BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

ĐINH VĂN TOẢN
d

KHẢO SÁT THỰC TRẠNG TỒN TRỮ THUỐC
TẠI KHO DƯỢC TỒNG - KHOA DƯỢC
BỆNH VIỆN QUÂN Y 175 - BỘ QUỐC PHÒNG
NĂM 2016

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

HÀ NỘI 2017


BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

ĐINH VĂN TOẢN

KHẢO SÁT THỰC TRẠNG TỒN TRỮ THUỐC
TẠI KHO DƯỢC TỔNG - KHOA DƯỢC
BỆNH VIỆN QUÂN Y 175 - BỘ QUỐC PHÒNG
NĂM 2016
LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I
CHUYÊN NGÀNH: Tổ chức quản lý dược
MÃ SỐ: CK 60 72 04 12
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Hương
Thời gian thực hiện: 05/2017 đến 9/2017


1.1.1. Đảm bảo chất lượng thuốc.......................................................................3
1.1.2. Sự cần thiết phải tồn trữ thuốc.................................................................4
1.1.3. Khái niệm bảo quản và tồn trữ thuốc tốt................................................. 4
1.1.4. Nội dung cơ bản của thực hành tốt bảo quản thuốc................................ 5
1.1.5. Khái niệm về tồn trữ thuốc..................................................................... 9
1.1.6. Nội dung chủ yếu về tồn trữ thuốc........................................................10
1.1.7. Hồ sơ tài liệu..........................................................................................13
1.2. Tình hình thực hiện GSP tại Việt Nam trong những năm gần đây..........
.13
1.3. Vài nét về Bệnh viện Quân y 175.............................................................14
1.3.1. Lịch sử phát triển...................................................................................14
1.3.2. Vị trí, nhiệm vụ......................................................................................15
1.3.3 Vài nét về Khoa Dược............................................................................17
1.3.4. Vài nét về kho Dược Tổng- Bệnh viện Quân y 175..............................19
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.........20
2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu...........................................20
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu............................................................................20
2.1.2. Địa điểm nghiên cứu.............................................................................20
2.1.3. Thời gian nghiên cứu.............................................................................20
2.2. Phương pháp nghiên cứu..........................................................................20
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu...............................................................................20
2.2.2. Các nội dung và biến số nghiên cứu......................................................20
2.2.3. Phương pháp thu thập số liệu................................................................ 24


2.2.4. Phương pháp xử lý và trình bày số liệu................................................. 28
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.................................................... 30
3.1. Thực trạng công tác bảo quản thuốc thành phẩm tại kho Dược Tổng - Khoa
Dược - Bệnh viện Quân y 175 năm 2016......................................


Chữ viết tắt

Giải nghĩa

ADR

Phản ứng có hại của thuốc

BYT

Bộ Y tế

BHLĐ

Bảo hộ lao động

CNTT

Công nghệ thông tin

DSĐH

Dược sĩ đại học

DSTH

Dược sĩ trung học

CBCNV



DANH MỤC BẢNG

TT bảng

Tên bảng

Trang

Bảng 1.1

Quy định về nhiệt độ trong các kho

8

Bảng 1.2

18

Bảng 3.6

Trình độ chuyên môn của CBCNV khoa Dược
Các nội dung và biến số nghiên cứu về thực trạng
nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị đảm bảo
công tác bảo quản, tồn trữ tại kho
Các nội dung và biến số nghiên cứu về thực trạng
tồn trữ thuốc
Danh mục 20 khoản hàng nhập kho lớn trong
năm 2016
Cơ cấu trình độ chuyên môn của kho năm 2016

35

Bảng 2.3
Bảng 2.4
Bảng 2.5

Bảng 3.12
Bảng 3.13
Bảng 3.14
Bảng 3.15
Bảng 3.16
Bảng 3.17
Bảng 3.18
Bảng 3.19

Kết quả ghi chép theo dõi trong sổ nhiệt độ, độ
ẩm của kho trong năm 2016 (365 ngày)
Kết quả theo dõi thực tế ghi chép đúng theo quy
định vào sổ theo dõi
Kết quả theo dõi thực tế nhiệt độ, độ ẩm (22
ngày)
Danh mục kho quản lý các mặt hàng năm 2016
Số lượng các khoản mục nhập xuất trong các
tháng năm 2016
Số lượng nhập - xuất - tồn của 20 khoản trong
năm 2016
Số lần nhập kho tuân theo nguyên tắc FIFO của
năm 2016
Số lần xuất kho tuân theo nguyên tắc FEFO của
năm 2016

