1


Qua quá trình nghiên cứu và trải nghiệm thực tế, đề tài khoa học "
Một số biện pháp rèn trẻ 5 - 6 tuổi đọc kể diễn cảm" của tôi đã được hoàn
thành. Trong quá trình làm đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình
của ban giám hiệu nhà trường và nhiều chị em đồng nghiệp.
Để đạt được kết quả này tôi xin cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường và
toàn thể chị em đã tạo điều kiện cho tôi. Nhưng vì thời gian nghiên cứu có
hạn nên đề tài của tôi không tránh khỏi sự sai sót, tôi mong nhận được sự
đóng góp ý kiến của lãnh đạo cấp trên để đề tài được hoàn thiện hơn nữa.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

2


I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
- Theo tinh thần công ước quốc tế và quyền trẻ em mà nhà nước Việt
Nam đã phê chuẩn ".... Trẻ em có quyền được sống và phát triển, quyền
được học hành, tiếp thu nền giáo dục tiến bộ, được hưởng nền văn hóa của
dân tộc..." . Để thể hiện sự quan tâm thiết thực đến trẻ em, tôn trọng quyền
trẻ em đảng và nhà nước ta đặt giáo dục lên hàng đầu và chú trọng quan
tâm đặc biệt đến giáo dục mầm non, đặt nền móng vững chắc đầu tiên để
đưa trẻ đến với trí thức nhân loại.
- Ở trường mầm non trẻ được làm quen với các môn học khác nhau
như: toán, tạo hình, âm nhạc, môi trường xung quanh, thể dục và một môn
học không thể thiếu đóng một vai trò quan trọng đó là văn học. Tất cả các
môn học đó đều giúp trẻ phát triển toàn diện về các mặt " Đức, trí, thể, mĩ,
lao".
- Là loại hình nghệ thuật văn học giữa vai trò to lớn trong việc hình

tôi thấy việc luyện phát âm cho trẻ và rèn khả năng nói mạch lạc, rõ ràng
đúng cấu trúc ngữ pháp, đúng ngữ điệu của nhân vật còn nhiều hạn chế do
nhiều yếu tố: như yếu tố địa phương, yếu tố tâm lý và khả năng truyền thụ
tác phẩm văn học đến trẻ ở mỗi giáo viên lại khác nhau. Mà sự cảm thụ tác
phẩm văn học ở trẻ là một quá trình thống nhất trọn vẹn dựa trên mối liên hệ
không ngừng giữa yếu tố nhận thức và cảm xúc. Sự cảm thụ tác phẩm của
trẻ phụ thuộc vào độ tuổi, vào kinh nghiệm và cá tính của chúng. Trong cảm
thụ tác phẩm văn học trẻ không chỉ cảm nhận nội dung mà còn cảm thụ cả
nghệ thuật của nó, đặc biệt là yếu tố ngữ vần.
Với những câu truyện hay bài thơ mà trẻ được nghe hay đọc trẻ
thường chỉ chú ý đến nội dung cốt chuyện, chúng theo dõi xem trong câu
truyện đó có những nhân vật nào? Câu truyện diễn biến ra sao? cái gì sẽ xảy
ra? kết cục như thế nào? Chứ không mấy khi chú ý đến vần và nhịp điệu. Có
những trẻ tiếp thu nhanh thì cô chỉ cần sau vài lần luyện nói là trẻ có thể đọc
diễn cảm được. Nhưng cũng có trẻ tiếp thu chậm thì cô cần phải có kế hoạch
và thời gian thì mới đạt được kết quả tốt. Việc luyện đọc diễn cảm phát triển
không đồng đều, khả năng diễn đạt còn nhiều hạn chế, việc phát âm của trẻ
chưa rõ ràng, chính xác phát âm chưa chuẩn dẫn đến việc diễn đạt câu, từ,
thể hiện ngữ điệu câu nói của trẻ bị lộn xộn nên giữa người nghe không cảm
nhận được hết điều trẻ muốn nói.
- Đọc kể diễn cảm có một vai trò quan trọng như vậy, nó tri phối đến
nhiều mặt giáo dục trẻ, nên giáo viên không ngừng tìm hiểu để nâng cao

