PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn SKKN
Trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai và được phát triển toàn diện về
“Đức - Trí - Thể - Mĩ” muốn cho trẻ phát triển toàn diện nhân cách tâm hồn trẻ
thơ thì phải cho trẻ tiếp xúc với các hoạt động phong phú, linh hoạt trong đó
phải kể đến hoạt động âm nhạc. Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế
giới xung quanh. Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ khi còn nằm trong bụng
mẹ. Trẻ Mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ, trong sáng nên tiếp xúc với âm
nhạc là nhu cầu không thể thiếu bởi “Nhiệm vụ cao quý nhất của âm nhạc là
chiếu sáng vào những cõi sâu thẳm trong trái tim mỗi con người”. Thế giới âm
thanh muôn màu sắc, không ngừng chuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát triển
các chức năng tâm lý, năng lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ. Trong quá
trình cho trẻ làm quen với âm nhạc giúp trẻ khám phá những điều mới lạ trong
cuộc sống hàng ngày, việc phát huy được tính tích cực cho trẻ qua hoạt động
giáo dục âm nhạc không chỉ giúp trẻ phát triển toàn diện mà các nhà tâm lí học
nghiên cứu và chỉ ra rằng việc phát huy tính tích cực có một vai trò quan trọng
trong quá trình hoạt động của con người. Nó là động cơ thúc đẩy con người
tham gia nhiệt tình, hăng hái vào hoạt động. Khi được làm việc một cách tích
cực dù phải làm trong điều kiện khó khăn thì con người cũng vẫn cảm thấy thoải
mái và đạt được hiệu quả cao.
Thực tế chất lượng âm nhạc 5 tuổi ở 3 bản Nậm Dê, Bốn Sáu, Chu Va 6
nói riêng và ở trường mầm non Sơn Bình nói chung chưa thực sự đạt được
những yêu cầu trên. Đa số giáo viên vẫn còn dạy theo lỗi cũ còn nặng về chuyền
đạt lý thuyết, chưa chú ý đến phát triển tư duy dẫn đến hoạt động của trẻ trong
tiết học còn gò bó, trẻ ít được hoạt động trong tổ chức, các trò chơi âm nhạc còn
nghèo nàn về hình thức và nội dung. Mặt khác, do khả năng tiếp nhận tiếng Việt
của trẻ còn hạn chế nên khi tham gia biểu diễn âm nhạc trẻ thấy thiếu tự tin,
không mạnh dạn, đôi khi thấy nhàm chán, không phát huy được tính tích cực,
chủ động của trẻ khi tham gia hoạt động, nên chất lượng hiệu quả hoạt động
giáo dục âm nhạc không cao. Đặc biệt là đối với trẻ 5 tuổi dân tộc mông, là lứa
tuổi chuẩn bị bước vào lớp 1, Chúng tôi nhận thấy bộ môn âm nhạc với trẻ là vô

Chương 1
Cơ sở lý luận về một số biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ mẫu giáo
5 tuổi dân tộc mông qua hoạt động giáo dục âm nhạc
“Tính tích cực” là gì? Đó là trạng thái của các chủ thể, nghĩa là của người
hành động chỉ đề cập trong quá trình nhận thức, thuộc mục đích trước mắt (I F.
khalamop)
Giáo dục Âm nhạc cho trẻ mầm non là hoạt động nghệ thuật có tác dụng
giáo dục thẩm mỹ ngoài ra nó còn giúp trẻ phát triển trí tuệ, giúp trẻ có khả năng
trải nghiệm những cảm xúc trong quá trình cảm thụ và thể hiện âm nhạc. Âm
nhạc còn giúp trẻ phát triển tai nghe, phát triển ngôn ngữ và khả năng phát triển
cảm xúc vì “ca hát” là bộ môn nghệ thuật phối hợp giữa ngôn ngữ và âm nhạc,
gọi là thanh nhạc, nó khác với khí nhạc là loại âm nhạc viết riêng cho nhạc cụ
diễn tấu. Ai trong chúng ta cũng đã từng hát, hoặc ít nhất cũng đã từng nghe
người khác hát. Một người hát gọi là đơn ca, hai ba người hát gọi là song ca, tam
ca … nhiều người cùng hát một lời ca, một giai điệu là đồng ca, còn nếu hát theo
nhiều bè, nhiều giai điệu khác nhau gọi là hợp ca.
Tiếng hát, chính là tiếng nói được khuyếch đại, được thổi phồng lên về
mặt hình thức (thanh điệu của ngôn ngữ) cũng như về mặt nội dung (ý nghĩa của
ngôn ngữ), nhằm đánh động tâm hồn người nghe. Muốn đánh động tâm hồn
người khác, thì tiếng hát trước hết phải xuất phát từ tâm hồn người sáng tác,
người diễn tấu, và như vậy ta mới thấy “Tiếng hát thực sự là tiếng nói của tâm
hồn”, như người ta thường nói. Muốn đạt đến cái hay, cái đẹp trong ca hát, bất
2
cứ người diễn tấu nào, người ca sĩ nào, người ca viên nào cũng phải tìm cho ra
cái hồn của bài hát, rồi truyền đạt nó đến tại người nghe bằng một giọng hát điêu
luyện nhất, qua âm nhạc trẻ cảm nhận được tính chất, tình cảm của âm nhạc, ảnh
hưởng những trạng thái cảm xúc có trong tác phẩm. Đồng thời âm nhạc cũng
dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sống động của đời sống, giúp trẻ hình
thành sự liên tưởng. Với nhịp điệu vui nhộn mạnh mẽ gợi cho trẻ niềm vui, hào
hứng phấn khởi. Từng câu nhạc có giai điệu nhẹ nhàng gần gũi gắn liền hành vi

