I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG
I H C NÔNG LÂM
----------------------------

NGUY N V N H NG
Tên

tài:

ÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SINH TR

NG VÀ

XU T CÁC GI I PHÁP

PHÁT TRI N R NG TR NG S N XU T T I TH TR N YÊN PHÚ
HUY N B C MÊ - T NH HÀ GIANG

KHÓA LU N T T NGHI P

H ào t o
Chuyên ngành
Khoa
Khóa h c

: Chính quy
: Nông lâm k t h p
: Lâm nghi p

H ào t o
Chuyên ngành
L p
Khoa
Khóa h c
Gi ng viên h

IH C

: Chính quy
: Lâm nghi p
: 43LN - N02
: Lâm nghi p
: 2011 - 2015
ng d n : TS. Nguy n V n Thái


i

L I CAM OAN

Em xin cam oan bài báo cáo này là
em,

c th c hi n d

is h

tài th c t p t t nghi p c a riêng


ng và

ng

i

i h c Nông lâm

tài: “ ánh giá tình

xu t các gi i pháp phát tri n r ng tr ng s n xu t

t i th tr n Yên Phú - huy n B c Mê - t nh Hà Giang”.
Sau th i gian h c t p và th c hi n

tài t t nghi p. V i s c g ng c a

b n thân và các th y cô trong khoa và các cán b chính quy n
tr n Yên Phú - huy n B c Mê - t nh Hà Giang,

a ph

ng th

n nay em ã hoàn thành

tài t t nghi p c a mình.
Em xin chân thành c m n các th y cô giáo trong tr
lâm Thái Nguyên ã giành nhi u th i gian giúp
quá trình th c hi n


i thân ã giúp

, ch b o, h

ng d n em trong su t

tài này. Em c ng xin chân thành c m n
em c v v t ch t l n tinh th n trong su t

quá trình h c t p.
Em xin chân thành c m n!
Thái Nguyên, tháng 5 n m 2015
Sinh viên

Nguy n V n H ng


iii

DANH M C B NG

B ng 3.1. Thang i m

d c và thành ph n c gi i .... Error! Bookmark not

defined.
B ng 3.2. T ng h p i m c p phòng h c a r ng......... Error! Bookmark not
defined.
B ng 4.1. Di n tích r ng và

u tu i t i Yên Phú...................... 32

B ng 4.6: Phân lo i s n ph m g n v i th tr
B ng 4.7: K t qu

ng t i th tr n Yên Phú .......... 34

i u tra, kh o sát m t s c s t nhân ch bi n và s d ng

g r ng tr ng t i Yên Phú ........................................................... 36
B ng 4.8: K t qu

i u tra, kh o sát m t s

n v ch bi n và s d ng LSNG

t r ng tr ng t i Yên Phú ........................................................... 37
B ng 4.9: Phân tích i m m nh, i m y u, c h i và thách th c

i v i phát

tri n r ng tr ng s n xu t t i Yên Phú .......................................... 38


iv

DANH M C HÌNH

Hình 4.1. Bi u


Dt

:

ng kính tán trung bình

G GR

: Giao

Hvn

: Chi u cao vút ng n trung bình

KTLS

: K thu t lâm sinh

LSNG

: Lâm s n ngoài g

MH

: Mô hình

NN & PTNN

: Nông nghi p và phát tri n nông thôn


nh


vi

M CL C

L I CAM OAN ........................................................................................... i
L I C M N ................................................................................................ ii
DANH M C B NG ..................................................................................... iii
DANH M C HÌNH ...................................................................................... iv
DANH SÁCH CÁC KÝ HI U VÀ T

VI T T T ....................................... v

M C L C .................................................................................................... vi
Ph n 1: M

U ......................................................................................... 1

Ph n 2: T NG QUAN TÀI LI U ............................................................... 3
2.1. Trên th gi i ............................................................................................ 3
2.1.1. Nghiên c u v gi ng cây r ng .............................................................. 3
2.1.2. V k thu t lâm sinh ............................................................................. 5
2.1.2.2. nh h

ng c a bón phân

2.1.2.3. nh h


2.2.4.2. nh h

ng c a bón phân t i sinh tr

2.2.4.3. nh h

ng c a m t

n sinh tr

ng r ng tr ng .......................... 12

2.2.4.4. nh h

ng c a t a th a

n sinh tr

ng c a r ng tr ng .................. 13

2.2.5. Nghiên c u v chính sách th tr

t

n sinh tr

ng r ng tr ng 11

ng c a cây r ng .................... 12


3.1. M c tiêu, ý ngh a nghiên c u .................. Error! Bookmark not defined.
3.1.1. M c tiêu ............................................................................................... 2
3.1.2. Ý ngh a ................................................................................................. 2
3.2.