2016
Các khoản hàng thu hồi tại kho Dược Tồng năm
2016

Trang
48
50
51
53
55

DANH MỤC HÌNH
TT hình

Tên hình

Trang

Hình 1.1

Minh họa nguyên tắc FIFO

10

Hình 1.2

Minh họa nguyên tắc FEFO

10


ngân sách, cũng như của bệnh nhân. Bởi vì, thuốc nếu bảo quản không tốt,
không đúng rất dễ bị hư hỏng hoặc giảm chất lượng trong quá trình tồn trữ, phân
phối và sử dụng, điều này không chỉ gây thiệt hại về mặt kinh tế mà quan trọng
hơn có thể gây nguy hại cho tính mạng và sức khỏe của người dùng.
Bệnh viên Quân y 175 - Bộ Quốc Phòng là bệnh viện Quân Đội chiến
lược tuyến cuối phía Nam, với nhiệm vụ sẵn sàng phục vụ chiến đấu, ứng phó
các tình huống đột xuất, cứu hộ, cứu nạn, thảm họa, đảm bảo quân y cho biển,
đảo; thu dung, cấp cứu, điều trị phục vụ cán bộ, chiến sỹ, thương bệnh binh và
nhân dân. Do vậy công tác quản lý tồn trữ thuốc phải được thực hiện ngày một
tốt hơn nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng thuốc thuận tiện, kịp thời, an toàn và

1


hiệu quả của người bệnh. Để tìm hiểu, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và góp
phần nâng cao chất lượng công tác bảo quản và dự trữ thuốc tại kho, chúng tôi
tiến hành đề tài:
"Khảo sát thực trạng tồn trữ thuốc tại kho Dược Tổng - Bệnh viện
Quân y 175 - Bộ Quốc Phòng năm 2016.
Với các mục tiêu thực hiện như sau:
1. Mô tả thực trạng công tác bảo quản thuốc thành phẩm tại kho Dược Tổng Bệnh viện Quân y 175 - Bộ Quốc Phòng năm 2016.
2. Phân tích thực trạng công tác dự trữ thuốc thành phẩm tại kho Dược Tổng Bệnh viện Quân y 175 - Bộ Quốc Phòng năm 2016.
Đề xuất và kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo quản và dự
trữ thuốc thành phẩm tại kho Dược Tổng - Bệnh viện Quân y 175 - Bộ Quốc
Phòng.

2


Chương 1.TỔNG QUAN

cầu, giảm nguy cơ hết hàng.
- Tránh tình trạng thiếu kinh phí: Nếu không tồn kho hoặc tồn kho không đủ sẽ
dẫn đến tình trạng thiếu hàng, lúc đó đặt hàng khẩn cấp sẽ gặp phải sự tăng giá
của các nhà cung cấp hoặc mức giá sẽ cao hơn mức giá khi đặt hàng thường
xuyên, dẫn đến tăng kinh phí.
- Đáp ứng sự thay đổi của nhu cầu thị trường: Những thay đổi trong nhu cầu về
loại thuốc chuyên khoa không thể dự đoán trước được. Do đó, lượng tồn kho
thích hợp sẽ giúp hệ thống đối phó với sự thay đổi đó.
1.1.3. Khái niệm bảo quản và tồn trữ thuốc tốt (GSP)
- Khái niệm: Thực hành tốt bảo quản và tồn trữ thuốc là các biện pháp đặc biệt,
phù hợp cho việc bảo quản và vận chuyển nguyên liệu, sản phẩm ở tất cả các
giai đoạn sản xuất, bảo quản, tồn trữ, vận chuyển và phân phối thuốc để đảm bảo
cho thành phẩm thuốc có chất lượng đã định khi đến tay người tiêu dùng.
- Mục đích của việc áp dụng GSP
Nhằm đảm bảo thuốc có chất lượng cao và an toàn sử dụng cho người tiêu
dùng thì nhà sản xuất phải thực hành tốt các khâu như sản xuất, kiểm nghiệm,
bảo quản và phân phối.
Mục đích của GSP là nêu lên các hướng dẫn, biện pháp giúp cho:
. Bảo quản và vận chuyển các nguyên liệu và sản phẩm trong quá trình
sản xuất
. Bảo quản các thành phẩm giữ được bản chất và chất lượng như đã đăng
ký trước khi đến tay người tiêu dùng.
Như vậy, “Thực hành tốt bảo quản và tồn trữ thuốc” là một phần của Hệ
thống đảm bảo chất lượng. Việc thực hiện đầy đủ việc tồn trữ và bảo quản thuốc
theo đúng các nguyên tắc, tiêu chuẩn GSP góp phần đảm bảo chất lượng của các
sản phẩm dược phẩm, giúp sản phẩm được ổn định trong suốt quá trình lưu trữ.

