MỤC LỤC
MỤC LỤC............................................................................................................................................................i
MỤC LỤC............................................................................................................................................................i
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.......................................................................................................................vi
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.......................................................................................................................vi
DANH MỤC BẢNG........................................................................................................................................vii
DANH MỤC BẢNG........................................................................................................................................vii
DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ...........................................................................................................................ix
DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ...........................................................................................................................ix
TRÍCH YẾU LUẬN VĂN................................................................................................................................x
TRÍCH YẾU LUẬN VĂN................................................................................................................................x

Nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp sau: Phương pháp chọn điểm nghiên
cứu; Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, sơ cấp; Phương pháp tham
vấn chuyên gia, Phương pháp phân tích và xử lý số liệu, Hệ thống các
chỉ tiêu nghiên cứu.............................................................................................
THESIS ABSTRACT......................................................................................................................................xii
THESIS ABSTRACT......................................................................................................................................xii
PHẦN 1................................................................................................................................................................1
PHẦN 1................................................................................................................................................................1
MỞ ĐẦU.............................................................................................................................................................1
MỞ ĐẦU.............................................................................................................................................................1
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU..............................................................................1
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU................................................................................1
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU................................................................................................................2
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU......................................................................................................................2

1.2.1. Mục tiêu chung........................................................................................................
1.2.2. Mục tiêu cụ thể........................................................................................................

i

2.2.2. Tăng trưởng xanh trong sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam................................
2.2.3. Bài học kinh nghiệm rút ra vận dụng trong nghiên cứu phát triển sản xuất
nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện
Nông Cống.......................................................................................................

ii


PHẦN 3..............................................................................................................................................................46
PHẦN 3..............................................................................................................................................................46
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.................................................................................................................46
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.................................................................................................................46
3.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU.............................................................................................46
3.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU.................................................................................................46

3.1.1. Điều kiện tự nhiên của huyện Nông Cống............................................................
3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Nông Cống........................................................
Về lao động, năm 2014 có 110.670 lao động trong độ tuổi, chiếm 61,63% tổng số nhân khẩu, năm
2016 có 118.050 lao động chiếm 64,38% tổng số nhân khẩu, tốc độ tăng bình quân 3 năm là 3,28%. 51
3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU....................................................................................................56
3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU..........................................................................................................56

3.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.....................................................................
3.2.2. Phương pháp thu thập số liệu................................................................................
3.2.3. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu................................................................
3.2.4. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu..........................................................................
PHẦN 4..............................................................................................................................................................60
PHẦN 4..............................................................................................................................................................60
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN............................................................................................60
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN............................................................................................60

4.3.2. Yếu tố chủ quan...................................................................................................
4.4. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP THEO ĐỊNH
HƯỚNG TĂNG TRƯỞNG XANH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÔNG CỐNG, TỈNH THANH HÓA.....106
4.4. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP THEO ĐỊNH
HƯỚNG TĂNG TRƯỞNG XANH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÔNG CỐNG, TỈNH THANH HÓA
..........................................................................................................................................................................106

4.4.1. Định hướng..........................................................................................................
4.4.2. Giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng
xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa...................................
PHẦN 5...........................................................................................................................................................120
PHẦN 5...........................................................................................................................................................120
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ......................................................................................................................120
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ......................................................................................................................120
5.1. KẾT LUẬN.....................................................................................................................................120
5.1. KẾT LUẬN..............................................................................................................................................120
5.2. KIẾN NGHỊ....................................................................................................................................122
5.2. KIẾN NGHỊ............................................................................................................................................122

5.2.1. Đối với Nhà nước và các cơ quan, đơn vị thực thi chính sách............................

iv


5.2.2. Đối với chính quyền UBND huyện Nông Cống.................................................
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................................................124
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................................................124
PHỤ LỤC 1.....................................................................................................................................................127
PHỤ LỤC 1.....................................................................................................................................................127
..........................................................................................................................................................................131

