Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC
CỦA TRẺ TRONG HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC
Người viết : NGÔ THỊ BÉ TƯ
Đơn vị : Trường MẦM NON PHÚ MỸ
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hoạt động âm nhạc ở trường mầm non được thực hiện thông qua các dạng hoạt
động các hát, nghe hát, vận động theo nhạc và trò chơi âm nhạc. Là một hoạt động nghệ
thuật gần gũi trẻ, là hoạt động được trẻ mầm non rất yêu thích. Đây là loại hình được
xem như phương tiện để thực hiện các hoạt động giáo dục trẻ một cách hiệu quả ở
trường mầm non, là môn học giúp trẻ phát triển toàn diện nhất. Thông qua nội dung ca
khúc có tác dụng giáo dục tình cảm đạo đức, giúp trẻ nhận biết về tình yêu người, tình
yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, ca ngợi những hành vi đẹp, phê phán những thói hư tật
xấu. trẻ được hát giai điệu âm nhạc trầm bổng với lời ca đẹp, được biểu diễn, vận động,
nhảy múa theo nhịp điệu âm nhạc. những hình thức sinh động đó giúp trẻ cảm nhận nghệ
thuật và có tác dụng giáo dục thẩm mĩ, Ngoài ra khi vân động theo nhạc trẻ sẽ linh hoạt,
mạnh dạn, thông minh qua việc sáng tạo các động tác minh họa kết họp khi hát thúc đẩy
sự vận động của cơ thể, sự nhanh nhẹn khéo léo, bền bỉ và dẻo dai qua các động tác.
Ngoài ra nó còn giúp trẻ phát triển trí tuệ, trẻ có khả năng trải nghiệm những cảm xúc
trong quá trình cảm thụ, đối thoại và biểu diễn tác phẩm âm nhạc, dẫn dắt trẻ những hiện
1
tượng sống động của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng. đồng thời Âm nhạc còn
giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, lắng nghe và kỹ năng bày tỏ cảm giác qua từ ngữ và hành
động.
Trong những năm học vừa qua, mặc dù ngành học đã đưa ra những nội dung đổi
mới hình thức hoạt động âm nhạc dạy cho trẻ mầm non, nhưng thực tế hoạt động âm
nhạc chỉ đơn thuần là cho trẻ tập hát và biểu diễn các bài hát nhầm tạo không khí văn
nghệ để gây hứng thú, âm nhạc chỉ diễn ra một cách gặp khuôn, máy móc không thoải
mái, trẻ chưa được sáng tạo cùng cô để tạo ra các vận động thống nhất để cùng thực
hiện, đồ dùng nhạc cụ còn hạn chế vẫn chưa thu được sự hứng thú ở trẻ, trẻ tham gia hát
và vận động không do sự thích thú mà do cô bảo hát, trẻ chưa biết thể hiện các vận động
phù hợp với bài hát, lựa chọn bài hát phú hợp với trò chơi, chưa cảm nhận được giai điệu
3
thuộc bài hát, một số trẻ không hát đúng, một số trẻ ít được tiếp xúc hoặc chưa hề tiếp
với âm nhạc và các hoạt động trong giáo dục âm nhạc, một số nhạc cụ còn đơn điệu chư
hấp dẫn hoặc phù hợp với trẻ. Đứng trước những khó khăn đó tôi đã tìm ra một số biện
pháp để giúp trẻ phát huy tính tích cực của trẻ ở hoạt động giáo dục âm nhạc. và lên kế
hoạch như sau:
III. XÂY DỰNG KẾ HOẠCH:
Để phát huy tính tích cực của trẻ ở hoạt động âm nhạc thì trước hết giáo viên phải đề
ra mục tiêu cần đạt ở trẻ đó là gì Trẻ thuộc bài hát, thích hát, hát tròn câu, diễn cảm, cảm
nhận bài hát, thích vận động và vận động nhịp nhành, linh hoạt, sáng tạo trong ca hát và