it

3.2.1.

ng và ph m vi nghiên c u.......................................................... 18

it

ng nghiên c u ......................................................................... 18

3.2.2. Ph m vi nghiên c u ............................................................................ 18
3.3 N i dung nghiên c u .............................................................................. 18
3.4. Ph

ng pháp nghiên c u ....................................................................... 18

3.4.1. Ph
3.4.2.1. Ph

ng pháp ti p c n c a

tài.......................................................... 18

ng pháp k th a các tài li u có liên quan ................................. 19



ng kính ngang ng c (D1.3) ......................................... 30

4.2.2. Sinh tr

ng chi u cao vút ng n .......................................................... 31

4.3. ánh giá hi u qu c a mô hình.............................................................. 32
4.3.1. Hi u qu kinh t ................................................................................. 32
4.3.2. Hi u qu v xã h i .............................................................................. 33
4.4. Hi n tr ng nhu c u s d ng g ,th tr
4.4.1.

c i m chung c a th tr

ng tiêu th s n ph m ................. 33

ng lâm s n

4.4.2. Phân lo i s n ph m g n v i th tr

th tr n Yên Phú ................ 34

ng ................................................ 34

4.4.3. Kênh tiêu th s n ph m r ng tr ng s n xu t t i th tr n Yên Phú........ 35
4.4.4. K t qu

i u tra, kh o sát m t s


a ph

ng ............................ 40

4.5.2.2. Gi i pháp v k thu t ....................................................................... 40
4.5.2.3. Các gi i pháp v c ch chính sách và t ch c th c hi n ................. 42
4.5.2.4. Các gi i pháp v kinh t xã h i ........................................................ 43
Ph n 5: K T LU N T N T I VÀ KI N NGH ..................................... 45


ix

5.1. K t lu n ................................................................................................. 45
5.1.1. Th c tr ng r ng tr ng s n xu t t i th tr n Yên Phú ........................... 45
5.1.2. K t qu

ánh giá mô hình i m r ng M thu n loài ........................... 45

5.1.3. Hi u qu c a mô hình tr ng r ng ....................................................... 45
5.1.4. Th c tr ng nhu c u s d ng g t i th tr n Yên Phú ........................... 46
5.1.5.

xu t bi n pháp phát tri n ............................................................... 46

5.1.5.1. Các gi i pháp v k thu t ................................................................. 46
5.1.5.2. Các gi i pháp v c ch chính sách.................................................. 47
5.1.5.3. Các gi i pháp v kinh t - xã h i ...................................................... 48
5.2. T n t i ................................................................................................... 48
5.3. Ki n ngh ............................................................................................... 49
TÀI LI U THAM KH O


u t nhi u ch

trình, d án tr ng, ch m sóc và b o v r ng. K t qu di n tích r ng
t ng lên rõ r t ( n n m 2008 di n tích r ng n
nâng

n

c ta

c ta có 13,12 tri u ha r ng,

ng sinh thái và c nh quan du l ch. Tuy nhiên, s

quan tâm c a chúng ta trong th i gian qua t p trung nhi u vào 2
c d ng và r ng phòng h , r ng s n xu t ch a

m c và th c ti n hi n nay ang
thu t, kinh t , th tr

t ra r t nhi u v n

ng và chính sách có nh h

trông r ng. D án tr ng m i 5 tri u ha r ng

c k ho ch
c n t p trung


thâm canh, s d ng gi ng có n ng su t ch t l
t công nghi p ch bi n.

ng cao

i tán r ng

i m i v ph

ng th c

ng th i g n v i

nh cu c s ng.