khó khăn của xã Sơn Bình, phụ huynh là người dân tộc Mông, nhận thức còn
hạn chế, tổng số học sinh 5 tuổi dân tộc Mông của 3 lớp là 21 trẻ, phụ huynh chủ
yếu làm ruộng và làm thuê, diện tích lớp học chưa đảm bảo theo điều lệ trường
mầm non. Chưa có phòng âm nhạc cho trẻ hoạt động.
3
2.2. Thực trạng vấn đề được nghiên cứu
* Thuận lợi
Được sự quan tâm tạo điều kiện của ban giám hiệu nhà trường, được sự
tín nhiệm và tin cậy của phụ huynh.
Về phía giáo viên có đủ 2 cô, có trình độ chuyên môn đạt chuẩn trở lên,
vững vàng về chuyên môn biết nắm bắt tâm lí của trẻ theo lứa tuổi, nhiệt tình
yêu nghề mến trẻ.
* Khó khăn
Giáo viên còn chưa linh hoạt sáng tạo trong soạn giảng, tổ chức tiết dạy
còn thụ động chưa kích thích được sự chủ động tích cực hoạt động của trẻ.
Đồ dùng trực quan dạy học của trẻ còn chưa đẹp, chưa phong phú về
chủng loại.
Học sinh là người dân tộc Mông nên vốn tiếng Việt còn hạn chế, một số
trẻ nói ngọng nên cũng khó khăn trong giao tiếp và trao đổi với cô giáo. Trẻ học
lớp ghép 2 đến 4 độ tuổi
Đời sống của phụ huynh còn khó khăn nên việc tiếp xúc với các phương
tiện thông tin như ti vi, đầu đĩa, loa đài còn hạn chế. Phụ huynh chưa biết cách
quan tâm đến việc chăm sóc giáo dục của trẻ.
Trước khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm ngày 27/8/2013 giáo viên tiến
hành khảo sát 21 trẻ dân tộc mông tại 3 lớp với nội dung như nhau (Trong đó
lớp MGL Nậm Dê: 6 trẻ; Lớp MGL Bốn Sáu: 2 trẻ; Lớp MGL Chu Va 6: 13 trẻ)
sau khi khảo sát thì tổng hợp được kết quả như sau:
BẢNG KHẢO SÁT
Tiêu chí đánh
giá

