LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi, có sự
giúp đỡ, hướng dẫn hỗ trợ từ Nhà giáo Ưu tú, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Viết
Thành. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kể công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được
chỉ rõ nguồn gốc.
Người cam đoan

Kỹ sư Trần Văn Cương

i


LỜI CẢM ƠN
Đến nay tác giả đã hoàn thành nội dung, yêu cầu của luận văn. Tác giả xin
chân thành cảm ơn tới Nhà giáo ưu tú, Phó giáo sư, tiến sỹ Nguyễn Viết Thành
là người hướng dẫn trực tiếp. Đồng thời tác giả xin cảm ơn các thầy cô giáo đã
tham gia giảng dạy khoá học cao học. Các thầy cô đã giúp đỡ tác giả trong quá
trình làm đề tài, Viện Đào tạo sau đại học, Khoa Điều khiển tàu biển - Trường
Đại học Hàng hải Việt Nam.
Tuy nhiên luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong được
sự góp ý của các thầy, cô và các đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện tốt
hơn.
Tác giả xin trân trọng cảm ơn !
Tác giả

Kỹ sư Trần Văn Cương

ii



iii


AIS......................................................................................................................xxi
Automatic Identification System........................................................................xxi
Hệ thống nhận dạng tự động..............................................................................xxi
DANH MỤC CÁC BẢNG................................................................................xxii
DANH MỤC HÌNH VẼ...................................................................................xxiv
MỞ ĐẦU...............................................................................................................1
Nước ta có một vùng biển đặc quyền kinh tế rộng trên 1 triệu km2, gấp 3 lần
diện tích đất liền; có bờ biển dài 3.260 km. Từ bao đời nay, vùng biển, ven biển
và hải đảo của non sông, đất nước ta đã gắn bó chặt chẽ với mọi hoạt động sản
xuất và đời sống của dân tộc Việt Nam.................................................................1
Trong nhiệm vụ chung thực hiện Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 và
mục tiêu phát triển kinh tế biển thì ngành Hàng hải được xem là một ngành kinh
tế đặc thù, có vai trò và tiềm năng rất lớn, mang tính quốc tế hóa cao, cần được
phát huy tương xứng, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế như hiện nay.
Công tác bảo đảm an toàn hàng hải là một trọng tâm gắn liền với sự phát triển
của ngành hàng hải Việt Nam................................................................................1
Xuất phát từ vị trí, vai trò rất quan trọng của công tác bảo đảm an toàn hàng hải
trong việc thực hiện chiến lược biển và hội nhập quốc tế nhằm đưa ngành Bảo
đảm an toàn hàng hải Việt Nam ngang bằng với các nước tiên tiến trong khu vực
và trên thế giới. Bộ Giao thông Vận tải đã có Quyết định số 658/QĐ-BGTVT
ngày 19/3/2009 cho phép lập đề án phát triển bảo đảm an toàn hàng hải đến năm
2020, định hướng đến năm 2030...........................................................................1
Theo nhu cầu phát triển không ngừng của ngành hàng hải nói chung và ngành
bảo đảm an toàn hàng hải nói riêng, các thiết bị hỗ trợ cho người hành hải ngày
càng phong phú về chủng loại, phương pháp báo hiệu và không ngừng nâng cao
chất lượng nhờ áp dụng khoa học công nghệ tiên tiến..........................................1

an toàn hàng hải.....................................................................................................2
Triển khai nghiên cứu đầu tư phát triển hệ thống báo hiệu hàng hải; quản lý báo
hiệu hàng hải; đầu tư phát triển công tác khảo sát, thông báo hàng hải và hệ
thống thông tin hỗ trợ hàng hải; đầu tư phát triển, duy trì chuẩn tắc hệ thống
luồng hàng hải; đầu tư phát triển công tác chế tạo, thiết bị báo hiệu hàng hải; đầu
tư xây dựng các cơ sở sản xuất phụ trợ; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho

