1
Đề tài :
MỘT SỐ BIỆN PHÁP TRIỂN KHAI THỰC HIỆN DẠY HỌC, KIỂM TRA,
ĐÁNH GIÁ THEO CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG MÔN HÓA Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

Phần I: Mở đầu
1. Đặt vấn đề:
Hiện nay, việc dạy học, kiểm tra, đánh giá phải đảm bảo thực hiện theo
chuẩn kiến thức, kỹ năng (KT- KN). Đây là căn cứ cho việc quản lý, chỉ đạo,
tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá ở các cấp học, trường học. Quyết định
16/2006/QĐ-BGD&ĐT ngày 5 tháng 5 năm 2006 của Bộ Giáo dục và Đào
tạo ban hành chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) trong đó có chuẩn
chuẩn KT- KN góp phần khắc phục tình trạng quá tải trong giảng dạy, học tập,
giảm thiểu dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, việc dạy học, kiểm tra, đánh giá ở
trường trung học cơ sở (THCS) một phần vẫn còn theo lề lối cũ, tức là chỉ dựa
chủ yếu theo sách giáo viên (SGV) và sách giáo khoa (SGK). Vì vậy, đến năm
2010, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức tập huấn cho cán bộ (CB), giáo viên
(GV) về thực hiện dạy học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn KT- KN.
Đối với môn Hóa, cũng không ngoại lệ, việc thực hiện dạy học, kiểm
tra, đánh giá theo chuẩn KT- KN tuy đã đạt được nhiều kết quả nhưng việc
thực hiện vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu mong muốn, cần phải tiếp tục điều
chỉnh.
Được tham gia tập huấn cho các trường và triển khai thực hiện dạy học,
kiểm tra, đánh giá theo chuẩn KT- KN môn Hóa, được phân công phụ trách
môn Hóa của Phòng Giáo dục và Đào tạo, qua thời gian thực hiện, bản thân
tôi nhận thấy cần phải có các biện pháp khắc phục những tồn tại trong việc tổ
chức dạy học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn KT- KN.


2

lệch lạc và điều chỉnh quá trình dạy học.
- Kiểm tra đánh giá (KTĐG) kết quả học tập của học sinh (HS) nhằm
theo dõi quá trình học tập của HS, đưa ra các giải pháp kịp thời điều chỉnh
phương pháp dạy của thầy, phương pháp học của trò, giúp HS tiến bộ và đạt
được mục tiêu giáo dục.
Chương trình GDPT lần này đưa chuẩn KT- KN vào thành phần của
chương trình GDPT, đảm bảo chỉ đạo dạy học, KTĐG theo chuẩn KT- KN.
3. Cơ sở thực tiễn:
Trong một thời gian dài, chúng ta thực hiện dạy học, kiểm tra, đánh giá
theo yêu cầu qui định ở SGV và SGK. Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT
ngày 5/5/2006 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Chương trình
GDPT có hiệu lực qui định việc dạy học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn KTKN. Một thói quen đã được thực hiện trong một thời gian dài, nay lại thay
đổi, ban đầu chắc chắn sẽ không tránh khỏi bỡ ngỡ, sai sót. Thực tế còn nhiều
vấn đề GV phải quan tâm: ngoài việc thực hiện theo chuẩn KT- KN; còn có
SGK có đính chính, bổ sung; kèm theo tài liệu giảm tải. Có những nội dung
giảm tải khó thực hiện vì môn Hóa là môn khoa học tự nhiên được biên soạn
mang tính logic, nay lại bỏ một số mắc xích nên GV gặp khó khăn trong việc
thực hiện.
Trong giai đoạn hiện nay, đồng thời với việc đổi mới nội dung chương
trình, SGK, giảm tải, chương trình GDPT còn có đổi mới phương pháp, dạy
học tích cực, ứng dụng công nghệ thông tin. Tuy công tác đổi mới trong hoạt
động giáo dục có vất vả, khó khăn, nhưng việc thực hiện đổi mới chương
trình GDPT đã nâng cao hoạt động sáng tạo của GV.
Theo qui định tại Luật Giáo dục: SGK cụ thể hoá các yêu cầu về nội
dung kiến thức và kĩ năng quy định chương trình giáo dục của các môn học ở
mỗi lớp của GDPT, đáp ứng yêu cầu về phương pháp GDPT (Luật giáo dục,


