Saùng Kieán Kinh Nghieäm

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG LÀM
TẬP LÀM VĂN MIÊU TẢ CHO HỌC SINH LỚP 4
I . ĐẶT VẤN ĐỀ
Quá trình dạy học là một quá trình tư duy sáng tạo – người giáo viên là một kĩ
sư của tâm hồn, hơn nữa còn là một nhà làm nghệ thuật. Và việc dạy học ngày nay
luôn dựa trên cơ sở phát huy tính tích cực chủ động của học sinh. Chính vì thế nó
đòi hỏi người giáo viên phải luôn có sự sáng tạo, tự cải tiến phương pháp dạy học
của mình nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy học. Mỗi môn học ở Tiểu học đều
góp phần hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, cung cấp cho trẻ những kiến
thức cần thiết. Phân môn Tập làm văn ở Tiểu học có nhiệm vụ rất quan trọng là rèn
kĩ năng nói và viết. Thế nhưng hiện nay, đa số các em học sinh lớp 4 đều rất sợ học
phân môn Tập làm văn vì không biết nói gì ? viết gì ? Ngay cả bản thân giáo viên
đôi khi cũng không tự tin lắm khi dạy phân môn này so với các môn học khác . Do
đó khi đứng lớp tôi luôn chú ý đến việc rèn luyện kĩ năng làm Tập làm văn cho học
sinh lớp tôi phụ trách. Sau đây, tôi xin trình bày một vài kinh nghiệm nhỏ của mình
trong quá trình rèn kĩ năng làm Tập làm văn cho học sinh cả lớp.
II . NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN
1. Thuận lợi:
- Hiện nay nhiều phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập của con em mình nên
đã có sự chuẩn bị đầy đủ về sách vở, đồ dùng học tập cho học sinh khi đến lớp. Bên
cạnh đó, một số phụ huynh còn tìm thêm sách tham khảo, tài liệu học tập để học sinh
đọc thêm.
- Học sinh biết tự tổ chức các hoạt động trong giờ học theo yêu cầu của giáo
viên.
- Học sinh phát huy được sự tự tin khi phát biểu ý kiến hoặc đưa ra nhận xét của
mình trước đám đông.
- Nhiều học sinh rất thích thú, phấn khởi khi tự viết được 1 đoạn văn hoặc 1 bài
văn mạch lạc.


- Phần đông học sinh khi được hỏi các em có thích nghe phân tích cái hay, cái
đẹp trong văn học không? Thì các em trả lời là “thích” nhưng hỏi các em có thích
học văn không? Thì nhiều em đều trả lời “không thích” vì “khó học”.
- Học sinh thích đọc truyện tranh hơn đọc sách báo nên vốn từ để miêu tả ít,
dùng từ thường thiếu sự chính xác hoặc câu văn quá ngắn gọn.
TRANG 2


Saùng Kieán Kinh Nghieäm

- Học sinh không biết tự lập dàn ý dẫn đến việc viết câu văn, đoạn văn không
đủ ý cần diễn đạt. Học sinh thiếu sự tưởng tượng, ít cảm xúc về đối tượng miêu tả,
không biết vận dụng các biện pháp tu từ nên câu văn, đoạn văn thiếu hình ảnh, thiếu
cảm xúc.
- Cách ngắt câu ở học sinh chưa chuẩn, khi diễn đạt còn bị lập từ, lập ý.
- Một số học sinh không dám mạnh dạn trình bày ý kiến vì sợ nói sai sẽ bị bạn
chê cười.
- Sự hướng dẫn của sách giáo khoa chưa thật cụ thể, chưa dễ hiểu. Sách giáo
khoa chưa có nhiều đoạn văn mẫu phù hợp với địa phương để giới thiệu cho học
sinh tham khảo.
III. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Để giúp học sinh yêu thích và có hứng thú trong việc học và viết Tập làm văn
người giáo viên cần rèn cho học sinh một số kĩ năng sau:
A) Định hướng văn bản:
 Học sinh biết nhận diện đặc điểm loại văn. Thông qua gợi ý trong sách giáo
khoa từ đó biết phân tích đề bài để xác định yêu cầu của đề (Bài văn thuộc thể loại
gì? Nội dung bài văn là gì? Kiểu bài văn? Trọng tâm?).
VD: Khi đọc yêu cầu của đề bài học sinh phải biết phân tích đề.
“ Tả 1 quyển sách giáo khoa mà em thích”: học sinh biết gạch chân 1 số từ quan
trọng và biết chọn bất kì quyển sách giáo khoa nào mà mình thích để tả.

 Giáo viên phải hướng dẫn học sinh tìm được những nét tiêu biểu của sự vật.
Không cần dàn đủ chi tiết về sự vật, chỉ cần ghi chép lại những đặc điểm mà mình
cảm nhận sâu sắc nhất → Tạo ra hứng thú, cảm xúc giúp học sinh dễ dàng tìm từ,
chọn ý → Giúp học sinh miêu tả sinh động và hấp dẫn.
 Khung mạng ý nghĩa có thể được trình bày dưới nhiều hình thức khác nhau
tùy theo nội dung từng bài. Học sinh phải tự làm việc, tự quan sát, tự ghi chép là
chính. Giáo viên có thể gợi ý giúp các em phát hiện ra những nét đặc sắc.
+ Đối với đối tượng là học sinh khá giỏi: tôi để cho các em tự thảo luận suy
nghĩ và viết ra các ý dưới dạng từ hay cụm từ xung quanh khung chủ đề.
VD: Cả nhóm học sinh sẽ cùng thảo luận làm khung mạng ý nghĩa tả cây hoa
hồng nhung.