trò chơi. Cô biết vận dụng âm nhạc trong các môn học khác một cách thích thú. Cô đề ra
chiến lược và biện pháp thực hiện: Tự rèn luyện kỹ năng âm nhạc cho mình.Tạo nhiều
tình huống gây hứng thú cho trẻ, cô quan tâm đến các cháu. Tạo môi trường học tập cho
trẻ. Rèn nền nếp, kỹ năng và kích thích sự sáng tạo ở trẻ. Tổ chức tiết học. Sử dụng các
loại nhạc cụ, thu hút trẻ. Âm nhạc kết hợp với các bộ môn khác. Tổ chức âm nhạc thông
qua lễ hội và các trò chơi mọi lúc. Kết hợp với gia đình và nhà trường. với những biên
pháp được xây dựng trên tôi đã bắt đầu thự hiện như sau:
IV. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1. Tự rèn luyện kỹ năng âm nhạc cho mình:
Lứa tuổi này, trẻ đang bắt chước và làm theo người lớn, nên mọi cử chỉ , việc làm
của cô phải chuẩn mực để làm gương cho trẻ học tập và noi theo, nếu cô hát không
chuẩn lời, giai điệu không đúng thì trẻ sẽ bắt chước hát theo đúng như vậy vì thế sẽ rất
4
khó bắt trẻ sửa đúng giai điệu bài hát vì cô giá là khuôn mẫu của trẻ. Vì thế để một tiết
học sôi nổi và hào hứng ngày từ đầu, giáo viên trước khi hoạt động cũng phải tự luyện
đàn, giọng hát và nghe hát… để giúp trẻ cảm thụ âm nhạc một cách chính xác.
2. Tạo môi trường học tập:
Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, chú ý bố trí sắp xếp các học cụ, đội hình để tạo
môi trường học và thoải mái cho trẻ.
Ví dụ: Khi thực hiện các hoạt động Âm nhạc mà trọng tâm là dạy múa minh họa thì tôi
Khi tiến hành trên lớp: Tìm cách vào bài sinh động để thu hút sự chú ý của trẻ. Ví dụ:
chủ đề “Thế giới động vật” khi dạy với đề tài: “Thương con mèo ”, tôi biểu diễn con rối hình
dáng con mèo đẻ giới thiệu gây sự hứng thú cho trẻ. Khi tổ chức các hoạt động đa dạng và dựa
hoạt động trọng tâm. Ví dụ: Khi trọng tâm là dạy hát thì tôi tổ chức cho trẻ hát to hay hát nhỏ,
hát nối đuôi… dựa theo các hình thức khác nhau. Phần thực hiện hát mẫu của cô: Cô phải hát
đúng, rõ lời, đúng giai điệu bài hát. Trong khi dạy trẻ hát, tôi luôn chú ý lắng nghe trẻ hát để
phát hiện ra chỗ hát sai kịp thời sửa chữa uốn nắn lại cho trẻ. Tôi vận dụng nhiều hình thức sửa
sai cụ thể: Nếu trẻ hát sai lời ca, tôi sửa bằng cách đọc mẫu lại lời ca để trẻ đọc theo sau đó cho
trẻ hát lại câu hát đó vài lượt để trẻ khắc sâu lời ca cô vừa sửa. Nếu trẻ hát sai giai điệu, lời ca
thì tôi phải đánh lại trên nền nhạc câu hát trẻ vừa hát sai, cho trẻ xướng âm “La” rồi hát lại lời
6
câu hát đó. Ví dụ: Tôi dạy trẻ bài hát: “Múa với bạn tây nguyên” qua tiết dạy tôi thấy trẻ
thường hát sai về giai điệu câu hát “Khi xa nhau càng thêm lưu luyến” vì câu hát này có dấu
luyến cho nên tôi có thể đánh lại câu hát đó trên nền nhạc và cho trẻ hát lại nhiều lần. Để tránh
cho trẻ sự nhàm chán, tôi cho thi đua hát giữa các nhóm, các tổ xem nhóm nào, tổ nào hát đúng
nhất, hay nhất, qua mỗi lần thực hiện tôi thường động viên khuyến lệ tinh thần thi đua của trẻ,
có như thế mới kích thích được trẻ tích cực rèn luyện và gây hứng thú cho trẻ trong học tập.
