I H C THÁI NGUYÊN
I H C NÔNG LÂM
----------

----------

tài:
C TR NG S

D NG NÔNG NGHI

GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU S

XU T

D

NG

KIM, HUY N THAN UYÊN, T NH LAI CHÂU

KHÓA LU N T T NGHI

H

o

: Chính quy

Chuyên ngành : Qu
Khoa

KIM, HUY N THAN UYÊN, T NH LAI CHÂU

KHÓA LU N T T NGHI
H

o

IH C

: Chính quy

Chuyên ngành : Qu
L p

: K43 - QL

- N02

Khoa

: Qu n lý tài nguyên

Khoá h c

: 2011 2015
ng d n : Th.S Tr n Th Mai Anh

Khoa Qu n lý tài nguyên -

i h c Nông Lâm Thái Nguyên


giú

em trong

quá trình th c t p t
Trong th i gian th c t

g ng h t s

m và

ki n th c có h n nên b n khóa lu n c a em không tránh kh i nh ng thi u sót và khi m
khuy t. Em r
b

c các th y giáo, cô giáo và các b

khóa lu n c

n

c hoàn thi

Em xin chân thành c

Sinh viên


ii

B ng 4.9: Phân c p các ch

...................................43
t nông nghi p c

t chính cu xã

................46

hi u qu kinh t .......................................49

B ng 4.10 : Hi u qu kinh t c a các lo i cây tr ng chính c
B ng 4.11: S

ng Kim ...........50

ng c a các lo i cây tr ng.............................................51

B ng 4.12: Hi u qu kinh t c a các ki u s d
B ng 4.13: Hi u qu kinh t c

t tr

B ng 4.15: Hi u qu

ng c a các lo i hình s d
xu

................52


t nông nghi
so sánh hi u qu kinh t c

ng Kim ...........................................43
..........................................54


iv

Ch vi t t t
BVTV:

B o v th c v t

VL:

Very Low (r t th p)

L:

Low (th p)

M:

Medium (trung bình)

H:

High (cao)


M CL C

Ph n 1.

......................................................................................... 1

TV

1.1. Tính c p thi t c

tài ..................................................................................1

1.2. M c tiêu c

tài ..........................................................................................2

1.3. Yêu c u c

tài ...........................................................................................2
tài ........................................................................................2
c t p và nghiên c u khoa h c ...........................................2
c ti n ................................................................................ 2

Ph n 2. T NG QUAN TÀI LI U ......................................................................3

2.1.1. C

khoa h c c

tài ...............................................................................3

ng s d

t nông nghi p...........................................................19

khoa h c và th c ti

ng s d

t ......................19
...........................20

........................................................21
...........21
2.4.1. Nguyên t c l a ch n..................................................................................21
2.4.2. Tiêu chu n l a ch n ..................................................................................22


vi

Ph n 3.

NG, N I D

U.23

ng và ph m vi nghiên c u.................................................................23
.................................................................................23
....................................................................................23
m và th i gian ti n hành ....................................................................23
3.3. N i dung nghiên c u.....................................................................................23


ng Kim huy n Than Uyên

t nh Lai Châu........................................................................................................27
nghiên....................................................................................27


vii

4.1.1.1. V

a lý ..............................................................................................27

u ki n kinh t - xã h i...........................................................................32

............................................................................40
4.2. Th c tr ng s d

tc

ng Kim, huy n Than Uyên, t nh Lai Châu...43
...........................................................................43
.............................................43

4.2.3. Tình hình các lo i hình s d
c tr ng s d

t nông nghi p......................................45
t nông nghi p c


Ph n 1
TV
1.1. Tính c p thi t c

tài
u s n xu

V i s n xu t nông nghi
kh

u s n xu t không th thay th

t thì không có s n xu t nông nghi p. Chính vì v y, s d

m t ph n h p thành c a chi
Nông nghi p là ho
h

c trên th gi

ng s n xu t c nh

i. H u

u ph i xây d ng m t n n kinh t

phát tri n nông

t, l


s d

c,

c nông nghi p sinh thái và phát tri n b n v ng.

nghi p d a vào khai thác các ti

b

c bi t.

u xây d ng m t n n nông nghi p toàn

ng m t cách b n v

u t nâng cao hi u qu s d

c m t và lâu dài. Nói cách
th c hi n m c tiêu này c n

t trong nông nghi p m t cách toàn di n.