v


công tác bảo đảm an toàn hàng hải........................................................................2
Hệ thống cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng phục vụ cho hệ thống đèn biển Việt Nam
và hệ thống báo hiệu hàng hải dẫn luồng ra, vào các cảng biển Việt Nam. Giải
pháp nâng cao hiệu quả của việc kiểm tra, quản lý hệ thống báo hiệu hàng hải...3
Trên cở sở đánh giá chung về các báo hiệu hàng hải hiện nay và những tai nạn
thường xuyên xảy ra trên các tuyến luồng hàng hải gần những vị trí có bố trí các
báo hiệu nổi và báo hiệu cố định, bằng phương pháp tính toán kết hợp giữa lý
thuyết và thực nghiệm nhằm đưa ra các giải pháp cho việc nâng cao hiệu quả
kiểm tra hệ thống báo hiệu hàng hải được bố trí trên các tuyến luồng hàng hải
Việt Nam. Thống kê đánh giá hiện trạng hệ thống đảm bảo an toàn hàng hải như
hiện trạng công tác tổ chức, quản lý, cơ sở vật chất, nguồn nhân lực phục vụ
công tác bảo đảm an toàn hàng hải để đánh giá khả năng đáp ứng của bảo đảm
an toàn hàng hải Việt Nam trong hiện tại cũng như tương lai...............................3
Đề tài đi sâu vào nghiên cứu xây dựng các phương pháp, giải pháp cụ thể cho
việc kiểm tra các thông số cơ bản của báo hiệu: Vị trí, đặc tính ánh sáng… Phân
tích và tính toán đơn giản các phép tính toán để phù hợp với chương trình tính
và phù hợp với khả năng của người quản lý, vận hành hệ thống báo hiệu hàng
hải một cách khoa học...........................................................................................3
Trong đó xây dựng các phương pháp, giải pháp cụ thể cho việc cải tạo nâng cấp
và phát triển hệ thống báo hiệu hàng hải phù hợp với điều kiện địa lý, tự nhiên

đất liền, bờ biển và hải đảo....................................................................................5
1.1. Các khái niệm cơ bản về hệ thống báo hiệu hàng hải....................................5
Đèn biển là một tổ hợp công trình gồm tháp đèn và các kiến trúc khác, được bố
trí tại một vị trí địa lý được thiết kế để phát ra tín hiệu ánh sáng nhằm giúp
người đi biển định hướng và xác định vị trí của tàu mình.....................................5
* Yêu cầu đối với đèn biển:...................................................................................5
Vị trí đặt đèn biển phải bảo đảm thuận lợi cho người đi biển định hướng và xác
định vị trí;..............................................................................................................5
Màu sắc, hình dạng và kích thước của đèn biển phải đảm bảo khả năng nhận biết
dễ dàng bằng mắt thường hoặc bằng máy, thiết bị hàng hải;................................5
Độ cao của đèn biển được tính từ mực nước “số 0 hải đồ”;..................................5
Đặc tính ánh sáng của đèn biển phải rõ ràng, dễ phân biệt với ánh sáng của các

vii


báo hiệu hay nguồn sáng khác xung quanh. Trong phạm vi 70 hải lý, đặc tính
ánh sáng của các đèn biển không được trùng lặp. Đặc tính ánh sáng sử dụng cho
đèn biển là ánh sáng trắng, chớp đơn hoặc chớp nhóm, chớp nhóm hỗn hợp;.....5
Tầm hiệu lực ánh sáng của đèn biển từ 10 hải lý đến 25 hải lý với hệ số truyền
quang của khí quyển T = 0,74...............................................................................5
Trên đèn biển có thể lắp đặt kết hợp các báo hiệu vô tuyến điện, báo hiệu âm
thanh......................................................................................................................5
Dựa trên các yêu cầu về chức năng, tác dụng và tầm hiệu lực, đèn biển được
phân làm 3 cấp.......................................................................................................5
Tầm hiệu lực danh định của đèn biển (Nominal Range) là tầm hiệu lực ánh sáng
của đèn biển trong điều kiện khí quyển có tầm nhìn xa khí tượng là 10 hải lý với
ngưỡng cảm ứng độ sáng của mắt người quan sát quy ước bằng 0,2 microlux....6
Tầm hiệu lực ban ngày của đèn biển (Visual Range) là khoảng cách lớn nhất mà
người quan sát có thể nhận biết được đèn biển vào ban ngày trong mọi trường