Kinh tế - xã hội

NN&PTNT

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

OECD

Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế
Phát triển bền vững

PTBV
QĐ
TNMT

Quyết định
Tài nguyên và Môi trường

TP

Thành phố

TTX

Tăng trưởng xanh

UBND

Ủy ban nhân dân


Bảng 4.2. Số lượng, sản lượng đàn gia súc, gia cầm trên địa bàn huyện Nông Cống giai đoạn 2014 –
2016....................................................................................................................................................................62
Bảng 4.3. Phân bố quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Nông Cống................65
Bảng 4.4. Kết quả công tác tuyên truyền về phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng
trưởng xanh trên địa bàn huyên Nông Cống năm 2016............................................................................67
Bảng 4.5. Đánh giá của hộ điều tra về công tác tuyên truyền tăng cường áp dụng sản xuất nông
nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh..................................................................................................68
Bảng 4.6. Các loại rau trồng chính của vùng sản xuất RAT trên địa bàn huyện Nông Cống giai đoạn
2014 - 2016........................................................................................................................................................70
Bảng 4.7. Tổng hợp mô hình phát triển kinh tế VAC trên địa bàn huyện Nông Cống năm 2016......73
Bảng 4.8. Tổng hợp mô hình chăn nuôi hữu cơ trên địa bàn huyện Nông Cống năm 2016................75
Bảng 4.9. Tổng hợp trang trại chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGap trên địa bàn huyện Nông Cống
năm 2016...........................................................................................................................................................79
Bảng 4.10. Số hộ điều tra có mô hình sản xuất nông nghiệp đang áp dụng theo định hướng tăng
trưởng xanh......................................................................................................................................................81
Bảng 4.11. Đánh giá của hộ điều tra về những khó khăn trong việc áp dụng sản xuất nông nghiệp
theo định hướng tăng trưởng xanh...............................................................................................................81
Bảng 4.12. Khối lượng trung bình phân bón sử dụng trong nông nghiệp huyện Nông Cống năm
2016....................................................................................................................................................................83
Bảng 4.13. Khối lượng trung bình phân bón tối ưu sử dụng trong nông nghiệp huyện Nông Cống
năm 2016...........................................................................................................................................................83
Bảng 4.14. Lượng phân bón sử dụng tại vùng sản xuất RAT...................................................................84
Bảng 4.15. Lượng đạm ure và kali tại vùng RAT.......................................................................................85

vii


Bảng 4.16. Bộ thuốc khuyến cáo nông dân sử dụng trong phòng trừ sâu bệnh....................................85
Bảng 4.17. Hiệu quả sản xuất khí Biogas từ các nguồn nguyên liệu.......................................................89
Bảng 4.18. Tình hình thu gom bao bì thuốc BVTV sau sử dụng..............................................................91


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Tên tác giả: Nguyễn Thị Hằng
Tên luận văn: Giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng
xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
Ngành: Phát triển nông thôn

Mã số: 60.62.01.16

Tên cở sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển sản xuất nông nghiệp
theo định hướng tăng trưởng xanh. Đánh giá thực trạng phát triển sản xuất nông nghiệp
theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa.
Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng
tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Từ đó, đề xuất giải
pháp nhằm tăng cường phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng
xanh trên địa bàn huyện trong thời gian tới.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp sau: Phương pháp chọn điểm nghiên
cứu; Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, sơ cấp; Phương pháp tham vấn chuyên gia,
Phương pháp phân tích và xử lý số liệu, Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu.
Kết quả chính và kết luận
Đề tài đã hệ thống hóa được một phần cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển sản xuất
nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh và các yếu tố ảnh hưởng… Từ đó, rút ra
một số bài học kinh nghiệm vận dụng trong nghiên cứu phát triển sản xuất nông nghiệp
theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa.
Tình hình phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh
trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa thời gian qua:
- Công tác xây dựng kế hoạch hành động được chính quyền tỉnh, huyện chú
trọng quan tâm, với nhiều mục tiêu cụ thể.