Thân khẳng
khiu bằng chiếc
đũa (2)

Như ông mặt trời
(2)

Đỏ thắm, mịn như
nhung (2)
Long lanh
(2)

TRANG 4


Saùng Kieán Kinh Nghieäm

Lá xanh, mép

ý cụ thể đó vấn đề nào đưa vào trước cũng được, miễn là phải đảm bảo đủ các nội
dung cần diễn tả. Tránh lối áp đặt như là cho sẵn một trật tự chi tiết cố định.
VD: Từ khung mạng ý nghĩa và dàn bài chung, học sinh thảo luận nhóm tự lập
dàn ý chi tiết tả cây hoa hồng. Những từ ngữ đánh dấu: số (1) nằm trong phần mở
bài, số (2) nằm trong phần thân bài, số (3) nằm trong phần kết bài.
Mở bài: Giới thiệu cây hoa hồng. Trồng ở đâu? (trước cửa). Ai trồng? (mẹ
em)
Thân bài:
TRANG 5


Saùng Kieán Kinh Nghieäm

* Tả bao quát:
- Cây cao khoảng nửa mét.
- Thân khẳng khiu bằng chiếc đũa ăn cơm.
* Tả chi tiết:
- Cành đâm tua tủa, có nhiều gai nhọn như những chàng vệ sĩ.
- Lá hình bầu dục, lá non màu tim tím, lá già màu xanh đậm, mép có
viền răng cưa.
- Nụ màu xanh mơn mởn, bằng đầu ngón tay út của em.
- Hoa mới nở to bằng chung uống trà, như ông mặt trời đỏ thắm.
- Cánh hoa đỏ tươi, mỏng mịn như nhung xếp chồng lên nhau.
- Hương thơm thoang thoảng quyến rũ ong bướm.
Kết bài: Nêu cảm nghĩ: yêu thích, tỉa lá, tưới nước để cây luôn xanh tốt.
Từ dàn ý chi tiết, tôi nghĩ học sinh có thể vận dụng thêm một số từ ngữ, hình
ảnh gợi cảm xúc để viết thành bài văn hoàn chỉnh một cách khá dễ dàng.
D. Rèn kĩ năng phát triển từ ngữ miêu tả :
Để rèn cho học sinh kỹ năng phát triển từ ngữ miêu tả tôi đã tích hợp việc dạy
Tập làm văn trong những tiết Tập đọc. Nếu nội dung bài đọc hoặc một số từ ngữ

Vit l mt quỏ trỡnh cú nhiu giai on ũi hi giỏo viờn phi thng xuyờn
rốn cho hc sinh.
- Vit nhỏp nh: hc sinh s t chun b mt bi, mt on vit nhỏp da trờn
dn ý chi tit ó cú. Chỳ ý nhc nh hc sinh vn dng cỏc bin phỏp tu t ó hc
nh so sỏnh, nhõn hoỏ nhm phỏt trin trớ tng tng sỏng to hc sinh.
VD: Chỳ mốo cú cỏi u trũn nh trỏi banh lụng. ụi mt trũn xoe, xanh bic
nh thu tinh, a qua, a li rt nhanh.
- Giỏo viờn t chc cho hc sinh c sa bn vit nhỏp ca mỡnh theo hỡnh thc
nhúm ụi trong khong thi gian trc gi vo hc. Hc sinh s trao i nhn xột v
rỳt kinh nghim v bi vit ca mỡnh.
- Da vo bn vit nhỏp ó c sa, hc sinh s vit li bi hon chnh.
S cỏc giai on trong 1 quỏ trỡnh vit:
Giai on trc khi
vit
Vit
nhỏp

Trỡnh by & cho ngi khỏc
c

Hi ý / c
li

ỏnh giỏ / Vit li

TRANG 7


Saùng Kieán Kinh Nghieäm


khi đọc, kể chuyện hay luyện từ và câu.

TRANG 8


Saùng Kieán Kinh Nghieäm

Tập cho học sinh sự ham thích đọc sách báo và có sổ tay để ghi lại những câu
văn hay khi tình cờ đọc trên sách báo từ đó có kĩ năng vận dụng vào bài viết của
mình.
I) Đối với học sinh yếu :
Các em vẫn được rèn các kĩ năng nói trên nhưng mức độ đòi hỏi không quá cao
để tránh sự nhàm chán ở các em. Trong giờ dạy nếu các em biết đặt 1 câu văn đầy đủ
bộ phận hoặc có những nhận xét, câu trả lời tương đối phù hợp thì giáo viên phải có
sự tuyên dương động viên các em kịp thời để các em phấn khởi, thích thú học tập.
Giáo viên phải đặt biệt quan tâm theo dõi để sửa chữa các lỗi ở bài viết của các
em học sinh này. Yêu cầu các em phải đạt được bài viết đủ ba phần của một bài văn
miêu tả dù nội dung còn sơ sài, không hấp dẫn.

IV. KẾT QUẢ
Trong năm học này, qua các lần kiểm tra định kỳ, điểm Tập làm văn trên trung
bình của học sinh lớp tôi đã có sự tiến bộ khá tốt.
Năm học
2006-2007

SS
49

Giữa học kỳ I
48-97,9%

.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
TRANG 10


Saùng Kieán Kinh Nghieäm

.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
Hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm cấp Quận:
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................
.....................................................................................................................