4





Trong đó: S1: Diện tích hữu ích của kho (m2)
T: Lượng hàng chứa trong kho (tấn)
P: Sức chứa tiêu chuẩn của 1m2 diện tích đối với
từng loại hàng (tấn/m2)
: Hệ số sử dụng
Nếu xếp hàng hóa trên giá:  = 0,42 - 0,47
Nếu xếp hàng trên bục:  = 0,65 - 0,7
Nếu xếp hàng hóa thành khối đứng:  = 0,68 0,75
- Kho phải đủ rộng và khi cần thiết, cần phải có sự phân cách giữa các
khu vực sao cho có thể bảo đảm việc bảo quản cách ly từng loại thuốc, từng lô
hàng theo yêu cầu.
- Tùy theo mục đích, quy mô của kho (kho của nhà sản xuất, kho của nhà
phân phối...) cần phải có những khu vực xác định hoặc những hệ thống kiểm
soát khác, được xây dựng, bố trí hợp lý, trang bị phù hợp, đảm bảo các điều kiện
cho các hoạt động sau:
+ Tiếp nhận, tồn trữ và bảo quản.
+ Bảo quản các thành phẩm thuốc đã xuất kho chờ cấp phát.
+ Bảo quản bao bì đóng gói.
- Nhà kho phải được thiết kế, xây dựng sao cho đảm bảo các yêu cầu về
đường đi lại, đường thoát hiểm, hệ thống trang bị phòng cháy, chữa cháy.
- Trần, tường, mái phải được thiết kế xây dựng đảm bảo sự thông thoáng,
luân chuyển của không khí, vững bền chống lại các ảnh hưởng của thời tiết
nắng, mưa, bão, lụt.
- Nền kho phải đủ cao, phẳng, nhẵn, đủ chắc, cứng, được xử lý chống ẩm,
thấm đảm bảo hoạt động của các phương tiện cơ giới. Nền kho không được có
các khe, vết nứt gẫy là nơi tích luỹ bụi, trú ẩn của sâu bọ, côn trùng [3].

6


Nhiệt độ

1

Kho đông lạnh

≤ 100C

2

Tủ lạnh

20C ÷ 80C

7


3

Kho lạnh

≤ 80C

4

Kho mát

90C ÷ 150C


cầu điều kiện bảo quản đặc biệt (vaccine).

8


- Các thiết bị được sử dụng để theo dõi điều kiện bảo quản: nhiệt kế, ẩm
kế... phải định kỳ được kiểm tra, hiệu chỉnh và kết quả kiểm tra, hiệu chỉnh này
phải được ghi lại và lưu trữ.
1.1.4.5. Vệ sinh
- Khu vực bảo quản phải sạch, không có bụi rác tích tụ và không được có
côn trùng, sâu bọ. Phải có chương trình vệ sinh bằng văn bản xác định rõ tần số
và phương pháp được sử dụng để làm sạch nhà xưởng, kho.
- Tất cả thủ kho, công nhân làm việc tại kho phải được kiểm tra sức khỏe
định kỳ. Người mắc các bệnh về đường hô hấp hoặc có vết thương hở đều không
được làm việc trong khu vực bảo quản có trực tiếp xử lý thuốc thành phẩm...
- Nơi rửa tay, phòng vệ sinh phải được thông gió tốt và bố trí phù hợp
(cách ly với khu vực tiếp nhận, bảo quản, xử lý thuốc).
- Công nhân làm việc trong khu vực kho phải mặc quần áo bảo hộ lao
động thích hợp.
1.1.5. Khái niệm về tồn trữ thuốc
- Tồn trữ: Là sự cất giữ tất cả các nguyên liệu, vật tư, bao bì dùng trong
sản xuất, mọi bán thành phẩm trong quá trình sản xuất và thành phẩm trong kho.
- Tồn trữ không chỉ là việc cất giữ hàng hoá ở trong kho mà còn là cả một
quá trình xuất nhập kho hợp lí, quá trình kiểm tra, kiểm kê, tồn trữ và các biện
pháp kĩ thuật bảo quản hàng hoá từ khâu nguyên liệu đến các thành phẩm hoàn
chỉnh trong kho. Công tác tồn trữ là một trong các mắt xích quan trọng của việc
cung cấp thuốc cho người tiêu dùng với số lượng đầy đủ nhất, chất lượng tốt
nhất, giảm đến mức tối đa tỷ lệ hư hao trong quá trình sản xuất và phân phối
thuốc [3].
1.1.6. Nội dung chủ yếu về tồn trữ thuốc


