BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN XUÂN DIỆU

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI GIÁO VIÊN
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN LỆ THỦY, TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………/…………

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA


giáo, cán bộ quản lý ở các trường THCS huyện Lệ Thủy; Bạn bè và đồng
nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và
thực hiện luận văn.
Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS. Nguyễn Minh Phương,
người đã nhiệt tình hướng dẫn, truyền đạt những kinh nghiệm quý báu
trong nghiên cứu khoa học và dành những tình cảm tốt đẹp cho tôi trong
thời gian qua.
Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn luận văn không thể
tránh khỏi những sai sót, kính mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của quý
thầy cô và bạn bè đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ................................................................................................... 1
Chương 1:NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
ĐỐI VỚI GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ. ........... 7
1.1. Khái niệm và vai trò, đặc điểm của giáo viên các trường Trung học Cơ sở ..... 7
1.1.1. Khái niệm, vai trò của giáo viên các trường Trung học Cơ sở ......................... 7
1.1.2. Đặc điểm của giáo viên các trường Trung học cơ sở ...................................... 10
1.2. Quản lý nhà nước đối với giáo viên các trường Trung học cơ sở ................... 12
1.2.1. Khái niệm và nội dung của quản lý nhà nước đối với giáo viên các trường
Trung học cơ sở ............................................................................................................. 12
1.2.2. Đặc điểm của quản lý nhà nước đối với giáo viên các trường Trung học cơ sở
........................................................................................................................................ 24
1.3. Sự cần thiết phải quản lý nhà nước đối với giáo viên các trường Trung học cơ
sở ............................................................................................................................... 26
1.3.1. Chức trách, nhiệm vụ của giáo viên các trường Trung học cơ sở .................. 26
1.3.2. Quy định pháp luật đối với giáo viên THCS ..................................................... 28
1.3.3. Tổ chức bộ máy và cán bộ, công chức quản lý ................................................. 30

3.2. Yêu cầu nâng cao quản lý nhà nước đối với đội ngũ giáo viên các trường
Trung học cơ sở trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình ............................ 77
3.2.1. Tổ chức cho các giáo viên học tập nâng cao nhận thức về mục tiêu giáo dục
và đào tạo....................................................................................................................... 79
3.2.2. Nâng cao tinh thần trách nhiệm cho đội ngũ giáo viên, lòng yêu nghề, yêu
ngành tất cả vì học sinh thân yêu thông qua các phong trào thi đua ........................ 79
3.2.3. Phát huy tính dân chủ, vai trò trách nhiệm của các tổ chức đoàn thể trong và
ngoài nhà trường đối với việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên..................... 81
3.2.5. Xây dựng chế độ thi đua khen thưởng........................................................ 82
3.2.6. Xây dựng quy chế quản lý giáo viên theo các nhiệm vụ chuyên môn......... 82


3.2.7. Xây dựng quy trình kế hoạch kiểm tra và đánh giá xếp loại giáo viên 83
3.3. Các giải pháp nâng cao QLNN đối với đội ngũ giáo viên các trường Trung
học cơ sở trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình ....................................... 83
3.3.1. Nâng cao nhận thức về vai trò quản lý nhà nước đối với đội ngũ giáo các
trường THCS ................................................................................................................. 83
3.3.2. Hoàn thiện pháp luật .......................................................................................... 86
3.3.3. Kiện toàn tổ chức bộ máy và cán bộ, công chức quản lý................................. 90
3.3.4. Bảo đảm các điều kiện quản lý .......................................................................... 91
3.3.5. Đổi mới công tác tuyển dụng, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm, đánh
giá, kiểm tra, giám sát, khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên Trung học Cơ sở .... 92
Tiểu kết chương 3 ................................................................................... 99
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .............................................................. 100
1. KẾT LUẬN ....................................................................................... 100
2. KIẾN NGHỊ ...................................................................................... 101
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