hiểm.......................................................................................................................7
* Tác dụng của chập tiêu:......................................................................................7
Báo hiệu trục luồng hàng hải;................................................................................7
Báo hiệu phần nước sâu nhất của một tuyến hàng hải;.........................................7
Báo hiệu luồng hàng hải khi không có báo hiệu hai bên luồng hoặc báo hiệu hai
bên luồng không đảm bảo yêu cầu về độ chính xác;.............................................7
Báo hiệu hướng đi an toàn vào cảng hay cửa sông;..............................................7
Báo hiệu phân luồng giao thông hai chiều............................................................7
* Yêu cầu đối với chập tiêu:..................................................................................7
Chiều cao của các tiêu trong một chập phải bảo đảm sao cho góc đứng từ mắt
người quan sát tại bất kỳ điểm nào trong phạm vi tác dụng của chập tiêu đến
điểm cao nhất của tiêu trước và tiêu sau vào ban ngày hoặc đến tâm đèn vào ban
đêm phải nằm trong khoảng từ 3’ đến 15’;............................................................7
Các tiêu trong một chập khi được lắp đèn phải có đặc tính ánh sáng giống nhau
và chớp đồng bộ. Đặc tính ánh sáng sử dụng cho chập tiêu là ánh sáng trắng,
chớp đơn hoặc chớp nhóm, chớp nhóm hỗn hợp..................................................7
* Báo hiệu phía phải luồng:...................................................................................7
Tác dụng: Báo hiệu giới hạn luồng về phía phải, tàu thuyền được phép hành

ix


trình ở phía trái của báo hiệu;................................................................................8
Vị trí: Đặt tại phía phải luồng;...............................................................................8
Hình dạng: Hình nón, hình tháp hoặc hình cột;.....................................................8
Màu sắc: Màu xanh lục;........................................................................................8
Dấu hiệu đỉnh: Một hình nón màu xanh lục, đỉnh hướng lên trên;.......................8
Số hiệu: Là các chữ số lẻ (1-3-5…) màu trắng, số thứ tự tăng dần theo hướng
luồng;.....................................................................................................................8
Đặc tính ánh sáng khi được lắp đèn: Ánh sáng xanh lục, chớp đơn chu kỳ 2,5

Hình dạng: Hình nón, hình tháp hoặc hình cột;.....................................................9
Màu sắc: Màu xanh lục với một dải màu đỏ nằm ngang ở giữa có chiều cao bằng
1/3 chiều cao phần nổi của báo hiệu;.....................................................................9
Dấu hiệu đỉnh: Một hình nón màu xanh lục, đỉnh hướng lên trên;.......................9
Số hiệu: Là các chữ số lẻ (1-3-5…) màu trắng, số thứ tự tăng dần theo hướng
luồng;.....................................................................................................................9
Đặc tính ánh sáng khi được lắp đèn: Ánh sáng xanh lục, chớp nhóm 2+1, chu kỳ
5,0 giây hoặc 6,0 giây, 10,0 giây, 12,0 giây...........................................................9
* Báo hiệu an toàn phía Bắc..................................................................................9
Tác dụng: Báo hiệu an toàn phía Bắc, tàu thuyền được phép hành trình ở phía
Bắc của báo hiệu;...................................................................................................9
Vị trí: Đặt tại phía Bắc khu vực cần khống chế;...................................................9
Hình dạng: Hình tháp hoặc hình cột;.....................................................................9
Màu sắc: Nửa phía trên màu đen, nửa phía dưới màu vàng;.................................9
Dấu hiệu đỉnh: Hai hình nón màu đen đặt liên tiếp nhau theo chiều thẳng đứng,
đỉnh nón hướng lên trên;.......................................................................................9
Số hiệu: Lựa chọn theo đặc điểm khu vực hoặc chữ “N” màu trắng trên nền đen;
...............................................................................................................................9
Đặc tính ánh sáng khi được lắp đèn: Ánh sáng trắng, chớp đơn rất nhanh chu kỳ
0,5 giây hoặc chớp đơn nhanh chu kỳ 1,0 giây.....................................................9
* Báo hiệu an toàn phía Đông...............................................................................9
Tác dụng: Báo hiệu an toàn phía Đông, tàu thuyền được phép hành trình ở phía
Đông của báo hiệu;..............................................................................................10
Vị trí: Đặt tại phía Đông khu vực cần khống chế;...............................................10