4
NXB CTQG, HN, 2005, tr10). Tuy nhiên, hiện nay, SGK đã được viết trước

quá tải vì GV không có khả năng xác định và bám sát chuẩn tối thiểu dẫn đến
việc dạy học vượt chuẩn tối thiểu cho những HS có trình độ nhận thức trung
bình, dưới trung bình hoặc học sinh khá, giỏi vẫn phải học theo đối tượng
trung bình, gây nhàm chán, không phát triển tư duy học sinh. Những sai sót
thường phạm phải như không phân biệt trình độ học sinh ở các cấp khác nhau,
không rèn luyện kĩ năng học tập bộ môn, việc giáo dục tư tưởng qua bài dạy
thường chung chung, công thức làm cho HS nhàm chán, không có hiệu quả.
Thực tế như vậy chưa đảm bảo yêu cầu cần phải tiếp tục quan tâm điều chỉnh.
Đối với môn Hóa ở các trường THCS trên địa bàn huyện và cũng như
các môn khác, do điều kiện thực tế, công tác tập huấn thực hiện dạy học, kiểm
tra, đánh giá theo chuẩn KT- KN đã được rút ngắn và ghép nhiều môn nên
hiệu quả chưa cao.
Về kiểm tra đánh giá: Phần lớn GV nhận thức được ý nghĩa to lớn của
việc KTĐG, bước đầu thiết kế được ma trận đề kiểm tra, ra đề kiểm tra đảm
bảo đúng mục tiêu theo chuẩn KT- KN. Tuy nhiên, một bộ phận GV chưa
thiết kế được ma trận đề kiểm tra, chưa có thư viện câu hỏi, bài tập, còn dựa
vào nội dung các sách bài tập, sách tham khảo, các đề có sẵn, trong quản lý
kiểm tra chưa sâu sát mục tiêu các đề kiểm tra theo chuẩn KT- KN.
Phần II. Nội dung nghiên cứu
1. Một số biện pháp triển khai thực hiện dạy học, kiểm tra, đánh giá theo
chuẩn KT- KN
Biện pháp 1: Nghiên cứu, nắm vững các khái niệm chuẩn KT- KN và các
yêu cầu thực hiện
a) Nắm vững chuẩn KT- KN:
Chuẩn KT- KN của chương trình môn học là các yêu cầu cơ bản, tối
thiểu về kiến thức, kỹ năng của môn học mà học sinh cần phải và có thể đạt
được sau mỗi đơn vị kiến thức.


6

vận dụng kiến thức, tăng cường thực hành và gắn nội dung bài học với thực
tiễn cuộc sống.
- Dạy học chú trọng đến việc sử dụng có hiệu quả phương tiện, thiết bị
dạy học được trang bị hoặc tự làm; quan tâm đến ứng dụng công nghệ thông
tin trong dạy học.
- Dạy học chú trọng đến việc động viên, khuyến khích kịp thời sự tiến
bộ của HS trong quá trình học tập, đa dạng nội dung, các hình thức, cách thức
đánh giá và tăng cường hiệu quả việc đánh giá.
- KTĐG phải căn cứ theo chuẩn KT- KN và đảm bảo tính khách quan,
chính xác, tính toàn diện, tính hệ thống, tính công khai, tính phát triển và tính
công bằng.
c) Sử dụng Chuẩn KT- KN để xác định mục tiêu tiết dạy, kiểm tra :
Phải căn cứ vào tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT- KN để xác
định mục tiêu bài học, GV đối chiếu giữa tài liệu Hướng dẫn Chuẩn KT- KN
với SGK để xác định kiến thức nào là kiến thức cơ bản, kiến thức nào là kiến
thức trọng tâm, đồng thời xác định những kĩ năng cần hình thành cho HS.
Chú trọng dạy học nhằm đạt được các yêu cầu cơ bản và tối thiểu về
KT- KN, bảo đảm không quá tải và không quá hoàn toàn lệ thuộc SGK; mức
độ khai thác sâu KT- KN trong SGK phải phù hợp với khả năng tiếp thu của
HS. Để thực hiện tốt việc dạy học, GV phải phân loại đối tượng HS trong lớp
học. Với những HS có năng lực trung bình trở xuống, áp dụng nội dung dạy
học bám sát chuẩn tối thiểu, phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác học tập
của HS, tránh việc ôm đồm kiến thức dẫn đến tình trạng quá tải cho HS. Đối
với HS khá, giỏi, căn cứ vào chuẩn tối thiểu để mở rộng việc cung cấp kiến
thức, rèn luyện kỹ năng, phát huy tính sáng tạo ở HS. Trong quá trình ra câu
hỏi kiểm tra, bài tập giáo viên phải ra theo đối tượng HS, không được dùng