5

ĐNGV

Đội ngũ giáo viên

6

GD

Giáo dục

7

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

8

GS

Giáo sư

9

GV

Giáo viên


15

QL

Quản lý

16

QLGD

Quản ly giáo dục

17

QLNN

Quản lý nhà nước

18

THCS

Trung học cơ sở

19

TS

Tiến sĩ


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
"Hiền tài là nguyên khí của quốc gia," điều này đã đúng với ngày xưa,
với ngày nay và mãi mãi về sau.Vậy để có hiền tài, không có con đường
nào khác ngoài con đường phát triển giáo dục, đào tạo.
Quan điểm “Con người Việt Nam vừa là động lực, vừa là mục tiêu của
sự phát triển kinh tế- xã hội” của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển nguồn
nhân lực cho đất nước, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa,
thực hiện dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.
Phát triển giáo dục và đào tạo được Đảng và Nhà nước ta xác định là
nền tảng và động lực thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất
nước (CNH-HĐH), là yếu tố cơ bản để phát triển kinh tế -xã hội, tăng
trưởng kinh tế nhanh và bền vững.
Chiến lược phát triển kinh tế- xã hội giai đoạn 2011-2020 được Đại
hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua,
đã chỉ rõ: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản,
toàn diện nền giáo dục Việt nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã
hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế. Trong đó, đổi mới cơ chế giáo
dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”.
Lệ Thủy là huyện kinh tế trọng điểm của tỉnh Quảng Bình, trong
những năm qua đã đạt được những thành tựu to lớn trong phát triển kinh tế
xã hội, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong nhiều năm liên tục. Cùng với
sự quan tâm của Đảng và chính quyền các cấp, được sự hưởng ứng tich cực
của tầng lớp nhân dân, các doanh nghiệp và các tổ chức trong huyện.
Ngành giáo dục và đào tạo của huyện Lệ Thủy đã phát triển cả về số lượng,
lẫn chất lượng, bước đầu đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của
huyện và nhu cầu nâng cao trình độ dân trí, đào tạo nhân lực và nuôi
dưỡng, khuyến khích nhân tài trong huyện.
1




giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt, là vấn đề có tính thời sự cấp
bách.
Vì vậy đã có nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm nghiên
cứu về vấn đề này, đã có nhiều công trình nghiên cứu về đổi mới quản lý
giáo viên nói chung và đội ngũ giáo viên trong các trường THCS nói riêng
ở nhiều cấp độ khác nhau.
Việc nghiên cứu quản lý đội ngũ giáo viên (ĐNGV) là một vấn đề hết
sức quan trọng và cấp thiết đối với sự nghiệp giáo dục trong giai đoạn hiện
nay. Trong thời gian qua, ở nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về
quản lý nhà nước (QLNN) đối với giáo viên ở các trường phổ thông. Trong
đó tiêu biểu phải kể đến các công trình nghiên cứu như:
Trường cán bộ quản lý giáo dục đào tạo Trung ương (2002), Quản lý
nhà nước về giáo dục đào tạo, Hà Nội. Cuốn sách đã hệ thống hóa lý luận
về giáo dục đào tạo cũng như quản lý về giáo dục đào tạo, chỉ ra các nội
dung, nguyên tắc và sự cần thiết phải quản lý nhà nước về giáo dục và đào
tạo, từ đó chỉ ra các biện pháp để QLNN về giáo dục và đào tạo (GD&ĐT).
Đặng Quốc Bào, 2010. Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng
giáo dục. Hà Nội, Nxb giáo dục.Tác giả đã chỉ ra những hạn chế trong công
tác quản lý giáo dục, cũng như nguyên nhân của những hạn chế đó, từ đó
tác giả nêu ra những giải pháp đổi mới công tác quản lý giáo dục nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục.
Phí Văn Hạnh, Nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu
cầu đào tạo nguồn nhân lực CNH- HĐH đất nước.Học viện Chính trị Quốc
gia Hồ Chí Minh. Tác giả đã chỉ ra 4 giải pháp để nâng cao vai trò của nhà
giáo góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho công cuộc xây dựng, đổi mới
đất nước. Nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của đội ngũ nhà giáo. Đổi
mới công tác đào tạo và bồi dưỡng độ nhà giáo theo hướng chuẩn hóa, hiện


Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà nước đối với
giáo viên các trường THCS.
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với giáo viên các trường
Trung học cơ sở trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
Chương 3: Các giải pháp nâng cao hiệu quả QLNN đối với giáo viên
các trường THCS trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
6