u
ng

nâng cao nh n th c b o v

ng s ng, ch m d t t p quán phá r ng làm n

ói gi m nghèo và n

i dân không ch

y m nh giao khoán r ng t nhiên cho c ng

b o v và kinh doanh s n ph m d
môi tr

c t v n k trong vi c l a ch n gi ng hay loài cây tr ng, k thu t tr ng và
ch m sóc r ng m t cách khoa h c.
V y nên vi c phát tri n r ng s n xu t c a chúng ta không ch gi i quy t
thu n túy các y u t k thu t t khâu ch n loài cây, gi ng cây cho
bi n pháp k thu t tr ng và ch m sóc và b o v r ng mà còn
n vi c gi i quy t nhi u v n
ó, vi c

a ra và th c hi n

tác

n các

c bi t chú ý

ng qua l i l n nhau. T nh ng th c t

tài “ ánh giá tình hình sinh tr

ng và

xu t các gi i pháp phát tri n r ng tr ng s n xu t t i th tr n Yên Phú huy n B c Mê - t nh Hà Giang” là h t s c c n thi t và có ý ngh a c v lý
lu n và th c ti n.
1.2.

M c tiêu và ý ngh a

1.2.1. M c tiêu
Phát tri n và nâng cao hi u qu kinh t r ng tr ng s n xu t nh m góp


nh m t s lu n c cho vi c phát tri n r ng tr ng s n xu t b n

th tr n Y n phú - B c Mê - Hà Giang.

* V m t th c ti n:
xu t m t s gi i pháp phát tri n r ng tr ng s n xu t b n v ng
th tr n Y n phú - B c Mê - Hà Giang.


3

Ph n 2
T NG QUAN TÀI LI U
2.1. Trên th gi i
nâng cao n ng su t, ch t l
các nhà khoa h c nhi u n

ng và phát tri n tr ng r ng s n xu t,

c trên th gi i ã t p trung nghiên c u khá toàn

di n v t t c các l nh v c t tuy n ch n t p oàn cây tr ng r ng có n ng su t
cao, ch t l

ng t t, i u ki n gây tr ng, các bi n pháp k thu t lâm sinh, sâu

b nh, phân vùng sinh thái … cho t i các chính sách th tr
lâm s n. Có th nói cho
s n xu t

n ng sinh tr

ng và n ng su t cây tr ng ngoài các nhân t khác thì gi ng có ý

ngh a quy t

nh n ng su t r ng tr ng. Trên th gi i có r t nhi u n

vào nghiên c u gi ng cây tr ng nh : Trung Qu c, Thu

i n, Brazil,....

Hi n nay có nhi u lo i gi ng cây r ng có n ng su t cao ã
c u và

c i sâu

c nghiên

a vào s n xu t nh m nâng cao n ng su t c ng nh rút ng n chu k

kinh doanh ph c v m c tiêu phát tri n kinh t và nâng cao thu nh p cho
ng

i tr ng r ng nh : keo, thông, m , qu , b ch àn,....

ph

ng pháp lai nhân t o ã ch n ra gi ng b ch àn lai Eucalypyus hybrids


ng th y

c m t s cây lai có hình dáng

p và có

Keo lai xu t hi n trong các khu r ng tr ng Keo tai t
Syrach Larsen ã s n xu t

Sabah,

ã th y có kích th

u h n các cây Keo lai

c a cây Keo lai còn l n h n cây Keo tai t

u th v sinh tr

n 55m3/ha/n m.

t trung bình

u tiên vào nh ng n m 1970

Malaysia. Nh ng cây lai này
honwdangj cành và thân tròn

c


và t p trung cho nhi u loài cây m c nhanh khác nhau, trong ó có b ch àn
Brazil ã ch n cây tr i và xây d ng v

n gi ng cây con th ph n t do cho

các loài E.maculata ngay t nh ng n m 1952; M b t
vào n m 1966.

Úc ã ch n

Diversicolor và loài E. Deglupta

u v i loài E.robusta

c 150 cây tr i t r ng t nhiên cho loài E.
Papua New Guinea.