xi


Hình dạng: Hình tháp hoặc hình cột;...................................................................10
Màu sắc: Màu đen với một dải màu vàng nằm ngang ở giữa có chiều cao bằng


Dấu hiệu đỉnh: Hai hình nón màu đen đặt liên tiếp nhau theo chiều thẳng đứng,
đỉnh hình nón nối tiếp nhau;................................................................................11
Số hiệu: Lựa chọn theo đặc điểm khu vực hoặc chữ “W” màu trắng trên nền đen;
.............................................................................................................................11
Đặc tính ánh sáng khi được lắp đèn: Ánh sáng trắng, chớp rất nhanh nhóm 9 chu
kỳ 10,0 giây hoặc chớp nhanh nhóm 9 chu kỳ 15,0 giây.....................................11
* Báo hiệu chướng ngại vật biệt lập....................................................................11
Tác dụng: Báo hiệu chướng ngại vật biệt lập, tàu thuyền có thể hành trình xung
quanh vị trí đặt báo hiệu......................................................................................11
Vị trí: Đặt tại vị trí nguy hiểm cần khống chế.....................................................11
Hình dạng: Hình tháp hoặc hình cột....................................................................11
Màu sắc: Màu đen với một hay nhiều dải màu đỏ nằm ngang............................11
Dấu hiệu đỉnh: Hai hình cầu màu đen đặt liên tiếp nhau theo chiều thẳng đứng.
.............................................................................................................................11
Số hiệu: Lựa chọn theo đặc điểm khu vực và có màu trắng................................11
Đặc tính ánh sáng khi được lắp đèn: Ánh sáng trắng chớp nhóm 2 chu kỳ 5,0
giây.......................................................................................................................11
Tác dụng: Báo hiệu vùng nước an toàn, tàu thuyền có thể hành trình xung quanh
vị trí đặt báo hiệu.................................................................................................11
Vị trí: Đặt tại đầu tuyến luồng hoặc đường trục luồng hàng hải.........................11
Hình dạng: Hình cầu, hình tháp hoặc hình cột....................................................11
Màu sắc: Sọc thẳng đứng màu trắng và đỏ xen kẽ..............................................11
Dấu hiệu đỉnh: Một hình cầu màu đỏ, chỉ áp dụng đối với báo hiệu hình tháp
hoặc hình cột........................................................................................................11
Số hiệu: Theo số thứ tự (0-1-2...), màu đen.........................................................11
Đặc tính ánh sáng khi được lắp đèn: Ánh sáng trắng chớp đều, chớp dài đơn chu
kỳ 10,0 giây hoặc chớp theo tín hiệu Morse chữ “A” chu kỳ 6,0 giây................12
* Tác dụng:..........................................................................................................12
Báo hiệu phân luồng giao thông tại những nơi mà nếu đặt báo hiệu hai bên luồng