4


chất lượng dạy trẻ đọc kể diễn cảm. Do vậy tôi đã chọn đề tài " Một số biện
pháp rèn trẻ 5-6 tuổi đọc kể diễn cảm".
2. Mục đích nghiên cứu
a. Đối tượng nghiên cứu.

các tiết học văn giúp trẻ học sôi nổi hấp dẫn trẻ học say mê không mệt mỏi.
Và làm phong phú hơn cách nhìn "Trẻ em hiện đại trong giáo dục mầm
non".
- Trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu tôi đã vận dụng và tham
khảo một số tài liệu của ngành, một số ý kiến đóng góp của các cấp lãnh đạo
để đưa ra những phương pháp và sáng kiến mới cho bản thân vận dụng vào
thực tế giảng dạy.
II. PHẦN NỘI DUNG.
1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN
1.1. Cơ sở lý luận.
- Ở trẻ mẫu giáo đã hoàn thiện về mặt ngữ âm, các phụ âm đầu, âm
cuối, âm đệm, thanh điệu dần dần. Với trẻ ở độ tuổi 5-6 tuổi đã phát âm
được hoàn chỉnh các âm vị của tiếng mẹ đẻ đã biết điều chỉnh nhịp điệu và
cường độ của giọng nói khi giao tiếp để thể hiện được thái độ muốn nói của
mình cho người khác nghe. Nhưng ở độ tuổi này trẻ còn hay mắc phải một
số lỗi khi đọc như: đọc nhanh luyến thoắng, đọc chậm quá, ngắt nghỉ không
đúng chỗ, nhầm lẫn khi phát âm: l - n; s - x; ch - tr, chưa biết lên giọng cuối
câu, chưa thể hiện được nội dung bên trong và hình thức bên ngoài của tác
phẩm văn học. Mặt khác ở độ tuổi này trẻ chưa biết đọc, biết viết nên chỉ
nghe và cảm thụ tác phẩm văn học qua người lớn. Do vậy khả năng đọc kể
diễn cảm của trẻ phụ thuộc vào người lớn nhưng ở độ tuổi này trẻ đã biết
bộc lộ cảm xúc qua từ ngữ nên khả năng đọc phong phú hơn.
- Trẻ cũng không tránh khỏi một số lỗi khi đọc, kể như lỗi về thanh
điệu, trẻ khó phân biệt được đoạn thơ nào đọc với thanh điệu vui tươi nhí
nhảnh, khi nào thì đọc với niềm tự hào tha thiết, bình yên, trang trọng.
6


- Ví dụ với thanh điệu vui tươi, hồn nhiên, tình cảm yêu mến cô giáo
qua bài thơ:

+ Lỗi về cường độ của giọng: lỗi này trẻ 5-6 tuổi cũng hay mắc phải
vì trẻ cứ lầm tường bài nào đọc to rõ ràng là đúng chứ trẻ không nghĩ rằng
có bài thơ, câu truyện nếu ta đọc thủ thỉ truyền cảm với tốc độ chậm hơn sẽ
làm cho người nghe có nhiều cảm hứng hơn.
Ví dụ truyện: Ai đáng khen nhiều hơn
1.2 Cơ sở thực tiễn.
Trường mầm non Hoa Lan là một trường thuộc vùng núi của huyện
Đông Triều tỉnh Quảng Ninh, đa phần học sinh của trường là con em công
nhân mỏ và nội trợ nhưng sự nhận thức không đồng đều còn nhiều hạn chế.
Vì vậy cha mẹ của trẻ đều rất bận rộn về công việc ca kíp và gia đình nên trẻ
ít được quan tâm, ít được tiếp xúc với mọi người xung quanh. Có một số trẻ
tuy đã được quan tâm bằng hình thức mua thêm tranh truyện nhưng không
quan tâm đến ai là người đọc cho trẻ nghe và dạy trẻ diễn cảm, quan tâm
không đúng cách được biểu hiện khi trẻ nói bậy, nói chống không nói không
đủ câu, đủ ý, thô lệch, nói lắp... Người lớn không chỉnh sửa mà còn khuyến
khích trẻ. Bên cạnh đó có nhiều phụ huynh gia đình chưa nhận thức được
tầm quan trọng của ngành học mầm non nên chỉ quan tâm đến việc dạy viết
chữ cho con em họ trong nhà trường. Chính vì vậy khi trẻ đến trường có
thói quen không đúng với cấu trúc của câu, tham gia vào các hoạt động còn
rụt rè, lóng ngóng, không thích học, không thích chơi cùng bạn, lầm lì, ít
nói. Khi cô giáo gọi trẻ trả lời, trẻ thỏ thẻ nói nhỏ, có trẻ gọi trả lời còn chưa
biết thưa cô hoặc khi cô đưa cho trẻ vật gì trẻ chưa biết nói "con xin cô".
Ngoài ra ở lứa tuổi này một số trẻ bộ máy phát âm chưa hoàn hảo, trẻ còn
nói ngọng: n-l; s-x; ch- tr; r-d.
2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
2.1 Thực trạng.
- Lớp A8 (5-6 tuổi) trường mầm non Hoa Lan do tôi chủ nhiệm gồm
35 cháu cùng một tuổi 100% đây cũng là việc thuận lợi cho cô giáo truyền
thụ kiến thức, cơ sở vật chất đầy đủ để đảm bảo cho công tác giảng dạy, đặc
biệt là sự quan tâm chu đáo của ban giám hiệu nhà trường, là trường tập

- Số trẻ nói ngọng, nói chưa đúng cấu trúc câu là 80%
- Số trẻ phát âm ngọng là 70%
- Số trẻ nhận biết và nói được tên nhân vật, nội dung truyện nhưng
còn hạn chế về diễn đạt là 40%.
- Số trẻ chưa biết diễn đạt tính cách nhân vật là 25%.
* Với kết quả khảo sát trên tôi nhận định hầu hết trẻ không có kỹ
năng đóng kịch, vốn từ nghèo nàn, chưa có khả năng diễn cảm.
* Trò chuyện cùng trẻ qua giờ chơi.

10


Việc khảo sát bằng phương pháp thử nghiệm trực tiếp trên 10 trẻ. Tôi
thấy số trẻ đọc diễn cảm còn quá ít, hạn chế nhiều trong cách phát âm và
khả năng diễn đạt.

STT
Họ và tên
1
Nguyễn Ngọc Anh
2
Trần Đắc Lương
3
Vũ Hoàng Anh
Nguyễn Minh
4
Phong
5
Trần Mai Phương
6

x
x
x
x
x
x

x
x

- Cô lần lượt cho từng trẻ đọc, số trẻ đọc diễn cảm tố là không. Còn
trẻ khá là 4/10 đạt 40%. Số trẻ trung bình là 6/10%.
- Trẻ diễn đạt còn lủng củng, ngắt nghỉ chưa đúng chỗ, chưa thể hiện
được tình cảm bài thơ.
2.2. Các giải pháp.
- Từ những kết quả của khảo sát trên và tìm hiểu nguyên nhân thực
trạng tôi đã biết được những hạn chế, những khả năng tiếp thu của trẻ, muốn
trẻ lĩnh hội những kiến thức do cô truyền thụ thì bản thân người giáo viên
phải nghiên cứu và đưa ra các giải pháp sao cho phù hợp và đạt kết quả cao
nhất.
- Tổ chức cho trẻ làm quen với các tác phẩm truyện thơ và rèn trẻ đọc
kể diễn cảm là một quá trình lâu dài đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì,
có kế hoạch cụ thể, luyện tập dưới nhiều hình thức khác nhau.