Nh nh ng công trình nghiên c u ch n l c và t o gi ng m i t i ngày
nay

nhi u n

c ã có nh ng gi ng cây tr ng cao g p 2- 3 l n tr

c ây nh

Brazil ã tao ra nh ng khu r ng có n ng su t 70- 80m3/ha/n m, t i Công Gô
n ng su t r ng c ng

t 40- 50m3/ha/n m. Theo Covin (1990) t i Pháp,Ý

ng t

Mindanao. Trên c s k t qu l a ch n các xu t x t t

nh t và nh ng cây tr i ã xây d ng vùng s n xu t và dán nhãn các cây tr i
l a ch n.
Ch n gi ng kháng b nh và lai gi ng c ng là nh ng h

ng nghiên c u

c nhi u tác gi quan tâm. T i Brazil, Ken Old. Alffenas và các c ng s t
n m 2000- 2003 ã th c hi n 1 ch

ng trình ch n gi ng kháng b nh cho các

loài b ch àn ch ng b nh g s t Puccinia. Các công trình nghiên c u v lai
gi ng c ng ã mang l i nhi u k t qu t t ph c v tr ng r ng s n xu t.
2.1.2. V k thu t lâm sinh
Bi n pháp KTLS có nh h

ng l n

n s sinh tr

ng và phát tri n

c ng nh n ng su t c a r ng tr ng. Trên th gi i vi c áp d ng bón phân cho
r ng tr ng b t

u t nh ng n m 1950. Trong vòng 1 th p k di n tích r ng

ng c a r ng tr ng

Theo Nambia và Brown (1997) thì vi c tr ng r ng có th
nh h

ng tích c c khi

phì

i cân b ng khi ngu n dinh d
c i thi n

t

c c i thi n. Ng

c l i nó c ng làm thay

ng b c n ki t. Vi c làm

phì v t lý hay c ng có th làm gi m

em l i nhi u

t có th d n

phì hoá h c c a

n


ã cho th y bón phân NPK B ch àn

ng nhanh h n 50% so v i không bón phân. Nghiên c u

c a Schonau (1985) ã

a ra k t lu n

Nam Phi

nâng cao chi u cao trung bình c a

r ng tr ng lên 2 l n sau n m th nh t. Herrero và c ng s (1988) ã k t lu n
là s d ng phân phosphate sau 13 n m có th t ng s n l

ng r ng t 56m3/ha

lên 69m3/ha.
T nh ng k t qu nghiên c u trên, ã kh ng
r ng tr ng có nh h

ng r t l n

n s sinh tr

nh vi c bón phân cho

ng, phát tri n và n ng su t

c a r ng tr ng.

Papua New Guinea, tác gi
750 cây/ha) s li u thu

ã b trí 4 m t

khác nhau (2985,1680, 1075,

c sau 5 n m tr ng cho th y

ng kính bình quân

c a các công th c nghiên c u thí nghi m t l ngh ch v i m t
Nh v y, m t

có nh h

ng khá rõ r t

tri n c a r ng tr ng. Vì v y c n b trí s p x p m t
cây, m c ích, d ng l p

a.

.

n s sinh tr

ng và phát

phù h p cho t ng loài

c phát tri n nh M , Canada, Nh t B n,...

ã nghiên c u kinh t lâm nghi p

c t p trung vào th tr

ng và s c nh

tranh c a s n ph m.
Các tác gi c ng quan tâm nhi u
r ng.

n các hình th c khuy n khích tr ng

i n hình nghiên c u c a Narong Mahanop (2004)

Thái Lan. Qua

nh ng nghiên c u c a mình, tác gi cho bi t hi n nay có 3 v n
là quan tr ng

khuy n khích ng

n

c xem

i dân tham gia tr ng r ng t i các qu c gia

ông Nam Á là:

a, ch n gi ng, các bi n pháp KTLS và c ch chính

sách. K t qu nghiên c u ã góp ph n vào vi c nâng cao hi u qu tr ng r ng
n

c ta trong th i gian qua.