Chu kỳ chớp từ 2,0 giây đến 15,0 giây;...............................................................13
Thời gian tối giữa hai lần chớp sáng không được nhỏ hơn ba lần thời gian của
một chớp sáng......................................................................................................13

xiv


* Ánh sáng chớp nhóm........................................................................................13
Chu kỳ chớp từ 2,0 giây đến 20,0 giây đối với ánh sáng chớp nhóm 2; đến 30,0
giây đối với ánh sáng chớp nhóm 3 trở lên;........................................................13
Thời gian tối giữa các chớp sáng trong một nhóm bằng nhau và nhỏ hơn thời
gian tối giữa các nhóm;.......................................................................................13
Thời gian tối trong một nhóm không được nhỏ hơn thời gian của một chớp sáng;
.............................................................................................................................13
Thời gian tối giữa các nhóm không được nhỏ hơn 3 lần thời gian tối trong một
nhóm;...................................................................................................................13
Đối với ánh sáng chớp nhóm 2, tổng thời gian sáng và thời gian tối trong nhóm
không được nhỏ hơn 1,0 giây;.............................................................................13
Đối với ánh sáng chớp nhóm 3 trở lên, tổng thời gian sáng và thời gian tối trong
một nhóm không được nhỏ hơn 2,0 giây;............................................................13
Ánh sáng chớp nhóm sử dụng cho đèn biển, đăng tiêu và chập tiêu gồm ánh
sáng chớp nhóm 2, nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5..................................................13
Ánh sáng chớp nhóm hỗn hợp có chu kỳ chớp tối đa không lớn hơn 30,0 giây.
Ánh sáng chớp nhóm hỗn hợp sử dụng cho đèn biển, đăng tiêu và chập tiêu gồm
ánh sáng chớp nhóm (2+1) và nhóm (3+1).........................................................13
.............................................................................................................................14
.............................................................................................................................14
.............................................................................................................................14
.............................................................................................................................14
.............................................................................................................................15

Tác dụng của Racon:...........................................................................................16
Báo hiệu ven biển, báo hiệu nhập bờ;.................................................................16
Báo hiệu chướng ngại vật nguy hiểm;.................................................................16
Báo hiệu chập tiêu vô tuyến điện hàng hải;.........................................................16
Báo hiệu các điểm quan trọng trên luồng hàng hải;............................................16
Báo hiệu vị trí trên vùng biển khó nhận biết bằng radar tàu;..............................16
Báo hiệu tuyến hàng hải dưới cầu;......................................................................16
Báo hiệu công trình trên biển..............................................................................16
Mã nhận dạng của Racon:...................................................................................16

xvi


- Mã nhận dạng của Racon được đặt theo dạng mã Morse, bao gồm toàn bộ
chiều dài tín hiệu phản hồi của Racon;................................................................16
- Mã nhận dạng của Racon phải bảo đảm dễ nhận biết, được bắt đầu với một dấu
gạch (). Các mã nhận dạng của Racon được quy định trong Phụ lục II của
Quyết định này;...................................................................................................16
- Mã Morse chữ “D” là mã nhận dạng đặc biệt của Racon được dùng để báo hiệu
chướng ngại vật nguy hiểm mới phát hiện hoặc công trình trên biển chưa được
đánh dấu trên hải đồ. Chiều dài toàn bộ tín hiệu của mã Morse chữ “D” hiển thị
trên màn hình radar tàu tương đương 1 hải lý;....................................................16
Khi sử dụng Racon để báo hiệu khoảng thông thuyền dưới chân cầu cắt ngang
luồng hàng hải, mã Morse chữ "T" báo hiệu bên phải khoảng thông thuyền, mã
Morse chữ "B" báo hiệu bên trái khoảng thông thuyền......................................16
Chu kỳ phát tín hiệu của Racon như sau:............................................................16
15s ON + 30s OFF = 45s;....................................................................................16
30s ON + 15s OFF = 45s;....................................................................................17
20s ON + 40s OFF = 60s;....................................................................................17
40s ON + 20s OFF = 60s;....................................................................................17