hấp dẫn thu hút trẻ, các phương tiện dạy học còn mang tính hình thức, chưa
linh hoạt.
Công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, khả năng thể hiện
kỹ năng tổ chức giảng dạy âm nhạc của giáo viên còn lúng úng chưa thể hiện
hết cái hay cái đẹp của các bài hát, các làn điệu dân ca dẫn đến trẻ không
hứng thú, cảm nhận được cái hay cái đẹp nên chưa thu hút được trẻ.
Chương 3
Biện pháp thực hiện “Một số biện pháp pháp huy tính tích cực của trẻ 5
tuổi dân tộc Mông qua hoạt động giáo dục âm nhạc”
3.1 Biện pháp thực hiện
* Biện pháp 1: Tăng cường tiếng Việt cho trẻ
Đối với trẻ khi trẻ được nghe, hiểu, cảm nhận được nội dung, giai điệu
bài hát cũng như cảm nhận được cái hồn của bài hát thì trẻ sẽ hứng thú, tập
trung và mạnh dạn tự tin hát và thể hiện được tình cảm sắc thái âm nhạc phù
hợp với bài hát.
Người xưa có câu: “Học ăn học nói, học gói học mở” tiếng Việt rất
quan trọng với người dân Việt Nam, đặc biệt học sinh dân tộc Mông ở bản
Nậm Dê, Bốn Sáu, Chu Va 6 trường Mầm Non Sơn Bình đa số nghe và nói
tiếng Việt kém. Nhìn chung cho đến nay việc dạy - học tiếng việt cho trẻ dân
tộc thiểu số chỉ đạt kết quả thấp. Vậy để thực hiện vấn đề này một cách hiệu
quả thì cần phải phát triển ngôn ngữ tiếng Việt, sự phát triển ngôn ngữ giúp
trẻ lĩnh hội kiến thức được tốt hơn từ đó mạnh dạn tham gia vào hoạt động
được tốt hơn
Giáo viên thường xuyên trò chuyện với trẻ, và áp dụng phương pháp sử
dụng tiếng mẹ đẻ để dạy tiếng Việt, tạo sự tự tin cho trẻ bằng việc tạo cơ hội
cho trẻ “Nói” trẻ sẽ hiểu nhanh bởi vì trẻ hiểu được nghĩa trước khi học khái
5
niệm mới. Ví dụ: khi dạy trẻ hát bài “Tay thơm tay ngoan” Giáo viên sẽ đặt ra
những câu hỏi đơn giản để hỏi trẻ qua những câu hỏi như: (Bàn tay của các
con đâu?) nói song ngữ bằng cả tiếng Mông và tiếng Việt. Ngoài ra còn nhờ

một nét đổi mới phương pháp dạy học, giúp học sinh phát huy được năng
lực, sở trường, khả năng nhận thức phù hợp với nhóm đối tượng, và học sinh
được trải nghiệm nhiều hơn qua đó giúp các con nắm sâu kiến thức bài học
và phát huy tốt tính tích cực trong mỗi cá nhân trẻ.
Cụ thể khi tổ chức hoạt động âm nhạc với hình thức sân khấu hóa giáo
viên tiến hành như sau: Mở đầu là sự xuất hiện của cô giáo trong vai trò
người dẫn chương trình, với lối dẫn lôi cuốn, nhẹ nhàng sau khi tổ chức trò
chuyện dẫn dắt vào bài rồi hát cá nhân, hát nhóm, phần sau sẽ là sự xuất
hiện của các đội chơi theo tổ, cùng với những hình ảnh đặc sắc, âm thanh
6
sống động, cùng với sự truyền cảm hứng từ MC dẫn chương trình với hình
thức tổ chức cho trẻ thay đổi đội hình thay vì ngồi ghế hát như trước thì trẻ
sẽ được xuất hiện trên sân khấu biểu diễn dưới sự điều hành của người dẫn
chương trình, các nội dung đã được chọn lọc phù hợp với đối tương trẻ, học
sinh bị lôi cuốn vì phải vận dụng mọi kiến thức cũng như khả năng âm nhạc
của mình thì mới thực hiện đúng yêu cầu của trò chơi, và hào hứng không
kém là phần chơi trò chơi âm nhạc dành cho các đội chơi, những cánh tay,
những kiến thức âm nhạc và những ánh mắt tiếc nuối khi phần chơi kết thúc
đã nói lên sự thành công khi tổ chức cho học sinh một sân chơi hấp dẫn, bổ
ích giúp trẻ tiếp thu bài học tốt nhất. Bên cạnh đó mỗi đưa trẻ có một cá thể
riêng biệt khác nhau về thể chất, tình cảm xã hội, trí tuệ tâm lý, nên mỗi trẻ
có hứng thú với cách học và tốc độ học tập riêng đòi hỏi cô giáo phải linh
hoạt điều chỉnh nội dung cũng như các thiết kế bài học thiết thực phù hợp
với kinh nghiệm nhu cầu trình độ phát triển của từng cá nhân trẻ. Mỗi lần tổ
chức như vậy học sinh hứng thú mạnh dạn tích cực tham gia vào hoạt động
âm nhạc hơn trước rất nhiều và đó cũng là những động lực để chúng tôi tiếp
tục đưa ra những định hướng phát triển, đổi mới nhằm thực hiện đúng
phương châm “Dạy những gì học sinh cần, không chỉ dạy những gì giáo viên
có”. Từ những cách tổ chức sân khấu hóa đơn giản hàng ngày tại các lớp đã
giúp trẻ tự tin khi kết hợp thành đội biểu diễn nơi đông người.