8

2.2.1. Nghiên c u v ch n loài cây tr ng
Ch n loài cây tr ng là m t v n
tr ng r ng, nó có tính quy t
c a tr ng r ng trong t

nh

h t s c quan tr ng trong công tác

n n ng su t, ch t l

ng và s thành b i

ng lai. Vì v y trong nhi u th p k qua vi c nghiên

c u ch n loài cây tr ng phù h p cho các vùng kinh t lâm nghi p trong c
n

c và các vùng có d ng l p



t

các t nh phía B c là chính

a còn nhi u h n ch .

n n m 1985, trong công trình nghiên c u: “B

c

u xác

nh cây

tr ng r ng cho vùng KTLN” c a G.S Nguy n Xuân Quát - Vi n Lâm nghi p
Vi t Nam[13].
Nhóm tác gi

ã

xu t 92 loài cây tr ng r ng cho 9 vùng v i 5 tiêu

chí l a ch n:
áp ng

c m c tiêu kinh doanh lâm nghi p c a vùng,

Phù h p v i hoàn c nh sinh thái, i u ki n l p



c.

ng và


9

K t qu nghiên c u trên ã

c B lâm nghi p any là B n NN &

PTNT ban hành kèm theo quy t
nh nh ng lo i cây dùng

nh s 680/Q /LN ngày 15/8/1986, quy

tr ng r ng và phát tri n r ng tr ng s n xu t cho

các v ng KTLN.
N m 1997 cùng v i s tài tr d án STRAP và
nghiên c u “Xác

nh loài cây g b n

a có ch t l

Vi n KHLN Vi t Nam th c hi n. K t qu
a có ch t l


L p

a

a

c hi u là nh ng i u ki n

s ng c a th c v t. Các y u t l p
nhau và nh h
qua

ng

a quy t

n i sinh tr

nh t o nên th c tr ng r ng khác

n n ng su t, s n l

ng r ng. Vì v y trong nhi u n m

ph c v công tác tr ng r ng nhi u nghiên c u v l p

hi n trên ph m vi c n

ng d n s d ng



c, hàm l

i
ng

t. Tác gi c ng nêu rõ r ng các y u t này r t d thay

i, d suy thoái do m t r ng và s d ng r ng không h p lý.
ình Sâm, Nguy n Ng c Bình và các c ng s (1995) [17] khi th c
hi n

tai “ ánh giá ti m n ng s n xu t

pháp i u tra l p

a” ã ch ra r ng

t lâm nghi p và hoàn thi n ph
phì

t và ti m n ng s n xu t

ng

t lâm


10


c ta. Nh ng n m g n ây, ho t

y m nh, ngoài ho t

ng nghiên c u v gi ng cây r ng

ng kh o nghi m loài và xu t s thì các nhà

khoa h c còn ti n hành i u tra ch n l c cây tr i, xây d ng r ng gi ng và
v

n gi ng. Nh ng ho t

ng n i b t g n ây là phát hi n và nghiên c u các

gi ng lai t nhiên, t o gi ng lai nhân t o, nhân gi ng hom và nuôi c y mô t
bào th c v t, c ng nh
Trong chi n l

ng d ng ch th phân t vào c i thi n gi ng cây r ng.
c phát tri n gi ng cây lâm nghi p giai o n 2006-2020

nêu rõ: Xây d ng ngành gi ng lâm nghi p hi n
gi ng ch t l

m b o cung c p

ng cao ph c v nhu c u tr ng r ng, áp d ng khoa h c công

ngh m i theo h

ã ch n l c

c m t s loài cây th c

s có giá tr kinh t cao ho c phòng h và nh ng xu t x có tri n v ng nh t
xây d ng v
trong c n

c.

n gi ng và r ng gi ng ph c v các ch

ng trình tr ng r ng

i n hình v l nh v c này là công trình nghiên c u c a

Nguy n Hoàng Ngh a (2000) tác gi

ã ch n gi ng b ch àn cho tr ng r ng

s n xu t t i Vi t Nam nh các lo i B ch àn tr ng (E. Camaldulensis) v i các
xu t x : Kenedy River, Morehead River, Katherine,.....


11

S d ng gi ng m i và k thu t nhân gi ng tiên ti n ph i h p v i các
bi n pháp thâm canh thích h p trong nh ng n m qua ã

y m nh công tác

ng r ng tr ng

ng th c tr ng r ng mà

Ngoài nh ng nghiên c u làm

ng pháp khác nhau. Sau khi x lý th c bì

ng

u tiên trong r ng tr ng chính là làm

t th công tr

c kia, xu h

các nhà lâm sinh quan tâm ó là áp d ng c gi i trong làm
c uc a

tr ng b ch àn Urophylla trên

t thoái hoá

cho th y sau 8 n m tu i cho th y n ng su t cây
n i làm

ng hi n nay

c



ng
ng

ng và c ng s (2005) [7] khi nghiên c u v các bi n pháp

i v i r ng tr ng Keo lá tràm ã cho th y: vi c ki m soát c

d i b ng thu c di t c xung quanh g c cây r ng 1,5m ã t ng l
tr

t.

