kiến thức, kỹ năng của các gia đình trong chăm sóc người cao
tuổi hiện nay là khá yếu. Các mô hình của các tổ chức xã hội ở cộng
đồng hoạt động còn khá nhỏ lẻ, chủ yếu là hình thức của câu lạc bộ
tự nguyện. Những hoạt động hỗ trợ các gia đình người cao tuổi khó
khăn ở cộng đồng còn chưa được đẩy mạnh do những hạn chế về
nguồn lực tài chính, kiến thức, kỹ năng, tinh thần trách nhiệm của
đội ngũ cán bộ cơ sở cùng những cơ chế, chính sách liên quan. Mặt
khác vấn đề phát huy vai trò của người cao tuổi còn được hiểu một
cách khá trung trung và trừu tượng, chưa chú trọng vào các vấn đề
thực tế, nên chúng ta vẫn còn lãng phí khá nhiều nguồn lực về con
người và chất xám của người cao tuổi trong việc phát triển kinh tế xã
hội ở các địa phương nói riêng và cả nước nói chung.
Cụ thể, tại CLB Thăng Long Hà Nội tuy đã đạt được rất
nhiều thành tích nhưng hiện nay vẫn thiếu hoạt động CTXH đối với
các thành viên. CLB chú trọng vào các hoạt động mang tính chất phổ
biến kiến thức, hoạt động chưa phát huy được vai trò của các thành
viên, đồng thời chưa trợ giúp được các thành viên về mặt tâm lý, xã
hội. CLB hiện nay hoạt động vẫn mang tính một phía từ Ban chủ
nhiệm, chưa thực sự là một diễn đàn, sân chơi cho các cụ cảm thấy
thỏa mái vui vẻ tuổi già.
2. Kiến nghị
Từ những kết quả nghiên cứu đã trình bày ở trên, chúng tôi
xin nêu một số đề xuất và khuyến nghị như sau:
Đối với nhà nước, cần tăng cường rà soát hệ thống các văn
bản pháp lý, văn bản quản lý nhà nước liên quan đến công tác chăm
sóc và phát huy vai trò của người cao tuổi, đánh giá hiệu quả việc tổ
chức thực hiện các văn bản đó. Cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, xây
dựng chính sách và cơ chế quản lý mới đối với các loại hình dịch vụ
chăm sóc người cao tuổi theo hướng xã hội hóa.
Bên cạnh đó nhà nước sớm ban hành các văn bản để chuẩn

hội khác để người cao tuổi có thể chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm của
mình trong các hoạt động chuyên môn, đồng thời nói lên tiếng nói
của họ với cộng đồng và xã hội.
Đối với gia đình, cần tăng cường học hỏi những kiến thức và
kỹ năng chăm sóc người cao tuổi thông qua việc tham gia các lớp tập
huấn, tìm hiểu các kênh thông tin. Có chính sách ưu đãi, khuyến
khích các gia đình sống cùng người cao tuổi và tự nguyện chăm sóc
người cao tuổi tại nhà. Tăng cường tổ chức các hoạt động giao lưu
giữa các gia đình trong chăm sóc người cao tuổi gắn với văn hóa và
các thiết chế xã hội tại địa phương. Củng cố và tăng cường thiết chế
gia đình, dòng họ, tăng cường xây dựng gia đình văn hóa đấu tranh
với những thói hư, tật xấu, những biểu hiện tiêu cực trong gia đình.
Củng cố vấn đề giáo dục và truyền thông về các giá trị văn hóa
truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong gia đình, mà ở đó chính là sự
khẳng định vai trò của người cao tuổi đối với gia đình và xã hội.
23


Cùng với việc đẩy mạnh, xã hội hoá các loại hình dịch vụ
chăm sóc người cao tuổi sẽ không những sẽ tạo ra được một môi
trường sống vui tươi, khoẻ mạnh, an toàn và sống có ích cho người
cao tuổi ngay tại cộng đồng, mà qua đó còn huy động được vốn tri
thức hết sức phong phú, những kinh nghiệm quí báu của thế hệ đi
trước, đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Cụ thể với CLB Thăng Long, cần đẩy mạnh công tác xã hội
đối với người cao tuổi. CLB cần thiết thành lập ban xã hội, chịu trách
nhiệm các vấn đề liên quan đến các thành viên, tổ chức các hoạt
động liên kết giữa các thành viên. Lồng ghép CTXH vào các hoạt
động, không chỉ có phổ biến thông tin từ các báo cáo viên mà cần có
từ nhiều chiều từ phía thành viên CLB để CLB thực sự trở thành một