5. Sử dụng các loại nhạc cụ thu hút sự tích cực ở trẻ:
Với những dụng cụ mua sẵn như phách tre, trống lắc, hoa vải, hoa nhựa, Giáo viên cần
cung cấp nhiều nguồn âm thanh: các loại lon, thùng thiếc, thùng giấy chứa đậu, hột hạt, gạo,
các loại đá, các dụng cụ nhà bếp, khối gỗ, chén bằng sành. Có thể để giấy báo hay những loại
giây phế liệu có kích cỡ lớn, tạo điều kiện cho trẻ sáng tạo ra các kiểu áo váy theo tư tưởng
các nhân vật, phục vụ chơi vũ hội hóa trang, nhảy múa tự do. Giáo viên cần sưu tầm thể hiện
phong phú các thể loại băng nhạc thiếu nhi, mầm non, dân ca, nhạc cổ điển các loại nhạc cụ
dân tộc. Ngoài ra cần có một số đồ dùng khuyến khích trẻ sáng tạo trong vận động theo nhạc
như: khăn choàng, cờ đuôi nheo, ṿòng đeo tay, chân, những con rối, con búp bê bằng vải hay
thú nhồi bông làm bạn nhảy cùng trẻ. Tất cả những đồ dùng, đồ chơi trên đều phải ở trạng thái
mở, trẻ dễ dàng lấy và sử dụng. ví dụ: Nắp sữa làm trống lắc, chia ly nhựa bỏ hạt – hột vào, họp
sửa làm con sư tử và chú ý trang trí đa dạng màu sắc để thu hút trẻ. Để kích thích tính ṭò mò,
ham hiểu biết lôi cuốn trẻ vào góc chơi âm nhạc, giáo viên phải chú ý thay đổi chất liệu, những
tai nghe nhạc, củng cố ca hát, tạo cảm giác nhịp điệu, phát triển năng khiếu âm nhạc. Các yếu
tố đó góp phần làm cho trẻ cảm thụ âm nhạc một cách tốt hơn.Ví dụ: Trò chơi: “Nghe tín hiệu
tìm đồ vật” trẻ phải lắng tai nghe theo tiết tấu bài hát để phát hiện ra điểm khác nhau của tiết
tấu mà tìm đồ vật.
7. Kết hợp với gia đình và nhà trường.
Để trẻ có thêm vốn âm nhạc tốt, tôi phải thường xuyên thông báo, trao đổi với phụ
huynh về những trẻ có khả năng yếu về âm nhạc để gia đình có hướng bồi dưỡng thêm cho trẻ
lúc ở nhà, động viên phụ huynh mua băng đĩa có bài hát đó về cho các em được luyện tập ở
nhà.
Đối với nhà trường: Luôn luôn tổ chức hội thi, hội diễn văn nghệ, qua đó trẻ sẽ được rèn
luyện nhiều kỹ năng ca hát, kỹ năng biểu diễn bài hát theo nhạc đệm va làm quen với các trang
phục khi biểu diễn, qua đó rèn cho trẻ thói quen mạnh dạn, tự tin, tạo cho trẻ hứng thú say mê
yêu thích môn học này.
Vận động phụ huynh hổ trợ vật liệu mở: thùng giấy, ống lon, hộp sữa, bảng, chai nhựa ,
quần áo cũ, dụng cụ hóa trang…. Để làm và bổ sung thêm các nhạc cụ, đạo cụ hóa trang nhầm
tăng thêm sự hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động âm nhạc.
Sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong việc phát huy tính tích cực của trẻ
trong hoạt động âm nhạc là điều kiện tốt nhất để trẻ phát huy những tài năng, năng khiếu âm
nhạc.
V. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
9
Kết quả ban đầu các cháu thích ca hát, hát tương đối đúng giọng, nhịp điệu bài
hát, nhưng một cháu hát con sai do bị nói ngọng, cháu đã thích vận động còn vận động
với các đồ dùng, nhạc cụ có sẳn và nhạc cụ do mình làm ra nhưng những phách gõ bằng
cái vá, chai sữa, những con rối bằng họp sữa, VD: Khi giáo viên hát đĩa bài hát “ Cá
vàng bơi” các cháu nghe hát theo và nhúng nhảy múa theo lời bài hát, có cháu cằm con
rối hình cá hát và bắt chước vận động của chú cá nho vẩy như đang bơi, Cháu hứng thú
cùng cô và bạn chọn các bài hát, vận động để kết hợp với các môn học khác và trong các
trò chơi trong các lễ hội VD: tôi nói các con ơi hôm nay lớp chúng ta đã học dến chủ đề
nguyên đán các con có bài hát nào nói về tết không nè cháu sẽ kể ra các bài hát: Tết ơi
các lớp bồi dưỡng kỹ năng sử dụng đàn orang ơ nhà văn hóa, sở giáo dục.
11
- Được sự hướng dẫn về chuyên môn của trường, tổ trưởng và đồng nghiệp về các
phương pháp dạy hoc, làm đồ chơi, nhạc cụ, rối… phục vụ hoạt động âm nhạc.
- Giáo viên luôn học hỏi luyện tập những ca khúc khó, tìm tòi các ca khúc phù họp
với chủ đề, phù hợp với trẻ, sáng tạo ra nhiều trò chơi mới lạ, thay đổi nhiều hình thức
khi kết hợp với âm nhạc thu hút cháu.
- Quan tâm đến các cháu, nhất là những cháu yếu, cháu nói ngọng.
- Được sự hổ trợ giúp đỡ nhiệt tình của phụ huynh.
Bên cạnh những nguyên nhân của thành công thì vẫn còn những hạn chế như sau:
Khi trẻ nói ngọng cô sửa sai rất khó và rất lâu cũng phần nào ảnh hưởng thời gian trên
lớp, tuy trẻ rất tích cực hứng thú trong ca hát, vận động nhưng trẻ hát không rõ lời,
không chính xác. thời gian cho trẻ hoạt động âm nhạc còn hạn chế vi chỉ dạy có 1 buổi
trên ngày do không đủ cơ sở vật chất tổ chức học cả ngày cũng ảnh hưởng phần nào đến
quá trình phát huy tính tich cực của trẻ trong hoạt động âm nhạc.
VII. BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Âm nhạc không chỉ mang lại những cảm giác, những xúc động mạnh mẽ, niềm
sung sướng trong đời sống tinh thần của trẻ mà còn giúp trẻ mở rộng thêm tầm hiểu biết
về thế giới con người. Âm nhạc là một phần không thể thiếu được đối với việc hình
thành và phát triển toàn diện cho trẻ. vì thế để giúp trẻ phát huy tính tích cực trong hoạt
động âm nhạc giáo viên phải tạo môi trường hoạt động thu thu trẻ, quan tâm đến trẻ tìm
hiểu xem vi sao trẻ không hứng thú trong hoạt động âm nhạc, để tìm tòi và sáng tạo ra
những cái hay, cái mới kích thích trẻ tích cực hơn từ việc nghiên cứu chọn lọc những bài
hát, vận động, trò chơi phù hợp, cần kết hợp linh hoạt, sáng tạo các đồ dùng, nhạc cụ
trong hoạt động âm nhạc để lôi cuốn, hấp dẫn trẻ. Giáo viên cần gần gũi để phát hiện sự
12
sáng tạo của trẻ, khen ngợi , động viên sửa sai kịp thời và tạo môi trường học tốt cho trẻ.
Tận dụng mọi tình huống để phát huy tinh tích cực của trẻ, Lắng nghe ý kiến đóng góp
xây dựng, biết sửa chữa khuyết điểm và phát huy ưu điểm của bản thân. Bản thân cũng
tự rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động để giúp trẻ tích cực hơn trong hoạt động âm nhạc.