Educational organization: Vietnam National University of Agriculture
Research Objectives
Contribute to systematize the theoretical and practical basis of agricultural
production development in the direction of green growth. To assess the situation of
agricultural production development in the direction of green growth in Nong Cong
district, Thanh Hoa province. To analyze the factors that affect to agricultural
production development in the direction of green growth in Nong Cong district, Thanh
Hoa province. Thence proposed solutions to strengthen the agricultural production
development in the direction of green growth in the district in the coming time.
Materials and Methods
The study used the following methods: Method of study site selection; The
method of secondary, primary data collection; Method of expert consultation; Methods
of analysis and processing data; Systematization of research indicators.
Main findings and conclusions
The subject has partially systematized of the theoretical and practical basis of
agricultural production development in the direction of green growth and influencing
factors. From there, draw some lessons learned to apply in research the agricultural
production development in the direction of green growth in Nong Cong district, Thanh
Hoa province.
Situation of the agricultural production development in the direction of green
growth in Nong Cong district, Thanh Hoa province in the last time:
Action planning was focused, concerned by provincial and district government
with many detail goals.
The propaganda and construction of the agricultural production development in

xii


the direction of green growth of models were done in many different forms.
- The implementation of technical progress aimed to develop the agricultural

tế gắn liền với bảo vệ môi trường (tăng trưởng xanh). Cùng với đó, Việt Nam và
các quốc gia trên thế giới đang phải đối mặt với một tình hình chung, đó là các
thách thức do hậu quả của các cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội xảy ra liên tiếp.
Đồng thời, bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng có nhiều diễn biến phức tạp, tài
nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt. Đứng trước những thách thức này, Tăng
trưởng xanh được coi là một chương trình toàn diện, tạo ra hướng tiếp cận mới
trong tăng trưởng kinh tế, hướng tới phục hồi và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên,
nuôi dưỡng cuộc sống của con người và giảm thiểu tác động của biến đổi khí
hậu. Chính vì vậy nhiều quốc gia trên thế giới đang tiếp cận theo xu hướng mới
này nhằm hướng tới phát triển bền vững.
Tại Việt Nam, thời gian qua, Chính phủ cũng đã hiện thực hóa mục tiêu
tăng trưởng xanh thông qua phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh,
kế hoạch quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014-2020. Trong đó, nhấn
mạnh quan điểm "Tăng trưởng xanh là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, các
cấp chính quyền, các Bộ, ngành, địa phương, các doanh nghiệp và tổ chức xã
hội". Ngoài ra, chiến lược cũng xác định mục tiêu "Khuyến khích phát triển các
ngành kinh tế sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên với giá trị tăng cao, hạn

1


chế, tiến tới xóa bỏ những ngành sử dụng lãng phí tài nguyên thiên nhiên, gây ô
nhiễm môi trường, tạo điều kiện phát triển các ngành sản xuất xanh mới". Có thể
nói, đây là những cơ sở pháp lý quan trọng để các ngành kinh tế phát triển hướng
đến tăng trưởng xanh. Điều này đã làm cho nông nghiệp phát triển theo một xu
hướng hoàn toàn mới, vừa nâng cao được giá trị sản phẩm tạo ra, vừa đảm bảo
chất lượng môi trường trong quá trình sản xuất.
Huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa cơ bản đang là huyện thuần nông, công
nghiệp, dịch vụ đang dần phát triển. Nhằm triển khai kế hoạch hành động Quốc
gia theo hướng tăng trưởng xanh giai đoạn 2014 – 2020 của Thủ Tướng chính

trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa.
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất nông nghiệp theo
định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa.
- Đề xuất giải pháp nhằm tăng cường phát triển sản xuất nông nghiệp theo
định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện trong thời gian tới.
1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp, tập trung vào
các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa
bàn huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa.
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
1.3.2.1. Về nội dung
+ Thực trạng sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Nông Cống.
+ Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất nông nghiệp theo
định hướng tăng trưởng xanh.
+ Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả các hoạt động sản xuất nông nghiệp
theo định hướng tăng trưởng xanh.
1.3.2.2. Về không gian
Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động sản xuất nông nghiệp (trồng trọt,
chăn nuôi) theo định hướng tăng trưởng xanh trên địa bàn huyện Nông Cống.
1.3.2.3. Về thời gian
+ Dữ liệu thứ cấp của đề tài được thu thập trong 3 năm (2014 – 2016)
+ Dữ liệu sơ cấp phục vụ cho nghiên cứu thu thập trong 2 năm (2016 – 2017)
+ Thời gian tiến hành nghiên cứu đề tài từ tháng 9/2016 đến 10/2017.
1.4. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN
Luận giải và phát triển cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất nông
nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh, làm rõ các hoạt động nhằm phát triển
sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh.