ình Sâm và các c ng s (2001) [16] thông qua thí nghi m cày

ng m

V

t

c làm theo c c b hay toàn di n.

Bi n pháp KTLS tác

hoá

c i m loài, i u

a, m c ích tr ng r ng mà có các bi n pháp khác nhau.


n

ng r ng tr ng, t n m 1990 phân bón

c ta. Do i u ki n khí h u và

vùng nên tu loài cây và
l

ng c a cây r ng

c i mc a

t ai khác nhau gi a các

t mà phân bón

ng và ch ng lo i khác nhau. Các lo i phân thông th

s d ng là NPK t ng h p,

c s d ng

c s d ng v i li u
ng hi n ang

c

m, lân, phân chu ng và phân vi sinh. M t s thì


C m Qu (Hà N i), k t qu
u sinh tr

ng t t

công th c

bón phân 200g P2O5/g c.
Ph m Th D ng và các c ng s (2003) [2] ã th nghi m các công
th c bón lót khác nhau cho loài b ch àn E. Camadulensis và E. Tereticoris
trên

t chua phèn t i Thanh Hoá (Long An), k t qu ch ra

công th c bón

phân t 50-100g NPK k t h p v i 50-100g P/g c ã làm t ng l
tr

ng v chi u cao t 31-36cm so v i

2.2.4.3. nh h
M t
r ng.

ng c a m t
có nh h

Vi t Nam t ng tr



13

cây/ha, sau 3 n m

ng kính trung bình

t 7,5m. Nh v y t ng tr

t 3,2cm và chi u cao trung bình

ng trung bình hàng n m ch

t 1,8cm v

ng

kính và 2,5m v chi u cao.
Ph m Th D ng (2005) [3] cho th y r ng Keo lai tr ng v i m t
1.111 cây/ha là cho sinh tr

ng t t nh t trong 3 n m, v i m t

này

kính l n h n 10,8% và chi u cao l n h n 16,1% so v i cây tr ng
1428 cây/ha. Keo lai tr ng v i m t

ng


gia d ng nên nhu c u g l n gia t ng và vi c t a th a
M t thí nghi m t a th a

r ng Keo lai

c chú tr ng.

c ti n hành t i Bình D

c a Nguy n Huy S n và các c ng s (2006) [18] có 4 m t

khác nhau là

475, 725, 875, 1333 cây/ha. K t qu theo dõi sau 2 n m cho th y, t ng tr
cao nh t

công th c 475 cây/ha v i

2,9m/2 n m, còn

ng
ng

ng kính 6cm/2 n m và chi u cao là

công th c 1333 cây/ha thì

t 2cm/2 n m và chi u cao là


nh lâu dài vào m c
n phát tri n s n xu t


14

Nghiên c u v tr ng r ng s n xu t vùng núi phía b c, Võ
(2006) [5] ã cho th y

i H i

phát tri n tr ng r ng s n xu t không ch chú tr ng

gi i quy t thu n tuý các y u t k thu t mà còn ph i chú ý gi i quy t nhi u
v n

có liên quan tác

ng qua l i l n nhau, ngh a là ph i có cách ti p c n

t ng h p theo chu i hành trình c a s n ph m, t khâu t o nguyên li u cho
khai thác, ch bi n và tiêu th s n ph m. Trong ó chính sách, th tr

n

ng và

ch bi n òng vai trò quan tr ng.
2.3. T ng quan khu v c nghiên c u
2.3.1. i u ki n t nhiên

a hình cao trên 1000m.

a ch t ch y u là á m , tr m tích bi n ch t, g m các lo i á chính là
phi n th c, sét và á vôi.
2.3.1.3. Khí h u
Yên Phú là m t th tr n mi n núi có khí h u nhi t
h

ng c a khí h u vùng núi cao phía b c Vi t Nam. Nhi t

bình n m là 21,5oC:
Nhi t

trung bình cao nh t là 27,2oC - 27,5OC.

Nhi t

trung bình th p là 1,5oC.

i gió mùa, ch u nh
không khí trung