11


- Sau đây là một số các giải pháp tôi đã thực hiện dạy trẻ.
a. Tạo môi trường cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học và tăng
cường cơ sở vật chất phục vụ cho bộ môn văn học.

- Thỏ Út hỏi vì sao cây rau của các anh chị lại xanh non đến thế.
Việc chuẩn bị kỹ lưỡng tác phẩm trước, xem xét đó là thể loại thơ gì,
truyện gì trước khi luyện đọc kể cho trẻ.
- Xác định cách kể bằng tìm hiểu: cường độ giọng, nhịp điệu giọng, âm
thanh giọng,cách ngắt giọng...
- Khi đọc truyện, cô giáo phải đọc diễn cảm nguyên văn tác phẩm và
thể hiện điệu bộ, cử chỉ của mình ra sao cho phù hợp với nhân vật
trong tác phẩm văn học.
- Rèn luyện phân biệt được l-n, s-x, r-d, tr-ch. Trong quá trình đọc kể
cô phải luyện cho mình có giọng kể, đọc thật truyền cảm.
- Dạy trẻ biết sử dụng mọi sắc thái của giọng đọc để tạo cho tác phẩm
có một âm thanh tương ứng.
* Luyện đọc diễn cảm qua xem vật thật, đồ chơi tranh vẽ và thông qua giờ
đóng kịch.
- Cho trẻ xem tranh ảnh, đồ chơi, vật thật, tranh vẽ mà trẻ đã được
làm quen trong các giờ học rồi cho trẻ đọc hay kể diễn cảm bài thơ hay câu
chuyện mà trẻ đã được làm quen.
VD: Trẻ quan sát
Thông qua giờ đóng kịch những tác phẩm văn học mà trẻ đã thuộc,
nhất là những câu chuyện có nhiều những đoạn đối thoại giữa các nhân vật
để trẻ có dịp được thể hiện giọng điệu của các nhân vật.
* Luyện đọc kể diễn cảm qua đọc thơ, ca dao, đồng dao.
Có sử dụng những bài thơ, đồng dao, ca dao cho trẻ nghe sau đó
hướng dẫn trẻ để luyện kỹ năng đọc đúng rõ ràng, biểu cảm.
Ví dụ cho trẻ đọc bài đồng dao. Đi cấu, đi quán.
Đi cấu đi quán
Đi bán lợn con
Đi mua cái xoong
Đem về đun nấu




Đoạn thơ trên đọc với thanh điệu cơ bản là chậm dãi. Tác giả gửi tình
yêu thiên nhiện, yêu con ngươi, thiên nhiên và con người hòa quyện vào
nhau qua những trang thơ giản dị và cách sử dụng từ bay bổng.
* Dạy trẻ nắm vững ngữ điệu giọng.
- Là dạy trẻ cần dược thể hiện toàn bộ sắc thái đa dạng trọng giọng kể
đọc tránh tình trạng lạm dụng ngữ điệu. Mỗi bài thơ thay lời đối thoại có thể
đọc kể với những ngữ điệu khác nhau.
Ví dụ: Câu chuyện “ Cây tre trăm đốt”
+ Lão nhà giàu nói: “ con cứ làm việc chăm chỉ cho ta ba năm ta sẽ gả
con gái cho”
+ Anh nông dân nói: “ vâng ạ”
+ Ông tiên nói: “ con hãy chặt cho ta một trăm đốt tre mang về đâyh”
Lời lẽ được thể hiện trong từng nhân vật khác nhau, lão nhà giàu nói
với giọng nịnh nọt kéo dài, anh nông dân giọng điềm đạm, ông tiên giọng rõ
ràng hiền từ.
* Dạy trẻ cách ngắt giọng.
Cô giáo phải dạy trẻ ngắt giọng đúng chỗ, đúng lúc để làm tăng sức
truyền cảm cho tác phẩm văn học. Đặc biệt là cách đọc khi có dấu chấm,
dấu phẩy, vần và nhịp điệu của bài thơ.
Ví dụ: Bài thơ: Cây dừa
Cây dừa xanh tỏa nhiều tầng
Giang tay đón gió/ gật đầu gọi trăng
Thân dừa bạc phếch tháng năm
Quả dừa/ đàn lợn con nằm trên cao
Đêm hè hoa nở cùng sao
Tàu dừa/ chiếc lược chải vào mây xanh.