3

Khái niệm “tăng trưởng xanh” lần đầu tiên được đề cập trên tờ Economist
ngày 27 tháng 1 năm 2000 và bắt đầu được sử dụng rộng rãi qua forum Davos.
Sau đó khái niệm này được đưa ra và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ tại hội nghị
của Uỷ ban Liên hợp quốc về kinh tế và xã hội khu vực Châu Á- Thái Bình
Dương (UNESCAP) năm 2005. Đặc biệt trong tuyên bố hội nghị các bộ trưởng
của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế OECD ngày 24 tháng 6 năm 2009 cũng
bao gồm những nội dung của Tăng trưởng xanh. Như vậy trước những bất ổn về
môi trường, thế giới cùng các nền kinh tế lớn đã triển khai sáng kiến “Tăng
trưởng xanh” với nhận định đó là sự lựa chọn tốt nhất cho sự phát triển bền vững
của các quốc gia, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định, vừa làm dịu những
căng thẳng của thiên nhiên, ngăn chặn chảy máu tài nguyên và tạo nên bùng nổ
việc làm trong thế kỷ XXI.
Chưa có định nghĩa thống nhất về “Tăng trưởng xanh”. Tuy nhiên, dựa trên
quan điểm môi trường là một hệ thống các tài nguyên có giới hạn và có năng lực
tự điều chỉnh và tự tái tạo thì “Tăng trưởng xanh” nói đến việc tạo dựng một hệ
thống kinh tế phản ánh sự tích hợp giữa các hệ sinh thái và đảm bảo khả năng
phục hồi của các hệ thống hỗ trợ sự sống.
Theo Chương trình Môi trường của Liên Hiệp Quốc (UNEP): "Tăng trưởng
xanh" là định hướng mới thúc đẩy kinh tế phát triển theo những mô hình tiêu thụ
và sản xuất bền vững, nhằm đảm bảo nguồn vốn tự nhiên tiếp tục cung cấp
những nguồn lực và dịch vụ sinh thái mà đời sống của chúng ta phụ thuộc vào,
cho thế hệ này cũng như cho những thế hệ mai sau.
Hay tăng trưởng xanh là sự tăng trưởng dựa trên quá trình thay đổi mô hình
tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế nhằm tận dụng lợi thế so sánh, nâng cao hiệu
quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế thông qua việc nghiên cứu và áp dụng
công nghệ tiên tiến, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại để sử dụng hiệu
quả tài nguyên thiên nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí
hậu, góp phần xóa đói giảm nghèo và tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh

5

trong khi giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Tăng trưởng kinh tế mà không làm suy
thoái môi trường là mục tiêu chính sách đã được nhấn mạnh bởi OECD kể từ
năm 1990.
Thực chất ô nhiễm môi trường không tự động giảm khi phát triển kinh tế
nhưng nó có thể đạt được với ý chí chính trị của Chính phủ và những nỗ lực đáp

6


ứng nhu cầu của người dân mỗi nước.
Tăng trưởng xanh 2 (Môi trường -> Kinh tế): Tăng trưởng kinh tế mà sử
dụng môi trường như một động cơ tăng trưởng mới.
Tăng trưởng kinh tế sử dụng công nghệ xanh, các ngành công nghiệp xanh,
thân thiện với môi trường. Công nghệ xanh được coi là điểm mấu chốt nhất cho
tăng trưởng xanh vì những hiệu quả sinh thái của nó trong sản xuất các sản phẩm,
giảm tiêu thụ năng lượng và giảm thiểu các chất ô nhiễm và chất thải trong tiêu
thụ sản phẩm.
2.1.1.2. Khái niệm nông nghiệp
Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai
để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và nguyên
liệu lao động chủ yếu để tạo ra lương thực thực phẩm và một số nguyên liệu cho
công nghiệp (Phạm Quốc Trí, 2014).
a. Phát triển sản xuất nông nghiệp
* Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp
Nông nghiệp gắn liền với nông thôn, quá trình sản xuất gắn liền với thiên
nhiên, với môi trường và gặp nhiều rủi ro, đặc biệt với nước chưa phát triển,
khoa học kỹ thuật, kỹ thuật canh tác còn lạc hậu, trình độ lao động thấp.
Người nông dân vừa là người sản xuất, vừa là người tiêu thụ sản phẩm của
chính họ làm ra. Do đó, tính phối hợp liên ngành như cung ứng vật tư, chế biến,
tiêu thụ sản phẩm còn ở mức thấp, đóng góp từ khu vực nông nghiệp vào thu