A

C

B

A: Nhập kho trước B

B

B: Nhập kho trước C

Hình 1.1. Minh họa nguyên tắc FIFO
+ FEFO (First Expires First Out): Thuốc hết hạn dùng trước thì xuất trước.
Nhập:

Xuất:

A

C

B

B

A

C

- Các thuốc phải được bảo quản trong các bao bì thích hợp không gây ảnh
hưởng xấu đến chất lượng thuốc, đồng thời có khả năng bảo vệ thuốc khỏi bị
ảnh hưởng của môi trường.
- Tất cả các bao bì của thuốc phải có nhãn rõ ràng, dễ đọc, đủ các nội
dung, hình thức đáp ứng các quy định của pháp luật về nhãn và nhãn hiệu của
thuốc không được sử dụng các từ viết tắt, tên hoặc mã số không được phép [3],
[10].
1.1.6.3. Tiếp nhận thuốc
- Có khu vực tiếp nhận riêng, đủ điều kiện bảo quản để bảo vệ thuốc
tránh khỏi các ảnh hưởng xấu của thời tiết trong suốt thời gian chờ bốc dỡ, kiểm
tra.
- Việc tiếp nhận thuốc theo các trình tự sau:
+ Trước khi nhập thuốc phải được kiểm tra, đối chiếu với các tài liệu
chứng từ liên quan về chủng loại, số lượng và các thông tin khác ghi trên nhãn
như tên hàng, nhà sản xuất, nhà cung cấp, số lô, hạn dùng....
+ Kiểm tra bao bì đóng gói: độ nhiễm bẩn, hư hại. Thuốc có bao bì hư hại,
bẩn, mất niêm phong phải để ở khu vực biệt trữ không được bán hoặc để lẫn
thuốc khác.
+ Các thuốc đòi hỏi điều kiện bảo quản đặc biệt phải nhanh chóng được
kiểm tra, phân loại, bảo quản theo các chỉ dẫn ghi trên nhãn và theo các quy
định của pháp luật.
+ Ghi và lưu trữ hồ sơ cho từng lần nhập hàng với từng lô hàng. Các hồ
sơ này phải thể hiện được tên thuốc, dạng thuốc, nồng độ, hàm lượng, chất

11


lượng, số lượng, số lô sản xuất, hạn dùng, thời gian nhập hàng và mã số (nếu
có). Cần phải tuân thủ các quy định của pháp luật về lưu trữ hồ sơ.
- Lấy mẫu thuốc tại khu vực riêng và do người có trình độ chuyên môn

+ Phiếu theo dõi xuất nhập thuốc
+ Phiếu theo dõi chất lượng thuốc
+ Các biểu mẫu khác theo quy định của Bộ, Ngành có liên quan
+ Phải có phiếu theo dõi xuất nhập thuốc riêng cho từng loại sản phẩm,
từng quy cách sản phẩm.
+ Đối với việc cấp phát, tiếp nhận thuốc Gây nghiện, thuốc Hướng tâm
thần và Tiền chất phải tuân theo đúng quy định tại các quy chế liên quan.
+ Phải có quy định lưu trữ hồ sơ tài liệu và tránh việc xâm nhập, sửa chữa
số liệu bất hợp pháp [3], [13].
1.2. Tình hình thực hiện GSP tại việt nam trong những năm gần đây
Năm 1985, Liên đoàn Dược phẩm Quốc tế FIP đã đưa ra các nguyên tắc
của thực hành tốt bảo quản thuốc. Thông qua các biện pháp riêng thích hợp cho
bảo quản, vận chuyển nguyên liệu ban đầu và sản phẩm trong tất cả các giai
đoạn sản xuất để khi đến tay người tiêu dùng thành phẩm vẫn giữ nguyên tính
chất và chất lượng quy định. Các nước phát triển cũng như một số nước đang
phát triển đã nhanh chóng triển khai áp dụng thậm chí xây dựng thành tiêu
chuẩn riêng cho Quốc gia mình.
Việt Nam hiện nay có nhiều khó khăn trong việc xây dựng cơ sở vật chất,
trang thiết bị tốt phục vụ cho công tác bảo quản thuốc; trình độ chuyên môn về
lĩnh vực này của các cán bộ Dược còn hạn chế. Do đó, công tác bảo quản lại
càng quan trọng và cần được quan tâm nhiều hơn mới khắc phục được những
khó khăn trên.
Hiện nay nước ta đã gia nhập tổ chức thương mại Thế giới (WTO), việc
nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng hàng hóa đang là vấn đề sống còn đối
với các doanh nghiệp trong nước nói chung và ngành Dược nói riêng, thuốc
không chỉ được sản xuất và sử dụng trong nước mà được xuất – nhập khẩu và
giao lưu với nhiều nước khác nhau. Do đó, việc nghiên cứu đóng gói, bảo quản