Bán kính quay vòng của phao (R): Là khoảng cách xa nhất tính theo phương
ngang từ báo hiệu nổi đến vị trí thả phao báo hiệu..............................................18
A là khoảng cách trung bình giữa hai báo hiệu theo phương ngang luồng hàng
hải........................................................................................................................18
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TRA DUY TRÌ HOẠT
ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG BÁO HIỆU HÀNG HẢI TUYẾN LUỒNG NGHI
SƠN - THANH HÓA..........................................................................................20
Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc là đơn vị hoạt động dịch vụ
công ích bảo đảm an toàn hàng hải, chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Cục Hàng hải
Việt Nam, chịu sự quản lý ngành, quản lý Nhà nước của Bộ GTVT..................20
Cảng vụ Hàng hải là đơn vị quản lý nhà nước chuyên ngành hàng hải tại vùng
hàng hải trách nhiệm. Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc có trách
nhiệm phối hợp chặt chẽ với Cảng vụ Hàng hải trong việc xử lý những sự cố xảy
ra trên luồng tàu về an toàn hàng hải...................................................................20
Hoa tiêu hàng hải là đơn vị sử dụng sản phẩm an toàn hàng hải trên luồng hàng

xviii


hải, có trách nhiệm phối hợp với Bảo đảm an toàn hàng hải trong việc phản ánh
các thông tin về độ sâu, hệ thống báo hiệu... để bảo đảm an toàn hàng hải kịp
thời khắc phục.....................................................................................................20
Ngoài ra Tổng công ty còn có trách nhiệm phối hợp với các đơn vị liên quan
trong việc tham gia phối hợp tìm kiếm cứu nạn trên biển, bảo vệ môi trường và
an ninh quốc phòng.............................................................................................20
Tổng công ty bảo đảm an toàn hàng hải miền Bắc có trụ sở tại thành phố Hải
Phòng, được hình thành trên cơ sở bộ máy quản lý của Bảo đảm An toàn Hàng
hải Việt Nam và các đơn vị kinh tế trực thuộc đóng trên địa bàn từ cây đèn Sa
Huỳnh (Quảng Ngãi) trở ra đến hết địa phận tỉnh Quảng Ninh. Bộ máy tổ chức
của Tổng công ty ngoài các phòng ban chức năng tham mưu như Phòng Bảo

Aids to Navigation
International Association

Khoa học công nghệ
Báo hiệu hàng hải
of Hiệp hội báo hiệu hàng hải

DGPS

Lighthouse Authorities
quốc tế
Differential Global Positioning Hệ thống vi phân định vị vệ

VHF
GPS

System
Very High Frequency
Global Positioning System

IMO
SOLAS

International

tinh toàn cầu
Tần số rất cao
Hệ thống định vị vệ tinh toàn

cầu

Error:
Referenc
e source
not found

2.1

Số lượng Báo hiệu hàng hải trên tuyến luồng Nghi Sơn

Error:
Referenc
e source
not found

2.2

Thống kê lượng hàng thông qua cảng Nghi Sơn 03 năm
Error:
gần nhất
Referenc
e source
not found

2.3

Số lần kiểm tra tổng quan, bảo trì báo hiệu các luồng

Error:
Referenc
e source


Số lần tiếp tế, kiểm tra trong năm

Error:
Referenc

xxi


e source
not found
3.1

Thông số liên quan các báo hiệu luồng Nghi Sơn

xxii

Error:
Referenc
e source
not found


DANH MỤC HÌNH VẼ
Số
hình
vẽ

Tên hình vẽ



Báo hiệu chướng ngại vật biệt lập

Error:
Referenc
e source
not found

1.5

Báo hiệu vùng nước an toàn

Error:
Referenc
e source
not found

1.6

Báo hiệu chuyên dùng

Error:
Referenc
e source
not found

1.7

Một số thông số cơ bản của luồng hàng hải


Error:
Referenc
e source
not found

2.3

Công tác bảo trì phao trên luồng

Error:
Referenc
e source
not found

2.4

Tàu công trình có công suất dưới 260HP thực hiện công
Error:
tác thay, thả và điều chỉnh phao báo hiệu hàng hải trên Referenc
luồng hàng hải
e source
not found

2.5

Phao đầu luồng

3.1

Máy định vị GPS cầm tay Ma-gien-lăng phục vụ cho công



xxv