Khí hậu nước ta lại có sự phân hóa đa dạng theo chiều Bắc – Nam, theo
mùa và theo độ cao. Ở miền Bắc có khí hậu nhiệt đới, ẩm, gió mùa với một mùa
Đông lạnh. Ở vùng núi cao có sương giá và rét đậm. Ở miền Nam khí hậu nhiệt
đới điển hình với một mùa khô và mùa mưa. Ở miền Trung là nơi giao thoa khí
hậu giữa hai miền Nam – Bắc.
Ảnh hưởng của khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp: việc cung cấp lượng
bức xạ lớn, nguồn ánh sáng dồi dào, nguồn nhiệt phong phú cho cây trồng phát
triển quanh năm và cho năng suất cao. Độ ẩm không khí cao, lượng mưa dồi dào
cho phép cây trồng có sức tái sinh mạnh mẽ, thúc đẩy nở hoa, kết trái. Cũng
trong điều kiện nóng - ẩm còn giúp cho cây ngắn ngày tăng thêm từ 1 – 2
vụ/năm; đối với cây dài ngày có thể khai thác nhiều đợt, nhiều lứa/năm. Do các
đặc trưng của khí hậu nước ta, đã tạo điều kiện để bố trí một tập đoàn cây trồng –
vật nuôi đa dạng bao gồm cả nhiệt đới, cận nhiệt và ôn đới với hệ sinh thái phát
triển bền vững.
Ở mỗi vùng khí hậu lại có sự tác động khác nhau đến sản xuất nông nghiệ:
ở phía bắc đèo Hải Vân với sự nhiễu loạn về thời tiết đã tạo cho nửa phần phía
Bắc nước ta một hệ sinh thái cực đoan giữa 2 mùa nóng – lạnh, ở đây thích hợp
hơn cả là các cây ngắn ngày và cây ngày ngắn; đối với cây dài ngày và cây lâu

8


năm, nên chọn cây trồng có biên độ sinh thái rộng của vùng cận nhiệt thì mới cho
năng suất cao. Ở phía nam đèo Hải Vân: nền sinh thái ổn định hơn về thời tiết, về
nhịp điệu mùa cũng như nền nhiệt ẩm, điều này cho phép nền nông nghiệp có
tính chất ổn định hơn, sự phân hóa cây trồng ở đây chỉ đơn thuần là phân theo
loại đất từ cây hàng năm đến cây lâu năm.
Trở ngại của khí hậu nhiệt đới ẩm, gió mùa đến sản xuất nông nghiệp: tính
chất biến động và sự phân hóa về khí hậu đã dẫn đến các tai biến thiên nhiên như
bão, lũ, khô hạn trong những năm gần đây có chiều hướng gia tăng; độ ẩm không