8
một câu hỏi chung cho mọi HS. Thực hiện đảm bảo chuẩn KT- KN, đồng thời

tra, đánh giá theo chuẩn KT- KN, hoặc mở rộng, khai thác ở mức nào cho phù
hợp với thực tế. Tránh quá tải, hoặc ngược lại, gây nhàm chán, không đáp ứng
khả năng phát triển của HS.
Yêu cầu bắt buộc mỗi lần sinh hoạt tổ CM phải có nội dung sinh hoạt
chuyên đề hoặc dự giờ góp ý hoặc cả hai nội dung đó. Sau khi dự giờ, dự
chuyên đề, yêu cầu mỗi GV phải nhận xét những ưu điểm, khuyết điểm theo
suy nghĩ cá nhân để cả tổ trao đổi, bàn bạc đi đến thống nhất chung.
Ví dụ về phương pháp tổ chức học nhóm:
Mỗi tiết học chỉ nên tổ chức từ 1 đến 3 hoạt động nhóm, mỗi hoạt động
cần 5-10 phút. GV cần chú ý đến yêu cầu phát huy tính tích cực của HS và rèn
luyện năng lực hợp tác giữa các thành viên trong hoạt động nhóm.
Cấu tạo của 1 hoạt động nhóm như sau:
+ Làm việc chung cả lớp.
+ Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức.
+ Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ.
+ Hướng dẫn cách làm việc nhóm.
+ Làm việc nhóm.
+ Trao đổi ý kiến thảo luận trong nhóm.
+ Phân công trong nhóm, từng cá nhân làm việc độc lập rồi trao đổi.
+ Cử đại diện (hoặc phân công) trình bày kết quả làm việc của nhóm.
+ Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp.
+ Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả.
+ Thảo luận chung.
+ GV tổng kết, đặt vấn đề cho vấn đề tiếp theo.


10
Tổ chức học nhóm cần có sự phân công cụ thể để khắc phục hiện tượng
chỉ có một vài em khá, giỏi làm hết công việc của nhóm, các em còn lại ngồi
xem, không phát huy tác dụng học nhóm.

tích cực gồm 4 đợt trong năm học: đợt 1 và 3 là sinh hoạt cấp trường, đợt 2 và
đợt cuối cùng là sơ kết và tổng kết chuyên đề. Mỗi đợt sinh hoạt, CB GV các
trường nghe báo cáo chuyên đề và cùng dự giờ tiết minh họa, sau đó trao đổi,
thảo luận và cán bộ chỉ đạo bộ môn tổng hợp và chỉ đạo thực hiện.
Biện pháp 7:

Lồng ghép nội dung vào các cuộc vận động

Lồng ghép nội dung vào cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm
gương đạo đức, tự học và sáng tạo” và phong trào thi đua “Xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực”.
Trong nhà trường, hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm. Để tạo
điều kiện thuận lợi cho hoạt động dạy học, giáo dục thì phải tạo ra được môi
trường sư phạm lành mạnh, bầu không khí thân thiện, phát huy ngày càng cao
vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo của HS. Vì vậy, phải đưa nội dung dạy
học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn KT- KN vào trọng tâm cuộc vận động
“Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” và phong
trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong nhà
trường.
Biện pháp 8: Tăng cường đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ
thông tin
Đây là yêu cầu của việc dạy học theo Chuẩn KT- KN. Đổi mới PPDH
theo hướng tích cực hoá hoạt động học tập của HS thì hoạt động của GV hoá
học cũng có sự đổi mới. Người GV hoá học với vai trò người thiết kế, tổ
chức, điều khiển các hoạt động của HS để đạt mục tiêu dạy học. Người giáo
viên hoá học phải: Thiết kế giáo án giờ học bao gồm các hoạt động của HS
theo các mục tiêu cụ thể của mỗi bài học hoá học mà HS cần đạt được; Tổ
chức các hoạt động trên lớp để HS hoạt động theo cá nhân hoặc theo nhóm