Chương 1:
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI
GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ.
1.1. Khái niệm và vai trò, đặc điểm của giáo viên các trường Trung học
Cơ sở
1.1.1. Khái niệm, vai trò của giáo viên các trường Trung học Cơ sở
1.1.1.1. Khái niệm giáo viên các trường Trung học cơ sở
* Khái niệm giáo viên:
Giáo viên là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà
trường, cơ sở giáo dục khác [31]
* Giáo viên THCS:
Giáo viên THCS là người hành nghề giảng dạy một môn hoặc hai
môn học nào đó ở trường THCS và qua sự giảng dạy môn đó mà giáo dục
học sinh theo mục tiêu giáo dục mà Bộ GD&ĐT đã đề ra đối với giáo dục
THCS.
* Đội ngũ giáo viên THCS
Đội ngũ giáo viên trường THCS là tập hợp tất cả giáo viên của
trường đó theo một cấu trúc nhất định về mặt tổ chức, có số lượng GV nhất
định, có một chất lượng nhất định (về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo
đức, chuyên môn, nghiệp vụ) tạo thành một tập thể sư phạm được đánh giá
là vững mạnh hay yếu kém nói chung hoặc vững mạnh hay yếu kém về

động học, từ cách dạy thông báo - giải thích - minh họa sang cách dạy hoạt
động tìm tòi khám phá.
Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh, tạo ra sự
chuyển dịch định hướng giá trị, giáo viên trước hết phải là nhà giáo dục có
năng lực phát triển ở học sinh về cảm xúc, thái độ, hành vi, bảo đảm người
học làm chủ được và biết ứng dụng hợp lý tri thức học được vào cuộc sống
bản thân, gia đình, cộng đồng. Bằng chính nhân cách của mình, giáo viên
tác động tích cực đến sự hình thành nhân cách của học sinh, giáo viên phải
8


là một công dân gương mẫu, có ý thức trách nhiệm xã hội, hăng hái tham
gia vào sự phát triển của cộng đồng, là nhân vật chủ yếu góp phần hình
thành bầu không khí dân chủ trong lớp học, trong nhà trường, có lòng yêu
giới trẻ và có khả năng tương tác với giới trẻ.
Người giáo viên phải có ý thức, có nhu cầu, có tiềm năng không
ngừng tự hoàn thiện nhân cách, đạo đức, lối sống, nâng cao trình độ chuyên
môn nghiệp vụ, phát huy tính chủ động, độc lập, sáng tạo trong hoạt động
sư phạm, biết phối hợp nhịp nhàng với tập thể sư phạm nhà trường trong
việc thực hiện các mục tiêu giáo dục. Quá trình đào tạo ở trường sư phạm
chỉ là sự đào tạo ban đầu, là cơ sở cho quá trình đào tạo tiếp theo trong đó
sự tự học, tự đào tạo đóng vai trò quan trọng, quyết định sự thành đạt của
mỗi giáo viên. GV phải có năng lực giải quyết những vấn đề nảy sinh trong
thực tiễn dạy học - giáo dục bằng con đường tổng kết kinh nghiệm, phát
huy sáng kiến, thực nghiệm sư phạm.
Giáo viên THCS là giáo viên môn học: mỗi giáo viên dạy một
hoặc hai môn có quan hệ chuyên môn gần nhau, thực hiện chức năng giáo
dục học sinh (nghĩa hẹp) chủ yếu thông qua giảng dạy môn học.
Những giáo viên được phân công làm chủ nhiệm lớp, công tác
Đoàn, Đội, hoạt động ngoài giờ lên lớp... có phạm vi hoạt động giáo dục

dân; con người lao động có tay nghề cao, sáng tạo ra các giá trị để làm giàu
cho mình và cho xã hội [43, tr.282].
Tính đặc thù của giáo viên các trường Trung học Cơ sở được thể
hiện bằng các đặc điểm sau đây:
- Là người tạo ra sản phẩm có tính đặc thù
Là người sản sinh ra các sản phẩm đặc thù thông qua đào tạo về
kiến thức, kỹ năng chuyên môn và kỹ năng sống để trở thành nhân lực đáp
ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
- Là lực lượng lao động đã qua đào tạo và có trình độ học vấn cao