ng Kim là m t xã mi n núi thu c huy n Than Uyên, t nh Lai Châu, có
t ng di n tích t nhiên là 68,19 km2, dân s kho ng 10.064
n n kinh t nông nghi p gi vai trò ch

o trong quá trình s n xu t c

s ng còn g p nhi


t và các lo i hình s d

t

t thích h p

là r t quan tr ng.
T th c ti
hành nghiên c

is
tài:

ng d n c a ThS. Tr n Th Mai Anh, em ti n
c tr ng s d

t nông nghi


2

xu t gi i pháp nâng cao hi u qu s d

ng Kim - huy n Than

Uyên - t nh Lai Châu
1.2. M c tiêu c

tài

-

c

c a nó

ánh giá

u ki n t nhiên, kinh t - xã h i c a xã và s

ng

n s n xu t nông nghi p
-

u tra, thu th p và phân tích s li u v hi u qu s d

nghi p t

n xét

h pv

t nông

c các gi i pháp nâng cao hi u qu s d

t nông nghi p phù

u ki n t nhiên kinh t , xã h i c a xã.


.

t nông nghi p t

t hi u qu cao và b n v ng, phù h p v

xu

c
u ki n


3
Ph n 2
T NG QUAN TÀI LI U

khoa h c c
2.1.1. C

tài

lý lu n c

tài

2.1.1.1.
t là ngu n tài nguyên vô cùng quý giá mà thiên nhiên ban t ng cho con
i sinh ra trên m


[4]. Tuy v y,

ng c a các y u t khác t n t i trong
t s h c gi

t

cc

khái ni m v

c ng

sung các y u

c bi t là vai trò c

hoàn ch nh

t nêu trên.
u s n xu

s n xu t nông nghi
c a hàng lo t th h

u ki n không th thi
i k ti

t mà


t, t p

i trong quá kh và hi n t
c, h th

ng xá, nhà c

10].

l i (san


4
t nhi u khái ni

t, có khái

ni m ph

t, có khái ni m th hi n m i quan

h gi

t v i cây tr ng và các ngành s n xu

hi

m chung nh t có th

ng không gian có gi i h n, theo chi u th

t nông nghi

t s

i.

d ng vào m

n xu t, nghiên c u, thí

nghi p v nông nghi p, lâm nghi p, nuôi tr ng th y s n, làm mu
vào m

o v , phát tri n r ng: Bao g

nghi

t nuôi tr ng th y s
t s n xu t nông nghi

nghi p bao g m:

t tr

2.1.1.2. S d

t là gì?

S d


ng chung và m c tiêu s d

h p lý nh

ng c

hi u ích sinh thái, kinh t , xã h i cao nh t. Vì v y, s d
ng kinh t c a nhân lo i. Trong m
t theo yêu c u c a s n xu

i s ng c

t nh

-S d
s d

t.

t
tt i

t thu c ph m trù ho t

c s n xu t nh

nh, vi c s d ng

vào thu c tính t nhiên c



t

cách kinh t , t p trung, thâm canh [2].
2.1.1.3. Nh ng nhân t

n vi c s d

Ph

t

cs d

t v a b chi ph i b

ki n và quy lu t sinh thái t nhiên, v a b ki m ch b
t - xã h i và các y u t k thu t. Vì v y, nh
ch y

n vi c s d

u

u ki n, quy lu t kinh
u ki n và nhân t

ng

t là:

hay ít, nhi

u ki n sinh ho t c

v th i gian và không gian,
c ti p

n s phân

ng và phát tri n c a cây tr

m nh y

u hay ít, b

ng trong vi c gi nhi
m b o cung c p
u ki

c bi

d

và

c

c [11].

khác nhau gi


nh
d c nh

cho vi c l a ch
i hóa [11].


6
M

a lý khác nhau có s khác bi t v

ngu

u ki n ánh sáng, nhi

u ki n t nhiên khác. Các y u t này

kh

ng và hi u qu s d

,

ng r t l

n

t. Vì v y c n tuân theo các quy lu t c a


nhi u t h p

n

u t kinh t -

i v i vi c s d

u ki n t

u ki n kinh t - xã h i t o ra

n vi c s d

i y u t gi v trí và

ng khác nhau. Vì v y, c n d a vào y u t t nhiên và kinh t - xã h i trong
cs d
d

t

ng nhân t thu n l

s

t hi u qu cao.
- Y u t v k thu t canh tác :
Bi n pháp k thu

quan tr
d

th hi n s hi u
ng và th hi n nh ng

i s n xu t. L a ch

ch ng lo i và cách s d

hình

ng k thu t, l a ch n
c các m c kinh t

ra [11].

m b o v t ch t cho kinh t
is d

n gi a

c ta, quy trình k thu t có th góp ph
y, nhóm các bi n pháp k thu

n 30%

c bi

t theo chi u sâu và nâng cao hi u qu s

, h p lý, t
n hành t p trung hóa, chuyên môn hóa, hi

nâng cao hi u qu s d

u ki n thu n l i
i hóa nh m

t nông nghi p [6].