(Hình ảnh cô và trẻ cùng làm đồ dùng đồ chơi âm nhạc từ các phế liệu)
*Biện pháp 4: Tự bồi dưỡng khả năng âm nhạc
(H. XPEN ) nhận định rằng: “Trong việc giáo dục, phải dành vị trí rộng
lớn nhất cho quá trình tự bồi dưỡng Chỉ có qua con đường tự học, loài người
mới có thể phát triển mạnh mẽ lên được”.
Các nhà tâm lý đánh giá năng khiếu như một khái niệm mang tính điều
kiện vì năng khiếu có thể được nuôi dưỡng và phát triển có thể bị mai một hoặc
biến mất hoàn toàn nếu không được bồi dưỡng hoạc bị lãng quên, chính vì vậy
chúng ta phải luôn tự bồi dưỡng thêm khả năng âm nhạc cho mình.
Trong thời kỳ đổi mới để đáp ứng với nhu cầu công nghiệp hóa hiện đại
hóa thì nền giáo dục cũng cần phải đổi mới không ngừng để truyền tải các tri
thức mới nhất cho thế hệ tương lại. Là một giáo viên thì cần phải liên tục trau
dồi tri thức, linh hoạt áp dụng các kiến thức mới, khoa học mới để truyền đạt
cho trế hệ tương lai.
Ý thức được điều đó chúng tôi thường xuyên tìm tòi học hỏi kỹ năng âm
nhạc qua việc xem băng đĩa, ti vi, nghe đài, trao đổi với đồng nghiệp qua các
buổi sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề… giúp khả năng nghe về thẩm âm tiết
tấu chính xác hơn và dạy học sinh sẽ tốt hơn, ngoài ra thấy có động tác vận động
nào đẹp tôi học theo và làm theo, tự tập trước gương rồi tập cho đồng nghiệp
nhận xét. Có bài hát hay phù hợp với chương trình mầm non, phù hợp với khả
năng nhận thức của trẻ chúng tôi ghi chép lại để hướng dẫn thêm cho trẻ.
Trước khi dạy hát hoặc hát cho trẻ nghe, Cô giáo tập đi tập lại nhiều lần,
hát cho thuộc lời, đúng giai điệu có như vậy thì khi dạy trẻ sẽ thấy tự tin và phát
huy hết được khả năng âm nhạc cũng như nét mặt cử chỉ phù hợp với hành động
có như vậy thì mới thu hút được trẻ tham gia tích cực. Ngoài ra khả năng nhận
thức, và lĩnh hội kiến thức của mỗi trẻ một khác đòi hỏi cô giáo phải nắm bắt
được tâm sinh lí của từng trẻ từ đó tăng cường hoạt động của trẻ dưới hình thức
nhóm, cá nhân để giúp trẻ thể hiện tốt hoạt động âm nhạc. Trẻ hoạt động không
bị áp đặt để trẻ phát huy được năng lực bản thân. Được trao đổi, nhận xét để trở
nên năng động hơn.