10


Đây là những người có trình độ dân trí cao, có năng lực hiểu biết,
có khả năng khám phá, truyền thụ, cảm hóa; Họ được đào tạo theo những
trình độ chuẩn nhất định theo cấp học, theo chuyên môn, có hiểu biết sư
phạm và phương pháp sư phạm; Họ là những người lao động có tri thức, có
nhân cách và đòi hỏi tính gương mẫu cao (thầy giáo là tấm gương sáng cho
học sinh noi theo); Sản phẩm lao động của họ có tính trừu tượng, đó là
giảng dạy giáo dục các thế hệ học sinh, hình thành và phát triển trí tuệ, đạo
đức, nhân cách cho các thế hệ học trò, đào tạo lớp người mới có kiến thức
khoa học, kỹ thuật, có đạo đức, năng động, sáng tạo [21].
- Họat động của GV mang tính xã hội hóa
Hơn bất kỳ họat động lao động nào, sản phẩm của giáo dục đào
tạo, sản phẩm của người thầy là con người và trí tuệ nhân cách của con
người. Nếu người mẹ sinh ra một con người thứ nhất thì giáo dục – người
thầy sinh ra con người thứ hai – con người có tri thức và nhân cách, người
thầy là cầu nối giữa thế giới tri thức, khoa học với con người, tạo nguồn
nhân lực cho tương lai [21].
- Chất lượng của người giáo viên quyết định trực tiếp đến chất lượng

của cá nhân, của xã hội, đó là quản lý
Quản lý là một hiện tượng xã hội, là một dạng hoạt động đặc thù của
con người, là sản phẩm và là yếu tố gắn chặt với hợp tác lao động. Theo
Mác thì bất cứ lao động xã hội nào hay lao động chung trực tiếp nào cũng
đều ít nhiều cần đến sự quản lý [36, tr 6]
Quản lý vừa là khoa học, vừa là một nghệ thuật, quản lý là hoạt động
tất yếu của quá trình xã hội hóa sản xuất. Vì vậy khái niệm quản lý được
nhiều nhà nghiên cứu định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, dựa trên
những cách tiếp cận khác nhau
Theo A. Fayol, nhà lý luận về khoa học quản lý "Quản lý tức là lập kế
hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra"[19]
12


"Quản lý là một chức năng tất yếu của lao động xã hội, nó gắn chặt
với sự phân công và phối hợp" (K. Marx)
"Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận
dụng các hoạt động kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra" [20]
Harold Koontz trong "Những vấn đề cốt yếu của quản lý" có nêu rõ "
Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó bảo đảm những nổ lực cá nhân
nhằm đạt được các mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản lý là
nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được
các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất. Với tư cách thực
hành thì cách quản lý là một nghệ thuật, còn kiến thức tổ chức về quản lý là
một khoa học" [36]
Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm quản lý như:
Theo Nguyễn Bá Sơn (2000), “Quản lý là sự tác động có hướng
đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý và khách thể Ql bằng một
hệ thống các giải pháp nhằm thay đổi trạng thái của đối tượng Ql, đưa hệ
thống tiếp cận mục tiêu cuối cùng, phục vụ cho lợi ích của con người”[24,

- Cơ sở của quản lý là các qui luật khách quan và điều kiện thực tiễn
của môi trường. Quản lý phải gắn liền và bao giờ cũng phải phù hợp với
qui luật.
Thực chất của quản lý là xác định mục tiêu và hướng mọi nổ lực của
cá nhân, của tổ chức đó vào mục tiêu. Mục tiêu cuối cùng của quản lý là
tạo ra, tăng thêm và bảo vệ lợi ích của con người. Qua các khái niệm trên,
có thể mô tả khái niệm quản lý theo sơ đồ sau:

14


CHỦ THỂ QL

MỤC TIÊU QL

KHÁCH THỂ QL

ĐỐI TƯỢNG QL

Sơ đồ 1.1: Diễn tả thực chất quản lý
* Quản lý nhà nước
Quản lý nhà nước là quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước, sử
dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội chủ yếu và quan
trọng của con người. Ðiểm khác nhau cơ bản giữa quản lý nhà nước và các
hình thức quản lý khác là tính quyền lực nhà nước gắn liền với cưỡng chế
nhà nước khi cần. Từ khi xuất hiện, nhà nuớc điều chỉnh các quan hệ xã hội
được xem là quan trọng, cần thiết. Quản lý nhà nước được thực hiện bởi
toàn bộ hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm thực hiện
chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước.
Quản lý nhà nước được hiểu “là hoạt động có tổ chức và điều chỉnh