13
đề kiểm tra thực hiện đúng theo Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT- KN. GV
nắm vững những nội dung cơ bản theo qui định. Các đối tượng HS khá, giỏi
được cung cấp mở rộng kiến thức, gắn với thực tế nhiều hơn. Dạy học phù
hợp với trình độ các em, phát huy được tư duy HS.
Kết quả kiểm tra:
Năm học 2010 – 2011: Học kỳ I: Kiểm tra 10 sản phẩm của 2 GV Hóa
(bài soạn, giờ dạy, đề kiểm tra) có 7 sản phẩm thực hiện đảm bảo yêu cầu về
chuẩn KT- KN, tỉ lệ 70%. Trong 3 lỗi mắc phải có 02 lỗi bài soạn, giảng căn
cứ theo SGV, SGK, 01 lỗi do xác định mục tiêu theo chuẩn KT-KN nhưng dạy
nội dung theo SGK nên chưa đúng yêu cầu KT-KN; Học kỳ II có 9/10 sản
phẩm thực hiện đảm bảo yêu cầu về chuẩn KT- KN, tỉ lệ 90%. Một sản phẩm
có lỗi bài soạn, giảng căn cứ theo SGV, SGK.
Năm học 2011 – 2012: Học kỳ I có 10/10 sản phẩm thực hiện đảm bảo
yêu cầu về chuẩn KT- KN, tỉ lệ 100%.
Các biện pháp trên đồng thời được triển khai trong Hội đồng sư phạm
nhà trường, kết quả là đã khắc phục được các lỗi sai phạm thường xãy ra.
Kết quả cụ thể qua kiểm tra toàn trường:
Năm học 2010 – 2011: Học kỳ I: Kiểm tra bài soạn, giờ dạy, đề kiểm
tra có 38/44 GV thực hiện đảm bảo yêu cầu về chuẩn KT- KN, tỉ lệ 86,4%.
Học kỳ II có 42/44 GV thực hiện đảm bảo yêu cầu về chuẩn KT- KN, tỉ lệ
95,5%.
Năm học 2011 – 2012: Học kỳ I có 34/35 GV thực hiện đảm bảo yêu
cầu về chuẩn KT- KN, tỉ lệ 97,1%. Đây là kết quả rất khả quan.


14
Phần III: Kết luận
1. Kết luận:

tính tích cực tự giác của HS, ứng dụng công nghệ thông tin.
4/ Đặc biệt, các cấp quản lý cần thực hiện tốt chức năng kiểm tra để
điều chỉnh những sai sót (nếu có) để thực hiện đảm bảo chuẩn KT-KN.
Trên đây là đề tài sáng kiến kinh nghiệm về nội dung “Một số biện
pháp tổ chức thực hiện dạy học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ
năng môn Hóa ở trường trung học cơ sở” bước đầu đem lại hiệu quả khả
quan. Tuy nhiên, đề tài này nội dung mới, bản thân đã cố gắng thực hiện
nhưng thời gian có hạn, đề tài chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót. Rất mong
nhận được ý kiến góp ý của quí cấp, quí thầy cô đồng nghiệp để bản thân rút
kinh nghiệm thực hiện được tốt hơn. Xin chân thành cảm ơn.
3. ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ :
-Với Phòng GD &ĐT: Cần tổ chức tốt tập huấn, bồi dưỡng GV về dạy
học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ năng nói riêng và các vấn đề
mới nói chung.
-Với Sở GD&ĐT: Lập chuyên mục trên Webside, tạo nguồn dữ liệu về
bài soạn, đề kiểm tra, thư viện câu hỏi và bài tập, video bài giảng...về thực
hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng để tham khảo.
- Đối với trường: Có biện pháp quản lý và thực hiện đổi mới phương
pháp dạy học, thực hiện tốt công tác kiểm tra nội dung này.


16

PHỤ LỤC
Đề kiểm tra Học kỳ môn Hóa học cấp THCS


17

TÀI LIỆU THAM KHẢO


14

3. Kiến nghị, đề xuất.......................................................................

15

PHỤ LỤC
Hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học môn Hóa học cấp
THCS

16

Tài liệu tham khảo............................................................................

19

MỤC LỤC

20