+ Hình th c t ch c s n xu t:
C n phát huy th m nh c a các lo i hình t ch c s d
s s n xu t, th c hi

t trong t

ng hóa các hình th c h p tác trong nông nghi p, xác

l p m t h th ng t ch c s n xu t phù h p và gi i quy t t t m i quan h gi a các
hình th

5].

+ Các y u t v xã h i:
H th ng th

ng và s hình thành th

nông s n. Ba y u t ch y u
cây tr ng, h s


ch th
2.1.1.4.

u cây tr ng trong s d

Trong l ch s
th

phát tri

t
i c a s n xu t nông nghi p thì các h

c hình thành, phát tri n thay th l n nhau. Hi n nay, các

h th ng này t n t i xen k nhau và m i m t h th ng phù h p v i t
ki n c a m i vùng.

u


8

u cây tr ng là thành ph n c

u s n xu t nông - lâm nghi p và là

gi i pháp kinh t quan tr ng c a phân vùng s n xu t nông - lâm nghi p. Nó là thành
ph n các gi ng là lo


u ki n b t l
t hi u qu t

d

ms d

vào

nh.

t b n v ng

T khi bi t s d

nc

c n thi t cho s s
S d

c

t thì ta ph

u ki n c th trong không gian và th i gian nh

2.1.1.4. Q

ìs cs n

c nh ng v
t

t b n v ng bao hàm m t vùng trên b m

liên

n kh

nv

tránh kh i nh ng sai l m trong s d
ng có h

tv it t

th

ng v t - th c

t chúng ta ph

nh

m vi c th c a
ng th i h n ch

ng sinh thái.
tiêu c th cho nông nghi p b n v ng là:


tài nguyên

n xu t c a các ngu n tài nguyên tái t

không phá v ch

c mà

và cân b ng t nhiên,

không phá v b n s

- xã h i c a các c

không gây ô nhi

ng s ng

nông thôn ho c

ng [18].

- Gi m thi u kh

t

p, c ng c lòng tin

trong nông dân [13].
ch c h i th o v

b ov

i bao g m m t t h
ng (hi u qu s n xu t), gi

c ti

ng th i

c r i ro (an toàn)

nl ct
c (b o v ). Hi u qu là l i ích lâu dài (lâu b

t và ô nhi m
c xã h i ch p

nh n phù h p v i l i ích c a các bên tham gia qu n lý, l i ích qu c gia, l i ích
c

ng (tính ch p nh n).
c coi là tr c t c a s d

tiêu c n ph

n v ng và là m c

c. Chúng có m i quan h v i nhau n u th c t di

ng b

ng

ch p nh n.
H th ng s d ng ph i có m
u ki
th

t sinh h c cao trên m c bình quân

u không s không c

t sinh h c bao g m các s n ph m chính và ph ph

cây tr ng là g , h t, c , qu
V ch

iv i

l i).

ng, s n ph m ph

t tiêu chu n tiêu th t

c và xu t kh u, tùy vào m c tiêu c a t ng vùng [2].
T ng giá tr s n ph
hi u qu kinh t

di



N i l c và ngu n l
ph

u,

i phát huy. V

s d

t mà nông dân có th

t
c giao

c khoán v i l i ích các bên c th [2].
S d

t s b n v ng n u phù h p v i n
cl is

ng ng h [2].

ng: Các lo i hình s d

- B n v ng v
m c

cc


che ph t i thi u ph

+

ng an toàn sinh thái (>35%).

ng sinh h c bi u hi n qua thành ph
ov

nv

c

tt

Ba yêu c

i hình s d

Thông qua vi

t hi n t i.

giúp cho vi

ng phát tri n nông nghi p

t ng vùng sinh thái [2].