15

mục đích yêu cầu và sự chuẩn bị chu đáo. Có chỗ nào vướng mắc tôi mạnh
dạn hỏi ý kiến chỉ đạo chuyên môn của nhà trường và ban giám hiệu để tiết
dạy của cô đạt hiệu quả cao.
2.3. Kết quả.
- Dựa vào các tiêu chuẩn đánh giá đầu năm học ở bộ môn văn học và
đặc biệt là việc rèn đọc kể diễn cảm đã thu được những kết quả tốt.
- Cuối năm học tôi kiểm tra từng trẻ lên lớp bằng việc đọc một bài
thơ, kể một câu truyện cho trẻ tự chọn hay đọc kể diễn cảm theo mẫu của cô
tôi thấy:
- 90% trẻ đọc kể diễn cảm, mạch lạc rõ ràng.
10% trẻ đọc còn nhanh, độ diễn cảm chưa cao
95% trẻ đọc và kể phân biệc: l-n, s-x, ch-tr.
17


* Với kết quả đã đạt được thôi thấy năm học 2008-2009 việc rèn trẻ
đọc kể diễn cảm ở bộ môn văn học thu được những kết qủa đáng kể, được
sự quan tâm tín nhiệm của các bậc phụ huynh và bản thân giáo viên yên tâm
khi trẻ bước vào ngưỡng cửa tiểu học.
2.4.Bài học kinh nghiệm.
- Trẻ em là tương lai của đất nước – muốn trở thành những người
công dân có ích cho xã hội thì ngay từ tuổi mầm non người lớn cần quan
tâm và giáo dục trẻ đúng cách.
- Là một giáo viên mầm non tôi mong muốn tìm ra những biện pháp
tốt nhất để giáo dục cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đọc kể diễn cảm. Tôi và các
đồng nghiệp đã ứng dụng tại trường và có kết quả khả quan. Tôi tự rút ra bài
học kinh nghiệm như sau:
+ Giáo viên phải thật sự yêu nghề mến trẻ, tâm huyết với nghề, có
đức tính kiên trì cẩn thận, chính xác.
+ Giáo viên tự rèn luyện không nói ngọng. Tích lũy vốn kinh nghiệm

học để chúng tôi có điều kiện học hỏi, bồi dưỡng kinh nghiệm.
- Trên đây là những suy nghĩ của tôi về vấn đề rèn trẻ 5-6 tuổi đọc kể
diễn cảm. Tuy nhiên trong quá trình nghiên cứu sẽ còn nhiều vấn đề mà tôi
chưa đề cập tới do suy nghĩ còn hạn chế mặc dù bản thân tôi đã hết sức cố
gắng. Tôi rất mong sự đóng góp chân thành của hội đồng khoa học để sáng
kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hoa Lan, tháng 5 năm 2010.
Tác giả

Phạm Thị Phương Thảo.

19


IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO, PHỤ LỤC.

1. Tài liệu tham khảo.
+ Giáo trình: Phương pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
+ Giáo trình: tâm lý học
+ Giáo trình: Gió dục trẻ mẫu giáo qua truyện và thơ ( Nhà xuất bản
giáo dục Hà Nội).

2. Phụ lục.
I. Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Thời gian, địa điểm
4. Đóng góp mới về mặt thực tiễn

………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
21


………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………