13



1.3.2.1. Vị trí
Bệnh viện Quân y 175 - Bộ Quốc Phòng ngụ tại địa chỉ 786 Nguyễn
Kiệm, Phường 03, Quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh, hoạt động dưới sự lãnh đạo,
chỉ huy trực tiếp về mọi mặt của Đảng uỷ Quân sự Trung ương, sự chỉ đạo của
Bộ Quốc Phòng.
1.3.2.2. Nhiệm vụ
Bệnh viện Quân y 175 - Bộ Quốc Phòng là bệnh viện chiến lược tuyến
cuối, trung tâm y học Quân sự phía Nam, với nhiệm vụ sẵn sàng phục vụ chiến
đấu, ứng phó các tình huống đột xuất, cứu hộ, cứu nạn, thảm họa, đảm bảo Quân
y cho biển đảo; thu dung, cấp cứu, điều trị phục vụ thương bệnh binh và Nhân
dân, thực hiện công tác chỉ đạo tuyến, tham gia Đào tạo - Nghiên cứu khoa học.
1.3.2.3. Mô hình tổ chức của Bệnh viện Quân y 175

15


Ban Giám Đốc

Tổ chức đoàn thể

Khối cơ quan

Hội đồng tư vấn

Khối cận lâm
sàng

Khối nội



CĐ hình
ảnh

Tiêu hóa

Ngoại bụng

Hành chính

CĐ chức
năng

Truyền
nhiễm

Lồng ngực

Tài chính

Độc chất

Lao-Phổi

KHTH

Trang bị

Tâm thân



Thận-Lọc
máu

Khoa bỏng

Nội tiết

16


Hình 1.3. Mô hình tổ chức của Bệnh viện Quân y 175
1.3.3. Vài nét về Khoa Dược
1.3.3.1. Chức năng
Khoa Dược - Bệnh viện Quân y 175 chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Giám
đốc bệnh viện và sự giám sát của phòng Dược - Cục Quân y. Khoa Dược có
chức năng quản lý và tham mưu cho Giám đốc bệnh viện về toàn bộ công tác
dược trong bệnh viện nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời thuốc có chất
lượng và tư vấn, giám sát việc thực hiện sử dụng thuốc trong bệnh viện an toàn,
hợp lý.
1.3.3.2. Nhiệm vụ
1. Lập kế hoạch, cung ứng thuốc bảo đảm đủ số lượng, chất lượng cho nhu
cầu điều trị và thử nghiệm lâm sàng nhằm đáp ứng yêu cầu chẩn đoán, điều trị
và các yêu cầu khác (phòng chống dịch bệnh, thiên tai, thảm họa);
2. Quản lý, theo dõi nhập thuốc, cấp phát thuốc cho nhu cầu điều trị;
3. Đầu mối tổ chức, triển khai hoạt động của HĐT&ĐT;
4. Bảo quản thuốc theo đúng nguyên tắc “Thực hành tốt quản lý thuốc”;
5. Tổ chức pha chế thuốc, hóa chất sát khuẩn, bào chế thuốc đông y, sản
xuất thuốc từ dược liệu sử dụng trong bệnh viện;
6. Thực hiện công tác dược lâm sàng, tư vấn về sử dụng thuốc, tham gia