B n v ng là m t khái ni

nh, m t

c th , cho m t ho

u

li u khoa h c, nh ng ch s và tiêu chu n

ph n ánh nguyên nhân và k t qu , các tiêu chí và ch tiêu ph n ánh h
các m t b n v ng và không b n v ng c a m t h th
Tóm l i: Khái ni m s d
hi n trong nhi u ho

c

tm ct

nv

c th

ng s d ng và qu

a ch n cho t

t xác

2.1.2.1 Khái ni m và phân lo

nh.

nh

t lâm nghi p

n ph c v cho s n xu t nông lâm nghi p.


12

Theo Lu

c phân thành các lo i sau [8].

t nông nghi

t tr

t canh tác) là lo
ng không quá m

t3v

t dùng tr ng các lo i cây ng n

t tr

t gieo tr ng và thu ho

m:
c3v

t chuyên tr

*

màu.

ch trong nhi

t r ng s n xu t là di

r ng v i m

nm

chuyên tr ng các lo i cây

n xu t.

*

t r ng phòng h là di

*

tr

tr ng r ng v i m

c d ng là di n t



ng vào cây tr ng, v
là

cho m i quá trình s n xu

ng thông qua vi

i th c hi n các ho

ng c a

t o ra s n ph m. Bên c
t l i d ng m t cách ý th c các


13

c tính t nhiên c

c, hóa h c, sinh v t h c và các tính ch t khác

ng vào giúp cây tr ng t o nên s n ph m [12].
n ph m c a thiên nhiên, có tính ch
không gi ng b t k m

n nó

u s n xu



quan trong:
ng ch u s
xu

ng tr c ti p c

i th c hi n các ho

i trong quá trình s n

ng c

ng vào cây tr ng v t

t o ra s n ph m.
+ Tham gia tích c c vào quá trình s n xu t, cung c p cho cây tr
mu i khoáng, không khí và các ch

c,

ng c n thi t cho cây tr

ng

và phát tri n.
2.1.2.3. V
a. V

hi u qu s d

ct o

l i k t qu h u ích hay không? Chính vì th

i mà ta

nào? Chi phí b
t qu ho

ng s n


14

xu t không ch d ng l i
công tác ho

vi

t qu mà còn ph

ng s n xu t kinh doanh t o ra s n ph
ng ho

ng
4].

ng s n xu t kinh doanh là n

hi u qu . Tiêu chu n c a hi u qu là s t

u hòa m i

t trong t h p các ngu

vào nhu c u c a th
s n ph

ng, th c hi

ng hóa cây tr

t

l a ch n các
u áo d ng công ngh m i

nh m làm cho s n ph m có tính c nh tranh cao.
b.

u qu s d

t

u qu s d

3 khía c nh:

hi u qu v m t kinh t t, hi u qu v m t xã h i và hi u qu v m

ng.

qu kinh t ph

c ba v

:


15

M t là, m i ho

ng c

u tuân theo quy lu

ng l c phát tri n c a l
tri

ng s n xu
is n

u ki n quy

i m i th

nh phát

i.

Hai là, hi u qu kinh t ph

c hi u là m

ng chi phí b ra trong ho

các ngu n l

ng c a các ho t

ng k t qu
ng s n xu t kinh doanh. K t qu

c c a s n ph

t
c

ng chi phí b ra là ph n giá tr c a

u vào.

* Hi u qu xã h i
Hi u qu xã h i là m

a k t qu xét v m t xã h i và

t ng chi phí b ra. Hi u qu kinh t và hi u qu xã h i có m i quan h m t thi t v i
nhau và là m t ph m trù th ng nh t [14]. Hi u qu v m t xã h i c a s d
nông nghi p ch y
di


nay. Hi u qu

ng h c r
c th hi n

ch ; lo i hình s d

u ki n hi n
t ph i b o v

c


16

màu m c

c s thoái hoá b o v

che ph r ng t i thi u ph

ng sinh h c bi u

hi n qua thành ph n loài [6].
Hi u qu

c phân ra theo nguyên nhân gây nên g m: hi u qu

hoá h c, hi u qu v t lý và hi u qu sinh h


cs

ng cao và ti t ki m

u vào [6].
Hi u qu

ng v

trình khai thác, s d

tv

mb ol

c m t vì ph i g n ch t v i quá

m b o l i ích lâu dài t c là b o v

ng sinh thái [6].
2.2. Tình hình nghiên c u nâng cao hi u qu s d

t

t nông nghi p trên th

gi i và Vi t Nam
2.2.1.
T ng di n tích b m t c a toàn th gi i là 510 tri u Km2
chi m 361 tri u Km2 (71%), còn l i là di n tích l

c khai thác). Di n