áp dụng
Tiêu chí
đánh giá
Trẻ tích cực và hứng thú
với hoạt động âm nhạc
Trẻ có kỹ năng ca hát
và vận động
Tống số trẻ % Tống số trẻ %
Kết quả
khảo sát
Tốt 3/21 14,3 2/21 9,5
Khá 2/21 9,5 2/21 9,5
Trung bình 8/21 38,1 7/21 33,3
Yếu 9/21 42,9 10/21 47,6
Tốt 8/21 38,1 7/21 33,3
9
Khá 7/21 33,3 6/21 28,6
Trung bình 5/21 23,8 7/21 33,3
Yếu 1/21 4,8 1/21 4,8
Qua một năm học thực hiện các biện pháp trên trẻ đã tích cực tham gia và
ham muốn thể hiện năng khiếu âm nhạc của mình, kĩ năng vận động đã phong
phú đa dạng được thực hiện chính xác hơn trước. Tạo được mỗi quan hệ khăng
khít giữa cô và trẻ. Chất lượng về lĩnh vực phát triển thẩm mỹ được nâng lên so
với lúc chưa áp dụng sáng kiến. Không chỉ đạt được kết quả như vậy mà các
cháu 5 tuổi dân tộc Mông đã tự tin trong các hoạt động âm nhạc đặc biệt là một
số cháu còn mạnh dạn tham gia các tiết mục văn nghệ biểu diễn trong các ngày
lễ hội của trường của huyện. Từ đó tạo tiền đề cho chất lượng của lớp đi lên, cô
trò hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao khi thực hiện các biện pháp như:
Tăng cường tiếng việt cho trẻ, tăng cường làm đồ dùng âm nhạc, ứng dụng công
nghệ thông tin

trường Mầm Non Sơn Bình và các trường khác thuộc diện vùng sâu, vùng xa
trên địa bàn tỉnh Lai Châu.
PHẦN KẾT LUẬN
1. Kết luận
Qua thời gian thực hiện sáng kiến kinh nghiệm làm sáng tỏ cơ sở lý luận
của việc phát huy tính tích cực của trẻ 5 tuổi dân tộc mông trong hoạt động âm
nhạc là một nhiệm vụ rất quan trong đối với giáo viên mầm non. Sử dụng các
biện pháp tăng cường tiếng việt, bồi dưỡng chuyên môn, đổi mới phương pháp
dạy học, sử dụng các đồ dùng đồ chơi cũng như ứng dụng công nghệ thông tin
trong hoạt động âm nhạc đòi hỏi giáo viên phải linh hoạt, sáng tạo. Để đạt đến
thành công cần “lấy trẻ làm trung tâm, phải luôn hướng, luôn nghĩ về trẻ và phải
thật sự yêu nghề, mến trẻ” có như vậy mới hình thành ở trẻ những yếu tố của
một nhân cách phát triển toàn diện, hài hoà, đó là sự phát triển về thẩm mỹ, đạo
đức, trí tuệ và thể lực trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Góp phần đào tạo
thế hệ trẻ thành những con người phát triển toàn diện.
2. Kiến nghị
Đối với nhà trường: Tổ chức cho giáo viên bồi dưỡng chuyên môn thông
qua các tiết dạy thực hành ở trường để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ.
Đối với giáo viên: Phải có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc
phát huy tính tích cực cho trẻ, nắm được những ảnh hưởng đến chất lượng trẻ từ
đó có những tác động phù hợp giúp trẻ có thái độ tích cực với môn học.
Sơn Bình, ngày 20 tháng 3 năm 2014
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ NGƯỜI THỰC HIỆN
Hoàng Thị Thanh Vân
Nguyễn Thị Dung
11
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Luật giáo dục năm 2005. Chỉ thị về nhiệm vụ trọng tâm bậc giáo dục
XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
TRƯỜNG MẦM NON SƠN BÌNH

- Về mặt thực tiễn:
2. Phạm vi, đối tượng nghiên cứu
3. Mục đích
4. Điểm mới của SKKN
PHẦN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Chương 1
- Cơ sở lý luận
Chương 2
2.1. Vài nét về địa bàn thực hiện sáng kiến
2.2. Thực trạng vấn đề được nghiên cứu
Chương 3
3.1. Biện pháp thực hiện
* Biện pháp 1: Biện pháp tăng cường tiếng việt
* Biện pháp 2: Tổ chức dạy theo hình thức sân khấu hóa
* Biện Pháp 3: Tăng cường làm thêm đồ dùng, dụng cụ âm
nhạc tự tạo phong phú phục vụ cho hoạt động âm nhạc
* Biện pháp 4: Tự bồi dưỡng khả năng âm nhạc
* Biện pháp 5: Ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy
3.2. Hiệu quả của sáng kiến
3.3. Ứng dụng vào thực tiễn
3.3.1. Bài học kinh nghiệm
3.3.2. Ý nghĩa
3.3.3. Tính khả thi và khả năng áp dụng triển khai
PHẦN KẾT LUẬN
1. Kết luận
2. Kiến nghị

1
1
1