nghiệp, tình trạng phân công lao động diễn ra chậm chạp, mặc dù trong những
năm gần đây lao động trong nông nghiệp có chiều hướng giảm về tỷ trọng,
nhưng vẫn còn cao. Số dân nước ta đông, gia tăng còn lớn, vì vậy, nguồn lao
động dồi dào và thường xuyên được bổ sung, chất lượng cũng đã được nâng lên;
tuy chưa đáp ứng được với yêu cầu đổi mới, song nó vẫn được coi là nhân tố
quan trọng để phát triển nông nghiệp cả theo chiều rộng và chiều sâu.
Nguồn lao động cũng là một khó khăn cho nông nghiệp, số lao động hàng
năm tăng với nhịp độ nhanh, phần lớn lại là lao động phổ thông, kỹ thuật thấp đã
làm nóng thêm tình hình việc làm ở khu vực này. Mặt khác, nguồn lao động sử
dụng chưa hợp lý, phân bố cũng không đều giữa các ngành và các vùng (tập
trung quá đông ở 2 đồng bằng) và chủ yếu lại ở trong ngành trồng trọt.
Về trình độ tiếp thu kỹ thuật thì lực lượng lao động (nhất là lao động trẻ) trong
nông nghiệp có đủ sức đón nhận các chương trình khuyến nông, có kinh nghiệm
thâm canh trong sản xuất nông nghiệp. Như vậy, nguồn lao động với tính chất 2 mặt
của nó đã tạo ra cả những thuận lợi và khó khăn đối với sản xuất nông nghiệp.
+ Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất, kỹ thuật: về cơ sở vật chất kỹ thuật phục
vụ sản xuất nông nghiệp bước đầu đã được hình thành và hoàn thiện. Một trong
nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là thủy lợi hóa. Vấn đề tưới – tiêu về cơ bản đã
được giải quyết ở các vùng đồng bằng. Hệ thống đồng ruộng đã được cải tạo đảm
bảo cho việc thâm canh, cơ giới hóa. Công tác phòng trừ dịch bệnh cho cây trồng
– vật nuôi được triển khai có thể nhanh chóng dập tắt các nguồn gây bệnh. Các
loại giống mới cho năng suất cao đã dần dần thay thế các giống cũ. Bước vào
thời kỳ CNH – HĐH, nền nông nghiệp được tăng cường đáng kể: thủy lợi, điện,
phân bón, vật tư nông nghiệp, cơ giới hóa, nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật được
đưa vào sản xuất tạo ra bước chuyển biến mới về năng suất, chất lượng và hiệu
quả của nông nghiệp.
Về cơ sở hạ tầng và dịch vụ nông thôn cũng có nhiều tiến bộ. Nếu xét theo
từng vùng, thì ở vùng núi của Trung du – miền núi phía Bắc và Tây Nguyên một số
chỉ tiêu thấp hơn các vùng khác, ở đồng bằng sông Hồng các chỉ tiêu đều đạt ở mức
cao và đồng đều, vì đây là khu vực được khai thác sớm nhất, có trình độ phát triển

pháp và công nghệ trong canh tác nông nghiệp một cách đồng thời nhằm: (1)
Tăng năng suất và lợi nhuận nông nghiệp trong khi vẫn đảm bảo cung cấp
lương thực trên cơ sở bền vững; (2) Giảm ngoại tác tiêu cực và hướng đến
những ngoại tác tích cực; (3) Sử dụng và phát triển hơp lý các nguồn tài
nguyên sinh thái bằng cách giảm ô nhiễm và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn
(UNEP, 2011; Nguyễn Trọng Hoài, 2014).
c. Đặc điểm sản xuất nông nghiệp xanh
Nông nghiệp xanh vận dụng sinh thái học và kinh tế học sinh thái, nhằm

11


tiết kiệm tài nguyên, giảm tiêu hao năng lượng đầu vào, hạn chế sử dụng phân
hóa học, thuốc hóa chất, sử dụng chất hữu cơ nhiều tầng nấc, tài nguyên hóa chất
thải, tái tạo điều hòa vật chất, giảm ô nhiễm môi trường, bảo đảm loài người
được sử dụng nông sản sạch, an toàn có lợi cho sức khỏe.
Nền nông nghiệp xanh là nền nông nghiệp trong đó các cây trồng đóng vai
trò cung cấp phân bón được trồng xen với các vụ cây lương thực hàng năm và sử
dụng trong các hệ thống chăn nuôi gia súc.
2.1.2. Mối quan hệ giữa tăng trưởng xanh và nông nghiệp, tiêu chí đánh giá
phát triển sản xuất nông nghiệp theo định hướng tăng trưởng xanh
2.1.2.1. Mối quan hệ giữa tăng trưởng xanh và nông nghiệp
Sản xuất nông nghiệp có quan hệ chặt chẽ thông qua ba kênh tác động là kinh
tế, xã hội và môi trường. Mối quan hệ này vừa mang tính phối hợp và đánh đổi
(Nguyễn Trọng Hoài, 2014).
Về phương diện kinh tế, nông nghiệp cung cấp lương thực, thực phẩm đáp
ứng nhu cầu cơ bản về an ninh cho tăng trưởng xanh. Trong khi đó, tăng trưởng
xanh giúp tăng lợi nhuận cho nông nghiệp thông qua việc sử dụng các yếu tố đầu
vào hiệu quả và tăng cường quản lý tài nguyên tốt hơn vì uy trì sản xuất nông
nghiệp trong giới hạn cho phép của sinh thái.